جمیسون گرر، نماینده تجاری آمریکا، جمعه در پکن به بلومبرگ گفت مقامهای چینی در نشست سران آمریکا و چین بهروشنی اعلام کردند که خواهان بازگشایی تنگه هرمز بدون محدودیت یا اخذ عوارض هستند و پکن بهصورت عملگرایانه برای محدود کردن حمایت نظامی از ایران اقدام خواهد کرد.
گرر گفت: «برای چین بسیار مهم است که تنگه هرمز باز باشد، هیچ عوارضی دریافت نشود و هیچ کنترل نظامی وجود نداشته باشد و این موضوع در نشست روشن بود. بنابراین از آن استقبال میکنیم.»
او افزود: «در مورد نقش چین در قبال ایران، دیدگاه ما این است که چینیها بسیار عملگرا رفتار میکنند و نمیخواهند در سوی نادرست این موضوع قرار بگیرند. آنها خواهان صلح در آن منطقه هستند. دونالد ترامپ نیز خواهان صلح در آن منطقه است. بنابراین اطمینان زیادی داریم که آنها هر کاری بتوانند انجام خواهند داد تا هرگونه حمایت مادی از ایران را محدود کنند.»
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پنجشنبه ۲۴ اردیبهشت در اجلاس بریکس در دهلینو با تاکید بر اینکه «امارات متحده عربی بهطور مستقیم در جنگ علیه ما دخیل بود»، این کشور را «شریک فعال جنگ» علیه جمهوری اسلامی توصیف کرد و «همدستی با اسرائیل» را «غیرقابل بخشش» خواند.
او افزود: «اماراتیها اجازه دادند از سرزمینشان برای شلیک توپخانه و تجهیزات علیه ما استفاده شود. امارات متحده عربی شریک فعال جنگ علیه ماست و هیچ تردیدی در این باره وجود ندارد.»
موضع تند عراقچی، در کنار اظهارات چهرههایی مانند منوچهر متکی، وزیر امور خارجه پیشین جمهوری اسلامی، و علی مطهری، نایبرییس پیشین مجلس، نشان میدهد نگاه جمهوری اسلامی به نقش امارات در تحولات مرتبط با جنگ اخیر، از سطح انتقاد از نزدیکی ابوظبی به اسرائیل فراتر رفته است.
منوچهر متکی، نماینده مجلس و وزیر امور خارجه پیشین جمهوری اسلامی، گفت برخی از پهپادهایی که به ایران حمله کردند متعلق به امارات متحده عربی بود. او تاکید کرد این اطلاعات «قابل کتمان نیست» و افزود «حجت بر تمام کشورهای منطقه تمام شده است.»
متکی همچنین مدعی شد بهرغم اینکه کشورهای منطقه در ۴۷ سال گذشته رابطه «خوب و صادقانهای» با جمهوری اسلامی نداشتند، تهران «حسن همسایگی» را رعایت کرده است.
علی مطهری، نایبرییس پیشین مجلس، نیز گفت امارات متحده عربی در میان کشورهای خلیج فارس «بیشترین خصومت» را با جمهوری اسلامی دارد و به اسرائیل نزدیک شده است. او اتکای ابوظبی به حمایت آمریکا را عامل موضعگیریهای امارات علیه تهران دانست.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که انتشار گزارشهایی درباره سفر محرمانه بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، به امارات در جریان جنگ اخیر با جمهوری اسلامی، و همچنین گزارشهایی درباره همکاریهای امنیتی و نظامی ابوظبی و تلآویو، به تنش در روابط تهران و ابوظبی دامن زده است.
دفتر نخستوزیری اسرائیل ۲۴ اردیبهشت اعلام کرده بود نتانیاهو در اوج جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی، سفری محرمانه به امارات داشت و با محمد بن زاید آل نهیان، رییس امارات، دیدار کرد.
دفتر نتانیاهو این دیدار را زمینهساز «پیشرفتی تاریخی» در روابط دو طرف خواند و خبرگزاری رویترز به نقل از یک منبع آگاه نوشت که این دیدار روز ششم فروردین در العین، نزدیک مرز عمان، انجام شده است.
امارات این گزارشها را رد کرد و وزارت امور خارجه این کشور گفت که روابط ابوظبی با اسرائیل «علنی» و در چارچوب توافقهای ابراهیم است، نه مبتنی بر ترتیبات محرمانه یا غیررسمی.
هرچند مقامهای اماراتی این گزارش را تکذیب کردند، اما نزدیکان نتانیاهو همچنان بر درستی این سفر تاکید دارند.
زیو آگمون، سخنگوی وقت و رییس دفتر موقت نخستوزیر اسرائیل، در واکنش به تکذیب امارات نوشت که شخصا در این «سفر تاریخی» همراه نتانیاهو بوده و نخستوزیر اسرائیل در ابوظبی «با احترام پادشاهان» مورد استقبال قرار گرفته است.
یک روز پیش از اعلام این خبر، گزارشهایی درباره سفرهای محرمانه رییس موساد به امارات منتشر شد.
والاستریت ژورنال به نقل از مقامهای عرب و یک منبع آگاه نوشت که دیوید بارنئا، رییس سازمان اطلاعات اسرائیل (موساد)، در جریان جنگ اخیر آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی، دستکم دو بار بهصورت محرمانه به امارات متحده عربی سفر کرده تا درباره هماهنگیهای مرتبط با جنگ گفتوگو کند.
والاستریت ژورنال ۲۱ اردیبهشت نیز به نقل از منابع آگاه خبر داده بود که امارات متحده عربی بهطور مخفیانه حملاتی به جمهوری اسلامی کرده و در یکی از این حملات در ماه آوریل، پالایشگاه نفتی جزیره لاوان در ایران را هدف قرار داده است. یک روز پس از آن بلومبرگ اعلام کرد که در حملات امارات به ایران، نهفقط جزیره لاوان که بندر عسلویه نیز هدف قرار گرفته بود.
این گزارشها، همراه با خبرهای هفتههای گذشته درباره ارسال سامانه گنبد آهنین اسرائیل به امارات، بهعنوان نشانهای از گسترش همکاریهای امنیتی تلآویو و ابوظبی در جریان جنگ ارزیابی شده و به واکنش شدید مقامهای ایران علیه این کشور انجامیده است.
پیامهای مخاطبان نشان میدهند سهمیهبندیهای غیررسمی و بدون نظارت، باعث شده خرید بنزین آزاد برای بسیاری از مردم به تجربهای «پرهزینه و تحقیرآمیز» تبدیل شود.
شهروندی گفت ۲۳ اردیبهشت نتوانسته با کارت شخصی خود بنزین بزند، چون سهمیه شخصیاش تمام شده بوده.
او توضیح داد که مسئول جایگاه فقط در صورتی کارت آزاد میداده که پول را مستقیم به خودش بدهد، اما با همین شرایط هم بیشتر از ۱۵ لیتر به قیمت لیتری هفت هزار تومان نمیفروخته است.
ایراناینترنشنال اواسط اسفند و همزمان با حملات آمریکا و اسرائیل به مواضع جمهوری اسلامی، به نقل از شهروندان از تعطیلی برخی جایگاههای سوخت در تهران، کرج و شهرهای اطراف و همچنین جیرهبندی بنزین خبر داده بود.
شهروندی دیگر در پیامی گفت: «سه روز پیش بنزین زدم، ۳۰ لیتر سهمیه آزاد ماند در کارتم. امروز رفتم دوباره بنزین بزنم، نوشت سهمیه شما تمام شده. حتی از همان دو قطره بنزینی که به اسم سهمیه میدهند هم دزدی میکنند.»
مقامهای جمهوری اسلامی در دو ماه اخیر اظهارنظرهای متناقضی درباره کمبود سوخت داشتهاند.
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، اواخر فروردین گفت در حوزههایی مانند انرژی و سوخت «برخی کمبودها» وجود دارد.
۱۹ اردیبهشت نیز اسماعیل سقاب اصفهانی، معاون پزشکیان و رییس سازمان بهینهسازی انرژی، اعلام کرد در جریان جنگ به زیرساختهای شبکه گاز و سوخت کشور آسیب وارد و بخشی از ظرفیت تولید بنزین با مشکل مواجه شده است و در یکونیم تا دو سال آینده «چارهای جز صرفهجویی» وجود ندارد.
با این حال پیش از این و در نهم اردیبهشت، محسن پاکنژاد، وزیر نفت، گفته بود در تامین و توزیع سوخت «نگرانی وجود ندارد».
کمبود سوخت و بازار سیاه
مخاطبی از بندرعباس نوشت وضعیت عرضه سوخت در این شهر و سراسر هرمزگان «بسیار وحشتناک» شده و حتی دارندگان کارت شخصی هم گاهی بیش از یک ساعت در صف میمانند، در حالی که به گفته او «بنزین لیتری ۱۵ هزار تومان در سطح شهر فراوان است».
احمد مرادی، عضو کمیسیون انرژی مجلس، ۲۴ اردیبهشت به تشکیل صفهای طولانی بنزین در هرمزگان اشاره کرد و «شرایط جنگی، گرمای شدید و نگرانی مردم از کمبود سوخت» را از عوامل اصلی افزایش مصرف دانست.
او خواهان اختصاص سهمیه بنزین پنج هزار تومانی متناسب با شرایط ویژه هرمزگان به کارتهای مردم و جمعآوری کارتهای آزاد شد.
در غیاب سازوکاری سراسری برای مدیریت عرضه سوخت، اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال از بحرانیتر شدن وضعیت جایگاهها و گسترش بازار سیاه بنزین در استانهای مختلف حکایت دارد.
یک شهروند از زاهدان گفت کمبود شدید بنزین و محدودیتهای عرضه، بازار سیاه را گسترش داده است: «آنقدر همه چیز بدون نظارت رها شده و هر کسی هر کاری دلش میخواهد میکند که بنزین آزاد در خیابان گاهی تا هر ۲۰ لیتر یک میلیون تومان هم فروخته میشود.»
در اصفهان نیز شماری از مخاطبان از حذف کارتهای آزاد جایگاهها خبر دادند.
یک مخاطب توضیح داد مسئولان برخی پمپبنزینها برای در اختیار گذاشتن کارت سوخت آزاد، از خودروهای ایرانی ۱۰۰ هزار تومان و از خودروهای خارجی ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار تومان دریافت میکنند تا افراد بتوانند فقط ۱۵ لیتر بنزین بزنند.
سایت دیدهبان ایران ۲۸ اسفند گزارش داده بود پس از کاهش سهمیه سوخت کارتهای شخصی از ۳۰ لیتر به ۲۰ لیتر در پی حملات به انبار نفت شهران، عرضهکنندگان سیار بنزین در تهران، ۱۰ لیتر بنزین را تا دو میلیون تومان میفروشند. رقمی که معادل هر لیتر ۲۰۰ هزار تومان است.
صفهای طولانی و سهمیههای محدود
شهروندان از شهرهای مختلف همچنین از تشکیل صفهای طولانی و محدودیت شدید در عرضه بنزین آزاد خبر دادند.
مخاطبی از اهواز نوشت: «خیلی زور دارد که روی یکی از بزرگترین میادین نفتی دنیا زندگی میکنیم، اما باید مدت طولانی در صف بایستیم و برای ۱۵ لیتر بنزین التماس کنیم.»
در جاده مشهد به نیشابور و تربت حیدریه نیز به گفته یکی از شهروندان، صفهای طولانی در جایگاههای سوخت شکل گرفته و در برخی جایگاهها فقط تا سقف ۱۵ لیتر بنزین آزاد عرضه میشود.
این شهروند یادآوری کرد سهمیه کارت برخی جایگاهها هم تمام شده است.
از شهرستان سیریک در هرمزگان هم گزارش شده است که مردم از ساعت پنج صبح در صف میایستند و به هر خودرو بیشتر از ۲۰ لیتر بنزین آزاد داده نمیشود.
فشار مضاعف بر مناطق محروم
برخی پیامها به تاثیر کمبود و گرانی سوخت بر زندگی مردم در مناطق محروم اشاره دارند.
شهروندی ساکن سیستان و بلوچستان نوشت: «ما اینجا محروم و گرسنه بودیم، این روزها محرومتر و گرسنهتر هم شدهایم. گالن ۷۰ لیتری بنزین پنج میلیون تومان شده است. برای رسیدن به بیمارستان باید ۴۰ تا ۶۰ لیتر بنزین مصرف کنیم، چون بیشتر مردم اینجا روستانشین هستند و فاصله تا مرکز استان ۶۰۰ تا ۷۰۰ کیلومتر است.»
در قشم نیز یکی از مخاطبان گفت تعداد کمی از صیادان هنوز به دریا میروند اما مجبورند ۶۰ لیتر بنزین را با قیمت یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان تهیه کنند.
روزنامه اطلاعات ۲۱ اردیبهشت با اشاره به «ادامه جنگ، تحریمها و محدودیت توان دولت»، از مردم خواست در مصرف آب، برق و سوخت صرفهجویی کنند و نوشت: «چه اصراری وجود دارد افراد برای تفریح فقط دور دور کنند؟»
به گفته شهروندان اما بحران سوخت از سطح توصیه به صرفهجویی عبور کرده و به بخشی از دشواری روزمره زندگی تبدیل شده است.
مخاطبی در همین زمینه نوشت: «اواسط اردیبهشت برای ماشینم بنزین آزاد زدم. قیمت ویپیانها با قیمت یک باک بنزین من برابر شده است.»
