ولادیمیر پوتین در سخنرانی سالانه به مناسبت روز پیروزی در میدان سرخ مسکو، جنگ در اوکراین را توجیه و ناتو را محکوم کرد. او گفت روسیه در حال جنگی «عادلانه» است و اوکراین را «نیرویی تهاجمی» خواند که «از سوی کل بلوک ناتو تسلیح و حمایت میشود.» این اظهارات در مراسم روز پیروزی مطرح شد.
گزارشها حاکی است جشنها در برخی مناطق با جلوهای محدود برگزار شد.
پوتین سخنان خود را با گرامیداشت فداکاریهای سربازان اتحاد جماهیر شوروی در جنگ جهانی دوم آغاز کرد و با اشاره به جنگ در اوکراین گفت: «دستاورد بزرگ نسل پیروزمند الهامبخش سربازانی است که امروز اهداف عملیات ویژه نظامی را اجرا میکنند.»
او افزود: «آنها با نیرویی تهاجمی که از سوی کل بلوک ناتو تسلیح و حمایت میشود، مقابله میکنند و با وجود این، قهرمانان ما پیشروی میکنند.»
رییسجمهوری روسیه همچنین از شهروندان این کشور قدردانی کرد و به نقش کارگران، از جمله دانشمندان، مخترعان، خبرنگاران نظامی، پزشکان و معلمان در تلاش جنگی روسیه اشاره کرد.
پوتین گفت: «صرفنظر از تغییر تاکتیکهای نظامی، آینده کشور به دست مردم تامین میشود.»
خبرگزاری رویترز شنبه ۱۹ اردیبهشت نوشت که در روزهای اخیر، تنگه هرمز شاهد شدیدترین تنشها از زمان آغاز آتشبس یک ماه پیش بوده و امارات متحده عربی نیز ۱۸ اردیبهشت بار دیگر هدف حملات قرار گرفت.
واشینگتن همچنان در انتظار پاسخ تهران به پیشنهاد آمریکا برای پایان رسمی جنگ است. پیشنهادی که قرار است پیش از ورود به مذاکرات درباره مسائل اختلافبرانگیزتر، از جمله برنامه هستهای جمهوری اسلامی، اجرایی شود.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، ۱۸ اردیبهشت در رم گفت که واشینگتن انتظار داشته پاسخ تهران را به سرعت دریافت کند، اما سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی اعلام کرد تهران هنوز در حال بررسی این پیشنهاد است.
درگیریها آتشبس را به چالش میکشند
خبرگزاری فارس، نزدیک به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، گزارش داد درگیریهای پراکنده میان نیروهای ایرانی و شناورهای آمریکایی در تنگه هرمز، ۱۸ اردیبهشت ادامه یافت.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، بعدتر به نقل از یک منبع نظامی ایرانی نوشت وضعیت آرامتر شده، اما احتمال درگیریهای بیشتر همچنان وجود دارد.
ارتش آمریکا اعلام کرد دو شناور مرتبط با حکومت ایران را که قصد ورود به یک بندر ایرانی داشتند، هدف قرار داده است. به گفته ارتش، یک جنگنده آمریکایی دودکش این شناورها را هدف قرار داد و آنها را وادار به بازگشت کرد.
حکومت ایران از زمان آغاز جنگ با حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به مواضع جمهوری اسلامی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، عملا عبور کشتیهای غیرایرانی از تنگه هرمز را متوقف کرده است.
پیش از آغاز جنگ، حدود یکپنجم نفت جهان از این گذرگاه باریک عبور میکرد.
آمریکا نیز ماه گذشته محاصره بنادر و کشتیهای ایرانی را آغاز کرد.
با این حال، یک مقام آمریکایی آگاه از موضوع گفت ارزیابی سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) نشان میدهد محاصره بنادر ایران تا حدود چهار ماه دیگر فشار اقتصادی شدیدی بر تهران وارد نخواهد کرد.
این موضوع پرسشهایی را درباره میزان قدرت اهرم فشار دونالد ترامپ بر حکومت ایران ایجاد کرده است.
همزمان، یک مقام ارشد اطلاعاتی آمریکا گزارشها درباره این ارزیابی سیا را که نخستین بار در واشینگتنپست منتشر شد، «نادرست» توصیف کرد.
حملات فراتر از تنگه هرمز
تنشها تنها به آبراه هرمز محدود نمانده است.
امارات متحده عربی اعلام کرد سامانههای پدافند هوایی این کشور ۱۸ اردیبهشت با دو موشک بالستیک و سه پهپاد ایرانی مقابله کردهاند.
در این حملات سه نفر زخمی شدند.
جمهوری اسلامی بارها امارات و دیگر کشورهای خلیج فارس میزبان پایگاههای نظامی آمریکا را هدف قرار داده است.
ابوظبی این حملات را «تشدید بزرگ تنش» توصیف کرد و گفت تهران این هفته حملات خود را در واکنش به اعلام «پروژه آزادی» از سوی ترامپ افزایش داده است. طرحی برای همراهی کشتیها در تنگه هرمز که رییسجمهوری آمریکا پس از ۴۸ ساعت آن را متوقف کرد.
ترامپ گفته است آتشبس اعلام شده، با وجود تنشهای اخیر همچنان برقرار است؛ در حالی که حکومت ایران، آمریکا را به نقض آتشبس متهم کرده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۱۸ اردیبهشت گفت: «هر زمان راهحل دیپلماتیک روی میز قرار میگیرد، آمریکا بهسوی ماجراجویی نظامی میرود.»
خبرگزاری حکومتی مهر نیز گزارش داد در حمله نیروی دریایی آمریکا به یک کشتی تجاری ایرانی در شامگاه ۱۷ اردیبهشت، یک خدمه کشته، ۱۰ نفر زخمی و شش نفر مفقود شدهاند.
فشار دیپلماتیک و تحریمهای تازه
آمریکا در این درگیری حمایت گسترده بینالمللی را به دست نیاورده است.
روبیو پس از دیدار با جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، پرسید چرا ایتالیا و دیگر متحدان آمریکا از تلاش واشینگتن برای بازگشایی تنگه هرمز حمایت نمیکنند؟
او هشدار داد اگر به تهران اجازه داده شود یک آبراه بینالمللی را کنترل کند، «سابقهای خطرناک» ایجاد خواهد شد.
در کنار تلاشهای دیپلماتیک، آمریکا فشار تحریمی علیه حکومت ایران را نیز افزایش داده است.
چند روز پیش از سفر ترامپ به چین برای دیدار با شی جینپینگ، رییسجمهوری این کشور، وزارت خزانهداری آمریکا ۱۸ اردیبهشت تحریمهایی علیه ۱۰ فرد و شرکت - از جمله چند نهاد در چین و هنگکنگ - اعلام کرد.
واشینگتن این افراد و شرکتها را به کمک به نیروهای مسلح جمهوری اسلامی برای تامین سلاح و مواد اولیه مورد استفاده در ساخت پهپادهای شاهد متهم کرده است.
وزارت خزانهداری آمریکا در بیانیهای اعلام کرد آماده اقدام علیه هر شرکت خارجی دخیل در تجارت «غیرقانونی» با ایران است و ممکن است تحریمهای ثانویه علیه موسسات مالی خارجی، از جمله نهادهای مرتبط با پالایشگاههای مستقل نفت در چین، اعمال کند.
سنتکام شنبه ۱۹ اردیبهشت در توضیح این تصویر نوشت: «نیروهای آمریکا در سراسر منطقه همچنان برای انجام ماموریت آماده هستند.»
ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده پیشتر اعلام کرد نیروهای آمریکا دو نفتکش با پرچم جمهوری اسلامی را در دریای عمان، پیش از رسیدن به بنادر ایران، متوقف کردند.
بنا بر اعلام سنتکام، دو نفتکش خالی «سودا» و «سیاستار۳» پس از نقض محاصره دریایی، با حمله جنگنده اف-۱۸ و شلیک مهمات هدایتشونده به دودکش آنها از کار افتادند.
همزمان، فواد مرادزاده، فرماندار بندر لنگه، اعلام کرد: «در حمله اخیر جنگندههای آمریکایی به شناورهای باری و صیادی ایرانی در نزدیکی بندر خصب در عمان، شش نفر مفقود شدند.»
مرادزاده درباره حملهای که به گفته او پنجشنبه ۱۷ اردیبهشت رخ داد، گفت: «در این حادثه شش فروند قایق متعلق به اهالی بندر معلم از توابع بخش مرکزی شهرستان بندر لنگه هدف قرار گرفت که در مجموع ۲۰ نفر سرنشین داشتند.»
از سوی دیگر، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، درباره چشمانداز توافق با جمهوری اسلامی به خبرنگاران گفت: «اگر همه چیز امضا و نهایی نشود، مسیر متفاوتی را در پیش خواهیم گرفت. اگر اتفاقی نیافتد، ممکن است به پروژه آزادی تنگه هرمز بازگردیم، اما آن پروژه آزادی پلاس خواهد بود؛ یعنی پروژه آزادی به اضافه موارد دیگر.»
او در پاسخ به پرسش یک خبرنگار مبنی بر اینکه آیا جمهوری اسلامی عمدا روند مذاکرات را به کندی پیش میبرد نیز گفت: «بهزودی خواهیم فهمید.»
ترامپ پیشتر اعلام کرد با توجه به درخواست پاکستان و برخی کشورهای دیگر، و همچنین «پیشرفت بزرگ» در مسیر دستیابی به توافقی کامل و نهایی با نمایندگان تهران، موافقت کرده است «پروژه آزادی» برای مدت کوتاهی متوقف شود.
به دنبال اعلام توقف اجرای این پروژه، حسین نوشآبادی، مدیرکل پارلمانی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، گفت «پروژه آزادی» آمریکا به علت «پاسخ کوبنده نیروهای مسلح و هشدارهای جدی سپاه پاسداران و ناتوانی ایالات متحده در عبور از تنگه هرمز» به شکست انجامید.
نوشآبادی افزود: «هرگونه ماجراجویی نظامی آمریکا و متحدانش در تنگه هرمز و خلیج فارس، هزینههای غیرقابل تحمل را برای آنان به همراه داشته و به پیچیدهتر شدن ماجرا منجر خواهد شد.»
رسانههای بینالمللی به نقل از دادههای کشتیرانی گزارش دادند که جمهوری اسلامی نهاد جدیدی را برای کنترل کشتیرانی در تنگه هرمز ایجاد کرده است؛ هر چند مقامات تهران گفتهاند در حال بررسی توافق صلح با آمریکا هستند.
آسوشیتدپرس ۱۷ اردیبهشت به نقل از شرکت دادههای کشتیرانی «لوییدز لیست اینتلیجنس» گزارش داد که جمهوری اسلامی یک نهاد دولتی جدید برای تایید عبور و دریافت عوارض از کشتیها در تنگه ایجاد کرده است و این اقدام بر نگرانیها درباره تضعیف آزادی کشتیرانی که تجارت جهانی به آن وابسته است، افزوده است.
