در پی شنیده شدن صدای بلند در ضیافت خبرنگاران کاخ سفید، حاضران از جمله دونالد ترامپ در ضیافت پناه گرفتند. ویدیوهای منتشرشده از محل نشان میدهد که ماموران سرویس مخفی او را از محل خارج کردند.
به گزارش فاکسنیوز، چند روز پس از آنکه مقامهای جمهوری اسلامی تلاش کردند تصویری از انسجام داخلی ارائه دهند، دونالد ترامپ مذاکرات برنامهریزیشده با حکومت ایران در اسلامآباد را لغو کرد و دلیل آن را «اختلافات داخلی و سردرگمی در رهبری» عنوان کرد.
ترامپ در پیامی اعلام کرد که «هیچکس در ایران نمیداند چه کسی مسئول است» و تاکید کرد ایالات متحده در موقعیت برتر قرار دارد. این اظهارات در شرایطی مطرح شد که به گفته تحلیلگران، نشانههایی از تضعیف روایت سنتی وجود دارد که بر وجود دو جناح «میانهرو» و «تندرو» در ساختار قدرت ایران تاکید میکرد.
بر اساس این گزارش، برخی کارشناسان ایرانی-آمریکایی معتقدند تحولات اخیر نشان میدهد تاکتیک «پلیس خوب، پلیس بد» - که جمهوری اسلامی برای کسب امتیازات در مذاکرات هستهای به کار میبرد - کارآیی خود را از دست داده است. به گفته آنها، مقامهای ایرانی در گذشته با ارائه چهرههای بهظاهر میانهرو در مذاکرات، تلاش میکردند غرب را به دادن امتیاز ترغیب کنند.
در مقابل، مقامهای جمهوری اسلامی این تحلیل را رد کردهاند. مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در واکنش به این ادعاها اعلام کرد که «وحدت داخلی» تقویت شده و در مقابل، «شکاف در جبهه دشمن» ایجاد شده است.
فاکسنیوز در ادامه به نقل از مریم معمارصادقی، پژوهشگر ارشد، مینویسد که جمهوری اسلامی طی دههها از «میانهروها» بهعنوان پوششی برای پیشبرد سیاستهای خود استفاده کرده است. او تاکید کرد این رویکرد با هدف گرفتن امتیازات بیشتر از غرب طراحی شده بود.
با این حال، برخی تحلیلگران بر این باورند که اختلافات درون حاکمیت ایران واقعی است، اما ماهیتی محدود دارد. نوید محبی، تحلیلگر، در این گزارش تاکید میکند که اختلافات میان جناحهای مختلف بیشتر بر سر تاکتیکهاست، نه بر سر اصول. به گفته او، تصمیمگیریهای کلیدی همواره در اختیار رهبر جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران بوده است.
محبی همچنین گفت تجربههای گذشته نشان میدهد تفاوتی اساسی میان دولتهای موسوم به «میانهرو» و «تندرو» در نحوه برخورد با اعتراضات و مخالفان وجود نداشته است. او به سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸ در دوره حسن روحانی و وقایع دی ماه ۱۴۰۴ اشاره کرد که به گفته او نشاندهنده تداوم الگوی سرکوب در همه دولتهاست.
در همین حال، یک مقام منطقهای به فاکسنیوز گفته است که شکاف میان میانهروها و تندروها در ایران وجود دارد، اما این شکاف به تغییرات عملی منجر نشده است. او با اشاره به عملکرد مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی ایران، گفت او حتی نتوانسته وعدههای خود در زمینه آزادی اینترنت را عملی کند.
به گفته این مقام، در روند مذاکرات نیز اغلب از همین تقسیمبندی استفاده میشود: «میانهروها برای پیشبرد توافق وارد عمل میشوند و سپس تندروها همان امتیازات را مورد انتقاد قرار میدهند.»
در ادامه این گزارش، لادن بازرگان، فعال سیاسی، تاکید میکند آنچه اکنون مشاهده میشود نه از بین رفتن شکافها، بلکه آشکار شدن ماهیت واقعی آنهاست. به گفته او، چهرههای مختلف در ساختار قدرت ایران، با وجود تفاوتهای ظاهری، در چارچوبی مشترک عمل میکنند.
او افزود: «همه این افراد به حفظ نظام، گسترش نفوذ منطقهای و تقابل با آنچه ‘دشمن’ خوانده میشود متعهد هستند.»
گزارش فاکسنیوز نشان میدهد که در حالی که برخی تحلیلگران از فروپاشی روایت «میانهرو-تندرو» سخن میگویند، دیگران بر این باورند که این شکاف همچنان وجود دارد، اما بیش از آنکه نشاندهنده اختلافات بنیادین باشد، ابزاری تاکتیکی در سیاست داخلی و خارجی جمهوری اسلامی است.
همزمان دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا اعلام کرد که سفر استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان ویژه خود، به اسلامآباد را لغو کرده است. قرار بود این دو شامگاه شنبه راهی پاکستان شوند.
رسانههای جمهوری اسلامی جمعه در پی سفر عراقچی به اسلامآباد تاکید کرده بودند که برخلاف اظهارات مقامات کاخ سفید، وزیر امور خارجه جمهوری سالامی هیچ دیدار و مذاکرهای با هیات آمریکایی نخواهد داشت.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی شنبه پنجم اردیبهشت در بیانیهای پس از دیدار عراقچی با شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان نوشت که عراقچی «مواضع اصولی» جمهوری اسلامی را «در قبال آخرین تحولات مرتبط با آتشبس و خاتمه کامل جنگ» ارائه کرد.
عراقچی شنبه همچنین با وزیر امور خارجه و فرمانده ارتش پاکستان دیدار کرد.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، نوشت که او «ملاحظات» جمهوری اسلامی را درباره آتشبس و خاتمه جنگ با رییس ستاد ارتش پاکستان مطرح کرد.
در همین رابطه العربیه گزارش داد عراقچی گفته است خواستههای رهبری جمهوری اسلامی، رفع محاصره و توقف حملات آمریکا است.
العربیه به نقل از منابع آگاه خود نوشته است جمهوری اسلامی اعلام کرده در مذاکراتی که در آن از سوی آمریکا «خط قرمز تعیین شود» شرکت نخواهد کرد.
در پاسخ به پرسشی درباره تردیدهای تهران نسبت به مواضع آمریکا در مذاکرات، یک منبع دیپلماتیک ایرانی در اسلامآباد به رویترز گفت: «در اصل، طرف ایرانی خواستههای حداکثری را نخواهد پذیرفت.»
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، جمعه چهارم اردیبهشت به خبرنگاران گفته بود که ایران فرصتی برای دستیابی به «یک توافق خوب» دارد.
او گفت: «ایران میداند که هنوز یک پنجره باز برای انتخاب عاقلانه دارد. تنها کاری که باید انجام دهد این است که بهطور معنادار و قابل راستیآزمایی از سلاح هستهای صرفنظر کند.»
روز جمعه در حالی که عراقچی وارد اسلامآباد شد، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که مقامهای ایرانی برنامهای برای دیدار با نمایندگان آمریکا ندارند و نگرانیهای تهران از طریق پاکستانِ میانجی منتقل خواهد شد.
ترامپ جمعه به رویترز گفت که تهران قصد دارد پیشنهادی ارائه دهد که هدف آن برآورده کردن خواستههای آمریکا است، اما او نمیدانست این پیشنهاد شامل چه مواردی خواهد بود. او از گفتن اینکه واشینگتن با چه کسی مذاکره میکند خودداری کرد و تنها گفت: «ما با کسانی که اکنون در قدرت هستند، در حال تعامل هستیم.»
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، گفت که آمریکا در روزهای اخیر نشانههایی از پیشرفت از سوی ایران دیده و امیدوار است این روند در آخر هفته ادامه یابد؛ همچنین جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، نیز آماده سفر به پاکستان است.
