نیویورکر: آمریکا در ایران با چه کسی مذاکره می‌کند؟

در پی تحولات اخیر و کشته شدن رهبر جمهوری اسلامی، ساختار قدرت در ایران دستخوش تغییراتی شده که به گفته تحلیلگران، موقعیت تندروهای سپاه پاسداران را تقویت کرده و ابهام‌ها درباره طرف واقعی مذاکره با آمریکا را افزایش داده است.

به گزارش مجله نیویورکر، پس از کشته شدن علی خامنه‌ای در حملات هوایی اسرائیل با حمایت اطلاعاتی آمریکا، خلا قدرت در ایران به‌سرعت با چهره‌های تندرو پر شده است. در این میان، محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، به‌عنوان یکی از «چهره‌های برجسته» مطرح شده و حتی هدایت هیات ایرانی در مذاکرات فشرده با آمریکا در پاکستان را بر عهده داشته است.

این مذاکرات که بالاترین سطح تماس میان دو کشور از زمان انقلاب ۱۳۵۷ توصیف شده، پس از ۲۱ ساعت بدون نتیجه پایان یافت. اختلاف اصلی بر سر برنامه هسته‌ای ایران بود؛ موضوعی که در نهایت به اعلام محاصره دریایی تنگه هرمز از سوی ترامپ انجامید.

با این حال، گزارش نیویورکر تاکید می‌کند که اگرچه قالیباف در مذاکرات نقش داشته، اما لزوماً تصمیم‌گیر اصلی در ایران نیست. به گفته تحلیلگران، چهره‌هایی مانند محمدباقر ذوالقدر و احمد وحیدی - از فرماندهان ارشد سپاه - نفوذ بیشتری در پشت صحنه دارند و کنترل واقعی قدرت را در دست گرفته‌اند.

این گزارش می‌افزاید که برخلاف تصور برخی در واشینگتن که به‌دنبال الگویی مشابه ونزوئلا برای تغییر رهبری در ایران هستند، ساختار قدرت در ایران پیچیده‌تر و غیرمتمرکزتر است. نهادهایی مانند سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، قوه قضاییه و شوراهای امنیتی در کنار یکدیگر عمل می‌کنند و همین امر باعث شده نظام بتواند در برابر حملات هدفمند به رهبری، دوام بیاورد.

به گفته کارشناسان، رهبران جدید حکومت ایران نه‌تنها تندروتر و نظامی‌تر از نسل پیشین هستند، بلکه در برخی موارد آمادگی بیشتری برای ریسک‌پذیری دارند. حملات متقابل به زیرساخت‌های انرژی در منطقه، از جمله هدف قرار دادن تاسیسات گازی در قطر، به‌عنوان نشانه‌ای از این تغییر رویکرد ارزیابی شده است.

در عین حال، به نوشته نیویورکر این رهبران جدید - با وجود مواضع سخت‌گیرانه - نشانه‌هایی از تمایل به مذاکره نیز نشان داده‌اند. به گفته تحلیلگران، آنها برخلاف رویکرد پیشین که مبتنی بر «نه جنگ، نه مذاکره» بود، اکنون همزمان آمادگی مواجهه نظامی و گفت‌وگو را دارند.

با این حال، گزارش نیویورکر تاکید می‌کند که حتی در صورت پیشرفت مذاکرات، چالش اصلی در داخل ایران باقی خواهد ماند. جناح‌های تندرو، به‌ویژه در میان فرماندهان جوان‌تر سپاه، نسبت به هرگونه توافق بدبین هستند و برخی از آنها دستیابی به سلاح هسته‌ای را تنها راه بازدارندگی می‌دانند.

همچنین تجربه جنگ ایران و عراق، که بسیاری از رهبران کنونی در آن نقش داشته‌اند، همچنان بر محاسبات آنها سایه انداخته است. از یک سو به‌عنوان نمونه‌ای از مقاومت در برابر قدرت‌های برتر، و از سوی دیگر به‌عنوان هشداری درباره هزینه‌های سنگین یک جنگ طولانی.

در این میان، مجتبی خامنه‌ای، فرزند رهبر پیشین که به‌عنوان جانشین مطرح شده، به‌دلیل جراحات ناشی از حملات اخیر از صحنه عمومی غایب است، اما همچنان روابط نزدیکی با سپاه دارد و بخشی از ساختار قدرت محسوب می‌شود.

گزارش نیویورکر نتیجه می‌گیرد که اگرچه آمریکا ممکن است به‌دنبال یافتن یک شریک مذاکره در ایران باشد، اما واقعیت ساختار قدرت در این کشور نشان می‌دهد که هیچ فرد واحدی قادر به اتخاذ تصمیم نهایی نیست و هرگونه توافق نیازمند اجماع در میان طیفی از بازیگران قدرتمند خواهد بود.