مجید تختروانچی، معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی گفت: «ما خواهان آتشبسی نیستیم که دشمن متجاوز مجددا خود را تجهیز کند و دست به تجاوز بزند و به صراحت به دوستانمان هم گفتهایم که این وضعیت بدون تضمین تکرار نخواهد شد.»
او اضافه کرد که توافق شده تا طرح ۱۰ مادهای جمهوری اسلامی مبنای مذاکره قرار گیرد.»
بر اساس جمعبندی خبرگزاری آناتولی که جمعه ۲۱ فروردین منتشر شد، جمهوری اسلامی در این بازه زمانی ۴۱ روزه، دستکم با شش هزار و ۴۱۳ موشک و پهپاد، و همچنین در یک مورد با دو جنگنده، کشورهای امارات متحده عربی، اردن، بحرین، عربستان سعودی، عمان، قطر و کویت را هدف قرار داده است.
این در حالی است که ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، خبر داد کارشناسان اوکراینی در چند کشور خاورمیانه، با استفاده از رهگیرها، پهپادهای ایرانی شاهد را سرنگون کردهاند: «نیروهای اوکراینی پیش از آغاز آتشبس این هفته میان آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی، در چندین کشور خاورمیانه پهپادهای شاهد ساخت ایران را سرنگون کردند.»
در طول جنگ میان جمهوری اسلامی با آمریکا و اسرائیل، زلنسکی با چند تن از سران کشورهای عربی منطقه خلیج فارس دیدار و پیشنهاد حمایت دفاعی از آنان در برابر حملات جمهوری اسلامی را مطرح کرد.
این حملات، بنا بر پایش و گردآوری دادههای رسمی از سوی آناتولی، تا ساعت ۲۱:۵۵ به وقت گرینویچ در روز پنجشنبه، در دو روز نخست آتشبس نیز ادامه یافت.
ایالات متحده و جمهوری اسلامی، از ساعات اولیه بامداد چهارشنبه ۱۹ فروردین به وقت ایران، آتشبسی دو هفتهای را با میانجیگری پاکستان اعلام کردند. گامی برای دستیابی به توافقی گستردهتر بهمنظور پایان دادن به درگیری مسلحانهای که از ۹ اسفند (۲۸ فوریه)، با حمله آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد و هزاران کشته و زخمی بر جای گذاشت.
بر اساس آمار ارائه شده، جمهوری اسلامی در روز نخست آتشبس در ۱۹ فروردین، ۱۴۱ موشک و پهپاد شلیک کرده است: به سمت امارات متحده عربی (۱۷ موشک و ۳۵ پهپاد)، عربستان سعودی (پنج موشک و ۹ پهپاد)، کویت (۲۸ پهپاد)، قطر (هفت موشک و تعدادی پهپاد) و بحرین (شش موشک و ۳۱ پهپاد).
۲۰ فروردین و در روز دوم آتشبس، جمهوری اسلامی، بحرین و کویت را با ۱۰ پهپاد هدف قرار داد؛ هفت پهپاد به سمت بحرین و دستکم سه پهپاد به سمت کویت.
با این حال، حکومت ایران ۲۱ فروردین هرگونه شلیک موشک یا پهپاد به کشورهای حوزه خلیج فارس از زمان آغاز آتشبس را رد کرد و گزارشهای رسانهای درباره حملات به تاسیسات منطقه را تکذیب کرد.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد نیروهای مسلح حکومت ایران در طول آتشبس «هیچگونه عملیاتی علیه هیچ کشوری انجام ندادهاند» و تاکید کرد هرگونه حمله از سوی جمهوری اسلامی بهطور رسمی اعلام میشود و «اقدامات بینامونشان، به ایران تعلق ندارد».
آمار ۴۱ روزه حملات و رهگیریها
در طول ۴۱ روز از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی و پاسخهای تهران در منطقه خلیج فارس از ۹ اسفند، امارات بیشترین تعداد حملات را ثبت کرده است و پس از آن کویت، عربستان سعودی، بحرین، قطر و اردن قرار دارند؛ در حالی که عمان کمترین میزان تهاجم را گزارش کرده است.
وزارت دفاع امارات ۲۰ فروردین اعلام کرد از آغاز حملات ایران، در مجموع ۵۶۳ موشک - از جمله ۵۳۷ موشک بالستیک، به همراه ۲۶ موشک کروز - و دو هزار و ۲۵۶ پهپاد رهگیری شدهاند و در همین روز، حادثه جدیدی ثبت نشده است.
ارتش کویت نیز اعلام کرد پهپادها، تاسیسات حیاتی این کشور را هدف قرار دادهاند؛ یک روز پس از آن که گزارش شد از آغاز حملات حکومت ایران، ۳۶۹ موشک - شامل ۳۵۴ موشک بالستیک و ۱۵ موشک کروز - به همراه ۸۴۸ پهپاد، رهگیری شدهاند.
ریاض تا شامگاه ۲۰ فروردین آمار بهروزشدهای ارائه نکرده است، اما بر اساس جمعبندی آناتولی از دادههای وزارت دفاع و شبکه دولتی «الاخباریه»، دستکم ۱۰۴ موشک و ۹۱۶ پهپاد در عربستان سعودی رهگیری شدهاند.
نیروی دفاعی بحرین اعلام کرد از آغاز حملات، ۱۹۴ موشک و ۵۱۵ پهپاد را رهگیری و منهدم کرده است و به هفت پهپاد جدید نیز اشاره کرد.
قطر آمار بهروزشدهای منتشر نکرده، اما بر اساس جمعبندی آناتولی از دادههای وزارت دفاع این کشور، دستکم ۲۲۷ موشک، ۱۱۱ پهپاد و دو جنگنده، این کشور را هدف قرار دادهاند.
بر اساس دادههای ارتش اردن که بهوسیله آناتولی گردآوری شده، ۲۹۱ موشک و پهپاد، از آغاز جنگ این کشور را هدف قرار دادهاند.
عمان نیز آماری رسمی منتشر نکرده، اما بر اساس دادههای خبرگزاری عمان، دستکم ۱۹ پهپاد این کشور را هدف قرار دادهاند.
تشدید تنشها و چشمانداز مذاکرات
تنشها در منطقه از زمانی شدت گرفت که آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند حمله مشترکی را علیه جمهوری اسلامی آغاز کردند که به کشته شدن علی خامنهای، دیکتاتور وقت ایران، انجامید.
تهران نیز در پاسخ، حملاتی موشکی و پهپادی علیه اسرائیل، اردن، عراق و کشورهای حوزه خلیج فارس میزبان نیروهای آمریکایی انجام داد و همچنین عبور کشتیها را از تنگه هرمز محدود کرد که این محدودیتها همچنان برقرار است.
در طول جنگ میان جمهوری اسلامی با آمریکا و اسرائیل، زلنسکی با چند تن از سران کشورهای عربی منطقه خلیج فارس دیدار و پیشنهاد حمایت دفاعی از آنان در برابر حملات جمهوری اسلامی را مطرح کرد.
او ۲۴ اسفند گفت روسیه پهپادهای شاهد را در اختیار جمهوری اسلامی قرار میدهد تا از آنها علیه ایالات متحده و اسرائیل استفاده شود.
زلنسکی بهتازگی در اظهاراتی به خبرنگاران که جمعه ۲۱ فروردین منتشر شد، اعلام کرد نیروهای اوکراینی پیش از آغاز آتشبس این هفته میان آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی، در چندین کشور خاورمیانه پهپادهای شاهد ساخت ایران را سرنگون کردند.
به گفته رییسجمهوری اوکراین، نیروهای این کشور در عملیاتهای دفاعی مشارکت داشته و از پهپادهای رهگیر ساخت اوکراین استفاده کردهاند. پهپادهایی که در مقابله با پهپادهای شاهد طراحیشده بهوسیله جمهوری اسلامی که روسیه برای حمله به خاک اوکراین به کار میبَرَد، کارایی خود را نشان دادهاند.
پهپادهای شاهد نخستین بار در مقیاس گسترده در جریان جنگ روسیه علیه اوکراین به کار گرفته شدند. این پهپاد در مقایسه با موشکهای گرانقیمت، بسیار ارزانتر است.
زلنسکی درباره حضور نیروهایش در کشورهای منطقه گفت: «این یک ماموریت آموزشی یا تمرینی نبود، بلکه حمایتی برای ایجاد یک سامانه پدافند هوایی مدرن بود که بتواند در عمل بهطور واقعی کار کند.»
او مشخص نکرد که این عملیاتها در کدام کشورها انجام شده است، اما تاکید کرد نیروهای اوکراینی در چندین کشور حضور داشته و به تقویت سامانههای پدافند هوایی آنها کمک کردهاند.
رییسجمهوری اوکراین پیشتر نیز گفته بود ۲۲۸ کارشناس اوکراینی به منطقه اعزام شدهاند.
حکومت ایران از زمان آغاز مناقشه کنونی از ۹ اسفند، شماری از کشورهای منطقه را هدف قرار داد. حملاتی که تهران اغلب آنها را با استناد به فعالیت پایگاههای نظامی ایالات متحده در این کشورها توجیه میکند.
آذربایجان، امارات متحده عربی، اردن، بحرین، عراق، عربستان سعودی، عمان، قبرس، قطر، کویت و لبنان، از جمله این کشورها هستند.
زلنسکی گفت که اوکراین برای حفاظت از زیرساختهای انرژی خود، سلاحهایی دریافت میکند: «همچنین نفت، گازوئیل و در برخی موارد ترتیبات مالی.»
او گفت: «ما به تقویت امنیت آنها کمک میکنیم و در مقابل، آنها به افزایش تابآوری کشور ما یاری میرسانند. این موضوع بسیار فراتر از دریافت پول صرف است.»
افزایش بیکاری، تعطیلی یا نیمهتعطیل شدن شرکتها و رکود گسترده در بازار، از مهمترین پیامدهایی است که شهروندان از شهرهای مختلف ایران در هفتههای اخیر گزارش دادهاند.
برخی شهروندان از بلاتکلیفی شرکتها و توقف فعالیت بسیاری از بخشها خبر میدهند.
یکی از مخاطبان گفت: «شرکتها دچار تردید شدهاند و نمیدانند چه کار کنند. با پایان جنگ، منتظریم با موجی از تعدیل نیرو مواجه شویم که رکود زیادی ایجاد خواهد کرد. خیلی از شرکتها در حالت نیمهتعطیل به سر میبرند؛ مثلا فقط بخش حسابداری فعال است و بخشهای آیتی و فروش بهدلیل قطع اینترنت عملا کاری ندارند.»
کارگران و اقشار کمدرآمد زیر فشار معیشتی
در کنار این شرایط، بسیاری از کارگران و اقشار کمدرآمد از نبود درآمد و ناتوانی در تامین هزینههای اولیه زندگی میگویند.
یک کارگر در پیامی نوشت: «بیشتر از دو ماه است که بیکارم. درآمدی ندارم و هر چه داشتم فروختم تا اجاره خانه بدهم و نان بخرم که بچهام از گرسنگی نمیرد.»
همزمان، گزارشهای متعددی از تعطیلی کارخانهها پس از تعطیلات نوروزی منتشر شده است.
یکی از شهروندان گفت: «بعد از تعطیلات عید نوروز، اکثر کارخانهها هنوز باز نکردهاند و بیکاری بیداد میکند. مردم منبع درآمدی برای تامین مایحتاج اولیه ندارند.»
شهروند دیگری نیز با اشاره به رکود گسترده گفت: «خسته شدهایم، تمام کار و کاسبیها با قطع اینترنت خوابیده است.»
برخی پیامها به وضعیت اقشار آسیبپذیرتر اشاره دارد.
یک مخاطب با اشاره به شرایط بیخانمانها نوشت: «بیچاره کارتنخوابها و بیخانمانها؛ شاید در این ایام خیلیها جانشان را از دست داده باشند بدون اینکه حتی ما خبردار شده باشیم.»
پیامدهای قطع اینترنت
قطع اینترنت، بهویژه برای مشاغل آنلاین، خسارتهای مالی قابلتوجهی ایجاد کرده است.
یکی از شهروندان گفت: «کار من فروش اینترنتی است و از دیماه تقریبا بیکارم.»
شهروند دیگری تاکید کرد: «یک ماه است اینترنت معمولی قطع شده و تا حالا ۱۰ میلیون تومان برای فیلترشکن هزینه کردهام و سه ماه است بیکارم.»
شهروندی از تهران، تاکید کرد پیامدهای اقتصادی جنگ و قطع اینترنت، زندگی بسیاری از مردم را مختل کرده و آنها را به مرز ورشکستگی کشانده است.
برخی مخاطبان نیز از تلاش برای ادامه فعالیت اقتصادی با وجود محدودیتها خبر دادند.
یکی از این مخاطبان نوشت: «بعد از ۳۵ روز با هزینه یک میلیون تومان توانستم به اینترنت وصل شوم، اما همچنان کارم عملا متوقف است.»
علاوه بر پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال، مطالب منتشر شده در رسانههای اجتماعی نیز حاکی از وضعیت بحرانی اقتصاد است.
یک کاربر در ایکس نوشت: «من کاملا ورشکسته شدم. توانایی پرداخت اقساط باقیمانده را ندارم و مجبورم وسایل کارم را برای عبور از این مرحله بفروشم.درآمدم از یوتیوب، اینستاگرام و کیک به صفر رسیده و حتی امکان فروش مرچ هم ندارم. فقط به این دلیل که یکی از ابتداییترین حقوق بشر، یعنی اینترنت، از من گرفته شده.»
کاربری دیگر در پاسخ به او نوشت: «من موتورم را برای فروش گذاشتم، از حقوق مادرم خوردم و ضایعات باغم را فروختم.»
گزارشها از تعدیل نیرو
با هدف قرار گرفتن صنایع نفت، گاز و پتروشیمی در برخی نقاط کشور در جریان جنگ ۴۰ روزه، صدها کارگر بیکار شدهاند و چشماندازی نیز برای بازگشت به کارشان وجود ندارد.
شماری از شهروندان در پیامهایی به ایراناینترنشنال، نیز از حذف مشاغل آنلاین و تعدیل نیرو در صنایع مختلف خبر دادهاند.
یک شهروند نوشت: «خیلی وقت است من و بسیاری دیگر که شغل آنلاین داشتیم دیگر درآمدی نداریم. خواهرم در کارخانهای زیرمجموعه ایرانخودرو کار میکرد که او را هم تعدیل کردند. گرانی بیداد میکند و بسیاری از اقلام ضروری را نمیتوانیم بخریم.»
در بخش ارتباطات و خدمات اینترنت نیز گزارشهایی از تعدیل نیرو و پرداختنشدن حقوق منتشر شده است.
گروهی از کارکنان شرکتهای ارائهدهنده خدمات اینترنت (ISP) در تهران به ایراناینترنشنال گفتند از اسفند ۱۴۰۴ تاکنون با تعدیل نیرو و عدم پرداخت کامل حقوق و عیدی مواجه بودهاند و برای تسویهحساب بدون دریافت مطالبات تحت فشار قرار گرفتهاند.
یکی از کارکنان این حوزه نوشت: «در اسفند ما را تعدیل کردند و هنوز حقوقی دریافت نکردهایم. عیدی را هم بهصورت نصف پرداخت کردند و حالا میخواهند بدون پرداخت حقوحقوق کامل، تسویهحساب کنیم. با حقوق ماهانه ۱۴ میلیون تومان روی دکلهای مخابراتی کار میکردیم و همان را هم نمیدهند.»
گزارشها نشان میدهد تعدیل نیرو به بخشهای دیگری مانند صنعت هوانوردی نیز رسیده است.
یکی از کارکنان ایرلاینها گفت: «به ما که کارمند ایرلاین هستیم نه حقوق دادهاند و نه عیدی، و حالا هم در حال تعدیل نیرو هستند.»
شهروند دیگری نیز گفت نزدیک به ۴۰ روز است بیکار مانده و بدون دریافت حقوق، زیر فشار شدید معیشتی و روحی زندگی میکند.
در شهرهای دیگر نیز شرایط مشابهی گزارش شده است.
یک مخاطب از رشت گفت: «حال بیشتر مردم خوب نیست. بازار کاملا خوابیده و زندگی هر روز سختتر میشود.»
برخی نیز از افزایش شدید قیمت کالاها خبر دادند؛ از جمله شهروندی که گفت قیمت یک پاکت سیگار که قبلا ۶۰ هزار تومان بود، حالا به ۱۲۰ تا ۱۵۰ هزار تومان رسیده و این فقط یک نمونه از گرانیهاست.
ارتش اسرائیل پنجشنبه ۲۰ فروردین پیش از حمله احتمالی خود هشدار تخلیه برای حومه جنوبی بیروت که به نام «ضاحیه» شناخته میشود و مقر حزبالله است، صادر کرد.
سرهنگ آویخای آدراعی، سخنگوی ارتش، هشدار داد: «نیروی دفاعی اسرائیل به عملیات و حمله به زیرساختهای نظامی متعلق به سازمان تروریستی حزبالله در سراسر ضاحیه ادامه میدهد. نیروی دفاعی اسرائیل قصد آسیب رساندن به شما را ندارد و بنابراین، برای حفظ ایمنی خود، باید فورا منطقه را تخلیه کنید.»
ارتش اسرائیل با وجود آتشبس با جمهوری اسلامی و علیرغم هشدارهای تهران اعلام کرد که چهارشنبه سنگینترین حملات خود را به حزبالله انجام داده است.
این حملات صدها کشته و زخمی برجای گذاشته و موجب شده است که دولت لبنان اعلام عزای عمومی کند.
ارتش اسرائیل همچنین اعلام کرد که در حملات چهارشنبه به بیروت، علی یوسف حرشی، برادرزاده و از معتمدان نزدیک نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله لبنان کشته شده است.
در بیانیه ارتش اسرائیل آمده که حرشی از نزدیکان و مشاوران اصلی نعیم قاسم بود و نقش مهمی در مدیریت و تامین امنیت دفتر او داشت.
ارتش اسرائیل همچنین اعلام کرد که در حملات شبانه، دو گذرگاه اصلی مورد استفاده نیروها و فرماندهان حزبالله برای جابهجایی از شمال به جنوب رود لیتانی هدف قرار گرفت. به گفته این نهاد، این مسیرها برای انتقال هزاران سلاح، راکت و پرتابگر استفاده میشد.
در ادامه این بیانیه آمده است که حدود ۱۰ محل نگهداری سلاح، پرتابگرها و مراکز فرماندهی متعلق به حزبالله در جنوب لبنان نیز هدف قرار گرفته است.
درخواست برخی کشورهای غربی برای توقف حملات
همزمان با تداوم حملات اسرائیل به لبنان، برخی کشورهای غربی از جمله اسپانیا، استرالیا، فرانسه و بریتانیا خواستار توقف این حملات شدند.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، نیز تاکید کرد آتشبس در جنگ ایران باید لبنان را نیز دربر بگیرد. او افزود حزبالله لبنان را به جنگ کشانده و باید خلع سلاح شود.
همچنین سفیر مصر در بیروت خبر داد تلاشهای گستردهای در جریان است تا لبنان نیز بخشی از توافق آتشبس میان جمهوری اسلامی و آمریکا باشد.
پزشکیان: ادامه حمله به لبنان مذاکره را بیمعنا خواهد کرد
همزمان مقامات جمهوری اسلامی نیز خواستار توقف این حملات شدند و تهدید کردند که در صورت عدم توقف این حملات، در مذاکرات برنامهریزیشده با آمریکا شرکت نخواهند کرد.
مسعود پزشکیان در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «تجاوز دوباره اسرائیل به لبنان نقض آشکار توافق اولیه آتشبس است و این نشانه خطرناکی از فریب و عدم پایبندی به توافقات احتمالی است.»
او افزود: «تداوم این اقدامات، مذاکره را بیمعنا خواهد کرد و دستهای ما بر ماشه باقی است.»
همچنین حساب محمدباقر قالیباف در شبکه ایکس، با اشاره به حملات اسرائیل به لبنان، نوشت: «نقض آتشبس هزینههای مشخص و واکنشهای قوی بههمراه دارد. فورا آتش را خاموش کنید.»
او افزود: «لبنان و کل محور مقاومت، بهعنوان متحدان جمهوری اسلامی، بخش جداییناپذیر آتشبس را تشکیل میدهند.»
قالیباف ادامه داد: «شهباز شریف، نخستوزیر، بهصورت علنی و صریح بر موضوع لبنان تاکید کرد؛ هیچ جایی برای انکار و عقبنشینی وجود ندارد.»
در پی افزایش آمار تلفات حملات ۱۹ فروردین اسرائیل به لبنان، نواف سلام، نخست وزیر لبنان، پنجشنبه ۲۰ فروردین گفت ادارات دولتی تعطیل و پرچمها نیمهافراشته خواهند شد.
