اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی در پاسخ به پرسشی درباره رویکرد روسیه و چین در قبال جنگ ایران گفت: «مواضع کشورها را رصد میکنیم و حتما رویکردهای آنان در رویکرد ما اثر خواهد داشت.» او افزود: «بیتفاوتی در قبال این جنگ برای همه تبعات خواهد داشت.»
شورای سردبیری اورشلیمپست در یادداشت خود با اشاره به سخنان شاهزاده رضا پهلوی در کنفرانس اقدام سیاسی محافظهکاران (سیپک) در تگزاس تاکید کرده که این سخنان را باید مورد توجه قرار داد و همزمان آن را در برابر واقعیتهای سیاسی و خطرات منطقهای سنجید.
شاهزاده رضا پهلوی شنبه هشت فروردین در سخنرانی خود در این نشست خواستار برچیدن کامل جمهوری اسلامی شد و از مخاطبان خواست «خاورمیانهای جدید را تصور کنند که در آن ایران دوست اسرائیل است».
او گفت پس از جمهوری اسلامی، ایرانِ شریک دموکراتیک ایالات متحده و اسرائیل خواهد بود.
بهنوشته اورشلیمپست او درعین حال نسبت به هرگونه توافق با رژیم کنونی هشدار داد و گفت اپوزیسیون ایران همچنان پراکنده است.
شورای سردبیری اورشلیمپست در یادداشت خود تاکید کرده که این واقعیتها باید در ابتدا بیان شوند، زیرا هم وعده و هم محدودیتهای پیام شاهزاده رضا پهلوی را تعریف میکنند.
در این یادداشت گفته شده که او یک پیمان صلح، یک ائتلاف حاکم، یا نقشه راهی که احتمالا هفته آینده محقق شود ارائه نکرد اما استدلالی علنی و صریح را مبنی بر اینکه جمهوری اسلامی نماینده تمام ایران نیست و دشمنی با اسرائیل دکترین یک رژیم است، نه حقیقتی ابدی درباره ایران، مطرح کرد.
بهنوشته شورای سردبیری اورشلیمپست این تمایز برای اسرائیلیها اهمیت دارد. برای نزدیک به نیم قرن، جمهوری اسلامی با پول، سلاح، آموزش و ایدئولوژی در یک کارزار منطقهای علیه دولت یهود سرمایهگذاری کرده است. حزبالله، شبهنظامیان عراقی و حوثیها همگی بخشی از این سیستم فشار بودهاند. اسرائیلیها، بهدرستی، آموختهاند که تهران را بهعنوان مرکز یک جنگ طولانی که از طریق موشکها، نیروهای نیابتی و تروریسم انجام میشود، تلقی کنند.
اسرائیل و ایران وزن تاریخی مشترکی دارند
بهنوشته اورشلیمپست پهلوی از اسرائیلیها میخواهد ایران را از رژیمی که از سال ۱۳۵۷ بر آن حکومت کرده جدا کنند. این یک ادعای سیاسی جدی است. همچنین باری تاریخی دارد. زمانی که او از کوروش بزرگ یاد میکند، تلاش دارد ایران را در داستانی بسیار قدیمیتر قرار دهد، داستانی که شامل تساهل ایرانی، حافظه یهودی، و دورهای پیش از آن است که جمهوری اسلامی دشمنی با اسرائیل را به هویت دولتی تبدیل کند.
شورای سردبیری اورشلیمپست در سرمقاله خود تاکید کرده که معتقد است این ادعا شایسته آن است که حتی از سوی کسانی که در به قدرت رسیدن شاهزاده رضا پهلوی تردید دارند، بهطور جدی شنیده شود.
این روزنامه افزوده است که اسرائیلیها دلیلی برای سادهلوحی ندارند. حاکمان ایران همچنان نیروهایی را که غیرنظامیان و سربازان اسرائیلی را هدف قرار میدهند تامین مالی، تسلیح و هدایت میکنند. یک سخنرانی در تگزاس میدان نبرد را تغییر نمیدهد. حزبالله را خلع سلاح نمیکند. کشتار هفت اکتبر یا سالها استقرار ایران در سراسر منطقه را پاک نمیکند. احساسات، راهبرد نیستند و شعارها واقعیتهای موجود در میدان را تغییر نمیدهند.
با این حال شورای سردبیری اورشلیمپست افزوده است: «اما راهبرد همچنین مستلزم توانایی تشخیص یک گشایش زمانی است که پدیدار میشود. خود توافقهای ابراهیم برای سالها بهعنوان یک خیال دیپلماتیک تلقی میشدند. سپس رهبران تصمیم گرفتند آنچه را بسیاری ترجیح میدادند فقط در خلوت درباره آن صحبت کنند، بهطور علنی بیان کنند: اینکه منافع مشترک از فرمولهای قدیمی قویتر است و عادیسازی علنی اهداف واقعی ملی را تامین میکند.»
این روزنامه نوشته است: «پهلوی تلاش میکند کاری مشابه را با ایران انجام دهد. او به مخاطبان غربی، کشورهای عربی، اسرائیلیها، دیاسپورای ایرانی و ایرانیان داخل کشور میگوید که همراستایی متفاوتی ممکن است، و اینکه اسرائیل لازم نیست برای همیشه بهعنوان دشمن سازماندهنده سیاست ایران باقی بماند.»
شورای سردبیری اورشلیمپست با تایید این نظر که اپوزیسیون جمهوری اسلامی پراکنده است و در هر قضاوت باید این نکته را به رسمیت شناخت، افزوده است: «اعلام یک چشمانداز آسانتر از ساختن آن است. سقوط یک رژیم اگر رخ دهد، بهطور خودکار نظم لیبرال، نهادهای پاک یا جانشینی باثبات ایجاد نمیکند.»
به نوشته این روزنامه، «با این حال، در اینکه یک چهره عمومی ایرانی بهروشنی چیزی را بیان میکند که بسیاری دیگر از گفتن آن میپرهیزند، ارزشی وجود دارد. در رد این دروغ رژیم جمهوری اسلامی که نفرت از اسرائیل نشانه اصالت ایرانی است، ارزشی وجود دارد. در فراهم کردن زبانی برای اسرائیلیها و ایرانیان برای چیزی غیر از جنگ دائمی، ارزشی وجود دارد.»
شورای سردبیری اورشلیمپست در سرمقاله خود از سیاستگذاران در اورشلیم و واشینگتن خواسته است که قضاوتی واقعگرایانه و سختگیرانه داشته باشند: «پهلوی نباید رمانتیکسازی شود. او باید با واقعیت سیاسی، با سازماندهی، با میزان حمایت در داخل ایران، و با تواناییاش برای تبدیل نمادگرایی به یک جایگزین معتبر آزموده شود. اما در عین حال، او نباید از سر عادت نادیده گرفته شود.»
در این سرمقاله گفته شده است که یکی از شکستهای مکرر غرب در قبال ایران، محدود بودن تخیل آن بوده است. رویکرد غرب در قبال جمهوری اسلامی، اغلب میان ترس از رژیم و سازش با آن در نوسان بوده، گویی رژیم تنها ایرانِ موجود است.
در پایان این سرمقاله گفته شده است: «اسرائیل نمیتواند سیاست خود را تنها بر امید بنا کند. اما میتواند زمانی را که یک صدای ایرانی از چیزی سخن میگوید که بهندرت در این منطقه شنیده میشود، تشخیص دهد: استدلالی که صلح با اسرائیل را درون یک چشمانداز مشروع از آینده ایران قرار میدهد. آن افق دور است، اما ارزش نام بردن دارد.»
تلگراف شامگاه شنبه هشتم فروردین نوشت پرستیوی، شبکه خبری انگلیسیزبان صداوسیمای جمهوری اسلامی، متهم است که از دفتر خود در لندن بهعنوان پوششی برای جذب مهره استفاده میکند.
تلگراف افزود پرستیوی با گزارشهای خود درباره خیریهها، مدارس و سازمانهای اجتماعی یهودیان، عملا «فهرستی از اهداف برای تروریستها» ایجاد کرده است.
هفته گذشته، چهار آمبولانس متعلق به یک خیریه یهودی در خارج از کنیسهای در شمال لندن به آتش کشیده شدند. پلیس بریتانیا دو مرد را به اتهام دست داشتن در این حمله یهودستیزانه دستگیر کرد.
تحقیقات درباره این رویداد تحت هدایت پلیس ضد تروریسم بریتانیا ادامه دارد. همزمان، برخی گمانهزنیها درباره احتمال دخالت حکومت ایران در این حمله مطرح شده است.
پیشتر دو مرد ایرانی به اتهام جاسوسی برای جمهوری اسلامی در بریتانیا تحت پیگرد قرار گرفتند. آنها به «رصد خصمانه» سفارت اسرائیل و قدیمیترین کنیسه بریتانیا متهم هستند.
تیرماه ۱۴۰۴، کمیته اطلاعات و امنیت پارلمان بریتانیا نسبت به افزایش چشمگیر تمایل تهران برای انجام «ترور، جاسوسی و حملات سایبری» در خاک این کشور هشدار داد و از دولت بریتانیا خواست تا در راهبرد خود نسبت به جمهوری اسلامی «بازنگری اساسی» انجام دهد.
نقش خبرنگاران پرستیوی در جذب جاسوس
تلگراف در ادامه گزارش داد تهدیدات ناشی از فعالیت عوامل جمهوری اسلامی در خاک بریتانیا موضوع تازهای نیست و از مدتها پیش نسبت به آن هشدار داده شده است.
بر اساس این گزارش، نهادهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی بارها یهودیان، شهروندان اسرائیلی و مخالفان حکومت ایران را هدف قرار دادهاند و اغلب از شبکههای تبهکار بهعنوان عوامل نیابتی خود استفاده کردهاند.
جاناتان هکت، مامور سابق اطلاعاتی آمریکا و متخصص در زمینه عملیات مخفی جمهوری اسلامی، در مصاحبه با تلگراف گفت: «از نگاه ایران، لندن محیطی سهلگیرانه دارد. پرس تیوی نهتنها از این پوشش برای فعالیتهای پنهانی استفاده کرده، بلکه برخی اقدامات را بهصورت علنی نیز انجام میدهد.»
او افزود شماری از خبرنگاران پرستیوی در فرآیند شناسایی، ارزیابی و در نهایت جذب «اهداف بالقوه» برای جمهوری اسلامی نقش داشتهاند.
هکت که بهمدت دو دهه مدیریت عملیات اطلاعاتی نیروی تفنگداران دریایی آمریکا را بر عهده داشت، همچنین هشدار داد استفاده از پوشش خبرنگاری برای جاسوسی، مختص حکومت ایران نیست.
اول فروردین، موسسه پژوهشی «نتورک کانتیجن» در گزارشی از ارتباط پرستیوی با گروههای چپ افراطی در آمریکا پرده برداشت.
بر اساس این گزارش، مراسم یادبود علی خامنهای، دیکتاتور پیشین ایران، در یکی از پارکهای منهتن و همچنین تجمع «روز قدس» در این شهر، با هماهنگی میان این شبکه و گروههای چپ افراطی برگزار شده است.
تحریمشده در غرب، فعال در بریتانیا
هکت در ادامه مصاحبه خود با تلگراف گفت خبرنگاران پرستیوی پس از «شناسایی و آمادهسازی» افراد آنها را به «ماموران باتجربهتر» واگذار میکنند.
او ادامه داد: «آنها بخش زیادی از کارهای اولیه را انجام میدهند و با افراد صحبت میکنند. اگر پوشش خبرنگاری داشته باشید، بسیار مفید است، چون صحبت کردن با مردم طبیعی به نظر میرسد و در عین حال، امکان دسترسی بیشتر به مقامهای دولتی بریتانیا را فراهم میکند.»
به گفته هکت، دفتر پرستیوی در لندن اکنون نقش مهمتری در روند جذب جاسوس برای تهران ایفا میکند، بهویژه در شرایطی که این شبکه در دیگر کشورهای غربی با تحریم مواجه شده است.
او همچنین به نقش مرضیه هاشمی، مجری پرستیوی در واشینگتن، در فعالیتهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی اشاره کرد و افزود او در مراحل اولیه جذب مونیکا ویت، کارشناس سابق ضدجاسوسی در نیروی هوایی ایالات متحده، دست داشت.
ویت که به پروندههای فوقمحرمانه دفاع ملی آمریکا دسترسی داشت، از سوی جمهوری اسلامی بهعنوان جاسوس به کار گرفته شد و در نهایت، در سال ۲۰۱۳ به ایران نقل مکان کرد.
در سالهای اخیر، اتحادیه اروپا، استرالیا، کانادا و آمریکا پرستیوی را بهدلیل پخش اعترافات اجباری از بازداشتشدگان، از جمله روزنامهنگاران و کنشگران، در فهرست تحریمهای خود قرار دادهاند.
پزشکیان با انتقاد از رویکرد سپاه پاسداران در مورد افزایش تنش و تداوم حملات به کشورهای همسایه، نسبت به تبعات اقتصادی این وضعیت هشدار داده است.
به گفته منابع آگاه، او تاکید کرده است که بدون برقراری آتشبس، اقتصاد ایران ظرف سه هفته تا یک ماه با فروپاشی کامل روبهرو خواهد شد.
در این میان، پزشکیان همچنان خواستار بازگرداندن اختیارات اجرایی و مدیریتی به دولت شده است. این درخواست نیز مخالفت صریح وحیدی را به دنبال داشته است. فرمانده سپاه پاسداران در مقابل انتقادهای پزشکیان، اجرا نشدن اصلاحات ساختاری بهدست دولت پیش از آغاز درگیریها را عامل وضعیت فعلی دانسته است.
در روزهای گذشته رسانههای اسرائیلی به نقل از مقامهای این کشور درباره نشانههایی از شکاف میان قوای مختلف در ساختار حاکمیت ایران خبر داده بودند.
۲۴ اسفند روزنامه تایمز اسرائیل به نقل از یک مقام ارشد اسرائیلی نوشت: «نشانههایی از شکاف در رژیم ایران دیده میشود. ما اکنون در حال ایجاد شرایط مناسب برای سرنگونی رژیم هستیم اما در نهایت، همهچیز به مردم ایران بستگی دارد.»
رسانه اسرائیلی واینت نیز ۱۹ اسفند گزارش مشابهی از بروز شکاف داخلی درون ساختار حاکمیت ایران خبر داد.
جنگ در حالی وارد هفته پنج خود میشود که به تدریج آثار اقتصادی آن خود را در سطوح پایین جامعه نشان میدهد. گزارشها از شهرهای بزرگ نشان میدهد که اکثریت دستگاههای خودپرداز فاقد پول نقد هستند، خودپردازها کار نمیکنند یا بهطور فیزیکی از دسترس شهروندان خارج شدهاند، و خدمات بانکی آنلاین برای چند بانک اصلی، از جمله بانک ملی بهطور ادواری متوقف میشود.
از سوی دیگر، پیامهای دریافتی از سوی تعدادی از کارمندان دولت حکایت از این دارد که حقوق و مزایای بخشهای گستردهای از حقوقبگیران در سه ماه گذشته بهطور منظم پرداخت نشده است.
ناظران معتقدند این اختلاف نظر در هسته مرکزی قدرت، نشاندهنده بنبستی است که جمهوری اسلامی در توازن میان سیاستهای نظامی و بقای اقتصادی با آن دست به گریبان است.
اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد شهروندان ایرانی که دارای اقامت امارات بودند، پیش از سفر به این کشور، متوجه ابطال اقامت خود شدهاند و امکان ورود مجدد به امارات را ندارند.
پیشتر گزارشهایی نیز مبنی بر ابطال ویزاهای توریستی شهروندان ایرانی برای سفر به امارات متحده عربی منتشر شده بود.
روایت شهروندان: لغو ناگهانی اقامت در زمان سفر
یکی از شهروندان ایرانی مقیم امارات در گفتوگو با ایراناینترنشنال گفت که پس از آغاز جنگ، به همراه خانواده به هند سفر کرده بود، متوجه شده اقامت او باطل شده است. به گفته او، همسر و فرزندانش که تابعیت غیرایرانی دارند، میتوانند به امارات بازگردند، اما خود او از ورود به دبی منع شده است.
مخاطب دیگری نیز گفت با وجود برخورداری از اقامت وابسته به «ویزای طلایی» ۱۰ ساله امارات که از طریق یکی از اعضای خانواده دریافت کرده بود، اقامتش در حالی که خارج از این کشور بوده لغو شده است.
همچنین یک شهروند ایرانی ساکن لندن که دارای ویزای کار بریتانیا و همزمان اقامت امارات بوده، به ایراناینترنشنال گفت قصد سفر به دبی را داشته اما پیش از حرکت و با بررسی وضعیت ویزا، متوجه شده اقامتش لغو شده است.
ایراناینترنشنال درباره ابطال ویزای اقامت شهروندان ایرانی، از مقامهای امارات متحده عربی درخواست توضیح کرد، اما تا زمان انتشار این گزارش پاسخی دریافت نکرده است.
تشدید تنشها همزمان با افزایش حملات جمهوری اسلامی
این تحولات همزمان با افزایش تنشهای منطقهای رخ داده است. پس از آغاز حملات مشترک اسرائیل و آمریکا علیه جمهوری اسلامی، حکومت ایران حملاتی را به کشورهای منطقه آغاز کرد که بر اساس دادهها، امارات متحده عربی هدف بیشترین حجم این حملات قرار گرفته است.
طبق دادههای موجود تا زمان نگارش این گزارش، جمهوری اسلامی ۳۹۳ موشک بالستیک و کروز و هزار و ۸۳۵ پهپاد به سمت امارات پرتاب کرده است. در پی این حملات، دستکم ۱۰ نفر کشته و ۱۷۱ نفر زخمی شدهاند که در میان آنان تبعه ایرانی نیز حضور دارد.
تعطیلی مراکز و لغو اقامت کارکنان
در ادامه این تنشها، مقامهای امارات متحده عربی فعالیت مراکز وابسته به جمهوری اسلامی از جمله بیمارستان ایرانیان، مدارس ایرانی، باشگاه ایرانیان، واحد امارات دانشگاه آزاد اسلامی و مسجد «امام حسین» را متوقف کردند.
همزمان، واحدهای مسکونی سازمانی مرتبط با این مراکز نیز تخلیه شدند و کارکنانی که ویزای آنها به این نهادها وابسته بوده یا از ایران اعزام شده بودند از جمله معلمان و برخی از کادر درمان، با لغو اقامت مواجه شدهاند.
دستکم پنج مدرسه ایرانی در امارات نیز تعطیل شدند و پرونده دانشآموزان به خانوادهها تحویل داده شده است.
افرادی که اقامت آنها لغو شده، با هماهنگی کنسولگری جمهوری اسلامی در دبی از مسیر افغانستان به ایران بازگردانده میشوند. این افراد ابتدا به هرات منتقل، سپس بهصورت زمینی وارد ایران میشوند.
مقامهای اماراتی به کنسولگری جمهوری اسلامی در دبی نیز دستور دادند تعداد کارکنان خود را کاهش دهد و فعالیت این نمایندگی دیپلماتیک با حداقل نیرو ادامه یابد.
مواضع کمسابقه مقامهای اماراتی علیه جمهوری اسلامی
مقامهای ارشد امارات متحده عربی در هفتههای اخیر مواضعی کمسابقه و صریح علیه حکومت ایران اتخاذ کردهاند.
عبدالله بن زاید آلنهیان، وزیر امور خارجه امارات متحده عربی، یکشنبه دوم فروردین جمهوری اسلامی را «تروریست» خواند و تاکید کرد کشورش «هرگز تسلیم باجخواهی تروریستها نخواهد شد.»
این اظهارات در پاسخ به ژرار آرو، سفیر پیشین فرانسه، مطرح شد که از سخنان انور قرقاش، مشاور رییس امارات، درباره حملات جمهوری اسلامی و تقویت همکاریهای امنیتی ابوظبی با ایالات متحده انتقاد کرده بود.
قرقاش در شبکه ایکس نوشته بود: «تهاجم آشکار ایران علیه کشورهای عربی پیامدهای ژئوپلیتیک عمیقی دارد و تهدید ایران را به یکی از محورهای اصلی تفکر راهبردی در خلیج فارس تبدیل کرده است؛ موضوعی که بر ویژگیهای خاص امنیت خلیج فارس و استقلال آن از مفاهیم سنتی امنیت عربی تاکید میکند.»
در همین حال، محمد بن زاید آل نهیان، رییس امارات متحده عربی، در نخستین واکنش خود پس از آغاز حملات جمهوری اسلامی، ایران را «دشمن» توصیف کرد و هشدار داد کشورش «هدف آسانی» نیست. او خطاب به جمهوری اسلامی گفت: «امارات کشوری زیبا و الگویی برای دیگران است، اما پوستش ضخیم و گوشتش تلخ است و خوردنی نیست.»
