گزارشهای رسیده حاکی از بروز اختلافات جدی میان مسعود پزشکیان و احمد وحیدی، فرمانده سپاه پاسداران، درباره نحوه مدیریت جنگ و پیامدهای مخرب آن بر اقتصاد کشور است. به گفته منابع آگاه، پزشکیان تاکید کرده بدون آتشبس، اقتصاد ایران ظرف ۳ هفته تا یک ماه با فروپاشی کامل روبهرو خواهد شد.
اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد شهروندان ایرانی که دارای اقامت امارات بودند، پیش از سفر به این کشور، متوجه ابطال اقامت خود شدهاند و امکان ورود مجدد به امارات را ندارند.
پیشتر گزارشهایی نیز مبنی بر ابطال ویزاهای توریستی شهروندان ایرانی برای سفر به امارات متحده عربی منتشر شده بود.
روایت شهروندان: لغو ناگهانی اقامت در زمان سفر
یکی از شهروندان ایرانی مقیم امارات در گفتوگو با ایراناینترنشنال گفت که پس از آغاز جنگ، به همراه خانواده به هند سفر کرده بود، متوجه شده اقامت او باطل شده است. به گفته او، همسر و فرزندانش که تابعیت غیرایرانی دارند، میتوانند به امارات بازگردند، اما خود او از ورود به دبی منع شده است.
مخاطب دیگری نیز گفت با وجود برخورداری از اقامت وابسته به «ویزای طلایی» ۱۰ ساله امارات که از طریق یکی از اعضای خانواده دریافت کرده بود، اقامتش در حالی که خارج از این کشور بوده لغو شده است.
همچنین یک شهروند ایرانی ساکن لندن که دارای ویزای کار بریتانیا و همزمان اقامت امارات بوده، به ایراناینترنشنال گفت قصد سفر به دبی را داشته اما پیش از حرکت و با بررسی وضعیت ویزا، متوجه شده اقامتش لغو شده است.
ایراناینترنشنال درباره ابطال ویزای اقامت شهروندان ایرانی، از مقامهای امارات متحده عربی درخواست توضیح کرد، اما تا زمان انتشار این گزارش پاسخی دریافت نکرده است.
تشدید تنشها همزمان با افزایش حملات جمهوری اسلامی
این تحولات همزمان با افزایش تنشهای منطقهای رخ داده است. پس از آغاز حملات مشترک اسرائیل و آمریکا علیه جمهوری اسلامی، حکومت ایران حملاتی را به کشورهای منطقه آغاز کرد که بر اساس دادهها، امارات متحده عربی هدف بیشترین حجم این حملات قرار گرفته است.
طبق دادههای موجود تا زمان نگارش این گزارش، جمهوری اسلامی ۳۹۳ موشک بالستیک و کروز و هزار و ۸۳۵ پهپاد به سمت امارات پرتاب کرده است. در پی این حملات، دستکم ۱۰ نفر کشته و ۱۷۱ نفر زخمی شدهاند که در میان آنان تبعه ایرانی نیز حضور دارد.
تعطیلی مراکز و لغو اقامت کارکنان
در ادامه این تنشها، مقامهای امارات متحده عربی فعالیت مراکز وابسته به جمهوری اسلامی از جمله بیمارستان ایرانیان، مدارس ایرانی، باشگاه ایرانیان، واحد امارات دانشگاه آزاد اسلامی و مسجد «امام حسین» را متوقف کردند.
همزمان، واحدهای مسکونی سازمانی مرتبط با این مراکز نیز تخلیه شدند و کارکنانی که ویزای آنها به این نهادها وابسته بوده یا از ایران اعزام شده بودند از جمله معلمان و برخی از کادر درمان، با لغو اقامت مواجه شدهاند.
دستکم پنج مدرسه ایرانی در امارات نیز تعطیل شدند و پرونده دانشآموزان به خانوادهها تحویل داده شده است.
افرادی که اقامت آنها لغو شده، با هماهنگی کنسولگری جمهوری اسلامی در دبی از مسیر افغانستان به ایران بازگردانده میشوند. این افراد ابتدا به هرات منتقل، سپس بهصورت زمینی وارد ایران میشوند.
مقامهای اماراتی به کنسولگری جمهوری اسلامی در دبی نیز دستور دادند تعداد کارکنان خود را کاهش دهد و فعالیت این نمایندگی دیپلماتیک با حداقل نیرو ادامه یابد.
مواضع کمسابقه مقامهای اماراتی علیه جمهوری اسلامی
مقامهای ارشد امارات متحده عربی در هفتههای اخیر مواضعی کمسابقه و صریح علیه حکومت ایران اتخاذ کردهاند.
عبدالله بن زاید آلنهیان، وزیر امور خارجه امارات متحده عربی، یکشنبه دوم فروردین جمهوری اسلامی را «تروریست» خواند و تاکید کرد کشورش «هرگز تسلیم باجخواهی تروریستها نخواهد شد.»
این اظهارات در پاسخ به ژرار آرو، سفیر پیشین فرانسه، مطرح شد که از سخنان انور قرقاش، مشاور رییس امارات، درباره حملات جمهوری اسلامی و تقویت همکاریهای امنیتی ابوظبی با ایالات متحده انتقاد کرده بود.
قرقاش در شبکه ایکس نوشته بود: «تهاجم آشکار ایران علیه کشورهای عربی پیامدهای ژئوپلیتیک عمیقی دارد و تهدید ایران را به یکی از محورهای اصلی تفکر راهبردی در خلیج فارس تبدیل کرده است؛ موضوعی که بر ویژگیهای خاص امنیت خلیج فارس و استقلال آن از مفاهیم سنتی امنیت عربی تاکید میکند.»
در همین حال، محمد بن زاید آل نهیان، رییس امارات متحده عربی، در نخستین واکنش خود پس از آغاز حملات جمهوری اسلامی، ایران را «دشمن» توصیف کرد و هشدار داد کشورش «هدف آسانی» نیست. او خطاب به جمهوری اسلامی گفت: «امارات کشوری زیبا و الگویی برای دیگران است، اما پوستش ضخیم و گوشتش تلخ است و خوردنی نیست.»
بر اساس ویدیویی که یکی از مخاطبان ایراناینترنشنال از خرمشهر ارسال کرد، دستکم دو ماشین که به نظر میرسد وانت تویویا و حامل تجهیزات نظامی باشند، با پرچم عراق در این شهر دیده میشوند. همزمان ویدویی در رسانههای اجتماعی منتشرشد که نشان میداد کاروانی از خودروهای مشابه نیروهای نیابتی مورد حمایت جمهوری اسلامی با پرچم عراق و جمهوری اسلامی در حال حرکت بهسوی ایران هستند.
پیش از این در جریان کشتار دیماه، جمهوری اسلامی بهطور گسترده از نیروهای حشدالشعبی برای کشتن شهروندان ایرانی استفاده کرده بود. در هفتههای گذشته نیز نیروهای نیابتی مورد حمایت جمهوری اسلامی در عراق، از جمله حشدالشعبی، حملاتی را علیه پایگاههای ایالات متحده در این کشور و همینطور اقلیم کردستان پیاده کردهاند.
افزون بر این، بررسی دهها پیام شهروندان از نقاط مختلف ایران از الگوی زمانی متمرکز بر ساعات بامدادی و پس از آن دور دیگری از حملات از ۱۰ صبح تا ۳ بعد از ظهر با توزیع جغرافیایی گسترده حکایت دارد؛ الگویی که از تهران و البرز تا اصفهان، خوزستان و بوشهر امتداد دارد و از هماهنگی و گستردگی عملیات خبر میدهد.
تهران
در تهران، الگوی اصلی پیامها بر تمرکز حملات در فاصله حدود ۱ تا ۲:۳۰ بامداد دلالت دارد. گزارشها از انفجار در اوین، کامرانیه و فرمانیه در شمال و شمالشرق شهر آغاز میشود و بعد به زعفرانیه، بلوار ارتش، دیباجی جنوبی، قنات کوثر، شهرک امید، شمالغرب تهران، شهرک غرب، سعادتآباد و شهرک نفت میرسد.
در چند مورد، شهروندان علاوه بر صدای انفجار، از شلیک پدافند، پرواز جنگنده در ارتفاع پایین و نیز قطع کامل برق یا قطع و وصل برق خبر دادهاند.
در گزارشهای بعدی، نقاط دیگری چون سوهانک، ارتفاعات شمال تهران، حکیمیه و لویزان هم به این فهرست اضافه میشود؛ موضوعی که نشان میدهد حملات در تهران به یک یا دو نقطه محدود نبوده و پهنهای وسیع از شرق، شمال، شمالشرق، غرب و شمالغرب پایتخت را در بر گرفته است.
پیامهای دریافتی درباره حملات در تهران در بعد از ظهر هشتم فروردین کاهش داشت که از شنیده شدن صدای انفجاری شدید بهحدی که شیشهها را لرزاند در شرق تهران خبر میدهد.
البرز
بر اساس پیامهای دریافتی، استان البرز یکی از کانونهای حملات در هشتم فروردین بود. در این استان پیامهای زیادی از کرج، شاهینویلا، باغستان، مهرشهر، گلشهر، سهیلیه و هشتگرد دریافت شد. در نخستین ساعات بامداد، شهروندان از قطع برق در شاهینویلا و باغستان و سپس شنیده شدن صدای انفجار خبر دادهاند. حملات در این استان همزمان با موج حملات به تهران اوج گرفت.
حوالی ۲ بامداد گزارشهایی مبنی بر چندین همزمان در سهیلیه همزمان با پرواز جنگندهها در ارتفاع پایین گزارش شده و در هشتگرد نیز از حمله به یک پایگاه در فاز ۷ شهر جدید هشتگرد و پرواز چند بالگرد پس از آن دریافت شد.
پیامهای دریافتی از استان البرز نشان میدهد که حملات به بخشهای مختلف این استان همجوار پایتخت بیش از آنکه صرفا امتداد صدای انفجارهای تهران باشد، بهعنوان یک محور مستقل از حملات در حاشیه غربی تهران بود.
اصفهان
تراکم و شدت پیامهای شهروندان اصفهانی در بیستونهمین روز جنگ نشان میدهد که این شهر مانند روزهای گذشته یکی از مراکز اصلی حملات مشترک آمریکا و اسرائیل بود.
گزارشها از حدود ۱:۳۰ بامداد آغاز شد. برخی پیامها از بیش از ۴۰ انفجار در سطح شهر خبر دادند. شهروندان بهطور مشخص از هدف قرار گرفتن توپخانه در خیابان ارتش، منطقه فرحآباد و اراضی نظامی خبر دادهاند و در پیام دیگری نیز به یک انفجار شدید در «توپخانه ارتش در محدوده سهراه سیمین» اشاره شده است.
همچنین در شاهینشهر نیز صدای چند انفجار و پرواز جنگندهها گزارش شده و در شهرضا در ساعت حدود ۶:۳۰ صبح از شنیده شدن صدای جنگنده و انفجار در محدوده پادگان ثارالله همراه با بلند شدن دود سیاه خبر رسیده است.
مجموعه این پیامها نشان میدهد اصفهان نه فقط در موج نخست شبانه، بلکه تا صبح نیز یکی از کانونهای اصلی حملات بود.
خوزستان
شهروندان آبادانی با ارسال پیامهایی به ایراناینترنشنال از حملاتی در محدوده فلکه الفی در ابتدای محله بریم خبر دادند که سبب لرزش خانهها شد. پیامهای شهروندان از اهواز نیز از شنیده شدن صدای چند انفجار و پرواز جنگندهها در بامداد شنبه خبر میدهد.
شهروندان هفتکل، دومین شهر نفتی ایران در ۹۰ کیلومتری اهواز، از شنیده شدن صدای جنگنده و دو انفجار خبر در حوالی ۹ صبح شنبه خبر دادند.
پیامهای دریافتی از شادگان، شهری در ۱۱۰ کیلومتری اهواز، هم پرتاب متعدد موشک خبر میدهد.
بوشهر
پیام های دریافتی از استان بوشهر، از الگوی زمانی متفاوت با دیگر شهرها حکایت دارد؛ حملههای هوایی به این شهر فقط به شب محدود بود و ظهر و بعدازظهر نیز ادامه داشت.
در برازجان، دومین شهر بزرگ استان بوشهر، گزارشهایی از آغاز حملات سنگین پیش از بامداد شنبه به حوالی پایگاه سپاه دریافت شد و در نخستین دقایق بامداد، گزارشهایی مبنی بر شنیده شدن صدای جنگندهها و دستکم دو انفجار حوالی سایت موشکی به دست ایراناینترنشنال رسید.
پیامهای دریافتی از شهروندان ساکن بوشهر حوالی ساعت ۲ بعد از ظهر از هدف قرار گرفتن احتمالی پایگاه ششم شکاری حکایت داشت.
در چند پیام دیگر نیز تاکید شده بود که انفجارهای پیاپی در این شهر از صبح تا ساعت ۲ ظهر ادامه داشت و شدت آنها در حوالی پایگاه هوایی بوشهر بیش از دیگر مناطق بود.
دادههای دریافتی ایراناینترنشنال نشان میدهد بوشهر در موج دوم حملات شنبه هشتم فروردین، یعنی در بازه ۱۰ صبح تا ۳ بعدازظهر، نسبت به دیگر نقاط کشور هدف حملات بیشتری قرار گرفت.
دیگر استانها
پیامهای دریافتی از استانهای فارس، کرمان، لرستان، همدان، گیلان و مرکزی از الگوی پراکندگی سراسری حملات پشتیبانی میکند.
شهروندان شیرازی حوالی ۱۰ صبح و سپس ۱۵:۳۵ گزارشهایی از انفجار، پرواز جنگنده ارسال کردند.
در بم ابتدا در حدود ۱۱ صبح چند انفجار و لرزش زمین گزارش شد و بعد در ساعت یک بعد از ظهر گزارشهایی از شنیده شدن صدای پدافند از این شهر دریافت شد.
در بروجرد، از هدف قرار گرفتن یک مهمانسرا در روستای قلعهشمسا و اصابت موشک در محدوده ابتدای جاده دانشگاه خبر رسید.
شهروندان همدان و اسدآباد نیز از پرواز جنگندهها در ارتفاع پایین، حضور مکرر آنها از شب قبل و ورود پهپادها برای شناسایی در جمعه شب خبر دادند.
شهروندان گیلانی نیز از مشاهده پهپاد در چوکا و شنیده شدن صدای جنگنده در چابکسر گزارش دادند.
پیامهای دریافتی از اراک نیز از پرواز جنگندهها در ارتفاع پایین حوالی ساعت سهونیم بعدازظهر و سپس انفجارهایی «سنگین» حکایت دارند.
دارل ایسا، نماینده جمهوریخواه کالیفرنیا، در این گفتوگو تاکید کرد که ایالات متحده در پی یک جنگ گسترده زمینی در ایران نیست و اهداف عملیات نظامی را «محدود» و متمرکز بر کاهش تواناییهای جمهوری اسلامی در تهدید منطقه توصیف کرد.
این عضو ارشد کنگره آمریکا و کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان در حالی که به گفته خود با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در تماس بوده، گفت هدف اصلی این جنگ «کاهش توانایی [حکومت] ایران برای صدور تروریسم و استفاده از تسلیحات علیه همسایگان» است.
او درباره مدت زمان این درگیری گفت: «نمیتوان با قطعیت گفت. ممکن است چند هفته دیگر ادامه داشته باشد یا حتی بیشتر.»
ایسا افزود این توانمندیها، از جمله در حوزه هستهای و تسلیحات متعارف، نه تنها در سطح منطقه بلکه در داخل ایران نیز مورد استفاده قرار گرفتهاند. به گفته او، هدف این است که با تضعیف این ظرفیتها، شرایطی ایجاد شود که مردم ایران بتوانند از حکومت خود پاسخگویی و نمایندگی واقعی مطالبه کنند.
رد اعزام نیروهای زمینی گسترده
اظهارات این نماینده کنگره در حالی مطرح میشود که پس از یک جلسه محرمانه در مجلس نمایندگان درباره ایران، برخی قانونگذاران اعلام کردند از اعزام نیروهای زمینی به ایران حمایت نمیکنند.
دارل ایسا در پاسخ به این نگرانیها گفت بخش مهمی از این بحث به تعریف «نیروهای زمینی» بازمیگردد.
او گفت: «وقتی از “boots on the ground” صحبت میشود، منظور نیروهایی است که وارد درگیری مستقیم با ارتش یک کشور شوند. این هدف ما نیست.»
به گفته او، ایالات متحده پیش از این نیز در کشورهایی مانند افغانستان، سوریه و برخی کشورهای آفریقایی از نیروهای ویژه استفاده کرده، بدون آنکه وارد یک جنگ گسترده زمینی شود.
با این حال، ایسا احتمال استفاده محدود از نیرو را رد نکرد. او گفت اگر برای «بازیابی اورانیوم غنیشده» یا «جلوگیری از تهدید تنگه هرمز» نیاز باشد، ممکن است از نیرو استفاده شود.
او همچنین به احتمال اقداماتی برای کنترل برخی نقاط راهبردی، از جمله جزایر مهم در خلیج فارس اشاره کرد، اما تاکید کرد این اقدامات به معنای ورود به یک جنگ تمامعیار نیست.
ایسا با اشاره به جمعیت و توان نظامی حکومت ایران گفت: «ما نه میخواهیم با آنها وارد درگیری مستقیم شویم و نه قصد آسیب رساندن به آنها را داریم.»
تغییر رژیم؛ هدف اعلامی نیست
این عضو کنگره در پاسخ به این پرسش که آیا تغییر رژیم در ایران یکی از اهداف جنگ است، گفت که باید میان «تغییر رژیم» و «تغییر رفتار حکومت» تمایز قائل شد.
او گفت دونالد ترامپ ممکن است این دو مفهوم را گاهی بهجای یکدیگر به کار برده باشد، اما آنچه برای آمریکا اهمیت دارد، تغییر در رفتار حکومت ایران است.
به گفته او، آمریکا «حکومتی را که همسایگانش را تهدید کند، به دنبال سلاح هستهای باشد یا تروریسم صادر کند، تحمل نخواهد کرد» و همچنین سرکوب شهروندان را غیرقابل قبول میداند.
با این حال، ایسا تاکید کرد که تغییر رژیم «هدف مستقیم خارجی ایالات متحده نیست» و این موضوع باید از داخل ایران و از سوی مردم دنبال شود.
او افزود: «برای ما مهم این است که هر حکومتی که در ایران باشد، دیگر مردمش را سرکوب نکند، همسایگانش را تهدید نکند و تروریسم صادر نکند.»
هشدار درباره تکرار تجربه عراق
ایسا در بخش دیگری از این گفتوگو به تجربه آمریکا در عراق اشاره کرد و نسبت به تکرار اشتباهات گذشته هشدار داد.
او گفت: «یکی از اشتباهات ما این بود که فکر کردیم باید همه چیز یکباره تغییر کند.»
به گفته او، سیاست «بعثزدایی» پس از حمله به عراق باعث شد بسیاری از نیروهای اداری و نظامی که زیرساختهای کشور را اداره میکردند، از کار برکنار شوند و این امر به بیثباتی و هرجومرج منجر شد.
او افزود که مردم ایران «هم به تحول تدریجی و هم به تغییر نیاز دارند» و خواهان حکومتی هستند که بهجای سرکوب، نماینده آنها باشد.
«فردای ایران» از نگاه واشینگتن
این نماینده کنگره در پاسخ به پرسشی درباره آینده ایران، ابراز امیدواری کرد که در صورت تغییر شرایط، چشمانداز مثبتی پیش روی کشور باشد.
او با اشاره به تسخیر سفارت آمریکا در تهران در سال ۱۳۵۸ گفت در چهار دهه گذشته شاهد «ناامیدی مردم ایران» بوده است.
با این حال، او تاکید کرد که در صورت ایجاد امید و تحقق آن، ایران میتواند آیندهای روشن داشته باشد.
ایسا گفت مردم ایران «تحصیلکرده، باانگیزه و دارای تاریخ و تمدنی چند هزار ساله» هستند و این ظرفیت را دارند که در مدت کوتاهی به یک قدرت مثبت در منطقه تبدیل شوند.
او افزود این آینده «در دستان مردم ایران» است، به شرطی که حکومت از سرکوب دست بردارد.
چالشهای کنگره و اختیارات رییسجمهوری
در حالی که دولت ترامپ با چالشهایی در کنگره، از جمله قطعنامه اختیارات جنگ و درخواست بودجه ۲۰۰ میلیارد دلاری، روبهرو است، ایسا این موانع را تعیینکننده ندانست.
او گفت رییسجمهوری بهعنوان فرمانده کل قوا، هم اختیار قانونی و هم منابع لازم برای ادامه عملیات را در اختیار دارد.
به گفته او، قطعنامه اختیارات جنگ که پس از ۶۰ روز فعال میشود، «در عمل ابزار مؤثری نیست» و در صورت چالش حقوقی نیز روند رسیدگی آن طولانی خواهد بود.
تاکید بر تعهد به متحدان منطقهای
این نماینده کنگره همچنین بر تعهد آمریکا به متحدانش در منطقه خلیج فارس تاکید کرد. او گفت کشورهایی مانند امارات متحده عربی، قطر و عربستان سعودی از آمریکا درخواست تجهیزات دفاعی بیشتری، بهویژه سامانههای ضد موشکی، کردهاند و واشینگتن در تلاش برای پاسخ به این نیازهاست.
او افزود: «ما نمیتوانیم اجازه دهیم آزادی شکست بخورد، نمیتوانیم مردم ایران را در این مرحله تنها بگذاریم و نمیتوانیم متحدانمان را ناامید کنیم.»
این نماینده ارشد کنگره آمریکا در پایان ابراز امیدواری کرد که در آینده نزدیک شرایط برای گفتوگو درباره صلح فراهم شود. او گفت: «امیدوارم دفعه بعد که همدیگر را میبینیم، درباره صلح صحبت کنیم.»
