هراس جمهوری اسلامی از گسترش اعتراضات به استادیومها؛ بازی گلگهر-پرسپولیس بدون تماشاگر شد
تیمهای فوتبال گلگهر و پرسپولیس از هفته بیستویکم لیگ برتر در حالی شنبه ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ در سیرجان به مصاف یکدیگر میروند که خبرگزاری آنا گزارش داد «شورای تامین استان کرمان با برگزاری این مسابقه با حضور هواداران مخالفت کرده است.»
در پی انقلاب ملی ایرانیان و کشتار گسترده مردم به دست نیروهای سرکوب، حکومت جمهوری اسلامی از هراس گسترش اعتراضات به استادیومها، مسابقات ورزشی در رشتههای مختلف را بدون تماشاگر برگزار میکند.
در ادامه روند ثبت و مستندسازی جنایات جمهوری اسلامی در جریان انقلاب ملی، شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران نام دو نوجوان دیگر را که به دست نیروهای سرکوب حکومت کشته شدند، اعلام کرد.
این تشکل جمعه ۲۴ بهمن در کانال تلگرام خود نوشت امیرحسین کارگران، نوجوان ۱۷ ساله، که در جریان اعتراضات سراسری دیماه زخمی شده بود، در بهمنماه جان خود را از دست داد.
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ضمن استفاده از هشتگ «نیمکتهای خالی» برای گرامیداشت یاد دانشآموزان کشتهشده، بر «پایان فوری خشونت، تضمین امنیت جانی کودکان و آزادی تمامی بازداشتشدگان» تاکید کرد.
در ادامه این پیام آمده است: «خون کودکان بیگناه محصول مستقیم سرکوب بیرحمانه است. هر نیمکت خالی فریاد خاموش نسلی است که با تیر و وحشت از حق زندگی، امنیت و آموزش محروم شده و یادآور نسلی است که با خشونت، آیندهاش ربوده شد.»
شورای سردبیری ایراناینترنشنال پیشتر در بیانیهای اعلام کرد بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در جریان سرکوب هدفمند انقلاب ملی ایرانیان به دستور علی خامنهای، دیکتاتور تهران، کشته شدهاند.
۲۳ بهمن، پارلمان اروپا در قطعنامهای ضمن محکوم کردن سرکوب خشونتبار مردم ایران هشدار داد کشتار معترضان از سوی جمهوری اسلامی میتواند مصداق «جنایت علیه بشریت» باشد.
این نهاد خواستار مستندسازی مستقل این موارد از سوی نهادهای سازمان ملل، حفظ شواهد برای پیگردهای احتمالی آینده و پیگیری روند پاسخگویی از طریق سازوکارهای قضایی بینالمللی شد.
جاویدنام آریا شوقی تکمهداش، ۱۷ ساله
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران شامگاه ۲۳ بهمن اعلام کرد آریا شوقی تکمهداش، نوجوان ۱۷ ساله، یکی دیگر از قربانیان دستگاه سرکوب جمهوری اسلامی در اعتراضات اخیر بوده است.
بر اساس این گزارش، شوقی تکمهداش ۱۸ دی در فردیس کرج کشته شد.
این تشکل همچنین از ادامه بازداشت ایلیا کرمی، نوجوان ۱۷ ساله اهل دالاهو و از پیروان آیین یارسان، خبر داد و افزود با گذشت ۳۵ روز از دستگیری، هنوز اطلاعات دقیقی درباره مکان نگهداری، وضعیت جسمی و سرنوشت او منتشر نشده است.
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان تداوم بازداشت کرمی و بیاطلاع نگه داشتن خانواده او را قاطعانه محکوم کرد و افزود: «بازداشت کودکان، محروم کردن خانوادهها از حق اطلاع، و نگهداری افراد زیر ۱۸ سال در شرایط نامعلوم، نقض آشکار حقوق کودک، آزادیهای بنیادین و تعهدات بینالمللی دولت ایران است.»
۱۹ بهمن، این تشکل در بیانیهای اعلام کرد در جریان انقلاب ملی ایرانیان، ۲۰۰ دانشآموز به دست نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی کشته شدند.
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان تاکید کرد نیمکتهای خالی در مدارس یادآور جنایات جمهوری اسلامی و سیاستی هستند که «کودک را از کلاس به گورستان فرستاد».
گزارشها همچنین از بازداشت خشن کودکان و نوجوانان در جریان اعتراضات اخیر و بیخبری مطلق خانوادهها از وضعیت آنان حکایت دارند.
پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال از رکود گسترده بازار در قشم پس از اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دیماه خبر میدهد. به گفته یک شهروند، از ۱۸ تا ۲۵ دی تقریباً همه مغازههای سیتیسنتر، بازار ستاره، مالهای بزرگ و بازار قدیم بسته بودند و اجازه فعالیت نداشتند.
پس از بازگشایی نیز مشتریان بازنگشتهاند و بسیاری از کسبه با ضرر سنگین روبهرو شدهاند.
به گفته او، اجاره برخی واحدها در سیتیسنتر به ماهی ۶۰ میلیون تومان میرسد و در مناطقی مانند درگهان و گیاهدان که مرکز فروش لوازم خانگی است، مغازههای زیادی خالی ماندهاند. نوسان نرخ درهم نیز باعث زیان مضاعف شده؛ فروش با یک نرخ و خرید مجدد با نرخ بالاتر. این شهروند میگوید بهدلیل فضای عزاداری و شرایط امنیتی، خریداران از شهرستانها نیز کمتر به قشم سفر میکنند.
پیشتر نیز گزارشهایی از رکود کافهها و مراکز خدماتی در شهرهای مختلف منتشر شده بود که نشان میدهد فضای امنیتی و پسلرزههای اعتراضات، فعالیت اقتصادی را در بسیاری از مناطق تحت تأثیر قرار داده است.
سایت روزنامه شرق در یادداشتی درباره حمله صداوسیما و رسانههای حکومتی به سروش رفیعی، کاپیتان پرسپولیس، بابت حمایت از انقلاب ملی ایرانیان، نوشت: «بیغمی شما یا وانمود کردن به بیغمی، خشم عمومی را بیشتر میکند. به جای تاختن به مردم و مسخره کردن آنها، دهان بسته نشسته به کنجی به.»
در این یادداشت با اشاره به اظهارات رفیعی درباره «اجباری» بودن حضور بازیکنان در مسابقات فوتبال، آمده است: «بازیکن پرسپولیس از حاکم شدن یک سوگ جمعی و اندوه فراگیر در سطح جامعه صحبت کرد که رمق و توانی برای کسی نمانده است. فقط او نیست که با یک درد بزرگ دستوپنجه نرم میکند و این موضوع کاملا عملکردش را تحت تاثیر قرار داده است، این رخوت و خمودگی در بازیکنان تیمهای دیگر هم دیده میشود.»
در ادامه آمده است: «تنها خاصیت جامعه فوتبال نیست که به گفته رفیعی مجبور به بازی هستند. شاید در دیگر مشاغل هم این ناامیدی و سرخوردگی دیده شود، ولی از آنجا که فوتبال یک پدیده اجتماعی است که افکار عمومی آن را دنبال میکند، اتفاقات آن بیشتر بازخورد دارد. نگاهی به مشاغل دیگر هم همین سرخوردگی را نشان میدهد.»
در بخش دیگری از این یادداشت با اشاره به وضعیت اقتصادی آمده است: «هر آنچه در اطراف میبینیم، میتواند بیانگیزگی کافی برای صاحبان مشاغل ایجاد کند تا در بلاتکلیفی و رنج معیشت گرفتار باشند. یک زیست ساده هم این روزها برای مردم بهسختی مهیا است و یک بازیکن فوتبال نسبت به آنچه در دیماه گذشت واکنش نشان داد.»
در بخش دیگری از این یادداشت آمده است: «حالا که تریبون دست کسانی است که یا دغدغهای ندارند، یا دغدغه مردم را ندارند، کاش در همان حد آیا این گل آفساید بود یا نه بیشتر صحبت نمیکردند. بیغمی شما یا وانمود کردن به بیغمی، خشم عمومی را بیشتر میکند. به جای تاختن به مردم و مسخره کردن آنها، دهان بسته نشسته به کنجی به.»
نشریه آتلانتیک در تحلیلی نوشت با وجود تهدیدهای شدید دونالد ترامپ علیه جمهوری اسلامی، ایالات متحده هنوز به گزینه نظامی علیه ایران متوسل نشده و مسیر دیپلماسی را باز نگه داشته است.
به گزارش آتلانتیک، ترامپ اواخر ماه گذشته میلادی با انتشار پیامی در شبکههای اجتماعی، رهبران حکومت ایران را تهدید کرد که یا بر سر «عدم دستیابی به سلاح هستهای» توافق کنند یا با واکنشی سریع و خشونتآمیز روبهرو شوند. او تاکید کرده بود که «زمان در حال پایان است.» با این حال، تنها دو هفته بعد، رییسجمهوری آمریکا اعلام کرد که «هیچ عجلهای» برای دستیابی به توافق وجود ندارد؛ تغییری که نشان میدهد ساعت بحران عملاً از نو تنظیم شده است.
این گزارش به نقل از دو مقام آمریکایی میگوید دولت ترامپ در حال بررسی گزینههای نظامی، از هدف قرار دادن رهبران ایران تا حمله به تاسیسات هستهای، بوده است. اما بررسیهای داخلی نشان داده آمریکا بدون ریسک جدی برای نیروهایش، بدون حمایت متحدان و بدون تهدید ثبات منطقه، نمیتواند بهسرعت یک عملیات گسترده و طولانی را اجرا کند. به نوشته این نشریه، برخلاف ادعای ترامپ درباره «آرمادای عظیم» در حرکت به سوی ایران، ایالات متحده در حال حاضر کشتیها و هواپیماهای کافی برای یک کارزار چند هفتهای در اختیار ندارد و حتی اهداف عملیاتی مشخصی نیز برای فرماندهان نظامی تعیین نشده است.
در همین حال، آمریکا و جمهوری اسلامی برای نخستینبار از سال گذشته میلادی، مذاکراتی برگزار کردهاند. دریادار برد کوپر، فرمانده ارشد سنتکام، در گفتوگوهای عمان حضور داشت. به نوشته آتلانتیک، این مذاکرات فرصتی برای سنجش میزان جدیت دو طرف بوده، هرچند یکی از مقامهای درگیر در مذاکرات گفته واشینگتن هنوز مطمئن نیست تهران «واقعاً به دنبال توافق است یا صرفاً زمان میخرد.»
حکومت ایران خواهان کاهش تحریمهای اقتصادی است، اما نمیخواهد درباره حمایت از نیروهای نیابتی در منطقه، برنامه موشکی یا حق غنیسازی اورانیوم امتیاز دهد. در مقابل، ترامپ خواستار حذف کامل هرگونه ظرفیت احیای برنامه هستهای ایران است؛ برنامهای که او پیشتر گفته بود در حملات ژوئن «نابود» شده است.
به نوشته آتلانتیک سوال اصلی این است که ترامپ تا چه حد برای مذاکره پیش از بازگشت به گزینه نظامی صبر خواهد کرد. او روز سهشنبه گفت اگر توافقی حاصل نشود، آمریکا «باید کاری بسیار سخت انجام دهد.»
به نوشته این تحلیل، یکی از عوامل بازدارنده اقدام نظامی، توانمندیهای نظامی ایران است. تهران همچنان دارای موشکهای بالستیک دوربرد، موشکهای کروز و پهپادهایی است که میتوانند پایگاههای آمریکا و متحدانش در منطقه را هدف قرار دهند. افزون بر این، تنها یک ناو هواپیمابر آمریکایی در منطقه حضور دارد و برای عملیات گستردهتر، به دستکم یک ناو دیگر نیاز است؛ اقدامی که به گفته منابع نظامی حداقل دو هفته زمان میبرد.
آتلانتیک همچنین به نگرانی متحدان منطقهای آمریکا اشاره میکند. عربستان سعودی و امارات متحده عربی به واشینگتن گفتهاند تمایلی به درگیری منطقهای ندارند. کشورهایی مانند کویت، قطر و بحرین که میزبان پایگاههای آمریکا هستند، نگران حملات تلافیجویانه جمهوری اسلامی هستند. بسته شدن تنگه هرمز، که حدود ۲۰ درصد صادرات نفت جهان از آن عبور میکند، نیز یکی از سناریوهای پرریسک مطرحشده است.
این گزارش نتیجه میگیرد که اگرچه حکومت ایران از نظر اقتصادی و سیاسی در وضعیت شکنندهای قرار دارد، اما این شکنندگی به معنای ضعف نظامی نیست. در عین حال، مطرح کردن گزینه نظامی بدون اجرای آن میتواند به ایران فرصت آمادگی بدهد. به گفته ولی نصر، استاد دانشگاه جانز هاپکینز که در این گزارش به او اشاره شده، هر روز حضور نیروهای آمریکایی در منطقه بدون اقدام، به تهران زمان بیشتری برای آمادهسازی میدهد.
در نهایت، به نوشته آتلانتیک، ترامپ و نتانیاهو - که اخیراً دیداری مفصل در واشینگتن داشتند - اگرچه درباره جزئیات توافق با ایران همنظر نیستند، اما در حفظ جبههای متحد در برابر تهران اشتراک منافع دارند؛ جبههای که فعلاً دیپلماسی را بر اقدام نظامی ترجیح داده است.
پیش از تحلیلگران به روزنامه نیویورک تایمز گفته بودند فشار نظامی آمریکا برای امتیازگیری طراحی شده، اما آمادهسازی برای جنگ زمان میبرد و همین، پنجرهای محدود برای گفتوگو باز میکند. در عین حال، حمایت لفظی اولیه ترامپ از معترضان ایرانی - که هزاران نفرشان کشته شدند - اعتبار او را در معرض آزمون گذاشته و احتمال اقدام نظامی را نسبت به گذشته افزایش داده است.
گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران اعلام کرد مکاتبات رسمی او و دیگر کارشناسان با جمهوری اسلامی نشان میدهد الگوی محاکمههای ناعادلانه، اعترافات اجباری و شرایط غیرانسانی بازداشت پس از خیزش دیماه ۱۴۰۴ نهتنها متوقف نشده، بلکه در مقیاسی وسیعتر در حال تکرار است.
مای ساتو در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که در هفتههای منتهی به اعتراضات سراسری که از هفتم دیماه ۱۴۰۴ آغاز شد، بههمراه دیگر کارشناسان سازمان ملل، درباره سه موضوع مشخص بهطور رسمی با جمهوری اسلامی ایران مکاتبه کرده است.
به گفته ساتو، نخستین مورد مربوط به احسان فریدی، دانشجوی مهندسی مکانیک است که با اتهام «افساد فیالارض» به اعدام محکوم شده؛ حکمی که به گفته او بر پایه گزارشهای نهادهای امنیتی صادر شده و کیفرخواست آن نیز از سوی دادستانیای تنظیم شده که بعدها بهدلیل فساد برکنار شد. مورد دوم زهرا شهباز طبری، مهندس برق ۶۷ ساله، است که به اتهام «بغی» به اعدام محکوم شده؛ حکمی که در دادگاهی کمتر از ۱۰ دقیقه صادر شده و به گفته ساتو، مدرک اصلی علیه او تکهپارچهای با شعار اعتراضی بوده است. سومین محور مکاتبه، شرایط زندانهایی چون قرچک، قزلحصار، شیبان و لاکان بوده که شامل گزارشهایی از مرگ در بازداشت، شکنجه، اعدام بدون اطلاع قبلی و محرومیت از تماس با خانواده میشود.
به گفته گزارشگر ویژه، مقامهای جمهوری اسلامی در پاسخ به این مکاتبات، منابع گزارشها را «ناآگاه» یا «دارای رویکرد خصمانه» توصیف کرده و تاکید کردهاند که روندهای قضایی کاملاً قانونی بوده است. با این حال، ساتو تصریح کرده که این مکاتبات که در آذرماه ۱۴۰۴ ارسال شدهاند، همچنان اهمیت دارند؛ زیرا خطر اعدام برای فریدی و طبری پابرجاست و الگوهای نقض دادرسی عادلانه که در آن موارد ثبت شده، اکنون پس از اعتراضات سراسری در ابعادی گستردهتر در حال تکرار است.
او همچنین از دریافت گزارشهایی درباره اعترافات اجباری معترضان خبر داده و هشدار داده است که شرایط زندانهایی که پیشتر مستندسازی شدهاند، ممکن است اکنون محل نگهداری بازداشتشدگان جدید باشد. ساتو تاکید کرده که هنوز آمار دقیقی از تعداد بازداشتشدگان، محل نگهداری آنان، شمار محکومان به اعدام یا افراد اعدامشده در دست نیست. به گفته او، آمار رسمی دولت از کشتهشدگان بیش از سه هزار نفر اعلام شده، در حالی که گزارشهای نهادهای مدنی ارقام بالاتری را نشان میدهد.
گزارشگر ویژه در پایان با اشاره به جنبه انسانی این آمارها، از پرونده یک نوجوان کشتهشده در جریان اعتراضات یاد کرده که پیشتر در دفترچه خاطرات خود درباره آغاز سال تحصیلی جدید و امید به «آیندهای روشن» نوشته بود؛ روایتی که به گفته او نشان میدهد پشت هر عدد، یک زندگی و یک رویای ناتمام قرار دارد.
پیش از این، در ۵ بهمن، شورای سردبیری ایراناینترنشنال در بیانیهای با استناد به مدارک و روایتهای تازه اعلام کرده بود که ابعاد خشونت نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی در جریان انقلاب ملی فراتر از برآوردهای اولیه بوده و بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در این سرکوب هدفمند به دستور علی خامنهای، دیکتاتور تهران، کشته شدهاند.
