در پی حمله سایبری احتمالی به صداوسیمای جمهوری اسلامی، چند شبکه تلویزیونی که از طریق ماهواره بدر یا عربست پخش میشدند، یکشنبه ۲۸ دی برای دقایقی هک و بهجای برنامههای معمول، ویدیوهایی از اعتراضات مردم در «انقلاب ملی ایرانیان» و پیام شاهزاده رضا پهلوی را پخش کردند.
ویدیوهایی که پس از این اختلال به ایراناینترنشنال رسید، نشان داد برای دقایقی، کلیپهایی از اعتراضات مردمی در جریان «انقلاب ملی ایرانیان» روی آنتن شبکههای تلویزیونی جمهوری اسلامی پخش شده است.
در این تصاویر، صحنههایی از تجمعات اعتراضی، دیوارنویسیهای اعتراضی از جمله شعار «جاوید شاه» و همچنین پیام شاهزاده رضا پهلوی خطاب به مردم ایران دیده میشود.
در بخشی از این پیامها، از شهروندان برای ادامه حضور در خیابانها و از نیروهای نظامی و انتظامی برای پیوستن به مردم دعوت شده است.
یکی از مخاطبان ایراناینترنشنال با ارسال ویدیویی، لحظاتی از این هک را ثبت کرده که نشان میدهد پخش برنامههای عادی صداوسیما بهطور ناگهانی قطع و محتوای اعتراضی جایگزین آن شده است.
بر اساس این تصاویر، هک شامگاه یکشنبه ۲۸ دی رخ داده و بینندگان داخل ایران بهطور مستقیم شاهد پخش این پیامها بودهاند.
صداوسیمای جمهوری اسلامی برای پخش شبکههای خود از مسیرهای ماهوارهای استفاده میکند و بخش قابلتوجهی از این شبکهها، از جمله جامجم، آموزش، قرآن، افق، سلامت و شبکههای استانی، از طریق ماهوارههای «عربست» و «بدر» توزیع میشوند.
هک تازه صداوسیما نخستین حمله سایبری به زیرساختهای جمهوری اسلامی نیست و در گذشته و همزمان با اوجگیری اعتراضات، نمونههای مشابهی ثبت شده است.
در خرداد سال جاری، پخش زنده اخبار صداوسیما هک شد و پیامهایی با دعوت به اعتراض خیابانی روی آنتن رفت؛ در آن مقطع، تصاویری از اعتراضات جنبش «زن، زندگی، آزادی» نیز برای دقایقی پخش شد.
اردیبهشت امسال نیز بهزاد اکبری، مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، از وقوع یک «حمله سایبری گسترده و پیچیده» علیه زیرساختهای کشور خبر داد و گفت این حملات شناسایی شده و اقدامات پیشگیرانه برای مقابله با آنها انجام شده است.
وبسایت دیجیاتو که اخبار حوزه فناوری را پوشش میدهد، همان زمان با استناد به آخرین گزارش شرکت ارتباطات زیرساخت نوشته بود میزان حملات منع سرویس (DDoS) در زمستان سال گذشته نسبت به پاییز، دو برابر افزایش یافته است.
در این گزارش آمده است: «آمارها نشان میدهد در حالی که در پاییز ۱۴۰۳ تعداد حملات ثبتشده به بیش از ۵۷ هزار مورد رسید، این رقم در زمستان به ۱۰۱ هزار حمله افزایش یافته است.»
پیش از آن نیز حملات سایبری به بانک مرکزی و بیش از ۲۰ بانک، نهاد ریاستجمهوری، سامانههای مجلس، صداوسیما، مرکز «ماهر»، شبکه توزیع سوخت، شهرداری تهران، برخی شرکتهای بیمه و همچنین سازمان زندانها و زندان اوین گزارش شده بود؛ حملاتی که گاه به اختلال گسترده در خدمات عمومی و گاه به سرقت و انتشار دادههای محرمانه انجامیده است.
هک امروز شبکههای تلویزیونی جمهوری اسلامی در شرایطی رخ داده که حکومت همزمان با قطع یا اختلال اینترنت، در رسانههای رسمی کشتار معترضان در انقلاب ملی ایرانیان را انکار کرده و مرگها را به «تروریستها» یا حتی خود معترضان نسبت داده است؛ روایتی که با بیاعتمادی عمومی و تضاد با تصاویر و شهادتهای میدانی روبهروست.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
