ایراناینترنشنال
آنچه در کاراکاس رخ داد فقط دستگیری یک دیکتاتور نبود؛ یک پیام بود. پیامی برای همه حکومتهایی که فکر میکنند با نفت، سرکوب و شعار ضدآمریکایی میشود تا ابد دوام آورد.
در همان روزهایی که نیکلاس مادورو از تختخواب به بازداشتگاه منتقل شد، خیابانهای ایران هم زیر پای معترضان میلرزید و ریال سقوط میکرد. ونزوئلا ناگهان از یک «کشور دور» تبدیل شد به آینهای روبهروی تهران؛ آینهای که تصویری ترسناک، اما آشنا، را نشان میدهد.
مردی با لباس ورزشی نایکی و چشمبند با یک بطری آب بر روی ناو هواپیمابر آیووجیما در حال انتقال به آمریکا برای حضور در یک دادگاه فدرال در منهتن، او نیکلاس مادورو رییسجمهوری مستبد ونزوئلا بود که حتی ساعاتی قبل باور نداشت که باید در یک دادگاه آمریکایی حاضر شود! صحنهای که دنیا دید، بیشتر شبیه یک فیلم سینمایی بود تا عملیات نظامی: نیروهای آمریکا نیمهشب وارد کاراکاس شدند و نیکلاس مادورو را از تختخواب بیرون کشیدند و او را با خود بردند.
اما برای تهران، این فقط سقوط یک متحد نبود؛ این نمایش زنده آینده ممکن خودش بود. جمهوری اسلامی همان روزها در روزهای آغازین درگیری با اعتراضات سراسری، سقوط آزاد ریال و تهدیدهای مستقیم دونالد ترامپ بود. برای همین ونزوئلا دیگر برای علی خامنهای یک «خبر خارجی» نبود؛ بلکه یک هشدار ترسناک بود.
ایران و ونزوئلا دو کشور نفتخیز هستند که هنر رهبرانشان این بوده ثروت ملی را به فقر عمومی تبدیل کنند. هر دو زیر تحریم، هر دو با شعارهای ضدآمریکایی، هر دو با اقتصاد ویرانشده، و هر دو با مردمی که دیگر چیزی برای از دست دادن ندارند.
ونزوئلا زودتر به ته خط رسید و البته جمهوری اسلامی هنوز در حال دویدن به سمت همان بن بست است.
در ونزوئلا پول ملی بیارزش شد، مردم گرسنه شدند، و میلیونها نفر فرار کردند. در ایران، ریال فرو میریزد، طبقه متوسط در حال تبخیر است، و جامعه هر روز فقیرتر و خشمگینتر میشود. برای هیچ کشوری اینها «بحران مقطعی» نیست؛ اینها نشانههای مرگ یک مدل حکمرانی است.
اعتراضات اخیر ایران هم اتفاقی نیست بلکه زایش یک درد چهل و اندی ساله است. جرقه از بازار و سقوط ارز خورد، اما بهسرعت به بیش از هشتاد شهر در بیستوهفت استان کشیده شد. دستکم بیستونه کشته و نزدیک به هزار و دویست بازداشتی در چند روز. نیروهای امنیتی حتی به بیمارستانها یورش بردند تا مجروحان را دستگیر کنند. رییس قوهقضاییه گفت با معترضان مدارا نخواهد کرد، باز هم عوامل سرکوب با گلوله به صورت مردم شلیک کردند. باز هم قتل حکومتی، امری که دیگر اسمش «برقراری نظم» نیست؛ اسمش جنگ حکومت با جامعه است.
در ونزوئلا هم دقیقا همین مسیر طی شد: اول انکار، بعد تحقیر معترضان، بعد گلوله. جمهوری اسلامی امروز همان جملات را تکرار میکند: «اغتشاشگر»، «مزدور»، «وابسته به خارج». اما وقتی نصف کشور زیر خط فقر است، این واژهها دیگر کار نمیکند. مشکل، دشمن خارجی نیست؛ خودِ حکومت است.
تهران خیال میکند چون موشک دارد، چون سپاه دارد، چون حزبالله و حوثی دارد، سرنوشتش با مادورو فرق میکند. این همان توهمی است که خیلی از رژیمها قبل از سقوط داشتهاند. ونزوئلا هم دستگاه امنیتی داشت. هم ارتش داشت. هم حمایت چین و روسیه. اما وقتی لحظه واقعی رسید، هیچکدام حاضر نشدند برای مادورو هزینه بدهند.
چین و روسیه متحد استراتژیک نیستند؛ تاجرند. تا وقتی حکومتها سرپا هستند، قرارداد میبندند. وقتی بوی سقوط میآید، فاصله میگیرند. همانطور که در کاراکاس عقب کشیدند، در تهران هم عقب خواهند کشید. هیچکس برای یک رژیم در حال غرق شدن، خودش را غرق نمیکند.
نکته مرگبار ماجرا اینجاست: ونزوئلا نه با حمله آمریکا، بلکه با پوسیدن از درون سقوط کرد. سالها قبل از عملیات نظامی، دولتش مشروعیتش را باخته بود. انتخابات بیمعنا شده بود. نهادها خالی شده بودند. مردم دیگر نه میترسیدند، نه باور داشتند. فشار خارجی فقط آخرین ضربه بود.
ایران امروز دقیقا در همین مرحله است: بحران اقتصادی، بحران مشروعیت، بحران کارآمدی، و حالا بحران بقا. اعتراضات اینبار فرق دارد، چون دیگر «مطالبهای» نیست. کسی نمیگوید حقوقم را بدهید یا قیمت را درست کنید. پیام سادهتر و سرراستتر است: این سیستم جواب نمیدهد، بساطتان را جمع کنید.
سرکوب میتواند خیابان را موقتاً ساکت کند، اما نمیتواند سفره را پر کند، آینده بسازد، یا اعتماد برگرداند. جمهوری اسلامی همان راهی را میرود که ونزوئلا رفت: انکار، سرکوب، فقر، انزوا، و در نهایت فروپاشی.
سقوط مادورو یک چیز را روشن میکند: هیچ حکومتی، حتی با نفت، حتی با زندان، حتی با اعدام، وقتی مردمش را از دست بدهد، ماندگار نیست.کاراکاس امروز فقط یک شهر نیست. یک پیشنویس است و تهران دارد آن را با دقت، خط به خط، بازنویسی میکند.
بعد از دستگیری مادورو در کاخاش یک شوخی شنیده میشد، میگفتند اگر او میخواست به فرودگاه برود و بلیت بگیرد و به آمریکا برود دیرتر از عملیات آمریکا انجام میشد. حالا این شامل علی خامنهای هم هست. دیگر عجیب نیست اگر یک روز صبح علی خامنهای بعد یک نطق آتشین ضد آمریکایی تکراری ناگهان دود شود.
تصاویر رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد ماموران سرکوب جمهوری اسلامی پنجشنبه ۱۸ دی در دبیرستان امام علی شهر اراک مستقر شدهاند.
در این تصویر دهها نیروی یگان موتوری و چندین خودروی ویژه سرکوب دیده میشوند که در حیات این دبیرستان مستقر شدهاند.
این اولین بار نیست که جمهوری اسلامی از مدارس به عنوان پایگاهی برای سازماندهی نیروی سرکوب استفاده میکند.
همزمان با گسترش اعتراضها در زاهدان و دیگر نقاط بلوچستان ۱۴ دی گزارشهایی از تعطیلی اجباری دو مدرسه خوابگاهی شامل دبیرستان شهید رجایی و هنرستان کار و دانش در شهرستان سیبوسوران منتشر شد.
منابع محلی اعلام کردند فضای این دو مدرسه به استقرار نیروهای نظامی و نگهداری تجهیزات و خودروهای زرهی آنها اختصاص یافته است.
رادیو زمانه ۱۲ دیماه گزارش داد که همزمان با شکلگیری تجمعات اعتراضی در زاهدان، نیروهای امنیتی در مدرسه جابربنحیان این شهر، واقع در محدودهای نزدیک به مسجد مکی، مستقر شدند.
مخاطبان ایراناینترنشنال اول مهر ۱۴۰۴ از مراسم حکومتی در یک مدرسه در تهران همزمان با آغاز سال تحصیلی جدید تصویری ارسال کردند که نشان میداد، خودروها و نیروهای نظامی در مراسم دانشآموزان حاضر شدهاند.
روی این خودروهای گلمالیشده نظامی، شعارهایی علیه اسرائیل نوشته شده بود.
همچنین در اوج اعتراضات پس از قتل مهسا ژینا امینی، در ۲۷ مهر ۱۴۰۱ شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ویدیویی منتشر کرد که نشان میداد یگان ویژه با تجهیزات جنگی به مدرسه دخترانه شبانهروزی «تمدن» در بوکان وارد شده است.
این نیروها برای سرکوب دختران نوجوانی که شعار «مرگ بر دیکتاتور» سر داده بودند، مدرسه را به پایگاه خود تبدیل کرده بودند.
حفاظت از مدارس در قوانین بینالمللی
جمهوری اسلامی در حالی از مدارس به عنوان پناهگاه نیروهای امنیتی و نظامی استفاده میکند که بر اساس کنوانسیونهای ژنو و پروتکلهای الحاقی، مدارس، دانشگاهها و مراکز آموزشی، اماکن غیرنظامی هستند و حمله، اشغال یا استفاده نظامی از آنها بهطور پیشفرض ممنوع است.
همچنین بر اساس «اعلامیه مدارس امن» (Safe Schools Declaration)، بیش از ۱۲۰ کشور جهان متعهد شدهاند که از استفاده نظامی از مدارس خودداری کنند و درگیریها را از محیط آموزشی دور نگه دارند.
هر چند جمهوری اسلامی تاکنون به این اعلامیه نپیوسته، اما قواعد اصلی این اعلامیه، ریشه در حقوق بینالملل دارد و عدم عضویت، مسئولیت را ساقط نمیکند.
حمله به بیمارستانها
ماموران حکومتی در ۱۶ دیماه درِ ورودی بیمارستان سینا در حسنآباد تهران را بستند و همزمان صدای شلیک شنیده شد و شهروندان از شلیک گاز اشکآور به داخل بیمارستان خبر دادند.
شامگاه یکشنبه ۱۴ دی نیز ماموران جمهوری اسلامی با شلیک گلوله و گاز اشکآور وارد حیاط بیمارستان خمینی ایلام شدند. نیروهای سرکوب سپس درهای بیمارستان را شکستند و به داخل اتاقها یورش بردند.
تصاویر رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد ماموران حکومتی به مردم داخل بیمارستان با باتون و تجهیزات نظامی حمله کردند.
حفاظت از مراکز درمانی
این حملات در حالی انجام میشود که بر اساس ماده ۱۸ کنوانسیون ژنو، حتی در شرایط جنگی هم «بیمارستانهای غیرنظامی در هیچ شرایطی نباید هدف حمله قرار گیرند و باید همواره محترم شمرده و محافظت شوند.»
ماده ۱۲ پروتکل الحاقی اول (۱۹۷۷) به کنوانسیون ژنو نیز بر حفاظت از واحدهای پزشکی تاکید کرده و میگوید استفاده نظامی یا پلیسی از بیمارستانها ممنوع و حضور نیروهای مسلح یا پلیس فقط برای حفاظت پزشکی مجاز است، نه سرکوب.
طبق ماده هفتم اساسنامه رم دیوان کیفری بینالمللی نیز اعمالی مانند محرومیت شدید از آزادی، شکنجه، تعقیب و آزار سیاسی و سایر رفتارهای غیرانسانی، در صورتی که در چارچوب یک حمله گسترده یا سیستماتیک علیه جمعیت غیرنظامی انجام شود، جنایت علیه بشریت محسوب میشود.
مجروحان، کادر درمان و همراهان بیماران همگی غیرنظامی هستند و حمله به یک مرکز درمانی برای بازداشت یا ربودن معترضان، نقض فاحش حقوق بشر و بخشی از الگوی سرکوب نظاممند اعتراضات به شمار میرود.
این اقدام از منظر حقوق بینالملل میتواند یکی از سنگینترین اتهامات کیفری علیه عاملان آن به شمار آید.
استفاده نیروی سرکوب از مدارس و حمله آنها به بیمارستانها در حالی انجام میشود که جمهوری اسلامی در روزهای گذشته با موج گستردهای از اعتراضات و اعتصابات سراسری مواجه بوده است.
بر اساس گزارشی که هرانا چهارشنبه ۱۷ دی منتشر کرد طی ۱۱ روز اعتراضات، ۳۸ نفر جان خود را از دست دادهاند و این آمار شامل ۳۴ شهروند معترض از جمله پنج فرد معترض زیر ۱۸ سال و همچنین چهار نیروی انتظامی–امنیتی است.
از این تعداد ایراناینترنشنال تاکنون هویت ۲۴ نفر را تایید کرده است.
کنتیک (kentik) شرکت آمریکایی ناظر بر اینترنت، شامگاه پنجشنبه ۱۸ دیماه از قطع کامل اینترنت ایران خبر داد.
بر اساس نمودارهای دسترسی به اینترنت در ایران که از سوی این شرکت منتشر شد، این قطعی اینترنت همزمان با اعتراضات سراسری حوالی ساعت ۲۲:۱۵ به وقت ایران رخ داده است.
در این بازه، اتصال شبکه به نزدیک صفر رسیده و عملا اینترنت بهطور کامل قطع شده است.
همزمان، نتبلاکس که بر دسترسی به اینترنت نظارت دارد، پنجشنبه ۱۸ دیماه از قطع اینترنت سراسری خبر داد.
این شرکت در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «دادههای زنده شبکه اینترنت نشان میدهد که تهران و دیگر بخشهای ایران در حال ورود به یک خاموشی دیجیتال هستند و سطح اتصال در چندین ارائهدهنده خدمات کاهش یافته است.»
این ناظر اینترنت افزود: «اتصال در ارائهدهنده ستون فقرات اینترنت ایران، شرکت مخابرات ایران (TCI)، در شهر ناآرام کرمانشاه قطع شده است.»
نتبلاکس افزود که این اتفاق همزمان با گسترش اعتراضات در سراسر کشور در دوازدهمین روز خود رخ داده و در شرایطی است که شمار قربانیان رو به افزایش است و نشانههایی از اختلال در چندین منطقه دیگر نیز دیده میشود.
همزمان برخی رسانهها در ایران، پنجشنبه گزارش دادند اینترنت ثابت و همراه در شهرهای مختلف با کندی شدید، ناپایداری و قطع و وصلهای متعدد مواجه شده است.
پایگاه خبری سیتنا نوشت: «اختلال یا غیرفعالسازی IPv6 در شبکه اینترنت کشور باعث افزایش تاخیر، ناپایداری اتصال و بروز مشکل در سرویسهایی مانند تماسهای اینترنتی، بازیهای آنلاین و برخی خدمات ابری میشود.»
همچنین گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال قطعی و اخلال گسترده در اینترنت در ایران را تایید میکند.
بهعنوان نمونه، یک مخاطب در مهاباد به ایراناینترنشنال گفت که «اینترنت کلا قطعه و فقط به گوگل دسترسی داریم.»
۱۵ دی، ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، محدودیت و قطع اینترنت را بهدلیل اعتراضات سراسری در ایران تایید کرد.
هاشمی اضافه کرد: «مردم مطالبات و اعتراضهایی دارند اما در عین حال، نگرانی جدی نسبت به آسیب دیدن کسبوکارها در صورت اختلال یا قطع اینترنت نیز وجود دارد و این دغدغه، کاملا قابل فهم است.»
هشدار شاهزاده رضا پهلوی درباره قطعی اینترنت
پیشتر شاهزاده رضا پهلوی در پیام خود در شامگاه چهارشنبه هشدار داده بود که «رژیم سخت ترسیده» و قصد دارد اینترنت را بر روی مردم ایران قطع کند.
شاهزاده رضا پهلوی تاکید کرد: «اگر رژیم مرتکب این اشتباه شود و اینترنت را قطع کند، این خودش فراخوان دیگریست برای ادامه حضور و تسخیر خیابانها و از این طریق میخ دیگری را به تابوت این رژیم خواهید کوبید.»
نگرانی جمهوری اسلامی از دسترسی مردم به اینترنت در شرایطی است که ویدیوی فراخوان شاهزاده رضا پهلوی در اینستاگرام، برای فریاد شعار اعتراضی از خانه و خیابان علیه جمهوری اسلامی، تا صبح پنجشنبه، روز اجرای فراخوان، به ۸۰ میلیون بازدید رسید.
همچنین لورا لومر، فعال سیاسی آمریکایی و از متحدان ترامپ در جنبش ماگا، این ایده را مطرح کرده که اینترنت استارلینک تا زمان سقوط علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، بهصورت رایگان در اختیار مردم ایران قرار گیرد.
پیشتر حساب فارسی وزارت امور خارجه آمریکا در شبکه ایکس با اشاره به قطع گسترده اینترنت و اختلالهای شدید ارتباطی، بهویژه در شهرهایی که اعتراضات خیزش ملی در جریان است، نوشت حتی ویپیانها و دیگر ابزارهای دور زدن سانسور نیز مسدود شدهاند و ارتباط بسیاری از ایرانیان با دنیای بیرون قطع شده است.
در جریان جنگ ۱۲ روزه، ارتباطات مخابراتی و اینترنتی در ایران به شکلی گسترده قطع شد. اقدامی که از سوی مقامهای امنیتی جمهوری اسلامی و به بهانه «حفظ امنیت ملی» به اجرا درآمد.
جمهوری اسلامی پیش از آن نیز در جریان اعتراضات بارها اینترنت را مختل و قطع کرده بود.
در اعتراضات سال ۹۸ که به آبان خونین معروف شد، حکومت ایران اینترنت را به مدت یک هفته قطع و کشتار معترضان را در سکوت خبری آغاز کرد.
سال ۱۴۰۲ و در چهارمین سالگرد این کشتار نیز، اینترنت در ایران مختل و در بعضی نقاط به طور کامل قطع شد.
یوهان وادفول، وزیر امور خارجه آلمان، در واکنش به خیزش ملی ایرانیان و سرکوب ماموران از مقامهای جمهوری اسلامی خواست به تعهدات بینالمللی پایبند باشند.
او در شبکه ایکس نوشت چند روزی است که مردم در ایران به خیابانها آمدهاند و بیان مسالمتآمیز نظر، حق آنان است.
وادفول افزود: «از این رو، استفاده بیش از حد از خشونت علیه معترضان مسالمتجو را محکوم میکنم و از مقامهای ایرانی میخواهم به تعهدات بینالمللی خود پایبند باشند.»
پیشتر یک منبع دیپلماتیک وزارت امور خارجه فرانسه در پاسخ به ایراناینترنشنال از کشته شدن معترضان در ایران ابراز تاسف کرد و از مقامات جمهوری اسلامی خواست که بهطور کامل در این باره شفافسازی کنند
این منبع دیپلماتیک وزارت امور خارجه فرانسه با تاکید بر آزادی بیان و آزادی تجمعات از جمهوری اسلامی خواست که به همه تعهدات بینالمللیاش احترام بگذارد.
رییس پارلمان اروپا: در کنار مردم شجاع ایرانیم
روبرتا متسولا، رییس پارلمان اروپا، در پیامی ویدیویی گفت جهان بار دیگر شاهد ایستادن شجاعانه مردم ایران است و تاکید کرد «اروپا در کنار آنهاست».
او در این پیام گفت: «فریاد مردم ایران برای کرامت، برای آزادی، برای حق انتخابِ شیوه زندگی و شیوه حکمرانی بر خود، در سراسر جهان شنیده شده است.»
او به کشته شدن ۳۰ نفر در این اعتراضات اشاره کرد و گفت: «مردم اروپا آنچه را در خیابانها و در قلبها و ذهنهای مردم ایران میگذرد، میبینند.»
متسولا افزود: «ما تغییری را که در حال شکلگیری است، درک میکنیم.»
این مقام اتحادیه اروپا تاکید کرد: «مردم ایران صرفا اعتراض نمیکنند؛ آنها فریاد میزنند. اروپا صدای آنها را میشنود، جهان صدای آنها را میشنود، و این صدا بلندتر هم خواهد شد. اگر تاریخ یک چیز به اروپا آموخته باشد، این است که هیچ زندان، هیچ تهدید و هیچ کپسول گاز اشکآوری نمیتواند اشتیاق ذاتی انسان برای آزادی را مهار کند.»
نماینده آلمان: رژیم ایران آخرین ذره از مشروعیت خود را نیز از دست داده است
هانا نیومن، رییس هیات روابط پارلمان اروپا با ایران، با اشاره به خیزش ملی ایرانیان علیه جمهوری اسلامی در حساب ایکس خود نوشت مردم در سراسر ایران بار دیگر به خیابانها آمدهاند و میدانند ممکن است با گلوله روبهرو شوند، اما «برای بسیاری، سکوت از شجاعت خطرناکتر شده است».
این نماینده آلمان در پارلمان اروپا افزود: «ما اینجا وظیفه داریم بر آنچه در ایران رخ میدهد نور بتابانیم.»
او تاکید کرد: «این رژیم آخرین ذره از مشروعیت خود را نیز از دست داده است.»
واکنشها در آمریکا و اسرائیل
تد کروز، سناتور جمهوریخواه آمریکا، در گفتوگو با ایراناینترنشنال تاکید کرد جمهوری اسلامی پس از شکستهای اخیر نظامی و فشارهای سیاسی، «بهشدت تضعیف شده» است و در داخل با بحران مشروعیت روبهروست.
در آمریکا، لن خودورکوفسکی، مقام پیشین وزارت امور خارجه آمریکا، همزمان با خیزش ملی ایرانیان، تصویری از خود مقابل ساختمان سابق سفارت ایران در واشینگتندیسی منتشر کرد و به کنایه نوشت به آنجا رفته تا از وضعیت بنا برای ساکنان جدید ساختمان مطمئن شود.
معاون پیشین دستیار وزیر امور خارجه آمریکا در راهبرد دیجیتال در پست خود در شبکه ایکس نوشت: «دارم مطمئن میشوم که لولهکشی برای ساکنانِ جدیدِ سفارت ایران در واشینگتن دیسی در وضعیت خوبی قرار دارد.»
او مشاور ارشد نماینده ویژه آمریکا در امور ایران بوده و روزنامه اورشلیمپست از او بهعنوان «سلاح مخفی وزارت امور خارجه» یاد کرده است.
در اسرائیل نیز رسانههای این کشور، همچنان تحولات مربوط به ایران را با دقت دنبال میکنند.
کانال ۱۲ اسرائیل، فراخوان ۱۸ و ۱۹ دی شاهزاده رضا پهلوی را «قماری تاریخی» توصیف کرد که در صورت موفقیت، در تاریخ ایران ثبت خواهد شد. همزمان، حزب سبزها و حزب چپ در آلمان از موضع دولت این کشور انتقاد کرد.
علاوه بر مقامات رسمی یا رسانهها، چهرههای مطرح بینالمللی نیز به اعتراضات ایران واکنش نشان دادند.
جیکی رویلنگ، نویسنده بریتانیایی و خالق مجموعه هری پاتر در شبکه ایکس در واکنش به خیزش ملی ایرانیان نوشت: «شجاعت این مردم تحسینبرانگیز است، آنها در جهانی که این روزها بسیار تاریک به نظر میرسد، نوری از امیدند.»
پیشتر یک مقام کاخ سفید چهارشنبه ۱۷ دی در مورد موضع ایالات متحده در قبال خیزش ملی ایرانیان به ایراناینترنشنال گفت رییسجمهوری آمریکا به صراحت گفته است اگر [حکومت] ایران به معترضان مسالمتآمیز شلیک کند و آنها را به طرز خشونتآمیزی بکشد، که این رویه همیشگی آنهاست، «ضربه سختی خواهند خورد.»
این مقام افزود که رییسجمهوری با اجرای عملیات «چکش نیمهشب» و «عزم مطلق» نشان داده است که به آنچه میگوید عمل میکند.
در روزهای گذشته نیز همزمان با هشدار دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، به مقامهای جمهوری اسلامی درباره پیامدهای سرکوب اعتراضها، شماری از سیاستمداران و نهادهای بینالمللی با انتشار مواضعی جداگانه، از اعتراضهای مردمی در ایران حمایت کردند و نسبت به برخورد حکومت با معترضان هشدار دادند.
