هرانا در گزارش تازه خود اعلام کرد با توجه به دادههای جمعآوری شده این نهاد حقوق بشری با وجود تشدید فضای امنیتی، دامنه جغرافیایی اعتراضات در سطح کشور همچنان گسترده باقی مانده و تحرکات اعتراضی در اشکال متنوع ادامه یافته است.
گستره جغرافیایی اعتراضات
بر اساس آمار تجمیعی هرانا، در هفت روز گذشته دستکم ۱۷۴ نقطه در کشور شاهد اعتراضات، تجمعات خیابانی یا اعتصابات صنفی بودهاند. این تحرکات اعتراضی در ۶۰ شهر از ۲۵ استان ایران گزارش شده و نشان میدهد اعتراضات به کلانشهرها محدود نمانده و شهرهای کوچکتر و مناطق پیرامونی را نیز دربر گرفته است.
در کنار اعتراضات خیابانی و صنفی، ۱۸ تجمع دانشجویی در ۱۵ دانشگاه نیز ثبت شده که بیانگر تداوم نقش دانشگاهها بهعنوان یکی از کانونهای فعال اعتراض است.
آمار بازداشتها
طبق گزارش هرانا، در جریان هفت روز اعتراضات، دستکم ۵۸۲ شهروند بازداشت شدهاند؛ آماری که به تاکید این خبرگزاری، حداقل شمار بازداشتهاست و رقم واقعی احتمالاً بیش از این میزان است.
دادهها نشان میدهد نوجوانان سهم قابل توجهی از بازداشتشدگان را تشکیل میدهند. تنها در شهر یاسوج، دستکم ۸۱ نفر بازداشت شدهاند که ۷۰ نفر از آنان زیر ۱۸ سال هستند. همچنین موارد متعددی از بازداشت نوجوانان ۱۵ تا ۱۷ ساله در شهرهایی چون سبزوار، ایذه، یاسوج، زاهدان و اصفهان گزارش شده است.
علاوه بر این، شماری از دانشجویان دانشگاههای تهران، علموصنعت، دانشگاه تهران، دانشگاه رجایی قزوین، دانشگاه یاسوج و دانشگاه سیستان و بلوچستان نیز در میان بازداشتشدگان هستند.
جانباختگان و تلفات انسانی
هرانا تا زمان انتشار این گزارش، مرگ دستکم ۱۶ نفر را در جریان اعتراضات هفتروزه محرز دانسته است. در میان جانباختگان، یک نفر از نیروهای انتظامی–امنیتی و سایر موارد مربوط به شهروندان معترض عنوان شدهاند.
اتحادیه آزاد کارگران ایران در یک بیانیه در مورد اعتراضات سراسری خواستار «حضور موثر» کارگران سراسر کشور، بهویژه در صنایع کلیدی چون نفت، فولاد و خودروسازی «در تحولات سیاسی کشور» شد و اعتراضات در ایران را «انقلاب» نامید.
این تشکل کارگری نوشت: «آنچه که امروز در خیابانهای شهرهای مختلف درجریان است، فریاد مردمی به جان آمده از فقر و فلاکت؛ تورم و گرانی، اختناق و سرکوب، زن ستیزی، فروپاشی اقتصادی، اضمحلال و بهتباهی کشیده شدن بنیانهای زندگی اجتماعی و نتیجه تحمیل خشنترین و سرکوبگرانهترین شکل از بیحقوقی بر مردم ایران است.»
اتحادیه آزاد کارگران ایران افزود: «این خیزش در تداوم خیزشهای مردمی سالهای گذشته که بیرحمانه توسط حکومت جمهوری اسلامی سرکوب و به خون کشیده شدند، برگ دیگری از تلاش و مبارزه جانفشانانه مردم ایران برای پایان دادن به جهنم موجود و شکلدهی به جامعهای دموکراتیک، آزاد، مرفه و عاری از تبعیض، ستم و استثمار است.»
در این بیانیه تاکید شد که «حکومت جمهوری اسلامی که دیگر حتی قادر نیست ابتداییترین نیازمندیهای متضمن زیست و بقای یک جامعه انسانی از قبیل آب و برق، انرژی و هوای سالم را نیز تامین کند، همچنان بر طبل بقای ننگین خود و تداوم ویرانسازی کشور میکوبد و با گسیل نیروهای سرکوب به خیابانها و به خون کشیدن اعتراضات مسالمت آمیز مردم، تلاش دارد این بار نیز از موج توفنده و زیر و رو کننده تحولخواهی بنیادین مردم ایران گذر کند.»
اتحادیه آزاد کارگران ایران تاکید کرد واقعیت این است که «مردم خسته و از هستی ساقط شده ایران دیگر چیزی برای از دست دادن ندارند و برای صباحی کوتاه نیز حاضر به تحمل شرایط نکبتبار کنونی نیستند و از سوی دیگر، حکومت نیز قادر به حتی ذرهای بهبود شرایط به غایت فلاکتبار موجود نیست.»
این تشکل کارگری، اعتراضات در خیابانها و شهرهای مختلف ایران را «یک انقلاب» توصیف کرد؛ «انقلابی که چه بسا فراز و فرودها و افت و خیزهای خود را داشته باشد اما از حرکت و پیشروی باز نخواهد ایستاد.»
در این بیانیه تاکید شده است که بنیانهای این انقلاب عظیم اجتماعی و سیاسی در جنبشهای بزرگ اجتماعی مدرنی چون جنبش کارگری، جنبش معلمان، علیه اعدام و حقوق بشر، بازنشستگان و جنبش زنان است.
چهار تشکل کارگری و بازنشستگان: سرکوب، صدای اعتراض تودهها را خاموش نخواهد کرد
چهار تشکل کارگری و بازنشستگان در بیانیهای حمایت خود را از «اعتراضات حقطلبانه تودههای مردم» ابراز داشتند. سندیکای کارگران نیشکر هفتتپه، کمیته هماهنگی برای کمک به ایجاد تشکلهای مستقل کارگری، کارگران بازنشسته خوزستان و گروه اتحاد بازنشستگان در یک بیانیه مشترک اعلام کردند: «انفجار مجدد خشم و اعتراضات اقشار مختلف مردم در بسیاری از شهرها نشان از نابسامانیها، نابرابریهای غیر قابل تصور و تحمل و وضعیت بهشدت بحرانی زندگی تودهها دارد.»
این چهار تشکل تاکید کردند: «هرچه از عمر جمهوری اسلامی میگذرد، تودههای مردم به ویژه کارگران، معلمان، زحمتکشان شهر و روستا، زنان، جوانان و ملتهای زیر ستم بیش از پیش در مییابند که تحت این حاکمیت روی آرامش، آسایش و رفاه اجتماعی نخواهند دید و هیچ آینده روشنی برایشان قابل تصور نیست.»
آنها «فقر مطلق، تورم روزافزون و گرانی افسار گسیخته» را ناشی از «ساختار نظام بحرانزده سرمایهداری» دانستند و افزودند :«جمهوری اسلامی نه میخواهد و نه میتواند بحرانهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی را کاهش دهد زیرا از یک سو، حیات و بقای این نظام مبتنی بر پایه استثمار و ستم سرمایهداری است و از سوی دیگر، سیاستهای حاکم و عملکرد رژیم، عواملی هستند که در تشدید و گسترش بحرانها بسیار مؤثرند.»
این تشکلها با اشاره به این نکته که هر تلاش برای تغییر و تحول مثبت در جامعه میتواند لرزه بر بنیان حاکمیت بیندازد و آن را با مخاطره جدی روبرو سازد، نوشتند: «از این رو، جمهوری اسلامی با هرگونه خواست اقتصادی، سیاسی و اجتماعی کارگران و تودههای زحمتکش به شدت مخالفت میورزد و هر تلاش و مبارزه برای ابتداییترین خواستهها را با سرکوب و کشتار پاسخ میگوید.»
در این بیانیه اشاره شد که «راهحل سرکوب» ممکن است دیکتاتورها را با امید خاموش کردن هر صدای آزادیخواه بهطور موقت خرسند سازد؛ اما این امیدواری کاذب است و صدای اعتراض تودهها خاموش نخواهد شد و مبارزه طبقات استمرار مییابد.
این چهار تشکل در اثبات این موضوع به جنبشهای اعتراضی سالیان اخیر اشاره کردند و افزودند: «در سیاهترین سالهای سرکوب نیز رژیم هرگز قادر نبوده است خاموشی و تسلیم تودهها را بر جامعه مستولی نماید.»
آنها در این بیانیه تاکید کردند: «پیروزی نهایی در گروه همبستگی و انسجام مبارزاتی و تقویت صفوف مبارزان، نیروهای مترقی و آزادیخواه و همیاری کارگران و زحمتکشان است.»
پیش از این نیز سندیکای کارگران شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه و شورای بازنشستگان ایران همراه با شورای هماهنگی تشکلهای فرهنگیان ایران و شماری از تشکلهای صنفی معلمان حمایت خود را از اعتراضات سراسری اعلام کردهاند.
در برخی پروندهها، روایتهای رسمی مقامات با شهادت شاهدان عینی و گزارشهای غیررسمی در تعارض است. نمونه بارز آن، جانباختن یک معترض در شهر قم و نیز مرگ یک نوجوان ۱۷ ساله است که درباره علت کشتهشدن آنان روایتهای متفاوتی ارائه شده است. هرانا هشدار داده که بهدلیل فشارهای امنیتی بر خانوادهها و محدودیت شدید اطلاعرسانی، احتمال افزایش شمار جانباختگان وجود دارد.
وضعیت برخوردهای امنیتی
بر اساس گزارشهای میدانی و ویدیوهای راستیآزماییشده، در طول هفت روز اعتراضات، نیروهای انتظامی–امنیتی بهطور گسترده از تیراندازی، گاز اشکآور، ابزارهای کنترل جمعیت و بازداشت خشونتآمیز استفاده کردهاند.
همچنین گزارشهایی از مجروح شدن معترضان و خودداری برخی شهروندان از مراجعه به مراکز درمانی به دلیل ترس از بازداشت ثبت شده است. تشدید فضای امنیتی، استقرار نیروها در میادین و معابر اصلی و استفاده از اعترافات اجباری تلویزیونی، از دیگر الگوهای تکرارشونده در برخورد با معترضان بوده است.
بررسیهای ایراناینترنشنال نیز نشان میدهد در اعتراضات شش روز گذشته در ایران، دستکم ۴۴ شهروند معترض هدف گلولههای جنگی و ساچمهای نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامی قرار گرفته و زخمی شدهاند. همزمان دهها نفر دیگر بر اثر ضربوجرح با باتون و حمله نیروهای امنیتی و لباسشخصی مصدوم شدهاند.
این دادهها نشان میدهد موج کنونی اعتراضات، از نظر دامنه جغرافیایی، شدت برخوردهای امنیتی و میزان بازداشتها و تلفات، وارد مرحلهای گسترده و چندلایه شده است که پیامدهای آن همچنان در حال گسترش و بهروزرسانی است.
