بستگان امیرحسام خدایاریفرد، متولد ۲۹ خرداد ۱۳۸۲، در گفتوگو با ایراناینترنشنال تایید کردند این جوان معترض در جریان اعتراضات مردمی شامگاه چهارشنبه ۱۰ دی در شهرستان کوهدشت هدف تیراندازی مستقیم نیروهای امنیتی قرار گرفته و جانباخته است.
بر اساس تحقیقات ایراناینترنشنال، خانواده خدایاریفرد از پیروان آیین «یارسان» هستند و بهلحاظ اقتصادی نیز در وضعیت معیشتی دشواری به سر میبرند.
بنا بر این گزارش، حکومت پس از کشتن این جوان، تلاش کرده است از طریق تهدید به تحویل ندادن پیکر او، همراه با پیشنهادهای مالی، خانواده او را مجاب کند تا فرزند معترضشان را بسیجی معرفی کنند.
بر اساس همین گزارشها علی سپهوند، امام جمعه کوهدشت، نیز به دیدار پدر امیرحسام رفته تا او را راضی کند، اما خانواده خدایاریفرد تا این لحظه مقاومت کردهاند.
بر اساس اطلاعات دریافتی، هنوز پیکر امیرحسام خدایاریفرد به خانوادهاش تحویل داده نشده است.
یکی از دوستان امیرحسام خدایاریفرد هم در گفتوگو با ایراناینترنشنال، با تاکید بر معترض بودن او تاکید کرده، ماموران امنیتی و حکومتی تلاش میکنند با وعده شهیدخواندن امیرحسام، خانواده او را وادار به همکاری با سناریو کشتهسازی حکومت کنند.
بر اساس ویدیوهای منتشرشده از لحظه انتقال پیکر این جانباخته، او در حالیکه گلوله خورده در میان معترضان قرار دارد و آنها تلاش میکنند پیکر او را به آمبولانس منتقل کنند.
همین ویدیو و روایت بستگان او نشان میدهد خدایاریفرد در زمان هدف قرار گرفتن، در جمع معترضان حضور داشته است.
در شامگاه چهارشنبه ۱۰ دی، مردم معترض کوهدشت به خیابانها آمدند و شعارهایی علیه جمهوری اسلامی و علی خامنهای سر دادند. پس از آن، بر اساس ویدیوهای منتشرشده، ماموران امنیتی بهصورت مستقیم به سوی مردم معترض شلیک کردند.
بر اساس گزارشهای رسمی، در جریان سرکوب معترضان در کوهدشت، دستکم ۲۰ تن از معترضان ازداشت شدهاند.
کشتار معترضان در جریان اعتراضات و سپس معرفی آنها بهعنوان بسیجی یا هوادار نظام، از شیوههای قدیمی جمهوری اسلامی است.
ماجرای صانع ژاله، از معترضان کشتهشده در سال ۱۳۸۹، و همچنین علی فاضلی و حمیدرضا روحی که در سال ۱۴۰۱ به دست حکومت کشته شدند، از جمله نمونههای این رویکرد است.
از سویی، منصور سالکی، معاون سیاسی، اجتماعی و امنیتی فرماندار ملارد، در استان تهران، پنجشنبه ۱۱ دی از بازداشت ۳۰ نفر خبر داد و آنان را عوامل برهمزننده نظم عمومی خواند.
همچنین کاظم نظری، دادستان عمومی و انقلاب اسلامی کوهدشت در استان لرستان، گفت که دستکم ۲۰ تن از معترضان در این شهرستان بازداشت شدهاند.
در پی اعتراضات مردمی در شهرستان فارسان در استان چهارمحال و بختیاری نیز دستکم ۲۰ نفر از معترضان که اغلب آنها کمتر از ۱۸ سال داشتند، بازداشت شدهاند.
یوسف احمدیپور، معاون فرماندهی انتظامی استان لرستان، هم از بازداشت یک نفر در شهر خرمآباد خبر داد.
سایت حقوقبشری هرانا نیز پنجشنبه گزارش داد شش زن که در جریان اعتراضات گسترده شهروندان در تهران بازداشت شده بودند، شامگاه چهارشنبه دهم دی، پس از یک روز نگهداری در بازداشتگاههای امنیتی، به بند زنان زندان اوین منتقل شدند.
هرانا به نقل از «یک منبع مطلع» هویت این زنان بازداشتشده را الناز کاری، نگار قنبری، هلنا رستمی، معصومه نوری، فاطمه هاشمپور و آیدا (نام خانوادگی نامشخص) عنوان کرد.
این سایت حقوق بشری پیشتر از بازداشت دستکم ۱۶ نفر در چهارشنبه خبر داده بود.
پیش از این هم یک ویدیو ارسالی به ایراناینترنشنال حاکی از بازداشت چند معترض در حوالی میدان شوش تهران بود.
خبرگزاری تسنیم، متعلق به سپاه پاسداران، نیز به نقل از «یک منبع مطلع» در وزارت اطلاعات از بازداشت هفت شهروند در کرمانشاه خبر داد و افزود: «این افراد عوامل وابسته به اپوزیسیون بودند و قصد به خشونت کشاندن اعتراضات را داشتهاند.»
دستگاههای امنیتی و قضایی جمهوری اسلامی بهطور معمول، معترضان بازداشت شده در اعتراضات را به گروههای مخالف نسبت میدهد و آنان را متهم به اقدامات خشونتبار میکند. با این همه، در اعتراضات سالیان گذشته، گزارشهای زیادی در مورد انجام عمدی این اقدامات خشونتبار از سوی نیروهای امنیتی منتشر شده است.
در همین حال، رییس دادگستری شهرستان فسا پس از درگیری نیروهای انتظامی-امنیتی با معترضان در مقابل فرمانداری این شهرستان اعلام کرد که در جریان این درگیری، چهار نفر از شهروندان معترض بازداشت شدند. برخی از کانالهای نزدیک به نهادهای امنیتی عنوان کردهاند که یکی از معترضان بازداشت شده، یک زن ۲۷ ساله بوده است.
از سوی دیگر، ویدیویی در شبکه های اجتماعی منتشر شده است که در آن، فردی که ویدیو را ضبط کرده، از بازداشت یک شهروند بهدست نیروهای امنیتی لباسشخصی در بازار تهران خبر داده و از سایر شهروندان خواسته است برای جلوگیری از بازداشت این فرد اقدام کنند. اطلاعاتی درباره زمان ضبط این ویدیو در دسترس نیست.
در این میان، بر اساس گزارش هرانا، در پی انتشار فراخوان برگزاری تجمع اعتراضی در شهرستان بهبهان، چهار نفر: سلطان امامخواه، امیر مهدی رزم، ابوالفضل جفش و ابوالفضل آشنود، چهارشنبه به دست نیروهای امنیتی بازداشت شدند. از میان این افراد، امامخواه آزاد شده است.
تاکنون از محل نگهداری و اتهامات وارد شده به سه نفر دیگر گزارشی منتشر نشده است.
سازمان حقوق بشری ههنگاو هم گزارش داد که نعمت حیدری، معترض اهل ایذه، سهشنبه نهم دی ضمن ضربوشتم به دست نیروهای امنیتی، بازداشت شده است.
از سوی دیگر، گزارشها حاکی از آزادی سریرا کریمی، دبیر شورای صنفی دانشکده حقوق و علومسیاسی و عضو شورای صنفی کل دانشگاه تهران، است. کریمی چهارشنبه شب در منزل خانوادگی خود بازداشت شده بود.
به گزارش کانالهای دانشجویی، ماموران امنیتی همچنین چهارشنبه شب اقدام به بازداشت چند دانشجوی دختر در مقابل دانشگاه بهشتی تهران کردند. امیرحسین قلیزاده، از دانشجویان پسر، نیز بازداشت شد که ساعاتی بعد خبر آزادیاش توسط کانال صنف مستقل دانشجویان بهشتی منتشر شد.
ایراناینترنشنال بطور مستقل نمیتواند جزییات این گزارشها را تایید کند.
در این حال، کانال خبرنامه خواجه نصیر، پنجشنبه نوشت که همزمان با اعتراضات سراسری در ایران و همچنین اعتراضات در دانشگاهها، «موج تازهای از تماسهای ناشناس و پرایوتنامبر از سوی نهادهای اطلاعاتی و امنیتی» آغاز شده است.
این خبرنامه به نقل از گزارشهای متعدد دانشجویان افزود این تماسها عمدتاً متوجه افرادی است که پیشتر سابقهٔ احضار، پروندهٔ امنیتی یا تماس از سوی نهادهای امنیتی داشتهاند.
همچنین تماس با برخی دانشجویان دیگر نیز گزارش شده است که «بنا به دلایل مشخص، اما غیرقابل بیان عمومی»، در فهرست فشار این نهادها قرار گرفتهاند.
خبرنامه خواجه نصیر با اشاره به این نکته که «نهادهای اطلاعاتی نظام فاسد جمهوری اسلامی»، مدتهاست که بهجای تماس مستقیم با دانشجو، خانوادهها را هدف قرار میدهند و احضار و تهدید را از مسیر ایجاد فشار روانی پی میگیرند، اضافه کرد: «تماسها مستقیماً با مادر دانشجو برقرار میشود؛ تلاشی عامدانه برای جریحهدار کردن احساسات، ایجاد وحشت در خانواده و شکستن مقاومت دانشجو از مسیر عاطفی.»
این خبرنامه در مورد بازداشت دانشجویان معترض و سپس آزادی سریع آنان نوشت: «هدف، نه برخورد قضایی، بلکه صرفاً ایجاد ترس، ارعاب و عقبراندن جنبش دانشجویی است. این تماسها دقیقاً در همین چارچوب قابل فهماند.»
جو بنت، پسر لیندزی و کریگ، با نزدیک شدن به نخستین سالگرد بازداشت آنها گفت خانوادهاش انتظار نداشتند والدینش پس از گذشت نزدیک به یک سال همچنان در زندان باشند و جشنهای کریسمس و سال نو را دور از خانه سپری کنند.
او در گفتوگو با وبسایت نشنال که پنجشنبه ۱۱ دی منتشر شد، افزود تماس تلفنی مادرش در روز کریسمس، تنها دلخوشی خانواده در هفتههای اخیر بوده است.
به گفته او، پس از ماهها قطع ارتباط، مادرش به تازگی اجازه تماسهای روزانه پیدا کرده است.
این زوج بریتانیایی دی ماه سال گذشته در جریان سفر موتورسیکلتسواری دور دنیا در استان کرمان بازداشت و سپس به «جاسوسی» متهم شدند. خانواده فورمن این اتهامها را رد کردند و اعلام کردند آنها با ویزای قانونی و برنامه سفر تاییدشده وارد ایران شدند.
در ماههای گذشته، بنت بارها از عملکرد دولت بریتانیا در قبال این پرونده انتقاد کرده است. او ششم آذر در گفتوگو با اسکاینیوز واکنش لندن را «بیش از حد منفعل» دانست.
او با اشاره به اعتراضات گسترده در ایران و تداوم ناآرامیها، گفت این شرایط آینده وضعیت والدینش را بیش از پیش «نامطمئن» کرده است.
اجرای ترانه «کنار من بایست» در اعتراض به ادامه بازداشت
خانواده فورمن شنبه ۱۳ دی به مناسبت گذشت یک سال از بازداشت این زوج، یک تجمع اعتراضی را در مقابل ساختمان شماره ۱۰ داونینگ استریت برگزار میکنند.
قرار است گروهی متشکل از بیش از ۱۰۰ نفر شامل اعضای خانواده، گروگانهای سابق و حامیان، ترانه «کنار من بایست» را اجرا و ضبط کنند.
بنت، ابراز امیدواری کرد هنگام تماس تلفنی، نسخه ضبطشده این آهنگ را برای مادرش پخش کند و افزود این کار برای والدینش «دلگرمکننده» است و به آنها یادآوری میکند که فراموش نشدهاند.
بنت همچنین ۳۰ آذر درباره شرایط نگهداری این زوج در زندان اوین هشدار داد و گفت آنها با کمبود غذا و شرایط بهداشتی نامناسب روبهرو هستند. به گفته او، کیفیت پایین غذا و نبود امکان ورزش، فشار جسمی و روانی قابل توجهی به والدینش وارد کرده است.
خانواده فورمن معتقدند تظاهرات روز شنبه تلاشی است برای زنده نگه داشتن توجه افکار عمومی و یادآوری این موضوع که با گذشت یک سال، پرونده این زوج همچنان بی سرانجام باقی مانده است.
ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد مردم در شهرهای تهران، مشهد، اراک، لردگان، فارسان، مرودشت و نورآباد لرستان پنجشنبه ۱۱ دی به خیابانها آمدند و اعتراض خود به شرایط موجود را با شعارهای مختلف بیان کردند.
در استان لرستان، نورآباد یکی از کانونهای اعتراضات بود. ویدیوهای رسیده نشان میدهد معترضان پنجشنبه ۱۱ دی مقابل مامورانی که به سوی آنها شلیک میکردند ایستادگی کردند. در تجمعهای این شهر شعارهایی از جمله «مرگ بر خامنهای» سر داده شد. همچنین گزارشهایی از استقرار گسترده نیروهای سرکوب در کوهدشت منتشر شد.
در خراسان رضوی، اعتراضات دانشجویی در مشهد ادامه یافت.
دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد و دانشگاه خیام با برگزاری تجمعهای اعتراضی شعارهایی چون «نه غزه نه لبنان، جانم فدای ایران» و «دانشجو میمیرد، ذلت نمیپذیرد» سر دادند.
همچنین ویدیویی از مترو سعدی مشهد نشان میدهد ماموران سرکوب برای متفرق کردن تجمع معترضان به آنها حمله کردند. در ویدیویی دیگر، یک زن سالخورده در مشهد شعار «مرگ بر خامنهای» سر میدهد.
در استان فارس، مرودشت صحنه تجمعهای گسترده اعتراضی بود. معترضان در این شهر شعارهایی مانند «امسال سال خونه، سیدعلی سرنگونه»، «توپ تانک فشفشه، آخوند باید گم بشه» و «این آخرین نبرده، پهلوی برمیگرده» سر دادند.
ویدیوهای ارسالی همچنین شلیک ماموران سرکوب به سمت معترضان را نشان میدهد.
در چهارمحال و بختیاری، لردگان و فارسان شاهد اعتراضات و برخوردهای امنیتی بودند. در لردگان، معترضان با شعارهایی چون «این آخرین نبرده، پهلوی برمیگرده» به خیابان آمدند و ویدیوهایی از حمله ماموران سرکوب و فریاد «بیشرف» مردم منتشر شد. در فارسان، گزارشها از بازداشت دستکم ۲۰ معترض، که اغلب زیر ۱۸ سال سن داشتند، خبر میدهد.
در کرمانشاه، معترضان در خیابان نوبهار تجمع کردند و شعار «جاوید شاه» سر دادند. این تجمعها با حضور نیروهای امنیتی همراه بود.
در استان مرکزی، شهر اراک نیز در پنجمین روز اعتراضات شاهد تجمع معترضان بود. ویدیوهای ارسالی حضور نیروهای امنیتی و جو ملتهب شهر را نشان میدهد.
در تهران، گزارشها از استقرار گسترده نیروهای سرکوب در نقاط مختلف حکایت دارد. ویدیوهای رسیده نشان میدهد خودروهای سرکوب در میدان صادقیه مستقر شدهاند و در میدان میوه و ترهبار مرکزی تهران در منطقه ۱۹، ماموران به سوی معترضان تیراندازی کرده و گاز اشکآور شلیک کردهاند. همچنین کاسبان میدان مرکزی میوه و ترهبار با شعار «نه غزه نه لبنان، جانم فدای ایران» به اعتراضات پیوستند. ویدیوهای دیگری نیز حضور ماموران سرکوب در بازار تهران را نشان میدهد.
موضعگیری چهرههای سیاسی و اجتماعی
شیرین عبادی، حقوقدان و برنده جایزه صلح نوبل، در پیامی در اینستاگرام با تبریک آغاز سال ۲۰۲۶ نوشت سال ۲۰۲۵ برای مردم ایران «سال دشواریهای پیدرپی» بود؛ «سفرهها کوچکتر شد»، کودکان آسیب بیشتری دیدند و زنان با «تبعیض مضاعف و ناامنی گستردهتر» روبهرو شدند، تا جایی که «زنکشی زیر سایه قانون» به «واقعیتی تلختر از همیشه» تبدیل شد.
عبادی همزمان با پنجمین روز اعتراضات در ایران نوشت دانشجویان «دانشگاه را ناامنتر از هر زمان» یافتند، کادر درمان «تحت فشار بیشتری» قرار گرفت و کارگران، بازنشستگان و معلمان همراه با دیگر اقشار جامعه «شاهد فشار اقتصادی بیامان» بودند.
او نوشت سال ۲۰۲۵ «فقط سال رنج نبود؛ سال استقامت هم بود» و در پایان ابراز امیدواری کرد در سال ۲۰۲۶ «پیشوند سیاه جمهوری اسلامی از نام زیبای ایران برای همیشه حذف شود» و برای مردم ایران «امید، مهربانی و آزادیِ مداوم» آرزو کرد.
مهدی طارمی، کاپیتان تیم ملی فوتبال در واکنش اعتراضات سراسری مردم ایران، با انتشار یک استوری نوشت: «مسئولین چه راه حلی برای مشکلات مردم دارند؟ باید صدای مردم را بشنوند و به دغدغههای ملت نجیب ایران جواب بدهند.»
او همچنین نوشت: «دنیا در حالی وارد سال ۲۰۲۶ شده که متاسفانه وضعیت اقتصادی مردم ایران، به هیچوجه مساعد نیست. هرچی دلار گرونتر میشود، مردم فقیرتر میشوند.»
در تازهترین واکنشها، زهرا خواجوی، دروازهبان تیم ملی فوتبال زنان ایران و باشگاه پرسپولیس، با انتشار یک استوری در شبکههای اجتماعی نوشت: «سزای بهترین و وفادارترین مردم جهان فقر و سفرههای خالی نیست.»
در عرصه بینالمللی، مایک پمپئو، وزیر خارجه پیشین آمریکا، در واکنش به اعتراضهای اخیر در ایران گفت هرچند نارضایتی و اعتراض در این کشور سابقهای طولانی دارد، اما موج کنونی «گستردهتر و متفاوتتر» است.
او تاکید کرد: «ما مدت بسیار طولانی است که شاهد اعتراضها در ایران بودهایم، اما اینبار شرایط گستردهتر و تا حدی متفاوت است، زیرا فشار اقتصادیای که دولت ترامپ بر ایران وارد کرده، بسیار شدید بوده است.»
پمپئو افزود مردم ایران علاوه بر فشارهای معیشتی، شاهد «ضعف حکومت» در برابر حمله اسرائیل بودهاند.
او همچنین با اشاره به وضعیت اقتصادی ایران گفت میلیاردها دلار از منابع کشور هدر رفته، اقتصاد در وضعیت ویران قرار دارد و بحران کمآبی نیز به مشکلات موجود افزوده است.
به گفته پمپئو، همین عوامل باعث شده اعتراضها از شهرهای بزرگ فراتر رود و حتی به برخی مناطق روستایی کشیده شود. او گفت: «شاید مردم ایران قیام کنند و ما شاهد شکلگیری حکومتی باشیم که اساسا با نظامی که از سال ۱۹۷۹ جهان را تهدید کرده، متفاوت باشد.»
شاهزاد رضا پهلوی نیز با انتشار پیامی خطاب به معترضان، از آنان خواست بر همبستگی و حضور در خیابانها تاکید کنند.
او گفت: «به تکتک شما افتخار میکنم.» رضا پهلوی با اشاره به تعطیلی اماکن عمومی و دانشگاهها افزود: «جمهوری اسلامی تلاش کرد شما را خانهنشین کند، اما شما شجاعانه در خیابانها ایستادید.»
شاهزاده رضا پهلوی در ویدیویی در شبکه اجتماعی ایکس از معترضان خواست در روزهای آینده «از هر فرصت و گردهمایی» برای گسترش اعتراضات استفاده کنند و گفت او و تیمش برای «بسیج بیشتر نیروها، ریزش بیشتر از نظام و رساندن صدای مردم ایران به جهانیان» تلاش خواهند کرد.
بازتاب اعتراضات ایران در رسانههای بینالمللی
رسانههای بینالمللی پنجشنبه بهطور گسترده به اعتراضات ایران پرداختند.
شورای سردبیری روزنامه والاستریت ژورنال در مقالهای نوشت برخلاف پیشبینی بسیاری از کارشناسان که معتقد بودند جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و آمریکا با ایران میتواند به همبستگی داخلی با حاکمیت منجر شود، تحولات اخیر مسیر متفاوتی را نشان داده است. به نوشته این روزنامه، تنها چند ماه پس از آن حملات، شهرهای مختلف ایران شاهد اعتراضات خیابانی بودهاند.
والاستریت ژورنال تاکید کرد این تحولات لزوما به معنای فروپاشی فوری حکومت نیست، اما یادآور شد که «دیکتاتوریها اغلب تا لحظه پایان، باثبات به نظر میرسند».
در این مقاله آمده است که علی خامنهای برای حفظ وفاداری فرماندهان و ادامه سرکوب، به درآمدهای نفتی متکی است و در صورت اختلال در جریان این منابع مالی، وفاداری نیروهای سرکوبگر میتواند دستخوش تغییر شود.
در استرالیا و نیوزیلند نیز اعتراضات ایران بازتاب گستردهای داشته است. روزنامه استرالین با اشاره به «گستردگی» اعتراضات، از بازگشت سرکوب، بازداشتها و حتی استفاده از گلوله جنگی علیه معترضان نوشت.
این روزنامه گزارش داد جمهوری اسلامی اعلام کرده در جریان جنگ ژوئن بیش از ۲۱ هزار «مظنون» را بازداشت کرده و گروههای حقوق بشری از افزایش قابل توجه اعدامها پس از آن خبر دادهاند.
به نوشته استرالین، همین سطح از سرکوب، تداوم اعتراضات را برجستهتر کرده است.
این روزنامه همچنین اعتراضات کنونی را فرصتی برای آمریکا دانست تا حمایت عملیتری از مردم ایران نشان دهد و تاکید کرد حفظ فشار اقتصادی، بهویژه از طریق تحریمهای نفتی، میتواند بر توازن قدرت در داخل ایران اثر بگذارد.
میدلایست فروم نیز در تحلیلی نوشت «روند فروپاشی در ایران آغاز شده است». در همین چارچوب، برخی سیاستمداران آمریکایی از جمله پیت ریکتس، سناتور جمهوریخواه، جمهوری اسلامی را «فاسد و تروریست» توصیف کردهاند.
روزنامه اورشلیم پست در یادداشتی تحلیلی، ضمن اشاره به گستردگی و کمسابقه بودن موج تازه اعتراضها، نسبت به قضاوت شتابزده درباره سرنوشت آن هشدار داد. این روزنامه با مرور اعتراضات سالهای ۱۳۷۸، ۱۳۸۸، ۱۳۹۶، ۱۳۹۸ و ۱۴۰۱ نوشت که در همه این موارد، پیشبینی فروپاشی نزدیک نظام در نهایت محقق نشد. با این حال، اورشلیم پست تاکید کرد شرایط کنونی نشاندهنده بازگشت نارضایتی عمیق در جامعه ایران است.
اورشلیم پست پرسش اصلی را چگونگی حمایت خارجی از معترضان بدون آسیبزدن به آنها دانست و هشدار داد حمایت علنی، بهویژه از سوی اسرائیل، میتواند از سوی حکومت ایران بهعنوان «دخالت خارجی» مورد بهرهبرداری تبلیغاتی قرار گیرد.
این روزنامه به بیانیه اخیر موساد به زبان فارسی اشاره کرد و آن را نمونهای از اقدامی دانست که نتیجه معکوس داشته است.
به نوشته اورشلیم پست، موثرترین حمایت از معترضان نه در سطح شعار، بلکه در حوزههایی مانند تضمین دسترسی به اینترنت، ابزارهای ارتباطی امن و مقابله با زیرساختهای سرکوب اطلاعاتی است.
در فرانسه، روزنامه لوموند تمرکز خود را بر جنبه اقتصادی اعتراضات گذاشته است. این روزنامه نوشت سقوط ارزش ریال، جهش قیمتها و کاهش شدید قدرت خرید، زمینهساز اعتراضهایی شده که اکنون از مطالبات صرفا اقتصادی فراتر رفته و رنگ سیاسی به خود گرفتهاند.
به نوشته لوموند، حضور فعال بازاریان و کسبه، بهعنوان بخشهایی از بدنه اصلی اقتصاد، ویژگی متمایز این موج اعتراضی است؛ امری که میتواند پیامدهای جدیتری برای حاکمیت داشته باشد.
