به گزارش شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل، یک اف۱۵ نیروی هوایی این کشور که در جریان حملات ماه گذشته به ایران در حال پرواز بر فراز آسمان تهران بود، با نقصی جدی در سیستم سوخترسانی مواجه شد که میتوانست منجر به فرود اضطراری آن در خاک ایران شود.
این جنگنده در یکی از ماموریتهای پروازی که تاریخ آن اعلام نشده، در میانه ماموریت بر فراز تهران دچار اختلال در یکی از مخازن سوخت خود شد؛ مشکلی که موجب شد سیستم انتقال سوخت آن بهدرستی عمل نکند و سطح سوخت جنگنده بهشدت کاهش یابد.
بنا بر این گزارش، پس از اطلاعرسانی خلبان این جنگنده، ستاد فرماندهی نیروی هوایی اسرائیل برخلاف برنامه اولیه، هواپیمایی سوخترسان را که برای این ماموریت پیشبینی نشده بود، بهطور اضطراری به منطقه عملیات اعزام کرد.
این هواپیمای سوخترسان موفق شد بهموقع به جنگنده دچار مشکل برسد و با انجام سوختگیری در هوا، مسیر ماموریت را احیا و فرود اضطراری در خاک ایران را منتفی کند.
بر اساس این گزارش و به نقل از تحلیلگران اسرائیلی، فرود اضطراری این جنگنده در ایران میتوانست پیامدهای سیاسی و نظامی پیچیدهای برای تلآویو به همراه داشته باشد.
کانال ۱۲ اسرائیل نوشته است در همین حال، بهعنوان راهحل پشتیبان طرحی برای فرود اضطراری در یکی از کشورهای همسایه ایران نیز تهیه شده بود تا در صورت تداوم نقص، جنگنده ناچار به فرود اضطراری در ایران نشود.
در نهایت، با حل مشکل و انجام موفق سوختگیری، ماموریت جنگنده یادشده به پایان رسید و بهگفته مقامهای نظامی اسرائیل، این حادثه بدون آسیب به هواپیما یا افشای موقعیت آن به پایان رسید.
پیشبینی احتمال سرنگونی ۱۰ جنگنده در سه روز نخست حمله به ایران
در بخش دیگری از گزارش کانال ۱۲ اسرائیل آمده است که پیش از آغاز حملات به ایران، ژنرال تومر بار، فرمانده وقت نیروی هوایی اسرائیل، در محافل داخلی و نظامی نسبت به ریسکهای بالای این عملیات هشدار داده بود.
بهنوشته این رسانه، ژنرال بار در ارزیابیهای خود پیشبینی کرده بود که در صورت آغاز حمله هوایی گسترده به تاسیسات هستهای و نظامی ایران، احتمال دارد طی ۷۲ ساعت نخست عملیات تا ۱۰ فروند از جنگندههای اسرائیلی آسیب ببینند یا سرنگون شوند.
این برآورد بر مبنای سطح بالای دفاع هوایی ایران، موقعیت تاسیسات در عمق خاک این کشور و احتمال واکنش سریع پدافندها تنظیم شده بود.
با این حال، شبکه ۱۲ در گزارش خود تاکید کرده که در جریان جنگ ۱۲ روزه، هیچ یک از جنگندههای اسرائیلی دچار سانحه یا سرنگونی نشدند و نیروی هوایی اسرائیل موفق شد بدون تلفات هوایی، ماموریتهای خود را به پایان برساند.
تحلیلگران نظامی در اسرائیل این مسئله را نشانهای از برتری تاکتیکی نیروی هوایی این کشور و موفقیت در دور زدن سیستمهای دفاعی ایران قلمداد کردهاند.
جهانگیر در بخشی از صحبتهایش در نشست خبری شنبه ۲۱ تیرماه گفت با گزارشی که سازمان اطلاعات فرماندهی انتظامی (فراجا) داده، برای یک پلتفرم پروندهای در دادسرای امنیت تهران تشکیل شده است.
سخنگوی قوه قضاییه با بیان اینکه «این سکو در فضای مجازی مبادرت به درج اطلاعات شرکتها و اشخاصی میکرد»، گفت که این پلتفرم از طریق استخراج از روزنامه رسمی، به نوعی اطلاعات را برای شناسایی دستاندرکاران برنامه هستهای جمهوری اسلامی سهلالوصول کرده بود.
او اضافه کرد که در خصوص این پرونده، افرادی احضار شدند و پروندههایشان در دستگاه قضایی در حال رسیدگی است.
جهانگیر در صحبتهای خود اشارهای به نام پلتفرم مورد نظر و افراد احضار یا یازداشتشده نکرد.
با این حال، پیش از این و در ۱۷ تیرماه، محمدحمید شهریور، وکیل شرکت «رسمیو»، اعلام کرد ماموران امنیتی با ورود به این شرکت، سه نفر از مسئولان آن را بازداشت کردهاند.
او همان روز گفت این افراد هماکنون در بازداشت موقت بهسر میبرند و سرورهای شرکت نیز بهدست ماموران ضبط شده است.
شهریور با بیان اینکه به همین دلیل، وبسایت رسمیو از دسترس خارج شده اما مسدود نشده است، افزود: «با گذشت پنج روز از این بازداشت، برای افراد بازداشتشده پرونده قضایی تشکیل شده، در حالیکه پیش از آن هیچگونه دستور قضایی صادر نشده بود.»
او تاکید کرد: «رسمیو پلتفرمی است که دادهها را از حدود ۲۸ منبع داده باز (open data) استخراج، تحلیل و دستهبندی میکند.»
نام شرکت رسمیو زمانی مطرح شد که مالک یک صفحه اینستاگرام با عنوان «کارشناس فضای مجازی»، ویدیویی در قالب ریلز منتشر کرد و گفت اسرائیل از طریق برخی سامانهها، محل سکونت دستاندرکاران برنامه هستهای جمهوری اسلامی را شناسایی کرده است.
در این ویدیو، شرکت رسمیو بهعنوان سومین شرکت معرفی شد.
در جریان جنگ با جمهوری اسلامی، اسرائیل دستکم ۱۳ نفر از دستاندرکاران برنامه هستهای حکومت ایران را کشت. همه این افراد، مستقیم یا غیرمستقیم، با موسسه دفاعی سپند مرتبط بودند.
جمهوری اسلامی از ابتدای جنگ ۱۲ روزه، با اعمال فشارهای امنیتی، اقدام به بازداشت دهها فعال مدنی و کاربران فضای مجازی در شهرهای مختلف کرده است.
بازداشت کارکنان رسمیو و توقف فعالیت آن، بخشی از برخورد امنیتی با نهادهای دادهباز و شفافیتمحور در ایران محسوب میشود.
از وضعیت بسیاری از بازداشتشدگان و محل نگهداری آنها اطلاعی در دست نیست و بسیاری از آنها با اتهاماتی مواجه شدهاند که میتواند به صدور حکم اعدام برایشان منجر شود.
بر اساس این تصاویر ماهوارهای که ۱۸ تیر گرفته شده، هر سه ورودی تونل در تاسیسات هستهای اصفهان همچنان با خاک و آثار بمباران مسدود ماندهاند.
دیوید آلبرایت، رییس موسسه علوم و امنیت بینالمللی، به همراه سایر پژوهشگران در تحلیل خود نوشتند: «برای دسترسی به این ذخایر، جمهوری اسلامی باید حدود ۲۰ متر آوار و خاک انباشته را پاکسازی کند. بر اساس تصاویر، هیچ تجهیزات سنگین یا ماشینآلات خاکبرداری در ورودی تونلها دیده نمیشود.»
گمان میرود این تونلها محل نگهداری بخشی از ذخایر باقیمانده اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی باشند.
با این حال، تحلیلگران تاکید دارند هرگونه تلاش برای دسترسی به آنها بهسادگی از طریق تصاویر ماهوارهای قابل شناسایی خواهد بود و ممکن است به حملات جدیدی از سوی آمریکا یا اسرائیل منجر شود.
علاوه بر این، در تصاویر ماهوارهای از بخش اصلی مجتمع اصفهان که شامل تاسیسات منهدمشده تبدیل اورانیوم و تولید فلز است، هیچ نشانهای از فعالیت دیده نمیشود.
به گزارش این موسسه، جمهوری اسلامی احتمالا پیش از آغاز آواربرداری یا بازسازی، نیازمند انجام بررسیهایی توسط پهپادها یا تیمهای تخصصی مواد خطرناک خواهد بود.
در این گزارش همچنین آمده است: «این روندی طولانی و پیچیده خواهد بود. همچنین ممکن است جمهوری اسلامی از آغاز چنین فعالیتهایی خودداری کرده باشد، چرا که این اقدامات بهراحتی از طریق تصاویر ماهوارهای قابل تشخیص هستند.»
اسرائیل: ایران ذخیره اورانیوم ۶۰ درصدی را پیش از حمله آمریکا منتقل نکرده بود
یک مقام ارشد اسرائیلی پیشتر در مصاحبه با خبرگزاری رویترز گفت جمهوری اسلامی ذخایر اورانیوم ۶۰ درصدی خود را پیش از حملات هوایی آمریکا به تاسیسات هستهای فردو، نطنز و اصفهان جابهجا نکرده بود.
به گفته او، این میزان اورانیوم که حدود ۴۰۰ کیلوگرم تخمین زده میشود، «نه پیش از حمله منتقل شد و نه از آن زمان جابهجا شده است.»
این مقام اسرائیلی افزود اگرچه ممکن است جمهوری اسلامی همچنان بتواند به این ذخایر در اصفهان دسترسی پیدا کند، اما خارج کردن آن بهدلیل گستردگی آسیبها بسیار دشوار خواهد بود.
پیش از این حملات، آژانس بینالمللی انرژی اتمی ارزیابی کرده بود که بخش عمده اورانیوم با غنای ۶۰ درصد جمهوری اسلامی در مجتمع هستهای اصفهان نگهداری میشود.
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، ۱۱ تیر قانون «الزام دولت به تعلیق همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی» را برای اجرا ابلاغ کرد. این قانون پیشتر به تصویب مجلس و تایید شورای نگهبان رسیده بود.
در سوی دیگر، آژانس بینالمللی انرژی اتمی ۱۳ تیر بازرسان خود را به دلایل امنیتی از ایران خارج کرد.
جمهوری اسلامی آژانس را به درز اطلاعات حساس هستهای به اسرائیل و ایالات متحده متهم و اعلام کرده از این پس، هماهنگیها با این نهاد بینالمللی تنها از طریق شورای عالی امنیت ملی انجام خواهد شد.
پس از آغاز جنگ اسرائیل و جمهوری اسلامی، آژانس بینالمللی دیگر قادر به تایید مکان یا وضعیت ذخایر اورانیوم حکومت ایران نبوده است.
سخنگوی قوه قضاییه در نشست خبری شنبه ۲۱ تیرماه خود بدون اشاره به جزییات گفت تعدادی به اتهام «جاسوسی» دستگیر شدند که پروندههای آنها در حال رسیدگی است.
جهانگیر با بیان اینکه محمد موحدیآزاد، دادستان کل کشور، از طرف غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه، ماموریت دارد موضوعات پروندههای تشکیل شده را رصد کند، گفت کمیتههای ویژهای در استانها تشکیل و شعب ویژهای برای نظارت بر روند رسیدگی در این پروندهها ایجاد شده است.
او با اشاره به اینکه برخی بازداشتشدگان به «همکاری با اسرائیل» از طریق «تهیه ابزارآلاتی مثل ساخت ریزپرندهها» متهم هستند، ادامه داد: «اتهام جاسوسی به برخی بازداشتشدگان تفهیم شده است.»
این مقام قوه قضاییه در ادامه تاکید کرد به پرونده این افراد «خارج از نوبت» رسیدگی خواهد شد. عبارتی که نشانگر قصد دستگاه قضایی برای طی کردن روندی تسریعشده و احتمالا فاقد استانداردهای دادرسی عادلانه است.
سخنگوی قوه قضاییه همچنین از تشکیل پرونده برای ۵۰ نفر در تهران به دلیل «ایجاد دلهره در مردم» خبر داد.
نگرانیها درباره محاکمه شتابزده بازداشتشدگان و تکرار اعدامهای دهه ۶۰
پس از جنگ ۱۲ روزه میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، صدها شهروند با عناوین اتهامی نامشخص بازداشت شدهاند که از شرایط و محل نگهداری آنان اطلاعی در دست نیست.
در این شرایط و با در نظر گرفتن اظهارات تازه جهانگیر و طرح جدید مجلس شورای اسلامی برای تشدید مجازات «جاسوسی و همکاری با کشورهای متخاصم»، نگرانیها درباره احتمال صدور و اجرای سریع احکام اعدام برای بازداشتشدگانی که با اتهامات سنگین مواجه هستند، افزایش یافته است.
در پروندههای مشابه پیشین، استفاده از روندهای غیرعلنی، اعمال فشارهای امنیتی، اعترافات اجباری و صدور حکم در غیاب دسترسی به وکیل تعیینی، بارها از سوی نهادهای حقوق بشری مورد انتقاد قرار گرفته است.
اکنون با روندی که دستگاه قضایی در پیش گرفته، نگرانیها نسبت به تکرار چنین الگوهایی در پرونده بازداشتشدگان اخیر افزایش یافته است.
پیش از این و در ۱۱ تیر، ۵۷ نفر از اساتید دانشگاه، وکلا و حقوقدانان کشور در بیانیهای، با انتقاد از طرح جدید مجلس، آن را «فاجعهای برای نظام قانونی و قضایی کشور» توصیف کردند.
در بخشی از این بیانیه آمده است: «راهحل مشکلات روزافزون کشور، افزایش بازداشتهای بیضابطه، تشدید رویکردهای امنیتی و محدود کردن حقوق شهروندی نیست. این طرح باید کنار گذاشته شود.»
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، ۱۷ تیر در مطلبی در واکنش به جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و ایران، از اعدامهای گسترده سال ۱۳۶۷ بهعنوان «تجربهای موفق» یاد کرد و خواستار تکرار آن در برخورد با مخالفان فعلی جمهوری اسلامی شد.
۱۳ تیر، گروهی از کارشناسان مستقل سازمان ملل با صدور بیانیهای نسبت به موج جدید سرکوب و اعدام در ایران، پس از آغاز درگیریهای نظامی میان اسرائیل و جمهوری اسلامی و اعلام آتشبش هشدار دادند.
آنها در این بیانیه از گزارشها درباره برگزاری محاکمههای شتابزده برای شهروندانی که با اتهامهایی چون «همکاری با اسرائیل» یا «جاسوسی» بازداشت شدهاند، ابراز نگرانی کردند و هشدار دادند این امر، خطر صدور و اجرای احکام اعدام بدون دادرسی عادلانه را افزایش میدهد.
بیبیسی، شنبه ۲۱ تیر به نقل از یک «مقام فلسطینی» که نامش فاش نشده، گزارش داد مذاکرات میان اسرائیل و حماس در دوحه در آستانه فروپاشی است.
این منبع گفت اسرائیل با سفر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر این کشور، به واشینگتن برای دیدار با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، «زمان خرید» و افزود: «تصمیم برای اعزام هیاتی بدون اختیارات کافی به قطر، اقدامی عامدانه برای متوقف کردن روند مذاکرات بوده است.»
پیش از این نیز در مذاکرات مشابه، مقامات حماس، اسرائیل را به «کارشکنی در روند مذاکرات آتشبس» متهم کرده بودند.
به گفته منبع بیبیسی، مذاکرات همچنان عمدتا بر دو محور تمرکز دارد: «خروج نیروهای نظامی اسرائیل از غزه و ارسال کمکهای بشردوستانه به این منطقه.»
احتمال رسیدن به آتشبس وجود دارد
فایننشال تایمز، روز گذشته (۲۰ تیر) در گزارشی به نقل از سه منبع آگاه از مذاکرات دوحه نوشت که با وجود اختلاف نظر درباره نحوه استقرار نیروهای اسرائیلی در غزه، اسرائیل و حماس در آستانه توافق هستند.
منابع این رسانه تاکید کردند «این توافق قریبالوقوع نیست» و ممکن است تا نهایی شدن آن، دو هفته زمان باقی باشد.
پیشنویس اولیه توافق که هفته گذشته از سوی ایالات متحده، قطر و مصر ارائه شد و هر دو طرف درگیر بهطور ضمنی آن را پذیرفتند، شامل آتشبسی ۶۰ روزه، آزادی بیش از نیمی از ۵۰ گروگان اسرائیلی باقیمانده و آغاز مذاکرات برای پایان دائم جنگ است.
اسرائیل خواستار حفظ کنترل بر بخش وسیعی از جنوب غزه در مرز با مصر است؛ منطقهای که شامل رفح تا حومه خانیونس میشود.
همچنین قرار است نیروهای نظامی اسرائیل در یک نوار حائل به عرض یک کیلومتر در سراسر مرز اسرائیل و غزه باقی بمانند.
مانع بعدی، اختلاف بر سر تضمینهایی است که حماس چندین سال است درخواست آن را دارد.
میانجیگران در پیشنهاد جدیدی که مطرح کردند، خواستار آزادی تمام گروگانهای زنده اسرائیلی باقیمانده در دو مرحله شدهاند: یکی در ابتدای دوره ۶۰ روزه و دیگری در پایان آن؛ مشروط بر دستیابی به توافق برای پایان جنگ.
طبق این پیشنهاد، اجساد ۹ گروگان اسرائیلی دیگر نیز در جریان آتشبس اولیه بازگردانده خواهد شد.
پنجشنبه ۱۹ تیر، نتانیاهو در سخنانی ویدیویی اعلام کرد بهدنبال نهاییکردن این توافق با پشتیبانی ایالات متحده است اما تصریح کرد آتشبس صرفا موقتی خواهد بود و هدف آن، آزادی ۵۰ گروگان اسرائیلی باقیمانده در غزه است.
او تاکید کرد در چارچوب هرگونه توافق احتمالی، از شروط بنیادین خود عقبنشینی نخواهد کرد؛ از جمله خلع سلاح کامل حماس و پایان تواناییهای حکومتی و نظامی این گروه در نوار غزه.
نتانیاهو گفت: «اگر این شرایط از مسیر مذاکره محقق شود، بسیار خوب است اما اگر نشود، آن را با نیروی ارتش اسرائیل به دست خواهیم آورد.»
به نوشته این روزنامه، ترامپ در دیدار دوشنبه با بنیامین نتانیاهو در کاخ سفید ابراز امیدواری کرد دیگر نیازی به بمباران ایران نباشد و گفت: «نمیتوانم تصور کنم که بخواهم دوباره چنین کاری انجام دهم.» با این حال، نتانیاهو هشدار داد که اگر [حکومت] ایران بار دیگر به سمت ساخت بمب حرکت کند، اسرائیل حملات را از سر خواهد گرفت و ترامپ مخالفتی نکرد.
این گفتوگوها بهنوشته والاستریت ژورنال، شکاف موجود میان محاسبات تهران، تلآویو و واشینگتن پس از حملات اخیر را آشکار کرده است. ترامپ با تهدید حملات بیشتر تلاش دارد تهران را به توافقی برای توقف برنامه هستهای وادار کند؛ در حالیکه اسرائیل معتقد است [حکومت] ایران میتواند پنهانی برنامه خود را ادامه دهد. [جمهوری اسلامی] ایران نیز پیش از بازگشت به میز مذاکره، خواهان تضمینهایی در برابر تکرار حملات است.
مقامات ارشد اسرائیلی گفتهاند در صورت احیای جدی برنامه هستهای ایران، تلآویو بدون نیاز به مجوز آمریکا ممکن است حملات را از سر بگیرد، گرچه ممکن است ترامپ برای حفظ مسیر دیپلماسی به نتانیاهو فشار آورد.
رهبران حکومت ایران با انتخابی سرنوشتساز روبهرو هستند: پذیرش توقف غنیسازی یا ادامه برنامه با خطر حملات مجدد. مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی ایران، گفته تهران آماده ازسرگیری مذاکرات با آمریکاست به شرط تضمین عدم تکرار حملات. او تاکید کرده [جمهوری اسلامی] ایران بر حق غنیسازی پافشاری میکند.
والاستریت ژورنال مینویسد که حملات ماه گذشته توان تولید یک سلاح اتمی توسط [حکومت] ایران را تا دو سال به تعویق انداخته، اما برخی ذخایر اورانیوم در اصفهان باقی ماندهاند. اسرائیل نگران است تهران بخواهد این مواد را بازیابی کند. در مقابل، سایتهای نطنز و فردو بهشدت آسیب دیدهاند و بازیابی در آنجا ممکن نیست.
به گفته کارشناسان، در صورت تلاش مجدد جمهوری اسلامی ایران، این کشور احتمالا به تاسیسات مخفی زیرزمینی متوسل خواهد شد. اسرائیل اطلاعاتی درباره محلهای احتمالی دارد اما فاقد بمبهای سنگرشکن برای نفوذ به سایتهای عمیق است.
هیچ تاریخ رسمی برای مذاکرات جدید اعلام نشده و بهنوشته این روزنامه، تهران هنوز در حال بررسی راهبرد خود است.
حملات اخیر، شرط ترامپ برای توقف کامل غنیسازی را به مطالبهای قطعی بدل کرده و ممکن است واشینگتن بخواهد برنامه موشکی حکومت ایران و روابط منطقهایاش را نیز محدود کند. دن شاپیرو، سفیر پیشین آمریکا در اسرائیل، گفته: «رسیدن به توافق حالا دشوارتر از همیشه است. ترامپ نمیتواند از شرط صفر برای غنیسازی عقبنشینی کند و ایران نیز پس از حمله، چنین امتیازی نخواهد داد.»
همچنین، ازسرگیری همکاری دولت ایران با آژانس برای نظارت بلندمدت ضروری است. تکلیف ذخایر موجود نیز باید روشن شود.
اگرچه [حکومت] ایران آسیب دیده، حملات موشکیاش به اسرائیل نشان داد همچنان تهدیدی منطقهای است. به گفته علی واعظ از گروه بحران، پس از حملات اخیر، شمار مقامهای ایرانی که به گفتوگو با آمریکا تمایل دارند، کاهش یافته و بیاعتمادی به ترامپ افزایش یافته است.
کشورهای اروپایی هشدار دادهاند در صورت عدم همکاری جمهوری اسلامی ایران با آژانس، ممکن است تحریمهای تعلیقشده توافق ۲۰۱۵ را بازگردانند. تصمیم نهایی در اینباره قرار است تا ماه اکتبر گرفته شود. [حکومت] ایران نیز تهدید کرده در واکنش، از پیمان منع اشاعه هستهای خارج خواهد شد.
