پایان نشست نمایندگان جمهوری اسلامی و تروئیکای اروپایی در استانبول

این پیشنهاد یک‌شنبه ۲۱ اردیبهشت از سوی استیو ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ در امور خاورمیانه و مسئول هیات مذاکره‌کننده واشینگتن با تهران، به عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی تحویل داده شده و عراقچی این پیشنهاد را برای بررسی و مشورت با علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی و سایر مقامات عالی‌رتبه، به تهران منتقل کرده است.

به گزارش اکسیوس، ویتکاف هفته گذشته در نشست شورای امنیت سازمان ملل نیز این پیشنهاد را مطرح کرده و آن را «زیبا» و «بسیار بزرگ» توصیف کرده اما با این حال تاکید کرده است که مذاکرات همچنان «نیازمند پیشرفت» است.

از زمان آغاز مذاکرات با تهران، این نخستین بار است که آمریکا به‌صورت مکتوب پیشنهادی به جمهوری اسلامی ارائه می‌دهد.

پیش از این، علی شمخانی، دبیر پیشین شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی و مشاور رهبر جمهوری اسلامی، به ان‌بی‌سی نیوز گفت تهران آماده است «مشروط به برخی شرایط و در ازای لغو تحریم‌های اقتصادی» با رییس‌جمهوری آمریکا توافق هسته‌ای امضا کند.

در گزارش منتشر شده به نقل از شمخانی آمده است که تهران در توافق هسته‌ای با ترامپ، از اورانیوم با غنای بالا صرف‌نظر خواهد کرد.

بر اساس این گزارش، او گفته است که جمهوری اسلامی «متعهد خواهد شد در ازای لغو فوری تمام تحریم‌های اقتصادی، هرگز سلاح هسته‌ای نسازد، ذخایر اورانیوم با غنای بالای خود را که قابلیت استفاده نظامی دارد کنار بگذارد، تنها تا سطح پایین مورد نیاز برای مصارف غیرنظامی غنی‌سازی انجام دهد و به بازرسان بین‌المللی اجازه نظارت بر این فرآیند را بدهد».

ترامپ در شبکه تروث‌سوشال گزارشی که این گفته‌های شمخانی در آن منعکس شده، بازنشر کرده است.

به گفته منابع آگاه اکسیوس، در دور نخست مذاکرات، عراقچی سندی حاوی پیشنهادهای حکومت ایران را به ویتکاف ارائه داده اما با پاسخ سرد او مواجه شده.

ویتکاف در واکنش به این بسته پیشنهادی گفته بود که هنوز برای چنین پیشنهاداتی زود است و ابتدا باید فضای اعتمادسازی شکل بگیرد.

در دور سوم مذاکرات، عراقچی نسخه‌ای به‌روز‌شده از ایده‌های ایران را ارائه داد که این بار ویتکاف آن را پذیرفت.

بر اساس این گزارش، کارشناسان آمریکایی این سند را بررسی کرده و فهرستی از پرسش‌ها و درخواست‌های شفاف‌سازی را به جمهوری اسلامی ارائه کردند و مقام‌های ایرانی نیز پاسخ دادند و پرسش‌هایی را نیز از جانب خود مطرح کردند

در پی این تبادل، هیات آمریکایی پیشنهادی را تنظیم کرد که چارچوب دولت ترامپ را برای برنامه هسته‌ای غیرنظامی جمهوری اسلامی و الزامات نظارت و راستی‌آزمایی آن مشخص می‌کند.

از سوی دیگر رییس‌جمهوری آمریکا در سفر خود به خاورمیانه در گفت‌وگو با خبرنگاران در پاسخ به پرسشی درباره احتمال اقدام دولتش برای افزایش فشارها بر جمهوری اسلامی گفت که باید دید در هفته آینده چه رخ خواهد داد.

ترامپ این اظهارات را ۲۴ اردیبهشت در گفت‌وگو با خبرنگاران حاضر در هواپیمای ریاست‌جمهوری «ایر فورس وان» و در مسیر سفر به دوحه بیان کرد.

او پس از رسیدن به قطر و دیدار چند ساعته با تمیم بن حمد آل ثانی، امیر این کشور، گفت که طی این دیدار درباره موضوعات مختلفی از جمله ایران گفت‌وگو کرده است: «درباره ایران صحبت کردیم؛ جایی که واقعا وضعیت جالبی وجود دارد. احساس می‌کنم که این مساله حل خواهد شد. فکر می‌کنم قرار است درست شود. به‌نحوی باید حل شود و می‌دانیم که حل خواهد شد.»

رییس‌جمهوری ایالات متحده پیش از این و در ۲۳ اردیبهشت در مجمع سرمایه‌گذاری آمریکا و عربستان سعودی در ریاض با بیان این‌که می‌خواهد ایران کشوری موفق، عالی، امن و دوست‌داشتنی باشد، تاکید کرد جمهوری اسلامی نباید سلاح هسته‌ای داشته باشد.

او با اشاره به این‌که پیشنهادش به تهران برای همیشه روی میز باقی نخواهد ماند، به مقامات در تهران هشدار داد اتفاقات با سرعتی بسیار بالا در حال رخ دادن هستند، وقت زیادی برای صبر ندارد و آن‌ها باید زودتر تصمیم بگیرند.

کانال تلگرام خبرانه‌ها که از سوی ادمین محمودیان مدیریت می‌شود، چهارشنبه ۲۴ اردیبهشت از شلاق خوردن رضایی خبر داد و به نقل از محمودیان نوشت او با ماموران زندان به واحد اجرای احکام دادسرا اعزام شد و در آنجا ۷۴ ضربه شلاق به او زدند.

به گفته محمودیان، رضایی که نزدیک به دو سال است در زندان به‌سر می‌برد و در مجموع به پنج سال حبس محکوم شده، از ناحیه‌ هر دو پا دچار معلولیت جسمی است و با بیماری صرع حاد زندگی می‌کند.

محمودیان در این‌باره نوشت: «پس از بازگرداندن او به زندان، آثار کبودی و جراحت ناشی از شلاق به قدری شدید بود که مسئولان بلافاصله او را از سایر زندانیان جدا کرده و به قرنطینه منتقل کردند تا هم‌بندانش نتوانند وضعیت جسمی‌اش را ببینند.»

این زندانی سیاسی اضافه کرد: «حتی اجازه ندادند به بند خودش بازگردد تا دوستانش بتوانند از او مراقبت کنند یا کمک پزشکی برایش فراهم کنند.»

بازداشت و صدور حکم

رضایی، زندانی سیاسی ۳۰ ساله است که تیر‌ماه ۱۴۰۲ همراه با دو شهروند دیگر به نام‌های حسین جعفر و یاسین مختاری، به دست نیروهای امنیتی بازداشت و به زندان دستگرد اصفهان منتقل شد.

به نوشته سایت حقوق بشری هرانا، آن‌ها مدتی پس از بازداشت به بازداشتگاه وزارت اطلاعات موسوم به بند ۲۰۹ زندان اوین و چندی بعد به بند چهار این زندان انتقال داده شدند.

طبق گزارش هرانا، این سه زندانی سیاسی از سوی دادگاه انقلاب هر کدام به سه سال و ۹ ماه حبس، سه سال اقامت اجباری در شهرستان کهنوج کرمان یا حاجی‌آباد هرمزگان و ضربات شلاق محکوم شدند.

«معاونت در محاربه از طریق تخریب و احتراق اموال عمومی به قصد تقابل با نظام اسلامی، عضویت در سازمان مجاهدین خلق و گروه باغی و فعالیت تبلیغی به نفع گروه‌های مخالف نظام» از جمله اتهامات مطرح شده علیه این افراد عنوان شده است.

بیشتر بخوانید: جمهوری اسلامی مهدی یراحی را برای خواندن یک ترانه به شلاق کشید

محمودیان در بخش دیگری از اشارات خود با بیان این‌که شلاق زدن رضایی نه اجرای حکم، بلکه «شکنجه‌ عمدی یک زندانی بیمار و معلول» است، نوشت: «مسئولیت این امر مستقیما بر عهده‌ مقامات قضایی و امنیتی کشور است.»

او در پایان تاکید کرد: «این‌که جمهوری اسلامی هنوز از مجازات‌هایی چون شلاق استفاده می‌کند، به‌خودی‌خود محکوم است اما اعمال آن بر پیکر یک زندانی سیاسی معلول و بیمار که اساسا باید تحت مراقبت پزشکی باشد، مصداق روشن شکنجه و رفتار غیرانسانی است.»

سازمان عفو بین‌الملل، ۹ اردیبهشت گزارش داد که مقامات جمهوری اسلامی در سال گذشته میلادی حقوق مربوط به آزادی بیان، آزادی تشکل و آزادی تجمعات مسالمت‌آمیز را بیش از پیش سرکوب و صدها نفر را خودسرانه اعدام کردند.

در بخشی از این گزارش آمده است: «به نوشته عفو بین‌الملل، افراد به‌خاطر فعالیت‌هایشان یا صرفا ابراز عقیده، به‌طور خودسرانه بازداشت و بازجویی شدند، تحت شکنجه قرار گرفتند و به محاکمه‌های ناعادلانه کشیده شدند. مجازات‌هایی مانند شلاق و قطع عضو نیز اعمال شد.»

بیشتر بخوانید: واکنش‌ گسترده به اجرای حکم ۷۴ ضربه شلاق رویا حشمتی برای سرپیچی از حجاب اجباری

وزارت خارجه جمهوری اسلامی با اشاره درگیری‌های اسرائیل در سرزمین‌های فلسطینی و سوریه و لبنان گفت با این حال «رییس‌ جمهور آمریکا با وقاحت تمام، ایران را مسئول تخریب این کشورها معرفی می‌کند.»

این بیانیه افزود: «سخنان فریب‌کارانه و توهین‌آمیز رییس‌جمهوری آمریکا به هیچ عنوان نمی‌تواند خللی در همبستگی ملی ایرانیان داخل و خارج از کشور ایجاد کند.»

وزارت خارجه جمهوری اسلامی تاکید کرد «سخنان تفرقه‌افکنانه رییس‌جمهوری آمریکا» با نیت اختلاف‌افکنی بین ایران و همسایگان عرب و «لاپوشانی نقش مستقیم آمریکا» در درگیری‌های منطقه‌ای اسرائیل بیان شده است.

وزارت خزانه‌داری آمریکا چهارشنبه ۲۴ اردیبهشت‌‌ اعلام کرد که این افراد و شرکت‌ها در چارچوب پروژه‌هایی برای تولید داخلی مولفه‌های کلیدی مورد استفاده در موشک‌های بالیستیک، به‌ویژه فیبر کربن، با نهادهای وابسته به سپاه پاسداران همکاری داشته‌اند.

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا با تاکید بر این‌که ایالات متحده اجازه نخواهد داد ایران به توانمندی تولید داخلی موشک‌های قاره‌پیما دست یابد، در بیانیه‌ای نوشت: «پیگیری بی‌وقفه برنامه موشکی از سوی جمهوری اسلامی، تهدیدی غیرقابل‌ قبول برای امنیت ایالات متحده و ثبات منطقه است.»

در میان نهادهای ایرانی، شرکت «گسترش الیاف پیشرفته» به‌دلیل همکاری با «سازمان جهاد خودکفایی نیروی هوافضای سپاه» در تامین فیبر کربن و تجهیزات مورد استفاده در ساخت موشک تحریم شده است.

شرکت‌های «شریف همراه پژوهان علم و فناوری» و «سرآمد سازه‌سازان سروش» نیز به‌دلیل نقش در واردات مواد حساس از چین هدف تحریم قرار گرفته‌اند.

در میان افراد تحریم شده، محمد رضایی، معاون سازمان جهاد خودکفایی سپاه پاسداران و مدیر این شرکت و حامد دهقان، نایب‌رییس هیات‌ مدیره آن که پیش‌تر هم تحریم شده بود، در فهرست تحریم‌های جدید قرار دارند.

شرکت‌های «پیشتازان کاوش گستر بشرا» و «پیشتازان صنعت پرواز صدرا» در ارتباط با نقش فعال در تامین مواد و تجهیزات مورد نیاز برای برنامه موشکی نیروی هوافضای سپاه پاسداران، بار دیگر هدف تحریم‌های آمریکا قرار گرفتند.

دو نهاد وابسته به سپاه پاسداران با عنوان «سازمان تحقیقات و جهاد خودکفایی نیروی هوافضای سپاه» و «سازمان جهاد خودکفایی سپاه» از جمله بازیگران اصلی در این روند معرفی شده‌اند که با تامین فیبر کربن، مواد پیش‌ساز آن و تجهیزات صنعتی، به تلاش‌ها برای بومی‌سازی فناوری‌های موشکی در ایران کمک می‌کنند.

این دو نهاد از سال ۲۰۱۷ به‌دلیل نقش در اشاعه سلاح‌های کشتار جمعی تحت تحریم آمریکا قرار دارند.

هم‌زمان با اعلام تحریم‌های تازه، محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت دولت مسعود پزشکیان، ۲۴ اردیبهشت‌ به خبرنگاران گفت: «ما با پدیده‌ای به نام محدودیت‌های تحریم که گرفتارمان کند، روبه‌رو نیستیم و می‌توانیم با اتکا به توانمندی‌های داخلی آن‌چه را که در حوزه صنعت نفت و گاز نیاز داریم، پیش ببریم.»

ایالات متحده، ۲۳ اردیبهشت نیز یک شبکه کشتی‌رانی را به دلیل انتقال میلیون‌ها بشکه نفت ایران به چین تحریم کرد.

ایران‌اینترنشنال یک هفته پیش از آن در گزارشی اختصاصی از روابط این شرکت پوششی با نیروهای مسلح جمهوری اسلامی پرده برداشت.

وزارت خزانه‌داری ایالات متحده ۲۲ اردیبهشت نیز سید محمدرضا صدیقی‌ صابر، احمد حقیقت‌طلب و یک شرکت ایرانی به نام «فناوران آینده‌ نگر پویا پارس» را به‌دلیل «نقش‌آفرینی در برنامه‌های اشاعه تسلیحات کشتار جمعی و نقض تحریم‌های ایران»، به فهرست تحریم‌های خود اضافه کرد.

این تحریم‌ها در ادامه تلاش‌های ایالات متحده برای مقابله با برنامه‌های هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی و شبکه‌های تامین تسلیحات آن وضع شده‌اند.

۱۰ اردیبهشت و هم‌زمان با ادامه مذاکرات تهران و واشینگتن نیز آمریکا هفت شرکت در ایران، امارات متحده عربی و ترکیه را به‌دلیل دست داشتن در تجارت نفت و فرآورده‌های پتروشیمی جمهوری اسلامی تحریم کرد.

نام دو نفت‌کش نیز در فهرست تحریم‌های جدید ایالات متحده دیده می‌شود.

کمتر از دو هفته پس از آغاز دور دوم ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، کارزار تازه‌ای از سیاست «فشار حداکثری» علیه جمهوری اسلامی به راه افتاد.

در ۱۰۰ روز نخست فعالیت، دولت ترامپ در مجموع ۱۷ دور تحریم مرتبط با جمهوری اسلامی اعمال کرد که طی آن ۴۰ شخص، ۱۱۷ شرکت و نهاد و ۷۷ نفت‌کش هدف قرار گرفتند.

تمامی اشخاص و نهادهایی که به فهرست تحریم‌ها اضافه می‌شوند، از دسترسی به دارایی‌ها در ایالات متحده محروم شده و همکاری با آن‌ها برای افراد و شرکت‌های آمریکایی ممنوع می‌شود.

ترامپ این اظهارات را چهارشنبه ۲۴ اردیبهشت در گفت‌وگو با خبرنگاران حاضر در هواپیمای ریاست‌جمهوری «ایر فورس وان» و در مسیر سفر به دوحه بیان کرد.

رییس‌جمهوری آمریکا پس از رسیدن به قطر و دیدار چند ساعته با تمیم بن حمد آل ثانی، امیر این کشور، گفت که طی این دیدار درباره موضوعات مختلفی از جمله ایران گفت‌وگو کرده است.

او در این خصوص گفت: «درباره ایران صحبت کردیم، جایی که واقعا وضعیت جالبی وجود دارد. احساس می‌کنم که این مساله حل خواهد شد. فکر می‌کنم قرار است درست شود. به‌نحوی باید حل شود و می‌دانیم که حل خواهد شد.»

رییس‌جمهوری ایالات متحده پیش از این و در ۲۳ اردیبهشت در مجمع سرمایه‌گذاری آمریکا و عربستان سعودی در ریاض با بیان این‌که می‌خواهد ایران کشوری موفق، عالی، امن و دوست‌داشتنی باشد، تاکید کرد جمهوری اسلامی نباید سلاح هسته‌ای داشته باشد.

او با اشاره به این‌که پیشنهادش به تهران برای همیشه روی میز باقی نخواهد ماند، به مقامات در تهران هشدار داد اتفاقات با سرعتی بسیار بالا در حال رخ دادن هستند و وقت زیادی برای صبر ندارد و آن‌ها باید زودتر تصمیم بگیرند.

ترامپ در بخش دیگری از صحبت‌هایش در دومین روز سفر خود به کشورهای عربی حوزه خلیج فارس، بار دیگر با اشاره به مقابله با برنامه اتمی جمهوری اسلامی ابراز امیدواری کرد که حکومت ایران تصمیم درست را بگیرد.

او در این خصوص در دوحه گفت: «اگر نتوانیم به توافق برسیم، اوضاع خوب نخواهد شد.»

ترامپ پیش‌تر نیز چندین بار تاکید کرده بود در صورت شکست مذاکرات میان تهران و واشینگتن، از گزینه نظامی استفاده خواهد کرد.

از سوی دیگر تام کاتن، سناتور جمهوری‌خواه آمریکا، هم‌زمان با دومین روز سفر ترامپ به خاورمیانه گفت: «ترامپ تمایل دارد به جمهوری اسلامی فرصت بدهد رفتارش را تغییر دهد اما در عین حال حاضر نیست اجازه دهد تهران او را به بازی بگیرد.»

چهار دور از مذاکرات جمهوری اسلامی و آمریکا برگزار شده و مقام‌های دو کشور درباره آن ابراز رضایت کرده‌اند.

فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان سعودی، ۲۴ اردیبهشت در نشستی خبری با بیان این‌که «ریاض یک همکاری استراتژیک اقتصادی با واشینگتن دارد»، گفت کشورش از مذاکرات اتمی ایران حمایت می‌کند.

ترامپ پیش از این از تمایلش برای رسیدن به توافق با ایران گفت اما تاکید کرد اگر رهبر جمهوری اسلامی «شاخه زیتون را رد کند»، آمریکا گزینه‌ای جز فشار حداکثری نخواهد داشت.

او همچنین ایران تحت حکومت جمهوری اسلامی را با رهبری کشورهای عرب منطقه مقایسه و به پیشرفت‌ها در این کشورها و «دزدیدن ثروت ملت ایران» از سوی حاکمان در تهران اشاره کرد.

رییس‌جمهوری آمریکا در نشست سران شورای همکاری خلیج فارس که ۲۴ اردیبهشت در ریاض برگزار شد، بر جلوگیری از ادامه فعالیت نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی در منطقه تاکید کرد و گفت که تهران باید حمایت از جنگ‌های نیابتی در منطقه را متوقف کند.

او اضافه کرد: «حکومت ایران نباید سلاح هسته‌ای داشته باشد و کشورهای دیگر باید به ما بپیوندند تا بتوانیم تحریم‌های بیشتری را علیه جمهوری اسلامی اعمال کنیم.»

بیشتر بخوانید: عربستان سعودی: از مذاکرات واشینگتن و تهران حمایت می‌کنیم و به نتایجش امیدواریم