بر اساس گزارش منابع حقوق بشری، در پی هجوم نیروهای نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی به برخی روستاهای استان سیستان و بلوچستان، دستکم ۲۶ شهروند بازداشت شدند. در جریان این حملات یک شهروند بلوچ و یک نیروی بسیجی عضو قرارگاه قدس سپاه پاسداران کشته شدند.
سایت حالوش که اخبار استان سیستان و بلوچستان را پوشش میدهد، شنبه ۳۰ فروردین گزارش داد که از زمان یورش گسترده ۲۹ فروردین نیروهای نظامی به روستاهای چاهاحمد، اسماعیلآباد، سورنایی و قلعهبید از توابع شهرستان زاهدان، دستکم ۲۶ شهروند بازداشت شدهاند.
حالوش به نقل از منابع خود نوشت: «نیروهای نظامی بدون ارائه حکم قضایی به منازل شهروندان بلوچ در چند روستا یورش برده و دهها خانه را مورد تفتیش قرار دادند. این یورشها با محاصره کامل مناطق همراه بوده و نگرانیهای گستردهای در میان ساکنان ایجاد کرد.»
عبدالله شهبخش، عمر شهبخش، عیسی شهبخش، زمان شهبخش، داود شهبخش، اسلم شهبخش، احمد قنبرزهی، محمدامین قنبرزهی و ناصر شهبخش، ۹ تن از یازداشتشدگان ساکن روستای چاهاحمد منطقه کورین شهرستان زاهدان هستند.
حالوش هویت برخی دیگر از شهروند بازداشت شده را عزیز نصیریمطلق، احسان نصیریمطلق، اکبر شهبخش، شیرمحمد نصیریمطلق، عطامحمد نصیریمطلق، وحید شهبخش، مرتضی شهبخش، نجات قنبرزهی، عارف شهبخش، دوستمحمد محمدزهی، رحمتالله محمدزهی، کامبیز محمدزهی، بنیامین محمدزهی و خدابخش محمدزهی، عنوان کرد.
این سایت حقوقبشری با اشاره به اینکه عارف (محسن) شهبخش از بیماری اوتیسم رنج میبرد، نوشت نگهداری او در بازداشتگاه باعث افزایش نگرانیها در مورد وضعیت سلامت این جوان ۱۹ ساله شده است.
پیش از این در ۱۳ فروردین، کمپین فعالین بلوچ در گزارشی درباره وضعیت نقض حقوق بشر در مناطق بلوچنشین در ایران، نوشت در سه ماه نخست سال ۲۰۲۵، دستکم ۲۱۸ شهروند بلوچ به دست نیروهای نظامی جمهوری اسلامی بازداشت شدهاند.
پیش از آن و در ۲۹ اسفند ۱۴۰۳، سایت حقوق بشری هرانا در گزارش سالانه جدید خود خبر داد بازداشت دستکم دو هزار و ۴۹۱ شهروند در ایران در سال ۱۴۰۳، مبنای عقیدتی یا سیاسی یا در مغایرت مشخصی با اصول حقوق بشری داشت.
کشته شدن یک شهروند بلوچ و یک نیروی سپاه
بر اساس گزارش حالوش، در جریان حمله ۲۹ فروردین نیروهای نظامی جمهوری اسلامی به روستاهای توابع شهرستان زاهدان، یک شهروند بلوچ به نام «ولیمحمد محمدزهی» با حمله پهپادی نیروهای نظامی کشته شد.
حالوش به نقل از منابع محلی نوشت: «ولیمحمد محمدزهی از چند سال پیش با پروندهسازی نهادهای امنیتی تحت تعقیب قرار داشت و برای حضور در مراسم خاکسپاری یکی از بستگان نزدیک خود به روستا بازگشته بود.»
از دیگر سو، خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران اعلام کرد که این حملات در ادامه رزمایش عملیاتی «شهدای امنیت» صورت گرفته و در آن نیروهای اداره کل اطلاعات و فراجا نیز حضور داشتهاند.
این خبرگزاری وابسته به سپاه پاسداران با تایید خبر بازداشت شماری از شهروندان و کشتهشدن «ولیمحمد محمدزهی»، از او به عنوان یکی از اعضای تیمهای عملیاتی گروه «جیشالعدل» نام برد و نوشت در جریان این عملیات یک نفر از نیروهای بسیجی قرارگاه قدس سپاه پاسداران به نام «اسحاق مختاری» کشته شد.
از پاییز سال ۱۴۰۱ و پس از جمعه خونین زاهدان و سرکوب اعتراضات مردمی در نمازهای جمعه متمادی در شهرهای مختلف استان سیستان و بلوچستان، برخی عوامل امنیتی و نظامی جمهوری اسلامی به دست افراد مسلح کشته شدهاند.
در برخی از این موارد گروه «جیش العدل»، با صدور بیانیههایی مسئولیت این حملات را بر عهده گرفته است.
جیش العدل که هم جمهوری اسلامی و هم آمریکا آن را «سازمانی تروریستی» خواندهاند، در سالهای گذشته حملاتی به مواضع سپاه پاسداران و نیروهای نظامی در استان سیستان و بلوچستان انجام داده است.
حسین رونقی- در ماههای اخیر شاهد افزایش تماسها و احضارهای نهادهای امنیتی برای تحت فشار قرار دادن شهروندان، بهویژه کسبوکارهای آنلاین، هنرمندان، بلاگرها، خوانندگان زن و سایر فعالان فضای مجازی بودهایم.
هدف اصلی این تماسها، ایجاد محدودیت، کنترل و گاهی تهدید و ارعاب افراد برای دسترسی به اطلاعات شخصی یا توقف فعالیتهای آنلاین آنهاست.
این تماسها معمولا با ادبیاتی مبهم، مانند «دعوت دوستانه» یا «گفتوگوی کوتاه برای رفع سوءتفاهم» آغاز میشوند اما در بسیاری از موارد به تهدید، ارعاب، ضبط وسایل شخصی یا درخواست دسترسی به اکانتهای شبکههای اجتماعی و اطلاعات خصوصی منتهی میشوند.
اگر چه میدانیم این نهادها به هیچ اصل یا قانونی پایبند نیستند و تمام عملکرد آنها غیرانسانی، غیراخلاقی و غیرقانونی است اما باید در برابر این مزاحمتهای سازمانیافته نیروهای حکومت، ایستادگی و مقاومت کنیم.
مهمترین اصل: «نترسیم و سکوت نکنیم»
-نکات کلیدی در مواجهه با تماسها و تهدیدهای امنیتی:
رمز گوشی یا حساب خود را ارائه ندهید: تحت هیچ شرایطی رمز عبور گوشی تلفن همراه یا حسابهای خود در شبکههای اجتماعی را ارائه ندهید.
شما موظف به ارائه رمز عبور به هیچ فردی نیستید.
دستور قضایی برای توقیف یا بررسی تلفن همراه، الزامی برای ارائه رمز عبور نیست: حتی اگر دستور قضایی مبنی بر توقیف یا بررسی تلفن همراه صادر شود، ماموران صرفا میتوانند دستگاه را توقیف کنند و شما موظف به باز کردن قفل یا ارائه رمز نیستید.
حکم قضایی برای توقیف صفحات مجازی، الزامی برای ارائه رمز عبور نیست: اگر حکمی برای توقیف یا بررسی صفحات مجازی شما صادر شود، این حکم به معنای الزام شما به ارائه رمز عبور حسابهایتان نیست. ماموران صرفا میتوانند با دستور قضایی نسبت به مسدودسازی یا جمعآوری اطلاعات اقدام کنند اما شما موظف به افشای رمز نیستید.
مسدود کردن سیمکارت و حساب بانکی: در مواردی، برخی نیروهای پلیس امنیت اقدام به مسدود کردن سیمکارت یا حساب بانکی شهروندان میکنند تا از این طریق، آنها را وادار به مراجعه به مراکز پلیس کنند.
هدف اصلی این اقدامات، گرفتن اعتراف و تشکیل پرونده قضایی است.
در چنین شرایطی، ضمن پرهیز از مراجعه شتابزده، میتوانید علیه ماموران سرکوب شکایت کنید و همزمان درخواست بازگشایی سیمکارت یا حساب خود را ثبت کنید.
مستندسازی کنید: زمان، تاریخ و محتوای تماسها یا احضارها، تهدیدها و توهینهای ماموران امنیتی را ثبت و مستندسازی کنید تا در صورت نیاز، بتوانید اطلاعرسانی کرده و از حق خود دفاع کنید.
هیچ برگهای را تحت فشار امضا نکنید: نباید تحت فشار یا بدون مطالعه کامل، برگه یا اعترافی را امضا کنید. هیچ برگه، تعهد یا صورتجلسهای را بدون اطلاع کامل از محتوا یا بدون مشورت با وکیل امضا نکنید؛ حتی اگر زیر فشار و تهدید ماموران امنیتی بودید.
اطلاعات و مطالب حساس را حذف کنید: در صورت وجود اطلاعات یا پیامهای حساس در تلفن همراه یا اکانتهای شبکههای اجتماعی، آنها را بهصورت منظم پاکسازی کنید.
همچنان تاکید میکنم، نباید بترسیم، نباید سکوت کنیم، آگاهانه و شجاعانه بایستیم، پاسخ بدهیم و از حق خود دفاع کنیم.
آگاهی و اطلاعرسانی گسترده، بهترین راهکار در مواجهه با تماسها و مزاحمتهای سازمانیافته نیروهای امنیتی حکومت است.
یادداشتهای بیشتر از همین نویسنده:
با اتحاد و همبستگی، میتوان شاهد آزادی کشور و شادی مردمان بود
احتمال مجرمانه خوانده شدن هر عملی در ایران و ضرورت آگاهی به خطرها
در ادامه هشدارها درباره کمبود آب و بحران خشکسالی در ایران، احد وظیفه، رییس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور گفت ایران با حفر چاههای متعدد غیرمجاز و اضافه برداشت چاه مجاز تبدیل به «آبکش» شده است.
وظیفه شنبه ۳۰ فروردین در گفتوگو با خبرگزاری ایسنا درباره بحران آب گفت: «کشور را با احداث حفر چاههای متعدد غیرمجاز و اضافه برداشت چاه مجاز تبدیل به آبکش کردهایم.»
این مقام سازمان هواشناسی اضافه کرد: «بیش از ۸۰ درصد اضافه برداشت از چاههای مجاز صورت میگیرد. این وضعیت نمیتواند در بلندمدت ادامه پیدا کند چون حجم آب سفرههای آب زیرزمینی مشخص است. هرچه ارتفاع آن پایینتر رود، شورتر میشود و کیفیت آن افت میکند.»
او با اشاره به اینکه در کلانشهرهایی مانند تهران کمآبی تشدید شده است، گفت: «در پایتخت شرایط بهگونهای است که حتی با وجود بارندگی نرمال، این کلانشهر در مرز بحران آبی قرار میگیرد، چه برسد به اینکه بارندگی کمتر از نرمال باشد.»
در هفتهها و ماههای گذشته هشدارها درباره کمآبی، خالی شدن ظرفیت سدها و ناتوانی جمهوری اسلامی در مدیریت بحران خشکسالی بیشتر است.
در ۲۵ فروردین مهدی پیرهادی، رییس کمیسیون سلامت شورای شهر تهران، با اشاره به کاهش بارندگی در پایتخت گفت تهران «لبتشنگی» را تجربه میکند و افت کیفیت آب باعث شده مردم به استفاده از آب معدنی روی بیاورند.
در ۱۸ فروردین نیز روزنامه هممیهن در گزارشی با اشاره به اینکه کشور در آستانه «فاجعه بیآبی تمامعیار» و در نهایت خشکسالی قرار دارد، هشدار داد که نبود آب، معیشت مردم و نفسهای کشور را به شماره خواهد انداخت.
وظیفه در بخش دیگری از گفتوگوی خود با ایسنا گفت: «یکی از معضلات تهران تامین بخش اصلی آب شرب از زیر زمین است. حدود ۴۰ متر مکعب مصرف هر ثانیه آب در تهران است و ۲۴ متر مکعب از این مقدار از منابع آب زیرمینی به دست میآید.»
این مقام سازمان هواشناسی از «رها نشدن آب به سمت دشتها، کاهش بارش و برداشتهای بیرویه با حفر چاه»، به عنوان دلایل فرونشست در دشتهای جنوب تهران نام برد و گفت: «بهتدریج فرونشست به داخل شهر نفوذ میکند. همانگونه که فرونشست از جنوب اصفهان به داخل این شهر وارد شده است.»
ابوالفضل ابوترابی، نماینده مجلس، ۱۷ فروردین نسبت به وقوع «جنگ آب» میان استانها هشدار داد و گفت: «تهران با یک وضعیت فوقالعاده حاد و خطرناک مواجه است و استانهایی مانند فارس، سیستان و بلوچستان و دیگر مناطق نیمه شرقی کشور نیز با مشکلات مشابهی روبهرو هستند.»
اسکندر مومنی، وزیر کشور هم پنجم فروردین کمبود آب در ایران را مسئلهای جدی خواند و از مردم خواست «مدیریت مصرف آب» را در اولویت قرار دهند.
آمارهای رسمی نشان میدهند حدود ۸۰ درصد منابع آب زیرزمینی کشور مصرف شده و ذخایر سدها در وضعیتی بحرانی قرار دارند.
پیشتر برخی کارشناسان هشدار داده بودند ذخیره هزار ساله آبهای زیرزمینی ایران در سه دهه اخیر مصرف شده است.
رسیدن مذاکرات تهران واشینگتن به دور دوم، واکنشهای گسترده شهروندان را به دنبال داشته است. برخی از مخاطبان ایراناینترنشنال در پیامهای خود تاکید کردند مذاکرات «هیچ» دستاوردی برای ایرانیان نخواهد داشت و شماری دیگر گفتند تنها نتیجه «مثبت» احتمالی آن به سود جمهوری اسلامی خواهد بود.
دور دوم مذاکرات میان جمهوری اسلامی و آمریکا درباره برنامه هستهای ایران، ظهر شنبه ۳۰ فروردین در شهر رم ایتالیا آغاز شد.
ایراناینترنشنال همزمان با این گفتوگوها از مخاطبان خود پرسید نتیجه مذاکرات چه تاثیری بر زندگی روزمره آنها خواهد داشت؟
امید برای بینتیجه بودن مذاکرات و سقوط حکومت
شماری از شهروندان در پیامهای صوتی خود اظهار امیدواری کردند مذاکرات به نتیجه نرسد تا «رژیم جمهوری اسلامی از هم بپاشد».
مخاطبی گفت این گفتوگوها به هر نتیجهای که ختم شود، تاثیر قابل توجه و بلندمدتی بر زندگی شهروندان نخواهد داشت اما اگر تهران و واشینگتن به توافق برسند، «جمهوری اسلامی به این زودیها رفتنی نخواهد بود».
شهروندی دیگر گفت ایرانیان دیگر جمهوری اسلامی را نمیخواهند چون اقتصاد خراب، گرانی، واردات بیکیفیت و فساد در زندگی روزمرهشان تاثیر منفی گذاشته و این مذاکرهها هم بیشتر برای بقای حکومت است، نه برای رفاه مردم.
او اضافه کرد: «اگر جمهوری اسلامی برود، شاید تغییری واقعی در وضعیت اقتصادی و اجتماعی رخ بدهد.»
فاکسنیوز شنبه به نقل از تحلیلگران نوشت علی خامنهای بهدلیل تهدید نظامی دونالد ترامپ حاضر به مذاکره با آمریکا شده است.
این رسانه تاکید کرد حمله نظامی آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ خامنهای را وادار کرد تا بهطور موقت فعالیتهای مربوط به تسلیحات هستهای ایران را متوقف کند و اکنون هم فشار نظامی ترامپ باعث شده که رهبران سرسخت و ضدآمریکایی جمهوری اسلامی، به دادن امتیاز تن دهند.
باوجود تهدیدات متعدد ترامپ، نگاه شماری از شهروندان به نتیجه این مذاکرات بدبینانه و مبنی بر این است که هر توافقی با جمهوری اسلامی، احتمالا منجر به «حفظ بیشتر نظام» خواهد شد.
شهروندی گفت: «در صورت بقای جمهوری اسلامی، مطمئنا هیچ اتفاقی به نفع مردم نخواهد بود. درصد زیادی از مردم با قاطعیت خواهان یکسره شدن تکلیف جمهوری اسلامی هستند.»
مخاطبی دیگر در پیام خود گفت: «فقط اگر آخوند از ایران ریشهکن شود، اوضاع مردم خوب خواهد شد.»
دستاورد: هیچ
دهها شهروند در پیامی مشابه و در یک کلمه، دستاورد مذاکرات برای زندگی روزمره خود را «هیچ» توصیف کردند.
مخاطبی گفت تا «خامنهای نمرده» نقش هر مذاکرهای در آینده ایران آزاد «هیچ و هیچ و هیچ» است و شهروندی دیگر تاکید کرد این گفتوگوها هیچ تاثیری بر زندگی مردم عادی نخواهد داشت.
یک شهروند مذاکرات و توافق برجام در دولت حسن روحانی را یادآوری کرد که در زندگی مردم عادی تاثیر خاصی نداشت و تنها «باعث آزادسازی پولهای جمهوری اسلامی شد که با آن، گروههای نیابتی خود را در منطقه تقویت کند».
او با اشاره به وضعیت اقتصادی نابهسامان گفت با خرابیهایی که جمهوری اسلامی به بار آورده، حتی اگر همین حالا حکومت برکنار شود، سالها وقت برای جبران خسارتها نیاز است.
پیشتر و در دور نخست مذاکرات هم شماری از مخاطبان ایراناینترنشنال با ارسال پیامهایی گفته بودند بدون تغییر حاکمیت، نتیجه مذاکرات منفعتی برای شهروندان از جمله در زمینه بهبود وضع اقتصادی نخواهد داشت.
یکی از مخاطبان ایراناینترنشنال با ارسال پیامی صوتی گفت: «دندان جمهوری اسلامی پس از این مذاکره برای مردم فقیر ایران تیزتر خواهد شد.»
مخاطبی گفت: «با شناختی که از جمهوری اسلامی و همچنین سیاستهای غیرعاقلانه و ناعادلانهای که از برخی کشورهای اروپایی داریم، به نظر من مذاکره هیچ توفیقی برای ملت رنج کشیده ایران نخواهد داشت.»
ایراناینترنشنال اخیرا از طریق منابع دیپلماتیک در تهران مطلع شد وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی در دور اول مذاکرات، طرحی سهمرحلهای را به آمریکا پیشنهاد کرد که هدف آن کاهش تنشهای هستهای در ازای رفع تحریمها و دسترسی به داراییهای مسدود شده ایران است.
بد برای مردم، خوب برای سران حکومت
در چند پیام صوتی ارسالشده از سوی شهروندان نیز تاکید شده بود که نتیجه مذاکره برای مردم «بدبختی و سود توافق احتمالی تنها برای «سران حکومت» است.
مخاطبی گفت: «اگرآمریکا در برابر جمهوری اسلامی کوتاه بیاید، کلک مردم ایران کنده میشود.»
شهروندی گفت نتیجه توافق، ارسال پول بیشتر برای تجهیزات نظامی جمهوری اسلامی و کوچکتر شدن سفره مردم عادی است و مخاطبی دیگر آن را «فرصتی برای وقتکشی و ساخت تسلیحات بیشتر» از سوی حکومت خواند.
پیشتر یک منبع دیپلماتیک به ایراناینترنشنال گفته بود جمهوری اسلامی با پیشنهاد سه مرحلهای خود «در حال وقتکشی است» تا توان پدافند هواییاش را که مهر سال گذشته بهطور کامل از سوی اسرائیل نابود شد، بازسازی و همچنین توانایی تولید موشکهای زمینبهزمین خود را که در نتیجه همان حمله اسرائیل آسیب دیده است، بازیابی کند.
مخاطبی به ایراناینترنشنال گفت توافق احتمالی، بر زندگی «آقازادهها» تاثیر دارد ولی مردم عادی روز به روز فقیرتر میشوند و شهروندی دیگر تاکید کرد در نتیجه آن، «مشکلات نظام رفع و ظلم و ستم بر ایرانیان بیشتر خواهد شد».
به گفته شهروندی دیگر، زندگی مردم بدتر از آنچه هست خواهد شد، چون «سران حکومت به دزدیهایشان ادامه خواهند داد».
مخاطبی در پیام صوتی خود گفت: «شروع مذاکرات فقط درد کشیدن مردم را طولانیتر کرده و تاثیری بر رفتار این دیکتاتور و آسایش مردم نگذاشته. علی بابا و چهل دزد بغداد، سیر نزولی ارزش پول ملی و افزایش مشکلات مردم سالهاست تغییر نکردهاند و تنها گاهی تند و گاهی آرام شدهاند.»
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، پس از پایان دور دوم گفتوگوهای جمهوری اسلامی و آمریکا، فضای مذاکرات را «سازنده» توصیف کرد و گفت که تفاهم بهتری درباره «یک سری اصول و اهداف» مذاکرات دست یافتهاند.
عراقچی با اشاره به اینکه جلسه حدود چهار ساعت به طول انجامید، گفت: «این بار هم جلسه خوبی برگزار شد. مذاکرات در فضای سازندهای انجام شد و ما رو به جلو هستیم.»
او همچنین تاکید کرد که دو طرف تصمیم گرفتهاند گفتوگوها را ادامه دهند و از روز چهارشنبه آینده، مذاکرات فنی در سطح کارشناسان در عمان برگزار خواهد شد. به گفته عراقچی، کارشناسان فرصت بیشتری برای ورود به جزئیات و تدوین چارچوب مذاکرات دارند و قرار است شنبه آینده در عمان، دور جدیدی از مذاکرات در سطح ارشد برگزار شود که بر پایه چارچوب تهیهشده توسط کارشناسان خواهد بود.
مذاکرهکننده ارشد جمهوری اسلامی گفت: «بعد از جلسات فنی، در موقعیت بهتری برای قضاوت درباره امکان رسیدن به یک تفاهم خواهیم بود. با این حال، هنوز با احتیاط برخورد میکنیم.»
او با اشاره به سخنان علی خامنهای درباره روند گفتوگوها افزود: «دلیلی برای خوشبینی یا بدبینی زیاد وجود ندارد و باید مسیر معقولی را با آرامش طی کنیم.»
از ۱۳۹۵، که خامنهای برای اولین بار در سخنرانی خود از ترامپ یاد کرد ۸ سال گذشته است. روزی که او از ترامپ بابت صداقتش تمجید کرد، سپس او را به باد فحش و ناسزا گرفت. او پس از کشته شدن قاسم سلیمانی، دیگر علیه ترامپ فحاشی نکرد و در دوره حاضر، با احتیاط بیشتری درباره او حرف میزند.
علی خامنهای در آبان ۱۳۹۵، تا کنون در ۴۳ سخنرانی، از دونالد ترامپ به طور مستقیم و غیر مستقیم یاد کرده است.
اوایل و زمانی که هنوز ترامپ کارش را در دور اول ریاست جمهوری آمریکا آغاز نکرده بود، خامنهای مشتاقانه او را به عنوان شخصی خارج از دو جریان سیاسی سنتی آمریکا (دموکرات و جمهوریخواه) تحسین میکرد. اما خیلی زود پس از موضعگیریهای صریح ترامپ، خامنهای او را «چاقوکش» تازهکار معرفی کرد و سیل فحاشیها و طعنهها علیه ترامپ آغاز شد.
این روند تا پیش از مرگ قاسم سلیمانی ادامه داشت، به طوری که دو روز پیش از مرگ او، خامنهای در یک سخنرانی خطاب به ترامپ به او گفت «شما غلط میکنید» اما از زمانی که خامنهای پس از انتشار خبر مرگ سلیمانی با خانواده او دیدار کرد، طعنه و فحاشی به ترامپ در سخنرانیهای او متوقف شد، تنها اشارههای غیر مستقیم و نرمی مانند حواله دادن به عدالت الهی در سخنان او علیه ترامپ دیده میشود.
پس از شکست ترامپ در انتخابات سال ۱۳۹۹ ریاست جمهوری در آمریکا، بار دیگر فحاشی و طعنه به ترامپ آغاز شد. خامنه در دور جدید ریاست جمهوری ترامپ، با احتیاط بیشتری درباره او اظهار نظر کرده، یا اسمی از او نبرده و یا موضعی خنثی در برابر او اتخاذ کرده است.
تا پیش از ریاست جمهوری ترامپ: «واضح و صریح حقایق را میگوید»
۱۲ آبان ۱۳۹۵ علی خامنهای در جریان دیداری بهمناسبت ۱۳ آبان، با تمجید از صداقت ترامپ، که در آن زمان نامزد ریاست جمهوری آمریکا بود، گفت او «واضح» و «صریح» در مناظره با هیلاری کلینتون، «حقایق» را بیان میکند.
خامنهای در ادامه این دیدار، به کلینتون، رقیب ترامپ بابت پوپولیستی خواندن اظهارات ترامپ خرده گرفت و گفت: «چرا عوامگرایانه؟ برای خاطر اینکه حرفهایش [حرفهای ترامپ] را مردم نگاه میکردند، میدیدند درست است.»
خامنهای در ادامه، با استقبال از گفتههای ترامپ راجع به اختلاف طبقاتی در جامعه آمریکا به نقل قول سخنان او پرداخت و تاکید کرد «اینکه شما میگویید مرگ بر آمریکا، یعنی مرگ بر این چیزها [که ترامپ راجع به ایجاد اختلاف طبقاتی گفت]»
۲۶ آبانماه ۱۳۹۵، این بار خامنهای در دیدار با مردم اصفهان، با اشاره به پیروزی ترامپ در انتخابات، مجددا انتقادهای او به نحوه اداره آمریکا را بازگو کرد. خامنهای، انتقادهای ترامپ از اداره آمریکا را نشانهای بر درست بودن تحلیلهای پیشین خود دانست و با گلایه از «بی بصیرتی» نخبگان سیاسی، خواستار افزایش بصیرت آنان شد. او البته تصریح کرد انتخابات آمریکا برایش مهم نیست و قضاوتی درباره آن ندارد.
۱۹ بهمنماه ۱۳۹۵، در جریان دیدار با فرماندهان نیروی هوایی ارتش، خامنهای به اظهارات روز ۱۴ بهمنماه ترامپ که نوشته بود: «ایران نفسهای آخرش را میکشید و در آستانه فروپاشی بود، تا اینکه آمریکا به میان آمد و با توافق هستهای به این کشور زندگی دوبارهای به آنها بخشید» واکنش نشان داد.
او با انتقاد از اقدامات دولت باراک اوباما، گفت بابت برجام متشکر نیست، اما «از این آقایی که تازه آمده [ترامپ]، متشکریم؛ تشکر ما بهخاطر این است که زحمت ما را کم کرد و چهره واقعی آمریکا را نشان داد.»
در ابتدای ریاست جمهوری دور اول: «چاقوکش تازهکار است، توی دهنش میخورد»
۲۲ خرداد ماه ۱۳۹۶، خامنهای در دیدار با مقامات جمهوری اسلامی، از دیدارهای ترامپ با مقامات عربستان سعودی که او آنها را «روسایِ نظام قرون وسطایی قبیلهایِ عربستان سعودی» نامید انتقاد کرد و اقدام ترامپ را «رسوایی» و «لکه ننگ» توصیف کرد.
در این دوران روابط جمهوری اسلامی و عربستان سعودی در پی اعدام نمر باقر النمر و حمله هواداران جمهوری اسلامی به اماکن دیپلماتیک عربستان سعودی در ایران پر تنش بود.
۲۸ خرداد ۱۳۹۶ نیز، خامنهای در دیدار خانوادههای «شهدای مرزبان و مدافع حرم» ترامپ را «این بابایی که تازه سر کار آمده» توصیف کرد. او با بیان اینکه «چاقوکشهای» تازهکار، تا زمانی که «تو دهانشان بخورد» نمیدانند حساب و کتاب چیست، ترامپ را «چاقوکشی تازهکار» نامید.
۳۰ شهریور ۱۳۹۶، رهبر جمهوری اسلامی دیداری با اعضای مجلس خبرگان، نطق ترامپ در مجمع عمومی سازمان ملل را «ابلهانه» توصیف کرد. او ادبیات ترامپ را «زشت، سخیف، گانگستری، کابویی، پر از خلاف، پر از دروغ، آشفته» توصیف کرد. همچنین ترامپ را شخصی «عصبانی، درمانده، سبک مغز» خواند و گفت آمریکاییها باید احساس شرم کنند و میکنند.
حدود یک ماه بعد، رهبر جمهوری اسلامی ۲۶ مهرماه سال ۱۳۹۶ دیداری با کسانی که «نخبگان جوان علمی» معرفی شدند برگزار کرد. در این دیدار، خامنهای ترامپ را «شارلاتان و بی چاکدهن» معرفی کرد و سخنان او را «اباطیل و یاوهگویی» توصیف کرد. او در پایان تاکید کرد که اقتصاد کشور باید طوری تقویت شود که «با نعره یک ترامپی» نلرزد.
خامنهای در این دیدار بازهم تاکید کرد پرداختن به سخنان ترامپ «ضایع کردن وقت» است. با وجود این، او پس از حدود دو هفته، در دیدار بعدی که به مناسبت ۱۳ آبان سال ۱۳۹۶ برنامهریزی شده بود، باز هم به ترامپ پرداخت و او را «احمق» و سخنانش را «ابلهانه» توصیف کرد.
در ششم دیماه ۱۳۹۶، خامنهای ترامپ را با رونالد ریگان، چهلمین رییس جمهوری آمریکا در سالهای ۱۹۸۱ تا ۱۹۸۹ میلادی مقایسه کرد. او گفت ریگان با اینکه از ترامپ قویتر و عاقلتر بود، از دنیا رفت و به گفته خامنهای «جسمش پوسیده و روحش در عذاب الهی» است، اما جمهوری اسلامی همچنان بر جاست. او همچنین به طعنه گفت بازیگری ریگان از ترامپ بهتر بود.
۲۵ فروردین ۱۳۹۷، خامنهای در دیدار با «مسئولان نظام و سفرای کشورهای اسلامی» ترامپ را «دروغگوی واضح و فاضح» خواند که داعش را خود ایجاد کرده و حال مدعی حذف آن است.
پس از خروج از برجام: «یک سینه حرف راجع به اروپاییها دارم»
۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷، ترامپ بهطور رسمی اعلام کرد از برجام خارج میشود.یک روز بعد، خامنهای به دانشگاه فرهنگیان رفت و در آنجا سخنرانی کرد. او سخنان ترامپ درباره آغاز فشار حداکثری را «سخیف و سبک» توصیف و به او گفت «آقای ترامپ! شما غلط میکنید.»
دوم خرداد ۱۳۹۷، خامنهای در دیدار با مسئولان جمهوری اسلامی، از آنها خواست تقصیر رخدادهایی مانند خروج از برجام را به گردن ترامپ نیندازند. او تاکید کرد سایر روسای جمهوری آمریکا نیز رفتارهای مشابهی داشتند. در این دیدار او ترامپ و وزیر امور خارجه آمریکا و غربیها را «گستاخ، طلبکار،وقیح، چشمسفید، پررو» خواند.
در خطبه نماز عید فطر که ۲۵ خردادماه ۱۳۹۷ برگزار شد، خامنهای از ترامپ نام برد و مانند گذشته، فحش یا صفت خاصی برای او به کار نبرد. در دیدار هیئت دولت نیز که ۲۴ تیرماه ۱۳۹۷ برگزار شد، بازهم به گفتههای ترامپ اشاره کرد، اما ناسزایی برای او به کار نبرد. به جای ترامپ - در شرایطی که ترامپ با اروپا اختلاف نظرهای علنی داشت- گفت «یک سینه حرف» راجع به «ذات خبیث» اروپاییها دارد.
در دیدار عمومی ۲۲ مرداد ۱۳۹۷، خامنهای پیشنهاد مذاکره ترامپ را رد کرد، اما بازهم ناسزایی به او نگفت، اما ترامپ را با ریگان مقایسه و گفت در دوره او که آمریکا قدرتمندتر بود، جمهوری اسلامی با آمریکا مذاکره نکرد و بازهم مذاکره نخواهد کرد.
چهارم آذرماه ۱۳۹۷، خامنهای در دیدار با «مسئولان نظام و میهمانان کنفرانس وحدت اسلامی» ترامپ را «یاوهگو» خواند. ۲۲ آذرماه ۱۳۹۷، رهبر جمهوری اسلامی در دیدار با «خانواده شهدا»، از ترامپ نام برد، اما بازهم فحش یا صفت خاصی به او نداد و به جای آن دشمنان جمهوری اسلامی و آمریکا را غرق در «لجن، فساد اخلاقی، فساد سیاسی» دانست.
سوم بهمنماه ۱۳۹۷، رهبر جمهوری اسلامی دیداری با «مسئولان و محققان ستاد توسعه علوم شناختی» داشت. در این دیدار خامنهای مشابه دیدار دوم خرداد ماه، با اشاره به تنشها بین آمریکا و مکزیک، مجددا تاکید کرد رفتارهای آمریکا- که او آنها را «سلطهگرانه» توصیف کرد- مختص به ترامپ نیست و در سایر دولتها هم به شکل دیگری رواج داشته است. او در ادامه مشابه دیدار ۲۴ تیرماه، در کنار حمله به آمریکا، به اروپا اشاره کرد و تاکید کرد باید به اروپاییها سوءظن داشت.
در دیدار سالانه با کارکنان نیروی هوایی ارتش که ۱۹ بهمنماه ۱۳۹۷ برگزار شد، خامنهای تاکید کرد «مرگ بر آمریکا» که از جمله شعارهای محبوب هواداران جمهوری اسلامی است، مرگ بر ملت آمریکا نیست، بلکه هدف آن «ترامپ، جان بولتون و مایک پمپئو» است.
۱۹ فروردین ۱۳۹۸، خامنهای در دیدار با «جمعی از پاسداران و خانوادههای آنان» با ذکر آیهای از قرآن، ترامپ را «اَلَّذینَ کَفَروا» خواند که فریب خورده و در حالی که فکر میکند در راه قله است، در واقع در حال حرکت به حضیض است. او در این دیدار هم ناسزاهای کلی به آمریکا و دشمنان جمهوری اسلامی داد، اما بازهم از فحاشی به شخص ترامپ خودداری کرد.
۲۴ اردیبهشت سال ۱۳۹۸، تقریبا در اولین سالروز خروج ترامپ از برجام، خامنهای دیداری با «مسئولان نظام» ترتیب داد. در این دیدار، او بازهم ترامپ را با روسای جمهوری پیشین آمریکا مقایسه کرد و گفت آمریکا در سال ۱۳۵۷، در زمان ریاست جمهوری جیمی کارتر - ریسجمهوری دموکرات آمریکا- قدرتش از «این بابا که حالا سر کار است» بیشتر بود. او در این دیدار به ترامپ فحش مستقیم نداد، اما در مقایسه با کارتر، ترامپ را «کم عقلتر، کم قدرتتر و کمتوان از نظر مالی» توصیف کرد.
در سخنرانی رهبر جمهوری اسلامی بهمناسبت سالروز مرگ خمینی در ۱۴ خرداد ماه ۱۳۹۸، این بار خامنهای صریحتر به ترامپ حمله کرد و او را شخصی دانست که درباره «تعادل روانی، تعادل فکری و تعادل اخلاقی» او تردید وجود دارد؛ خامنهای تاکید کرد انتخاب فردی با «مختصات آقای ترامپ» نشانه افول آمریکا است.
چهارم مهرماه ۱۳۹۸، خامنهای در دیدار با اعضای مجلس خبرگان، به پیشنهاد مذاکره از سوی ترامپ اشاره کرد و گفت «این آدم بلد نیست درست صحبت بکند.»
دو روز پیش از مرگ سلیمانی: «ترامپ غلط میکند»
در سخنرانی ۱۱ دیماه ۱۳۹۸، لحن خامنهای مجددا تند شد. او با اشاره به توییت ترامپ که به جمهوری اسلامی درباره اقدامات نظامی در منطقه هشدار داده و آن را تهدید کرده بود، گفت «غلط میکنید» و در ادامه مدعی شد مردم منطقه از آمریکاییها متنفرند و رخدادهای منطقه ربطی به جمهوری اسلامی ندارد.
۱۳ دیماه ۱۳۹۸، دو روز پس از سخنرانی خامنهای، قاسم سلیمانی، فرمانده سپاه قدس، شاخه برون مرزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در عراق با دستور ترامپ مورد هدف قرار گرفت.
پس از مرگ سلیمانی: «خدای متعال پسگردنی میزند»
خامنهای پس از مرگ سلیمانی، در شش رویداد هیچ اشارهای به شخص ترامپ نکرد، تنها در نماز مورخ ۲۷ دیماه، بدون نام بردن از او گفت رییسجمهوری آمریکا به هدف قرار دادن سلیمانی اعتراف کرده است و «خدای متعال میزند پشت گردن افراد که خودشان اعتراف کنند.»
در سخنرانی عمومی ۱۶ بهمنماه ۱۳۹۸ خامنهای به نقد شیوه انتخابات در آمریکا پرداخت و گفت این شیوه باعث شد که ترامپ با وجودی که تعداد آرای عمومی او کمتر از رقیبش (هیلاری کلینتون) بود، به عنوان رییسجمهوری انتخاب شود.
او در ادامه نیز با اشاره به طرح معامله قرن، گفت این طرح قبل از «مردن ترامپ» میمیرد. با وجود این، او هیچ اشاره مستقیمی به ترامپ نکرد.
خامنهای ۲۹ بهمنماه ۱۳۹۸ نیز درباره ترامپ صحبت کرد. اینبار او به نقل از یک سناتور آمریکایی که نام نبرد، به نقد عملکرد اقتصادی ترامپ پرداخت و گفت او اوضاع اقتصادی را برای پولدارها بهتر کرده است. اما هیچ ناسزا یا فحشی به ترامپ نداد.
تا ۲۸ اردیبهشتماه ۱۳۹۹، خامنهای اشاره مستقیمی به ترامپ نداشت، اما در این تاریخ در یک ارتباط تصویری با «نمایندگان تشکلهای دانشجویی» برای تحقیر ترامپ را «دکتر ترامپ» نامید و او و اعضای کابینهاش را عامل تنفر ملتها از آمریکا توصیف کرد. با وجود این، همچنان از فحاشی به او خودداری کرد.
هشتم تیرماه ۱۳۹۹، خامنهای در ارتباط تصویری با همایش سراسری قوه قضائیه، در حالی که از سیستم قضایی آمریکا انتقاد میکرد، ترامپ را به طعنه «رییسجمهوری محترم آمریکا» خطاب کرد.
پس از پایان دور اول ریاست جمهوری ترامپ: «احمق سبکمغز گموگور شد»
در ۱۳ آبانماه ۱۳۹۹، در آستانه انتخابات آمریکا، خامنهای در جریان متهم کردن ترامپ به تقلب در انتخابات به نفع خود در مقابل رقیبش جو بایدن، از ترامپ یاد کرد، اما هیچ صفت یا فحشی به او نداد.
در ۲۶ آذر ماه ۱۳۹۹، پس از روشن شدن نتایج انتخابات آمریکا که در آن جو بایدن پیروز شد، خامنهای در دیدار با دستاندرکاران مراسم سالروز مرگ قاسم سلیمانی، هشدار داد که آمریکای ترامپ با آمریکای اوباما تفاوت چندانی ندارد.
اظهار نظر بعدی مربوط به ۱۹ بهمنماه ۱۳۹۹ است. دیگر جو بایدن بهطور رسمی دوران ریاست جمهوری خود را آغاز کرده و ترامپ نیز از قدرت کنار رفته بود. خامنهای در دیدار با «فرماندهان نیروی هوایی و پدافند هوایی ارتش» دوباره حملات به ترامپ را آغاز کرد. او گفت ترامپ با « لگد و افتضاح» از کاخ سفید «اخراج» شد و به «زبالهدان» تاریخ پیوسته و «سقوط» کرده است. او همچنین ترامپ را رییسجمهوری «ناباب» آمریکا نامید.
ترامپ موضوع پیام تحویل سال ۱۴۰۰ خامنهای هم بود. او در این پیام ترامپ را «احمق» خواند. خامنهای عدم پیروزی ترامپ در انتخابات سال ۱۳۹۹ آمریکا را «گم و گور شدن مفتضح» ترامپ تعبیر کرد.
در هفتم تیرماه و هفتم شهریور ماه ۱۴۰۰، خامنهای در دیدار با رییس و مسئولان قوه قضائیه و رییسجمهوری و هیئت دولت، از ترامپ در جریان انتقاد از سیاستهای آمریکا و اروپا در برجام نام برد، اما فحشی به او نداد.
۱۱ دیماه ۱۴۰۰، خامنهای در دیدار با خانواده و دستاندکاران برگزاری سالگرد مرگ قاسم سلیمانی، گفت ترامپ پس از آنکه «تقاص دنیوی» خود را پس بدهد «گموگور» خواهد شد و به «زبالهدان تاریخ» خواهد پیوست. او یکبار دیگر تاکید کرد جای ترامپ در «زبالهدان» است.
۱۹ بهمنماه ۱۴۰۰، خامنهای در دیدار فرماندهان و کارکنان نیروی هوایی و پدافند هوایی ارتش، ترامپ را رییسجمهوری توصیف کرد که تتمه آبروی آمریکا را برد.
۱۱ آبان ۱۴۰۱، رهبر جمهوری اسلامی، انتخاب ترامپ در دور قبل ریاست جمهوری آمریکا را نشانه «انحطاط» آمریکا دانست و تاکید کرد که ترامپ «دیوانهای» بود که «ساقط» شد. در ۲۹ آبانماه ۱۴۰۱ که خامنهای در دیداری با برخی از مردم اصفهان، ترامپ را «سبکمغز» خطاب کرد.
احتیاط در دور دوم ریاست جمهوری ترامپ
در دیدار ۱۶ فروردین سال ۱۴۰۲ خامنهای با مسئولان نظام، و ۳۰ خردادماه با «مسئولان ستاد برگزاری کنگره بینالمللی شهدای مقاومت و مدافع حرم» او از ترامپ نام برد، اما فحشی به او نداد.
او در سخنرانیهای ۱۹ بهمن ۱۴۰۳ در دیدار «فرماندهان نیروی هوایی و پدافند هوایی ارتش» و دیدار دانشجویان در ۲۲ اسفند ۱۴۰۳، که پس از آغاز به کار دور دوم ترامپ انجام شد، به او اشاره کرد، اما صفت خاصی مانند گذشته برای او به کار نبرد.
خامنهای از سال ۱۴۰۳ و جدی شدن حضور ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، بهطور کلی رویکردی محتاطانه درباره او در پیش گرفت.
بر خلاف دورههای قبلی، او به هیچ وجه تا کنون از ترامپ نام نبرده است. حتی پس از انتشار خبر ارسال نامه، خامنهای در دیدارها به جز دیدار ۲۲ اسفندماه، که از «رییسجمهوری» آمریکا یاد کرد، اشارهای به جایگاه حقوقی ترامپ هم نکرده است.
در آن دیدار هم رهبر جمهوری اسلامی هیچ صفتی برای ترامپ به کار نبرد و صرفا به پاره کردن برجام در دور قبلی اشاره کرد و با گلایه گفت: «همین شخص، مذاکره تمامشده، کاملشده، امضا شده را از میز بیرون انداخت و پاره کرد؛ با این آدم چه جور میشود مذاکره کرد؟»
از زمان همین سخنرانی تاکنون، در یک ماه اخیر، یک دور مذاکره در عمان برگزار شده و مذاکره دیگر در رم در حال برگزاری است و خامنهای همچنان در سخنانش نه تنها به ترامپ حمله نمیکند بلکه میکوشد تا آنجا که ممکن است کمتر به رییسجمهوری آمریکا اشاره کند.