فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت پزشکیان، گفت که مذاکرات جمهوری اسلامی با آمریکا «فقط به برنامه هستهای مربوط میشود و نه چیز دیگری.» او در واکنش به تحریمهای جمهوری اسلامی افزود: «اعمال تحریمهای بیشتر بیاعتمادی ما به واشینگتن و عدم جدیت آن را تقویت میکند.»
مهاجرانی اشاره کرد: «اساس مذاکرات، اطمینانبخشی طرف مقابل در مورد برنامه هسته ای ایران در ازای لغو تحریمهاست.»
نماینده ویژه دولت ترامپ تاکید کرده که سطح غنیسازی اورانیوم در ایران باید به صفر برسد و برنامه اتمی جمهوری اسلامی نیز نابود شود. وزیر خارجه جمهوری اسلامی میگوید اصل موضوع غنیسازی قابل مذاکره نیست.
این طرح را عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی و تیم او در جریان مذاکرات مسقط در ۲۳ فروردین ماه به صورت مکتوب به استیون ویتکاف، نماینده ویژه دونالد ترامپ در امور خاورمیانه ارائه کردهاند.
در این طرح، تهران پیشنهاد کرده در مرحله اول، در صورت دسترسی جمهوری اسلامی به منابع مالی مسدود شده و اجازه فروش نفت، برای مدتی سطح غنیسازی خود را به ۳/۶۷ درصد کاهش دهد.
منابع ایراناینترنشنال گفتند جمهوری اسلامی پیشنهاد کرده که در گام دوم اگر ایالات متحده تروئیکای اروپایی (بریتانیا، آلمان و فرانسه) را متقاعد کند که از فعالسازی مکانیسم بازگشت تحریمهای سازمان ملل (مکانیسم ماشه) صرفنظر کند و بخشی از تحریمهای آمریکا علیه ایران لغو شود، تهران غنیسازی در سطح بالا را کاملا متوقف میکند و بازرسیهای آژانس به حالت عادی باز خواهد گشت.
در این گام، جمهوری اسلامی متعهد میشود پروتکل الحاقی را نیز اجرا کند.
در بسته پیشنهادی عراقچی به ویتکاف آمده است که در گام سوم و پایانی، در صورت تصویب توافقنامه جامع هستهای در کنگره آمریکا و لغو همه تحریمهای اولیه (تحریمهای مصوب کنگره) و تحریمهای ثانویه، جمهوری اسلامی با انتقال اورانیوم غنیشده خود با خلوص بالا به کشور ثالث موافقت میکند.
بیشتر بخوانید: پیشنهاد آمریکا برای انتقال اورانیوم غنیشده ایران به کشوری دیگر
ایراناینترنشنال اطلاع یافته است که ویتکاف از پیشنهادهای مطرح شده از سوی طرف ایرانی استقبال کرده و این موضوع، در ابتدا تعجب هیئت جمهوری اسلامی را در مسقط به دنبال داشته است.
اظهارات علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، مبنی بر اینکه قدمهای اول مذاکره «خوب» برداشته شده در همین چارچوب بوده است.
«نیاز به خرید زمان»
یک منبع دیپلماتیک دیگر به ایراناینترنشنال گفت که جمهوری اسلامی با این پیشنهاد سه مرحلهای «در حال وقتکشی است تا توان پدافند هواییاش را - که بهطور کامل در اواخر اکتبر از سوی اسرائیل نابود شد - بازسازی کند و همچنین توانایی تولید موشکهای زمینبهزمین خود را - که در نتیجه همان حمله اسرائیل آسیب دید - بازیابد.
این منبع افزود: «یکی از دلایل تمایل رهبر جمهوری اسلامی برای دادن اجازه ازسرگیری مذاکرات، نیاز به خرید زمان بیشتر است؛ چون او میداند حکومت ایران در حال حاضر توان دفاع از خود را در برابر یک حمله هوایی دیگر ندارد.»
در همین زمینه: خامنهای تسلیم مذاکره مستقیم با ترامپ شد
بنا بر گزارش آژانس بینالمللی انرژی اتمی، جمهوری اسلامی در ماههای اخیر میزان اورانیوم غنیشده تا ۶۰ درصد خود را بهشدت افزایش داده است؛ سطحی که تنها یک گام فنی تا غنیسازی نظامی و تولید بمب اتم فاصله دارد.
آژانس اسفند ۱۴۰۳ در تازهترین گزارش خود هشدار داد جمهوری اسلامی در سه ماه گذشته بهطور قابل توجهی ذخایر اورانیوم با غنای بالای خود را افزایش داده است و در صورت ادامه این روند، ذخایر اورانیوم ایران میتواند بهطور نظری برای ساخت شش بمب هستهای کافی باشد.
طبق یک گزارش آژانس ذخایر اورانیوم ۶۰ درصدی جمهوری اسلامی در قالب اورانیوم هگزافلوراید (UF6) ۹۲.۵ کیلوگرم افزایش یافته و به حدود ۲۷۵ کیلوگرم رسیده است.
در همین زمینه: ایران غنیسازی اورانیوم را ۳ تا ۴ برابر میکند
روزنامه گاردین ۲۶ فروردین در گزارشی نوشت که انتظار میرود جمهوری اسلامی با «پیشنهاد آمریکا» در دور اول مذاکرات، مبنی بر انتقال ذخایر اورانیوم غنیشده خود به کشوری ثالث مانند روسیه، مخالفت کند.
گاردین افزود این موضوع یکی از موانع اصلی در مسیر توافق جدید هستهای تلقی میشود.
در همین زمینه: مکانیسم ماشه؛ چگونه تحریمهای سازمان ملل علیه ایران بازمیگردند؟
این سفر که به نوشته وبسایت خبری ایران نُوانس، گامی مهم در تقویت هرچه بیشتر روابط رو به بهبود میان دو قدرت منطقهای تلقی میشود، بالاترین سطح از سفرهای رسمی مقامات سعودی عربستان به پایتخت ایران از زمان ازسرگیری روابط دیپلماتیک در بهار ۱۴۰۲ پس از ۷ سال قطع روابط، به شمار میرود.
انتظار میرود وزیر دفاع عربستان سعودی در جریان اقامت خود در تهران، با مقامات ارشد نظامی و سیاسی جمهوری اسلامی ایران از جمله محمد باقری، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، دیدار کند.
به گزارش ایران نُوانس، در جریان این سفر، طیف گستردهای از مسائل منطقهای از جمله جنگ در غزه، وضعیت سوریه، لبنان، یمن و عراق، و همچنین همکاریهای امنیتی و ثبات در منطقه خلیج فارس مورد تبادل نظر قرار خواهد گرفت.
بنا بر همین گزارش، ابراز تمایل اخیر عربستان سعودی برای ایفای نقش یا مشارکت احتمالی در مذاکرات میان ایران و ایالات متحده آمریکا نیز ممکن است در گفتوگوهای روز پنجشنبه مطرح شود.
دومین سفر یک مقام دفاعی عربستان سعودی به ایران در کمتر از ۶ ماه
پیشتر در ۲۰ آبان ۱۴۰۳، فیاض بن حامد الرویلی، ریيس ستاد کل نیروهای مسلح عربستان سعودی در سفر به تهران با محمد باقری، رییس ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی دیدار کرد.
محمد باقری، ریيس ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در این دیدار گفت:«معتقدیم همکاریهای بین نیروهای مسلح دو کشور با وجود اشتراکات و ظرفیتهای فراوان میتواند افزایش یابد.»
باقری در این نشست خواهان شرکت نیروی دریایی عربستان سعودی در رزمایش دریایی سال آینده جمهوری اسلامی شد.
خبرگزاری ایرنا به نقل از ریيس ستاد کل نیروهای مسلح عربستان هم نوشته است:«توافق پکن مبنای خوبی برای افزایش همکاریهای دوجانبه دو کشور است و ما این توافق را به عنوان یک فرصت راهبردی تلقی میکنیم.»
این دومین سفر یک مقام عالیرتبه عربستان سعودی به ایران، پس از سرگیری روابط میان ریاض و تهران بود. پیش از او هم، فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان سعودی در مرداد ۱۴۰۲ به تهران رفته بود.
عربستان سعودی و جمهوری اسلامی پس از حدود هفت سال تنش و قطع روابط، در دهم اسفند ۱۴۰۱ با پا درمیانی چین در پکن توافقنامه از سرگیری روابط دیپلماتیک را امضا کردند.
ازسرگیری روابط دیپلماتیک، بازگشایی سفارتها و کنسولگریها، همکاریهای اقتصادی و امنیتی و جلوگیری از تنشهای منطقهای از موارد کلیدی این توافقنامهاند.
تلاش برای ارتقای روابط تجاری
خبرگزاری بلومبرگ، جمعه ۹ آذر، به نقل از منابع مطلعی که نام آنها را اعلام نکرد گزارش داد که محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، به جمهوری اسلامی پیشنهاد کرده است که روابط تجاری دو کشور افزایش یابد.
این منابع به بلومبرگ گفتهاند ولیعهد عربستان سعودی، در پی آن است که قبل از بازگشت ترامپ به کاخ سفید، همزمان با تقویت روابط خود با ایالات متحده، مناسباتش را با تهران نیز توسعه دهد.
براساس این گزارش، محمد بن سلمان در هفتههای اخیر به امید کاهش تنش با غرب و نیز کاهش حمایت جمهوری اسلامی از گروههای شبه نظامی نیابتیاش، این پیشنهاد را به تهران داده است.
پیشنهاد جدید عربستان سعودی به جمهوری اسلامی همچنین مشروط به این است که تهران از حمایت از نیروهای نیابتی خود در منطقه، مانند حزبالله در لبنان، دست بردارد.
بر اساس بیانیه وزارت دادگستری که چهارشنبه شب منتشر شد، اسناد دادگاه رسیدگی به اتهامات رحمتی نشان میدهد او از دستکم دسامبر ۲۰۱۷ تا ژوئن ۲۰۲۴، با مقامهای حکومتی و عوامل اطلاعاتی ایران همکاری داشته و از طرف آنها در آمریکا فعالیت کرده است.
اقدامات مجرمانهای که رحمتی ارتکاب آنها را پذیرفته شامل دیدار با ماموران امنیتی در ایران، ارتباط با ماموران و مقامهای جمهوریاسلامی با استفاده از یک داستان پوششی برای پنهان کردن فعالیتهایش، ارائه اطلاعات حساس و غیرعمومی درباره بخش هوانوردی آمریکا به ماموران جمهوریاسلامی و همچنین گردآوری و ارسال اطلاعات متنباز و غیرعمومی درباره صنعت انرژی خورشیدی آمریکا برای ماموران امنیتی جمهوری اسلامی بوده است.
براساس اسناد دادگاه، رحمتی پیشتر از خرداد ۱۳۸۸ تا اردیبهشت ۱۳۸۹ (ژوئن ۲۰۰۹ تا مه ۲۰۱۰) بهعنوان ستوان یکم در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نهادی که دولت ایالات متحده به عنوان یک «گروه تروریستی» میشناسد، خدمت کرده بود اما زمان مهاجرت به آمریکا این سابقه را مخفی کرده بود.
وزارت دادگستری اعلام کرده رحمتی در مرداد ۱۳۹۶ (اوت ۲۰۱۷) از طریق یکی از همکاران سابق خود که یک مقام ارشد حکومت ایران و کارمند اسبق وزارت اطلاعات این کشور بوده، برای همکاری اطلاعاتی با جمهوریاسلامی به عنوان جاسوس ابراز تمایل کرده است.
چهار ماه بعد، آذر ۱۳۹۶، رحمتی به ایران سفر کرد و با ماموران اطلاعاتی و مقامهای حکومتی دیدار کرد. او در جریان این دیدار همچنین موافقت کرده بود اطلاعاتی درباره صنعت انرژی خورشیدی آمریکا برای مقامات جمهوریاسلامی گردآوری و ارائه کند.
رحمتی پس از بازگشت به آمریکا در دی ماه ۱۳۹۶ (ژانویه ۲۰۱۸)، مجموعهای از اطلاعات غیرعلنی و علنی مرتبط با صنعت انرژی خورشیدی در ایالات متحده را گردآوری و سپس به دفتر معاونت علم و فناوری رییسجمهور ایران منتقل کرد.
بر اساس بیانیه، وزارت دادگستری ایالاتمتحده، رحمتی در زمان اشتغال خود بهعنوان پیمانکار اداره هوانوردی فدرال هم دستکم ۱۷۵ گیگابایت فایل دانلود کرده که شامل اسناد حساس و دارای سطح دسترسی کنترلشده این آژانس فدرال درباره «سامانه ملی هوانوردی»، سیستمهای رادار نظارتی فرودگاهها، و دادههای فرکانس رادیویی بودهاند.
براساس گزارش وزارت دادگستری، رحمتی این فایلها را روی حافظههای قابل حمل ذخیره کرده و در اردیبهشت ۱۴۰۱ (آوریل ۲۰۲۲) آنها را به ایران برده و به مقامهای حکومتی جمهوریاسلامی تحویل داده است.
او همچنین اطلاعات بیشتری درباره انرژی خورشیدی، پنلهای خورشیدی، اداره هوانوردی فدرال، فرودگاههای آمریکا، و برجهای کنترل ترافیک هوایی ایالات متحده را در آوریل ۲۰۲۲ به برادرش که ساکن ایران است تحویل داده، تا برادرش آن اطلاعات را از جانب او به مقامات اطلاعاتی جمهوریاسلامی ارائه دهد.
دادگاه اعلام کرده حکم رحمتی در ۲۶ اوت صادر میشود. بر اساس قانون، او با حداکثر ۱۰ سال زندان برای فعالیت بهعنوان مامور یک دولت خارجی و تا ۵ سال زندان بابت توطئه مواجه است.
وزارت دادگستری آمریکا روز جمعه، ششم مهر، رحمتی را به اقدام و توطئه علیه آمریکا بهعنوان مامور دولت ایران متهم کرده بود.