واشینگتنپست به نقل از چند مقام آمریکایی و اسرائیلی گزارش داد اگر جمهوری اسلامی نپذیرد که مانند لیبی تاسیسات هستهای خود را کنار بگذارد، اسرائیل فارغ از اینکه آمریکا حمایت بکند یا نه، آماده حمله به این تاسیسات است.
طبق این گزارش، دولت بایدن در آخرین روزهای خود این نظر اسرائیل را بررسی و با آن مخالفت کرده بود و اکنون تصمیمگیری در مورد ارائه چنین حمایتی به اسرائیل با دولت ترامپ است.
قانونگذاران آمریکایی در قطعنامهای جدید خواستار بازگرداندن تحریمهای شدید سازمان ملل علیه جمهوری شدند و از بریتانیا، فرانسه و آلمان خواستند که هر چه زودتر مکانیسم ماشه را فعال سازند.
در این قطعنامه که نمایندگانی از هر دو حزب دموکرات و جمهوریخواه آن را امضا کردهاند، جمهوری اسلامی به نقض مکرر توافق هستهای ۲۰۱۵ موسوم به برجام، متهم شده و از سه کشور اروپایی امضاکننده این توافق خواسته شده که به پیروی از سیاست فشار حداکثری دولت دونالد ترامپ، ایران را بهدلیل فعالیتهای هستهایاش منزوی سازند.
دونالد ترامپ، هفته پیش با امضای یک دستورالعمل سختگیرانه از شروع دوباره سیاست فشار حداکثری علیه جمهوری اسلامی خبر داد و تاکید کرد که صادرات نفت ایران از سوی جمهوری اسلامی باید به صفر برسد.
او در این فرمان اجرایی همچنین به نماینده آمریکا در سازمان ملل متحد دستور داد که با متحدان اروپایی برای فعال کردن مکانیسم ماشه و بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل متحد از نزدیک همکاری کند.
سناتور پیت ریکتس، عضو ارشد جمهوریخواه در کمیته روابط خارجی سنا و حامی اصلی این قطعنامه، گفت:«حکومت ایران بزرگترین حامی دولتی تروریسم است و اقداماتش منجر به قتل نیروهای آمریکایی شده است.»
او افزود: «دستیابی حکومت ایران به سلاح هستهای امنیت ما و متحدانمان را تهدید خواهد کرد. فعال کردن مکانیسم ماشه و بازگرداندن همه تحریمهای سازمان ملل متحد کلید موفقیت کارزار فشار حداکثری رییسجمهوری ایالات متحده است.»
۱۱ سناتور دیگر نیز از این قطعنامه حمایت کردهاند.
در مجلس نمایندگان نیز کلودیا تنی، نماینده جمهوریخواه نیویورک، و جاش گات هامر، نماینده دموکرات نیوجرسی، قطعنامه مشابهی ارائه دادهاند.
بر اساس توافق هستهای ۲۰۱۵ موسوم به برنامه جامع اقدام مشترک (برجام)، جمهوری اسلامی در ازای لغو تحریمهای سازمان ملل، آمریکا و اتحادیه اروپا، متعهد شد که بهدنبال ساخت سلاح هستهای نباشد و در همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی به سوالات مطرح پاسخ دهد.
براساس مکانیسم ماشه در توافق هستهای، جمهوری اسلامی پذیرفت در صورت نقض تعهدات خود،هر یک از طرفهای مقابل - چین، فرانسه، روسیه، بریتانیا، آمریکا و آلمان- خواستار احیای تحریمهای سازمان ملل شوند که بهدلیل این توافق به حالت تعلیق درآمدهاند.
دونالد ترامپ در دور اول ریاست جمهوری خود آمریکا را از برجام خارج کرد و سیاست فشار حداکثری را در قبال جمهوری اسلامی در پیش گرفت، اما دولت بایدن با اعطای برخی معافیتهای تحریمی، کوشید برجام را احیا کند ولی در نهایت به نتیجه نرسید.
کلودیا تنی از کشورهای اروپایی خواست پیش از پایان مهلت قانونی که در اکتبر ۲۰۲۵ فرامیرسد، مکانیسم ماشه را فعال کنند.
او گفت: «مکانیسم ماشه تمام تحریمهای سازمان ملل را که از سوی دولت اوباما به تعلیق درآمده بود، بازمیگرداند.»
بر اساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ایران میزان غنیسازی اورانیوم را به ۶۰ درصد افزایش داده است که اندکی کمتر از سطح ۹۰ درصد مورد نیاز برای ساخت سلاح هستهای است، اما کشورهای غربی تاکید دارند که اورانیوم با چنین غلظتی هیچ کاربرد غیرنظامی ندارد.
بریتانیا، فرانسه و آلمان در ماه دسامبر به شورای امنیت اعلام کردند که در صورت لزوم، آماده فعال کردن مکانیسم ماشه هستند.
ترامپ پس از صدور فرمان اجرایی برای ازسرگیری سیاست فشار حداکثری گفت که از انجام آن ناراحت است اما در عین حال تاکید کرد: «ما اجازه نخواهیم داد ایران به سلاح هستهای دست یابد.»
او گفت ترجیح میدهد به جای اقدام نظامی به توافقی با ایران برسد. با این حال، علی خامنهای مذاکره با آمریکا را بهتندی رد کرد و گفت که مذاکره با آمریکا هوشمندانه و شرافتمندانه نیست.
خامنهای همچنین از رفع برخی محدودیتها برای دقت موشکها سخن گفت و افزود: «قدرت دفاعی جمهوری اسلامی در جهان زبانزد است.»
سیانان، بهنقل از منابع غربی گزارش داد که جمهوری اسلامی همچنان در حال تقویت برنامه موشکی خود است و نخستین کشتی حامل مواد مورد نیاز برای تولید سوخت جامد موشک از چین وارد بندرعباس شده است.
دادههای ردیابی کشتیها نشان میدهد که اولین کشتی از دو فروند کشتی که هر یک حامل هزار تن مواد شیمیایی ساخت چین هستند، پنجشنبه ۲۵ بهمن در نزدیکی بندرعباس لنگر انداخت. محموله این کشتیها میتواند نقشی کلیدی در تولید سوخت موشکهای نظامی جمهوری اسلامی ایفا کند.
سیانان در گزارش خود نوشت که واردات محموله سدیم برکلرات «میتواند نشاندهنده بازگشت تولیدات موشکی جمهوری اسلامی به شرایط عادی پس از حملات سنگین و تحقیرآمیز اسرائیل به کارخانههای کلیدی ایران در سال گذشته میلادی باشد.»
پیش از این، روزنامه فایننشال تایمز چهارشنبه سوم بهمن در گزارشی اعلام کرد دو کشتی ایرانی حامل بیش از هزار تن مواد لازم برای تهیه سوخت جامد موشک، در حال حرکت از چین به سوی ایران هستند. قرار است این محموله در بندرعباس به سپاه پاسداران تحویل داده شود.
براساس گزارش فایننشالتایمزاطلاعات امنیتی دو کشور غربی نشان میدهد دو کشتی با نامهای «گلبن» و «جیران» با پرچم جمهوری اسلامی، حامل بیش از هزار تن سدیم پرکلرات هستند. از سدیم پرکلرات برای تولید آمونیوم پرکلرات استفاده میشود که ماده اصلی پیشران جامد موشکهاست.
سیانان در گزارش پنجشنبه ۲۵ بهمن خود نوشت کشتی «گلبُن» سه هفته پیش بندر تایتسانگ چین را با بارگیری عمده محموله هزار تنی «سدیم پرکلرات» ترک کرده بود. بر اساس اطلاعات دو منبع اطلاعاتی اروپایی، این ماده شیمیایی اصلیترین پیشماده برای تولید سوخت جامد موشکهای میانبرد متعارف ایران محسوب میشود. منابع اطلاعاتی برآورد کردهاند که این محموله میتواند سوخت مورد نیاز برای تولید ۲۶۰ موتور راکتی موشکهای «خیبرشکن» یا ۲۰۰ فروند موشک بالستیک «حاج قاسم» را تامین کند.
ارسال محموله در بحبوحه تحولات منطقهای
سیانان در ادامه گزارش خود نوشت: «این محموله در شرایطی به ایران رسیده که این کشور در سطح منطقه با چالشهای متعددی روبهرو شده است؛ از جمله شکستهای متحدانش، سقوط بشار اسد در سوریه و تضعیف حزبالله در لبنان. پس از حمله اسرائیل به تاسیسات تولید موشکی ایران در اکتبر سال گذشته، برخی از کارشناسان غربی پیشبینی کرده بودند که حکومت ایران حداقل یک سال برای ازسرگیری تولید سوخت جامد زمان نیاز دارد. اما تحویل محموله اخیر نشان میدهد که ایران یا تولید موشک را از سرگرفته و یا در آستانه بازگشت به روند عادی تولید است.»
این شبکه به نقل از منابع اطلاعاتی افزود محموله سدیم پرکلرات به سفارش «اداره تامین سازمان جهاد خودکفایی» که بخشی از نهاد مسئول توسعه موشکهای بالستیک ایران است، خریداری شده است. گلبُن بندر تایتسانگ را در تاریخ ۲۱ ژانویه به مقصد ایران ترک کرده بود.کشتی دوم با نام «جیران» هنوز بارگیری نشده و از چین حرکت نکرده است. هر دو کشتی از سوی شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی اداره میشوند.
واکنشها و تحریمها
سیانان در گزارش خود تاکید کرده که برای دریافت توضیح با شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی تماس گرفته، اما پاسخی دریافت نکرده است. هنوز مشخص نیست که دولت چین پیش از افشای این محموله در رسانهها از آن مطلع بوده یا خیر. با این حال، واردات سدیم پرکلرات به خودی خود غیرقانونی نیست و نقض تحریمهای غربی محسوب نمیشود.
سخنگوی وزارت امور خارجه چین، مائو نینگ، در ماه ژانویه اظهار داشت که از جزییات این موضوع مطلع نیست اما تاکید کرد که چین همواره به قوانین کنترل صادرات خود و تعهدات بینالمللی پایبند بوده است.
ایالات متحده و بریتانیا شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی را تحریم کردهاند. وزارت امور خارجه آمریکا این شرکت را «شرکت حملونقل ترجیحی برای عوامل گسترش تسلیحات جمهوری اسلامی» توصیف کرده است. وزارت خزانهداری بریتانیا نیز اعلام کرده که این شرکت در «فعالیتهای خصمانه ایران» نقش دارد و ارتباط آن با بخش دفاعی ایران را برجسته کرده است. هر دو کشتی گلبُن و جیران نیز تحت تحریمهای ایالات متحده قرار دارند.
چین همچنان یک متحد دیپلماتیک و اقتصادی جمهوری اسلامی است و تحریمهای یکجانبه آمریکا علیه این کشور را محکوم کرده است. پکن همچنین از پیوستن تهران به بلوکهای بینالمللی تحت رهبری چین و روسیه مانند سازمان همکاری شانگهای و گروه بریکس استقبال کرده است. با این حال، تحلیلگران میگویند که چین در یک دهه گذشته روابط امنیتی خود با ایران را کاهش داده و در تلاش است تا روابط خود را با عربستان سعودی و سایر کشورهای حاشیه خلیجفارس تقویت کند. با وجود این، ایالات متحده در سالهای اخیر چندین نهاد چینی را بهدلیل حمایت از تولید پهپادهای نظامی ایران تحریم کرده است. رزمایشهای دریایی مشترک اخیر بین چین، ایران و روسیه نیز میزان همکاریهای راهبردی دولتها را نشان میدهد.
نقش کلیدی سدیم پرکلرات
جمهوری اسلامی برای طیف وسیعی از موشکهای خود به سوخت جامد نیاز دارد، اما بخش عمده این محموله احتمالا برای برنامه موشکهای بالستیک مورد استفاده قرار خواهد گرفت. سدیم پرکلرات بهطور مستقیم تحت تحریمهای غرب نیست، اما میتواند به آمونیوم پرکلرات، که یک ماده سوختی و اکسیدکننده کنترلشده است، تبدیل شود.
آندریا سلا، استاد شیمی معدنی در دانشگاه کالج لندن، به سیانان گفت: «آمونیوم پرکلرات همان مادهای است که در سوخت جامد شاتل فضایی مورد استفاده قرار میگرفت.»
او افزود: «کاربردهای زیادی برای این ماده وجود ندارد، مگر در سوخت راکت، آتشبازی و مواد سوختی.»
با افزایش محدودیتها بر پرکلراتها در غرب، چین به یک تامینکننده عمده این ماده تبدیل شده است. جفری لوئیس، مدیر برنامه منع گسترش تسلیحات در شرق آسیا در مؤسسه مطالعات بینالمللی میدلبری، به سیانان گفت: «چین از اواسط دهه ۲۰۰۰ منبع اصلی سدیم پرکلرات برای برنامه موشکی ایران بوده است.»
او افزود: «این محموله تنها جدیدترین نمونه در چند دهه گذشته است.»
چالشهای تامین مواد اولیه
سیانان به نقل از تحلیلگران افزود جمهوری اسلامی پیش از این ادعا کرده بود که قادر به تولید آمونیوم پرکلرات بهصورت داخلی است، اما این محموله نشاندهنده وجود مشکلاتی در زنجیره تامین در ایران است، زیرا منابع داخلی قادر به تامین نیازهای موشکی نیستند. چنین مشکلاتی حتی برای کشورهایی مانند ایالات متحده نیز ممکن است پیش بیاید.
بهگفته سیانان، زیرساختهای تولید سوخت جامد ایران در سالهای اخیر بهطور قابل توجهی گسترش یافته است و حتی ممکن است پس از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، با ساخت سایتهای جدید و توسعه سایتهای موجود، افزایش یافته باشد. موشکهای خیبرشکن دارای برد ۱۴۲۰ کیلومتر و موشکهای حاج قاسم دارای برد ۱۴۵۰ کیلومتر هستند و برای حمله به اسرائیل سلاحی ارزشمند برای جمهوری اسلامی قلمداد میشوند.
حوثیهای تحت حمایت جمهوری اسلامی در یمن از برخی از نسخههای این موشکها علیه اسرائیل استفاده کردهاند. با وجود اینکه برد استاندارد آنها کمتر از فاصله مورد نیاز است، اعمال تغییراتی در جرم کلاهک جنگی یا واحدهای پیشران ثانویه میتواند برد آنها را افزایش دهد.
ایران معمولا از سوخت جامد در موشکهای کوتاهبرد خود استفاده میکند، از جمله موشکهایی که در گذشته علیه پایگاههای آمریکایی در منطقه به کار گرفته شدهاند یا به روسیه صادر شدهاند. با این حال، بزرگترین و قدرتمندترین موشکهای بالستیک ایران عمدتاً از سوخت مایع استفاده میکنند.
یک مقام اطلاعاتی غربی به سیانان گفت که نهادهای اطلاعاتی آمریکا از تحویل این محموله مطلع هستند، اما نگرانی کمی نسبت به آن دارند. اما اگر ایران از این مواد برای تولید سوخت موشکهایی استفاده کند که به روسیه ارسال میشوند، این امر نگرانیهای بیشتری را برخواهد انگیخت.
یک روز پیش از آغاز به کار شصت و یکمین کنفرانس امنیتی مونیخ، شاهزاده رضا پهلوی، اعلام کرد این نهاد برای دومینبار دعوت از او برای حضور در این برنامه را لغو کرده است.
پنجشنبه ۲۵ بهمنماه، شاهزاده رضا پهلوی در پستی در شبکه ایکس نوشت که این اقدام «به دستور دولت آلمان و تحت تهدید رژیم اسلامی ایران» انجام شده است.
او در ادامه با اشاره به معنای این اقدام دولت آلمان نوشته است: «این خیانتی به مردم ایران و ارزشهای دموکراتیک آلمان است. دولت آلمان نهتنها صدای مردم ایران را خاموش کرده، بلکه مستقیما در خدمت جمهوری اسلامی قرار گرفته است.»
شاهزاده رضا پهلوی با تاکید بر اینکه لغو مجدد دعوتش به کنفرانس امنیتی مونیخ معنایی جز دروغگویی دولت آلمان ندارد، نوشت: «وزارت خارجه آلمان هرگونه دخالت در تصمیمهای کنفرانس امنیت مونیخ را رد کرد، اما بیانیه اخیر کنفرانس مونیخ این ادعا را دروغی آشکار نشان میدهد. دروغی که دولت آلمان به مردم و رسانههای خود گفته است.»
او در ادامه با اشاره به اینکه تلاش حکومت ایران برای ممانعت از حضورش در کنفرانس مونیخ، نشاندهنده ضعف آنهاست، نوشته «آنها اکنون سانسور را به برلین واگذار کردهاند. اما مردم ایران مقاوم و قدرتمندند. آنها فراموش نخواهند کرد چه کسانی در کنار سرکوبگرانشان ایستادند. با وجود دورویی آلمان، ایران آزاد خواهد شد.»
دفتر ارتباطات شاهزاده رضا پهلوی با انتشار خبر لغو مجدد دعوت کنفرانس امنیتی مونیخ از او نوشت که شامگاه چهارشنبه متنی از جانب کنفرانس مونیخ دریافت کرده که در آن نوشته شده بود: «شخصیتهای مخالف جمهوری اسلامی و نمایندگان جامعه مدنی ایران، مهمانان همیشگی کنفرانس امنیتی مونیخ بودهاند. رضا پهلوی آخرینبار در سال ۲۰۲۳ در مونیخ حضور داشت. مسیح علینژاد، که پیشتر نیز مهمان این کنفرانس بوده، برای کنفرانس امنیتی مونیخ ۲۰۲۵ دعوت شده است.»
در ادامه بیانیه اشاره شد که «کریستوف هویسگن، رییس کنفرانس امنیتی مونیخ، پیشتر بهطور غیررسمی آقای پهلوی را هم برای کنفرانس مونیخ ۲۰۲۵ دعوت کرده بود. اما پس از مشورت با دولت آلمان، او تصمیم گرفت این دعوت را رسمی نکند.»
دفتر ارتباطات رضا پهلوی در ادامه خبر مکتوب خود استدلال کرده که بیانیه کنفرانس امنیتی مونیخ تایید میکند «دولت آلمان تحت فشار مستقیم جمهوری اسلامی، مستقیما مداخله کرده تا از حضور شاهزاده رضا پهلوی در این کنفرانس جلوگیری کند.»
به نوشته این دفتر، بیانیه کنفرانس مونیخ همچنین آشکار میسازد بیانیه پیشتر وزارت خارجه آلمان به رسانهها که در آن گفته شده بود این کنفرانس برای دعوت از میهمانان خود، کاملا مستقل عمل میکند و آنها نقشی در ممانعت از حضور رضا پهلوی نداشتهاند نادرست بودهاند.
دفتر ارتباطات شاهزاده رضا پهلوی در ادامه اشاره کنفرانس مونیخ به «غیررسمی» بودن دعوت از آقای پهلوی را گمراهکننده خوانده و نوشته است: «کمتر از یک هفته پیش، همین کنفرانس در بیانیهای رسمی اعلام کرده بود که شاهزاده رضا پهلوی واقعا به کنفرانس امنیتی مونیخ دعوت شده است.»
اشاره این دفتر به بیانیه کنفرانس امنیتی مونیخ است که ۱۹ بهمن در رسانهها منتشر شد. در آن بیانیه با اشاره به اینکه این کنفرانس به شکل اصولی درباره روندهای داخلی تصمیمگیری برای دعوت از میهمانها اظهارنظر نمیکند، گفته شده بود «همچون گذشته، صدای جامعه مدنی و مخالفان ایرانی در کنفرانس امنیتی مونیخ ۲۰۲۵ حضور خواهد داشت. در این مورد میتوانیم تایید کنیم دعوت از آقای پهلوی برای کنفرانس ۲۰۲۵ همچنان پابرجاست.»
دولت آلمان و کنفرانس مونیخ تاکنون به درخواست ایران اینترنشنال برای اظهار نظر درباره این خبر، پاسخی نداده است.
دعوتی که برای بار دوم پس گرفته شد
پنجشنبه هفته گذشته، ۱۸ بهمنماه، شاهزاده رضا پهلوی اعلام کرد کنفرانس امنیتی مونیخ با فشار وزارت خارجه آلمان دعوتش را از او برای حضور در کنفرانس پس گرفته است.
دو منبع آگاه در آن زمان به ایران اینترنشنال گفتند کریستف هوسگن، مدیر کنفرانس امنیتی مونیخ، شخصا ۱۷ ژانویه از شاهزاده رضا پهلوی دعوت به عمل آورده بوده، اما این دعوت دو هفته بعد پس گرفته شد.
یک منبع مطلع در آن زمان به ایران اینترنشنال گفت وزارت خارجه آلمان از برگزار کنندگان کنفرانس مونیخ خواسته بود این دعوت را پس بگیرند چرا که معتقد بود این دعوت به روابطش با جمهوری اسلامی لطمه میزند.
با این حال، وزارت خارجه آلمان پنجشنبه ۱۸ بهمن، به روزنامهنگاران گفت که نقشی در پس گرفتن دعوت از شاهزاده رضا پهلوی نداشته است.
اما اطلاعات ایراناینترنشنال نشان میداد این اظهارات نادرست بوده و دعوت اولیه، تحت فشار مستقیم دولت آلمان لغو شده است.
در نهایت ۱۹ بهمنماه، کنفرانس امنیتی مونیخ دعوت خود از شاهزاده رضا پهلوی را تجدید کرد. بر اساس اطلاعات رسیده به ایران اینترنشنال، سخنگوی کنفرانس امنیتی مونیخ تایید کرد که دعوتنامهای برای شاهزاده رضا پهلوی ارسال شده تا در کنفرانس امنیتی سال ۲۰۲۵ شرکت کند.
یک منبع نزدیک به «آزاد»، خوانندهای که در متروی تهران با اجرای ترانه «بنویسیم» به گرانیها اعتراض کرده بود، پنجشنبه ۲۵ بهمن به ایراناینترنشنال گفت ویدیویی که در صفحه اینستاگرام این خواننده منتشر شده، در دوران بازداشت از او ضبط شده است.
به گفته این منبع، «آزاد» همچنان در بازداشت است.
در روزهای گذشته، ویدیویی از آواز خواندن این خواننده معترض منتشر شد که نشان میداد او در ایستگاه متروی تجریش، ترانهای را با عنوان «ما سربلندیم» اجرا میکند.
این ترانه، نسخه بازنویسی شده از ترانه «بیا بنویسیم» اثر مهستی است.
آزاد، بر روی این ویدیو که تا ظهر سهشنبه ۲۳ بهمن، بیش از ۲۵ میلیون بار دیده شده است، نرخ دلار را درج کرد که در ۲۱ بهمن، ۹۰ هزار تومان را رد کرده بود.
او همراه با این ویدیو، در حساب اینستاگرام خود نوشت: «هیچ کس در تاریخ، اندازه ما خون دل نخورده. حیف از عمر و جوانیمان.»
انتشار این ویدیو در رسانههای اجتماعی با استقبال گسترده کاربران مواجه شد و بارها آن را بازنشر کردند.
این خواننده معترض پس از بازنشر گسترده ویدیوی آوازخوانیاش، با انتشار یک پیام ویدیویی در حساب اینستاگرام خود گفت اشارهاش به کاهش ارزش ریال، به نوعی اعتراض به تحریمها بوده و زاویهای با نظام ندارد.
شهروندان این پیام را نتیجه فشار نهادهای امنیتی بر «آزاد» ارزیابی کردند.
او در این ویدیو که آن را همراه با «شکلک خنده» منتشر کرد، خود را «عاشق نظام، ایران و رهبر جمهوری اسلامی» معرفی کرد.
انتشار این ویدیو با واکنش دوباره کاربران شبکههای اجتماعی مواجه شد و برخی آن را نتیجه اجبار و تهدید نهادهای امنیتی علیه این خواننده معترض، پس از آوازخوانیاش در مترو ارزیابی کردند.
الهام امیدواری، یکی از کابران شبکه ایکس، با انتشار هر دو ویدیوی این خواننده معترض نوشت: «اعتراف اجباری آزاد، خواننده ویدیویی که وایرال شده بود! این روش سرکوبگرانه جمهوری اسلامی دیگر برای همه مردم شناخته شده است.»
مسعود پزشکیان، رییس دولت چهاردهم، در اظهار نظری دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا را به «نامردی» متهم کرد و گفت اگر ایالات متحده، ایران را تحریم کند، همه راهها بسته نمیشوند.
پزشکیان که به بوشهر سفر کرده است، پنجشنبه ۲۵ بهمن گفت: «ترامپ میآید میگوید شما اول باید این کار را کنید، بعد آن کار را کنید و سپس تمام تحریمها را علیه ما اعمال میکند، بعد میگوید بیایید گفتوگو کنیم. اگر مرد گفتوگو هستی چرا نامردی میکنی؟»
پزشکیان مشابه همین اظهارات را در سخنرانی مراسم سالگرد ۲۲ بهمن نیز بیان کرد.
او در جریان انتخابات زودهنگام ریاستجمهوری سال ۱۴۰۳، به طور ویژه بر مذاکره با آمریکا متمرکز شده بود. چهرههای ستاد انتخاباتی او از جمله محمدجواد ظریف نیز عموما از اشخاصی بودند که نقشی در مذاکرات برجام داشتند.
با وجود این، پس از سخنرانی ۱۹ بهمن ماه علی خامنهای که در آن او به طور قاطع مذاکره با آمریکا را نفی کرد، پزشکیان و مقامات دولت از مواضع پیشین خود عقب نشینی کردند.
آیا با تحریم آمریکا راهها بسته میشود؟
پزشکیان با بیان اینکه «اینگونه نیست که اگر آمریکا ما را تحریم کند، راه بسته شود»، گفت: «ما دلمان نمیخواهد کسی ما را تحریم کند. ما با همه همسایگان خود در تلاش هستیم تا ارتباطات را تقویت کنیم.»
اردیبهشت ماه ۱۳۹۷، ترامپ در دور اول ریاستجمهوری خود، به طور یکجانبه از توافق برجام خارج شد. با اینکه پس از خروج آمریکا، کشورهای اروپایی، چین و روسیه همچنان در توافق برجام باقی ماندند اما در عمل برجام از هم پاشید. ساز و کار مالی اینستکس، کانال مالی اروپاییهایی که در برجام باقی مانده بودند نیز با وجود تبلیغات گسترده، نتوانست برجام را احیا کند.
در نتیجه فشار حداکثری ترامپ در سالهای ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۰، صادرات نفت جمهوری اسلامی به زیر ۲۰۰ هزار بشکه در روز سقوط کرد، قیمت دلار در یک سال ۱۶۷ درصد رشد کرد و نرخ تورم که در سال ۱۳۹۶ حدود ۹/۶ درصد بود، سال ۱۳۹۷ پس از فشار حداکثری به ۲۶/۹ درصد رسید.
تمام این رخدادها در حالی بود که روابط جمهوری اسلامی با کشورهای اروپایی در دوران حسن روحانی، در یکی از بهترین مقاطع خود بود.