علی بیتاللهی، عضو هیات علمی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، هشدار داد فرونشست زمین به استثنای استان گیلان، در تمامی استانهای کشور پدید آمده است. او با بیان اینکه نرخ فرونشست هر روز در حال گسترش است، گفت سیاستگذاران با وجود شواهد آشکار هنوز به عمق فاجعه پی نبردهاند.
بیتاللهی به شهرهایی که بیشترین میزان فرونشست را در ایران دارند، پرداخت و افزود: «در مناطقی با تراکم جمعیتی بالا، نرخ فرونشست بسیار زیاد است؛ از جمله میتوان به مشهد، تهران، اصفهان، شیراز، کرمان و سایر کلانشهرها اشاره کرد.»
او با تاکید بر اینکه فرونشستها بهویژه در آثار تاریخی و میراث فرهنگی کشور نمود بیشتری دارد، هشدار داد چنین پدیدهای در شهرهای تاریخی یزد و اصفهان مشاهده شده است.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه وسعت زونهای فرونشستی روز به روز بیشتر میشود، افزود: «برای مثال، در جنوب و جنوب غربی تهران زونی به طول ۶۰ کیلومتر و عرض ۳۰ کیلومتر وجود دارد و در جنوب استان البرز نرخ فرونشست سالانه ۳۷ سانتیمتر است.»
او اضافه کرد تمام شهر اصفهان در پهنه فرونشست قرار دارد و این پدیده هر روز گستردهتر میشود.
وضعیت فرونشست در آثار تاریخی
بیتاللهی با اشاره به فرونشست در میدان نقش جهان اصفهان، مساجد قدیمی این شهر، تخت جمشید و محوطه نقش رستم گفت: «تصاویر منتشر شده از فرونشست در نقش رستم دقیق نیستند، اما بازدیدهای ما نشان میدهند که شکافهای فرونشستی در این مکان وجود دارد.»
او با ابراز تاسف از اینکه هیچ نهادی مسئولیت فرونشستها را به عهده نمیگیرد، افزود آثار تاریخی و ساختمانهای مهم در مناطق کلانشهرها و زونهای فرونشستی به تعمیرات ویژه نیاز دارند اما در برنامه هفتم توسعه کشور، برنامههای پیشگیرانه برای کاهش خطرات این پدیده لحاظ نشده است.
این زمینشناس با اشاره به اینکه برای مقابله با فرونشست زمین به وجود مقرراتی لازمالاجرا نیاز است، خاطرنشان کرد تا به امروز چنین قانونی ابلاغ نشده است.
به گفته بیتاللهی، به دلیل توجه نکردن جدی به مساله فرونشست، تنها زمانی که آسیبها در آثار تاریخی ظاهر و رسانهای میشود، این موضوع در کانون توجه قرار میگیرد.
در ایران تختجمشید و دیگر بناهای باستانی اطراف آن مثل نقش رستم سالهاست با پدیده فرونشست زمین مواجه هستند.
مریم دهقانی، عضو هیات علمی دانشگاه شیراز، روز ۲۶ مهر گفت فرونشستها به فاصله ۳۰۰ یا ۵۰۰ متر از تخت جمشید و ۱۰ متر از نقشرستم در حال رخ دادن هستند و شکافهای عظیمی که در این مناطق به دلیل فرونشست رخ داده، کاملا قابل مشاهدهاند.
فرونشست در ایران
نرخ فرونشست در ایران در میان بالاترین رتبههای جهان قرار دارد و ممکن است در برخی مناطق که سفرههای زیرزمینی بهطور کامل ریزش کردهاند، غیرقابل برگشت باشد.
یکی از دلایل اصلی نرخ بالای فرونشست در ایران، برداشت بیش از حد از آبهای زیر زمینی است. کارشناسان میگویند ذخیره هزار ساله آبهای زیرزمینی ایران در سه دهه اخیر مصرف شده است.
فرونشست زمین بر زیرساختهایی مانند فرودگاهها، جادهها و راهآهن نیز تاثیر میگذارد.
به گفته محققان، استخراج ناپایدار آبهای زیرزمینی تقریبا ۹۰ میلیون نفر را در کشور به بحران آب خواهد کشاند.
روزنامه گاردین اوایل مهرماه از رسیدن ایران به نقطه بحرانی بر اثر کاهش آبهای زیرزمینی خبر داد و نوشت طبق تصاویر ماهوارهای، شکافها و فروچالههای وسیعی در ایران ظاهر شده و مناطق گستردهای با سرعت بیش از ۱۰ سانتیمتر در سال فرونشست میکنند.
روزنامه دنیای اقتصاد نیز شهریورماه در جدولی، وضعیت ۱۴ استان کشور را که نرخ فرونشست آنها بالای ۱۰ سانتیمتر در سال است، بررسی کرد و نوشت استانهای کرمان، البرز و مرکزی، به ترتیب بالاترین نرخ فرونشست را به خود اختصاص دادهاند.
فرونشست بالای چهار میلیمتر در سال، به معنای رسیدن شرایط به نقطه بحرانی است، اما در ایران دیگر نرخ فرونشست را به جای میلیمتر بر حسب سانتیمتر اعلام میکنند.
در ماههای اخیر، تعداد زیادی سوانح مرتبط با فرونشست در ایران گزارش شدهاند. محمد حسن نامی، رییس سازمان مدیریت بحران کشور، این شرایط را به «زلزله خاموش» در تهران تشبیه کرد.
صابریننیوز روز ۲۶ مهر در خبری نوشت دادستانی تهران علیه روزنامه هممیهن که کاریکاتوری در خصوص «حضرت ایوب»، یکی از پیامبران ادیان ابراهیمی کشیده بود، اعلام جرم کرد.
این رسانه نزدیک به سپاه پاسداران در این باره نوشت: «این کاریکاتور پیرامون یک موضوع اجتماعی بوده است اما در آن کاریکاتوری در مورد حضرت ایوب کشیده شده است.»
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت پزشکیان، روز ۲۳ مهر در پاسخ به سوالی در خصوص رفع فیلترینگ اینترنت و این که آیا باید منتظر برگزاری جلسه کمیته فیلترینگ بود، گفت: «نمیتوانیم تغییرات را به یکباره ایجاد کنیم»
مهاجرانی با بیان این که «فرآیند بازنگری در فیلترینگ در حال پیگیری است»، از مردم خواست صبوری کنند.
به دنبال این صحبتهای سخنگوی دولت پزشکیان، روزنامه هممیهن در صفحه سوم شماره روز ۲۵ مهر خود کاریکاتوری از احمد عریانی منتشر کرد و در توضیح آن به توصیه مهاجرانی برای صبور بودن مردم پرداخت.
در این کاریکاتور، یکی از کاراکترها که نامش «حضرت ایوب» عنوان شده، مقابل کاراکتر مهاجرانی قرار گرفته و از او میپرسد: «ببخشید! این فیلترینگ حل نشد؟»
کاراکتر سخنگوی دولت نیز در پاسخ به کاراکتر «حضرت ایوب» میگوید که نه، باید مقداری دیگر صبوری کنید تا حل شود.
جمهوری اسلامی در بیش از دو دهه اخیر اینترنت را شدیدا کنترل و اکثر ایرانیان را مجبور کرده است برای دسترسی به وبسایتها و رسانههای اجتماعی مسدود شده، به فیلترشکن تکیه کنند.
استفاده گسترده از چنین نرمافزارهایی یکی از دلایل اصلی کندی سرعت اینترنت در ایران است و همچنین گفته میشود چهرههای حکومتی از فروش فیلترشکن سود میبرند.
دولت جمهوری اسلامی بر طرح شبکه ملی کار میکند تا دسترسی به اینترنت جهانی را قطع کند و کنترل کاملی بر محتوای آنلاین به دست آورد.
پزشکیان در ایام تبلیغات انتخاباتی خود از محدودیتهای اینترنت که بر آزادی تاثیر میگذارند و به صدها هزار کسب و کار کوچک آسیب میزنند، انتقاد کرد. با این حال دولت او هیچ تغییر معناداری در سیاستهای سختگیرانه تعیین شده برای فیلتر اینترنت که از سوی شورایی شامل مقامات کلیدی کشور مانند فرماندهان سپاه پاسداران و عوامل انتظامی تصویب میشود، ایجاد نکرده است.
پزشکیان روز ۱۰ مهر در اولین حضورش در جلسه «شورای عالی فضای مجازی»، بر لزوم اجرایی شدن سیاستهای ابلاغی علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در حوزه فضای مجازی تاکید کرد.
او با اشاره به رواج فروش فیلترشکن در ایران، دستور داد تا این «مساله» حتما به شکل دقیق و جدی مورد رسیدگی قرار گیرد.
بیشتر بخوانید: آیا با استارلینک فیلترینگ اینترنت ایران بیفایده میشود؟