دیوید کامرون، وزیر خارجه بریتانیا، در مصاحبه با تلگراف تهدید جمهوری اسلامی را یکی از پنج «بحران» چشمگیری خواند که در کنار جنگ روسیه علیه اوکراین، درگیریهای خاورمیانه، تروریسم و تغییرات اقلیمی، «شرایط بسیار سختی را در جهان ایجاد کرده است.»
منصور فتحی، دانشیار مددکاری اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی، با اشاره به افزایش ترک تحصیل کودکان و مساله کودکهمسری در حاشیه شهرهای بزرگ ایران گفته از سال ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۱، حدود ۱۸۴ هزار ازدواج برای دختران زیر ۱۵ سال ثبت شده است.
فتحی در نهمین کنگره انجمن روانشناسی ایران، فقر را اصلیترین مشکل مناطق حاشیهنشین دانسته و گفته حدود ۷۰ درصد کودکان بازمانده از تحصیل در پایینترین دهکهای اقتصادی قرار دارند.
بر اساس گزارش مرکز پژوهشهای مجلس «تعداد کل افراد بازمانده از تحصیل در ســال تحصیلی ۱۳۹۵-۱۳۹۴ برابر ۸۶۲ هزار ۷۷۷ نفر بود و در سال تحصیلی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ با ۲۶ درصد رشـد به ۹۱۱ هزار و ۲۷۲ نفر افزایش یافت.»
طبق آمار وزارت آموزش و پرورش، در سال ۱۴۰۱ حدود ۳۰ درصد دانشآموزان دبیرستانی ترک تحصیل و ۲۰ درصد دختران ۱۵ تا ۱۸ سال نیز به دلیل ازدواج، مدرسه را رها کردند.
بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، در سال ۱۴۰۱ حدود ۲۵ هزار و ۹۰۰ و در سال ۱۴۰۰ بیش از ۳۲ هزار مورد ازدواج دختران زیر ۱۵ سال ثبت شده بود.
بر اساس این گزارش در سال ۱۴۰۱، هزار و ۳۹۲ نوزاد از مادران زیر ۱۵ سال به دنیا آمدهاند.
این اعداد مربوط به آمارهای ثبت شده است و احتمال دارد تعداد واقعی دختربچههایی که در این مدت مجبور به ازدواج شدهاند، بیش از این باشد.
افراد زیر ۱۸ سال در عرف جهانی «کودک» شمرده شده و ازدواج آنها به دلیل تبعات جبرانناپذیرش ممنوع است.
درحالیکه آمارهای از تعداد بالای کودکهمسری در ایران حکایت دارد، علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، بارها بر اجرای سیاستهای افزایش جمعیت، فرزندآوری و ازدواج در سن پایین تاکید کرده است.
پدیدههایی چون کودکهمسری، زنکشی، قتل ناموسی و خودکشی به دلیل ازدواج اجباری همچنان در شماری از استانهای ایران با فراوانی بالا رخ میدهند.
جمهوری اسلامی آمار دقیقی از قربانیان کودک-همسری منتشر نمیکند.
برخی رسانههای داخل ایران و نهادهای حقوق بشری به شکل مستقل گزارشهایی درباره قتل زنان به دست همسر یا خویشاوندان خود در شهرهای مختلف منتشر کردهاند.
بخشی از افرادی که سالانه در جریان «زنکشیها» جان خود را از دست میدهند، قربانیان کودکهمسری هستند.
سمیرا سبزیان یکی از قربانیان کودک همسری روز چهارشنبه ۲۹ آذر پس از ۱۰ سال تحمل حبس زیر سایه حکم اعدام، به اتهام «قتل عمد» همسر خود در زندان قزلحصار کرج اعدام شد.
سبزیان در ۱۵ سالگی ازدواج کرد و مادر دو فرزند ۱۱ و ۱۵ ساله بود. او متهم بود که در سال ۱۳۹۳ همسرش را به قتل رسانده است.
جاوید رحمان، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل متحد در امور ایران، سال ۱۳۹۹ گزارشی به شورای حقوق بشر ارایه کرد و در آن ضمن اشاره به رواج کودکهمسری در ایران خواستار اصلاحات فوری درباره رفتار جمهوری اسلامی با زنان و دختران شد.
روزنامه تلگراف گزارش داد وزیر خارجه بریتانیا روز جمعه بلندپایهترین دیپلمات جمهوری اسلامی در این کشور را در ارتباط با افشای توطئه قتل فرداد فرحزاد، مجری ایراناینترنشنال، و سیما ثابت مجری پیشین این شبکه، احضار کرد و تاکید کرد «چنین تهدیدهایی تحمل نخواهد شد.»
تلگراف به نقل از مقامهای دولت بریتانیا گزارش داد از آغاز سال ۲۰۲۲، حکومت ایران بیش از ۱۵ تهدید یا توطئه جدی علیه روزنامهنگاران بریتانیایی یا ساکن بریتانیا انجام داده است.
کامرون گفت «شواهد بیشتری» از «تهدیدهای غیرقابل پذیرشی که رژیم ایران علیه روزنامهنگاران در بریتانیا ایجاد میکند» وجود دارد.
این اولین مصاحبه کامرون با یک روزنامه از زمان آغاز کارش به عنوان وزیر خارجه بریتانیا است. کامرون پیش از این مصاحبه، به فرانسه، ایتالیا، اردن و مصر سفر کرده بود که طی آنها تهدیدهای جمهوری اسلامی نیز مورد بررسی قرار گرفته بود.
وزیر خارجه بریتانیا حماس، حزبالله و حوثیها را نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی خواند که در نقاط مختلف جهان «سطحی به شدت بالا» از «خطر و ناامنی» را ایجاد میکنند.
او تاکید کرد بریتانیا برای تعیین اقدامهای بازدارنده قوی، در این زمینه با متحدان خود همکاری خواهد کرد.
آیتیوی چهارشنبه ۲۹ آذر گزارش داد جاسوسهای سپاه در اکتبر ۲۰۲۲ به یک قاچاقچی انسان پیشنهاد دادند در ازای ۲۰۰ هزار دلار فرداد فرحزاد، مجری ایراناینترنشنال و سیما ثابت، مجری پیشین این شبکه را بکشد اما فرد اجیر شده که یک جاسوس دوجانبه بود، این توطئه را افشا کرد.
طبق گزارش آیتیوی، قرار بود در پاییز گذشته مقابل دفتر ایراناینترنشنال در لندن یک خودروی بمبگذاری شده منفجر شود، اما به دلیل حضور نیروهای امنیتی در اطراف ساختمان این شبکه، این نقشه تغییر کرد و نقشه قتل فرداد فرحزاد و سیما ثابت جایگزین آن شد.
فرد اجیر شده در پاسخ به پرسشهایی که آیتیوی از او پرسیده بود گفت ماموران سپاه گفتند باید با کشتن این مجریها به کسانی که میخواهند در این شبکه جایگزین آنها شوند، «درس عبرت» داده شود.
تهدید جمهوری اسلامی، یکی از پنج بحران مهم جهان
وزیر خارجه بریتانیا در مصاحبه با تلگراف تهدید جمهوری اسلامی را یکی از پنج «بحران» چشمگیری خواند که در کنار جنگ روسیه علیه اوکراین، درگیریهای خاورمیانه، تروریسم و تغییرات اقلیمی، «شرایط بسیار سختی را در جهان ایجاد کرده است.»
کامرون گفت: جمهوری اسلامی کاملا یک نفوذ مخرب در منطقه و جهان دارد و در این شکی نیست. حوثیها، حزبالله لبنان و شبهنظامیان عراق به حمله به پایگاهها و نیروهای بریتانیا و آمریکا ادامه میدهند.
او افزود: در مقایسه با سالها و دهههای گذشته، سطح خطر و ناامنی در جهان به شدت بالا رفته و تهدید ایران بخشی از این تصویر است.
وزیر خارجه بریتانیا از حملههای حوثیها در دریای سرخ به شدت ابراز نگرانی کرد و گفت آزادی کشتیرانی و امنیت دریانوردی برای بریتانیا و همه کشورهای جهان از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است.
مصطفی دارایینژاد، رییس اتحادیه بارفروشان تهران روز شنبه دوم دی در گفتوگو با بازارنیوز، از کاهش ۳۰ درصدی فروش میوه در شب یلدای امسال خبر داد.
او کاهش «قدرت خرید مردم» را دلیل اصلی این اتفاق عنوان کرد و گفت سال قبل مردم سبدی میوه میخریدند، اما امسال کیلویی خرید کردند.
به گفته دارایینژاد، شب یلدای سال گذشته همه بارهای میوه به سرعت فروخته شده بود، اما امسال نزدیک به ۵۰ درصد از این بارها روی دست میوه فروشیها ماند.
پیش از او هم شماری از رسانهها در ایران در گزارشهایی به کساد بازار میوه و آجیل در شب یلدا، قیمتهای بالای اقلام خوراکی و ناتوانی مردم در خرید پرداخته بودند.
پایگاه خبری آفتاب در گزارشی به نقل از یک فروشنده خشکبار در یزد نوشت مردم با نیت خرید وارد فروشگاه میشوند، اما وقتی قیمتها را میبینند از خرید منصرف شده یا خرید خود را محدود کرده و با حدود ۲۰۰ گرم آجیل از مغازه بیرون میروند.
این رسانه همچنین به نقل از شهروندان، یلدای ۱۴۰۲ را «گرانترین یلدای ایرانیان» ارزیابی کرد و نوشت تشکیل گشتهای نظارتی دولت بر فروشندگان هم بیاثر است.
دولت و اصناف، هر سال در مناسبتهای مختلف مانند عید نوروز و شب یلدا، قیمت اقلام پر فروش در این ایام را اعلام میکنند اما بسیاری از مواقع، این قیمتگذاری دستوری در بازار آزاد رعایت نمیشود.
خبرگزاری مهر با اشاره به قیمتهای رسمی اعلام شده از سوی ستادهای تنظیم بازار گزارش داد که یک خانواده چهار نفره اگر فقط سه مهمان برای یک یلدا داشته باشد باید دو میلیون تومان هزینه شام، پذیرایی، میوه، شیرینی و آجیل بدهد.
این خبرگزاری به نقل از یک شهروند در سمنان نوشت که آجیل در سادهترین حالت و کمترین میزان ۶۰۰ هزار تومان قیمت دارد.
گزارشهای دیگر نشان میدادند آجیل شب یلدای امسال تا یک میلیون و ۷۰ هزار تومان به فروش رسیده است.
علاوه بر فعالان بازار، شماری از مخاطبان ایراناینترنشنال نیز با ارسال ویدیوها و پیامهایی از کاهش قدرت خرید عمومی و گرانی کالاها گفتند.
در یک نمونه، مخاطبی از شیراز به ایراناینترنشنال گفت که در میدان میوه و ترهبار جنس فراوان است اما به علت پایین آمدن قدرت خرید مردم، بازار در آستانه شب یلدا خلوت است.
پیشتر خبرگزاری ایلنا در گزارشی از تشدید کاهش قدرت خرید مردم خبر داده و نوشته بود بخشی از کارگران در نیمه دوم ماه تنها با «یک تخم مرغ» زندگی میکنند.
ایلنا در این گزارش نوشت هزینه سبد معیشت خانوار در تهران دستکم ۲۵ میلیون تومان است و با درآمد ۹ میلیون تومانی فقط ۳۶ درصد از هزینههای حداقلی تامین میشود: «بنابراین بیشتر از نصف ماه، ته جیب کارگران خالیِ خالی است.»
روزنامه همشهری نیز اخیرا در گزارشی تاکید کرده بود یارانه پرداختی تاثیری در زندگی و هزینههای مردم ندارد و با افزایش سهم مسکن و خوراک، سایر هزینهها از جمله بهداشت، تفریح، آموزش و پوشاک کاهش پیدا کرده است.
بر اساس آخرین برآوردهای بانک مرکزی، نرخ تورم در ایران در مهر ماه سال جاری به بالاترین میزان خود در ۲۲ ماه اخیر رسید. وبسایت اکو ایران نیز نرخ تورم سالانه مهر را ۵۴/۸ درصد اعلام کرده بود.
انجمن صنفی روزنامهنگاران استان تهران روز شنبه دوم دی با انتشار بیانیهای، اجرای احکام، بازداشت و احضار روزنامهنگاران را باعث تاسف خواند و خواهان خویشتنداری بیشتر دستگاه قضایی در برابر خبرنگاران شد.
این بیانیه به قطعی شدن حکم زندان و اجرای احکام سعیده شفیعی و نسیم سلطانبیگی و محکومیت سارا معصومی به زندان و ممنوعالکاری، اشاره کرد.
سعیده شفیعی و نسیم سلطانبیگی، روزنامهنگارانی بودند که در جریان خیزش انقلابی بازداشت شدند.
هر یک از این دو اوایل آبان امسال به سه سال و هفت ماه حبس تعزیری به اتهام «اجتماع و تبانی علیه نظام»، هشت ماه حبس برای فعالیت تبلیغی علیه نظام، دو سال ممنوعیت خروج از کشور و دو سال ممنوعیت عضویت در گروهها محکوم شدند.
روز ۲۹ آذر نیز وکیل پرونده سارا معصومی از محکومیت موکلش به شش ماه حبس و دو سال ممنوعیت از فعالیت خبرنگاری خبر داد و یادآور شد شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب مصداق عنوان اتهامی او را «گزارش ضابطان» و «نشر یک توییت درباره آرمیتا گراوند» اعلام کرده است.
در دو ماه گذشته خبرهایی درباره احضار، اعلام جرم و تشکیل پرونده قضایی علیه چند روزنامهنگار به دلیل انتشار مطالب انتقادی یا موضعگیری درباره قتل حکومتی آرمیتا منتشر شد.
علاوه بر سارا معصومی، متین غفاریان، مدیر کانال خبری روزآروز، زینب رحیمی، میلاد علوی، امید توشه و مریم شکرانی، دیگر روزنامهنگاران این فهرست هستند.
آرمیتا گراوند روز ۹ مهر در ایستگاه متروی شهدای تهران بیهوش شد و به کما رفت. خبر جان باختن او پس از ۲۸ روز بستری زیر نظر نهادهای امنیتی در بیمارستان نظامی فجر، روز شش آبان اعلام شد.
بر اساس گزارشها او به دلیل حمله یک زن چادری آسیب دید. برخی این زن را «حجاببان» و برخی دیگر «آتش به اختیار هوادار حکومت» معرفی کردند.
در مراسم خاکسپاری آرمیتا دستکم ۶۲ زن از تشکلهای دانشجویی، وکیلها و خانوادههای دادخواه از جمله نگار استادآقا، از اعضای تحریریه اعتمادآنلاین بازداشت شدند.
انجمن صنفی روزنامهنگاران استان تهران در بیانیه خود به احضار یا بازداشت خبرنگاران دیگری چون هادی کساییزاده و شکایت از روزنامه اعتماد هم اشاره کرد و نوشت بروز فضایی که در آن خبرنگاران از عواقب فعالیت حرفهایشان بیم داشته باشند، موجب میشود نتوانند به وظایف ذاتیشان در این حرفه بپردازند.
به گفته نویسندگان بیانیه، این ابهام برای روزنامهنگاران وجود دارد که حدود برخورد با آنها شامل چه موارد روشن یا نانوشتهای است؟
این انجمن گفت از ارکان قضایی و ضابطان انتظار میرود خویشتنداری پیشه کرده و به هر بهانهای خبرنگاران منتقد را فرا نخوانند.
اعلام جرم و تشکیل پرونده قضایی برای فعالان شبکههای اجتماعی و چهرههای سرشناس از پاییز گذشته و شکلگیری خیزش انقلابی و با دستور مستقیم غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه کلید خورد.
اژهای اوایل آذر ۱۴۰۱ از دستور خود به مسوولان ذیربط قضایی کشور و دادستان تهران خبر داد تا چنانچه فردی «حرف دروغی یا ادعای بدون سندی» منتشر کرد، در کوتاهترین زمان ممکن «او را احضار کنند و مستندات ادعایش را بخواهند».
اکبر منتجبی، رییس هیات مدیره انجمن صنفی روزنامهنگاران استان تهران هفدهم مرداد امسال با اشاره به بازداشت خبرنگاران به روزنامه هممیهن گفته بود: «دوران سیاه روزنامهنگاری تمام نشده و یکدستسازی سیستم، بیشترین فشار و تمرکزش روی بازداشت، حذف و طرد روزنامهنگاران است.»
اواخر شهریور امسال فدراسیون بینالمللی روزنامهنگاران اعلام کرد پس از کشته شدن مهسا ژینا امینی، دستکم ۱۰۰ روزنامهنگار در ایران بازداشت و بیش از ۲۱ نفر آنان در مجموع به ۷۷ سال زندان محکوم شدند.
تعدادی از این روزنامهنگاران مانند الهه محمدی و نیلوفر حامدی از حدود ۱۵ ماه پیش تاکنون در زندان هستند.
سازمان گزارشگران بدون مرز اردیبهشت امسال وضع آزادی رسانهها در جمهوری اسلامی را همچنان «بسیار نگرانکننده» ارزیابی و اعلام کرد ایران به سومین زندان بزرگ روزنامهنگاران در جهان بدل شده است.
علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی با انتقاد از کسانی که خواستار تحریم انتخابات پیشرو در ایران شدهاند، گفت که برگزاری انتخابات جلوی دیکتاتوری و هرجومرج و ناامنی در کشور را گرفته است.
خامنهای روز شنبه دوم دی در یک دیدار عمومی به انتخابات آینده مجلس شورای اسلامی اشاره کرد و گفت: «عدهای برای انتخابات در جمهوری اسلامی اشکالتراشی میکنند و میخواهند مردم را دلسرد کنند.»
او افزود: «بعضیها برای اینکه مردم را از انتخابات دلسرد کنند مشکلات را جلوی چشم میآورند. اگر مشکلات وجود دارد، راهحل آن انتخابات است؛ اتفاقا برای آنکه مشکلات برطرف شود باید در انتخابات شرکت کرد.»
مقامهای جمهوری اسلامی بارها اعلام کردهاند که شرکت در انتخابات، فارغ از اینکه با چه گرایش و چه سلیقهای باشد، رای به جمهوری اسلامی است.
تاکنون علاوه بر فعالان سیاسی خارج از کشور، تعدادی از فعالان سیاسی داخل ایران نیز انتخابات پیشرو را تحریم کردهاند.
پیشتر سعید مدنی، جامعهشناس زندانی، در بیانیهای از زندان اوین، انتخابات را فرصتی سیاستی برای به نمایش گذاشتن مقاومت مدنی برشمرد و تاکید کرد: «اگر کمترین نشانهای از پذیرش معیارهای حداقلی برای انتخابات مهیا نشود، گذارطلبان از تحریم انتخابات حمایت میکنند.»
مدنی با اشاره به مواضع میرحسین موسوی، از رهبران جنبش سبز، در زمینه گذارطلبی و تن ندادن به انتخابات صوری گفت: «زمان آن رسیده تا اصلاحطلبان بیشتر به عدالت و حقیقت توجه کنند.»
در مرداد ماه، فائزه هاشمی، فعال سیاسی و نماینده سابق مجلس که اکنون در زندان اوین محبوس است، در نامهای به حسین مرعشی، اظهارات اخیر دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی درباره انتخابات آتی در جمهوری اسلامی را «متناقض و از سر استیصال» خواند و نوشت که مردم به درستی از اصلاحطلبان عبور کردهاند.
او از دست رفتن موقعیتهای رسمی و محو اصلاحطلبان در نظام سیاسی کشور را عمدتا به دلیل «پشت کردن آنها به مطالبات عمومی و وعدههای خود، قرار گرفتن نسبی در کنار حکومت و اعلام نظر شبههدار و دو پهلو نسبت به اعتراضات عمومی از ۱۳۹۶ تا کنون» دانست.
انتخابات مجلس شورای اسلامی قرار است اسفند ماه برگزار شود.
بر اساس آمارهای رسمی، در دوره پیشین این انتخابات بیش از نیمی از واجدان رایدهی در آن شرکت نکردند.
درخواست حکومت برای مشارکت در انتخابات در حالی است که بسیاری از داوطلبان از جمله برخی از نمایندگان فعلی و پیشین مجلس رد صلاحیت شدهاند.
نمایندگانی که رد صلاحیت شدهاند معتقدند که این حذف، بر اساس رویکرد تنبیهگرایانه دولت ابراهیم رئیسی بوده، زیرا این نمایندگان از برخی برنامهها و سیاستهای دولت انتقاد کرده بودند.
این اولین بار نیست که نمایندگان مجلس شورای اسلامی در دوران نمایندگی خود از سوی نهادهای اجرایی یا شورای نگهبان برای نامزدی دوباره در انتخابات مجلس رد صلاحیت میشوند.
با این حال، مقامهای جمهوری اسلامی بر مشارکت مردم در انتخابات تاکید دارند.
پیشتر احمد علمالهدی، امام جمعه مشهد گفته است: «در راس این نظام، ولی فقیه وجود دارد و هرچه مصلحت باشد، مقام معظم رهبری دستور میدهند، لذا به خاطر عدم احراز صلاحیت برخی داوطلبان نباید انتخابات را تحریم کرد.»