واکنش‌ها به انتصاب نماینده ایران به ریاست یک مجمع شورای حقوق بشر:‌ ناامیدکننده و خجالت‌آور

روز پنج‌شنبه ۲۱ اردیبهشت، احمدرضا پورخاقان، رییس سازمان قضایی نیروهای مسلح، به گفته خودش با هدف «رسیدگی و برخورد قاطع با خاطیان و مجرمان پرونده حادثه هشتم مهر ماه و احقاق حق کسانی که به آن‌ها ظلم شده» به استان سیستان و بلوچستان سفر کرد و گفت که در این پرونده در مجموع برای ۲۶ نفر کیفرخواست صادر شده است.

این در حالی است که تنها اتهام ۱۱ نفر از متهمان این پرونده، تیراندازی منتهی به قتل و جرح است و برای ۱۵ نفر باقی‌مانده به اتهام «سوءاستفاده از موقعیت شغلی، تیراندازی برخلاف مقررات، لغو دستور و ترک فعل‌هایی که اتفاق افتاده» کیفرخواست صادر شده است.

انتشار نتایج اولیه از رسیدگی به پرونده کشتار شهروندان زاهدانی از سوی نیروهای مسلح در هشتم مهر ماه سال گذشته در شرایطی است که روز گذشته (۲۰ اردیبهشت)، مولوی عبدالحمید اسماعیل‌زهی، امام جمعه اهل سنت زاهدان، از «تبعیض» و «نگاه مذهبی» به‌عنوان دو مشکل اصلی کشور یاد کرد و گفت: «اگر در نیروهای مسلح از تمام مذاهب و اقوام می‌بود، حوادثی چون جمعه خونین به وجود نمی‌آمد.»

اسماعیل‌زهی به صورت تلویحی به تداوم جمعه‌های اعتراضی مردم زاهدان تا «حصول نتیجه» رسیدگی قانونی به این جنایت اشاره کرد و گفت: «اگرچه تاکنون آن‌طور که باید نتیجه خاصی حاصل نشده است اما مردم پیگیر هستند.»

او پیش از این هم نسبت به رویکرد مقامات قضایی در بازداشت و صدور حکم برای ماموران رده پایین در پرونده جمعه خونین زاهدان اعتراض کرده بود.

در جدیدترین سخنانی که از سوی رییس سازمان قضایی نیروهای مسلح منتشر شده، جزییات بیشتری از این پرونده و مسوولیت متهمان آن بیان نشده اما پورخاقان تاکید کرده است: «در برخورد با خاطیان و کسانی که در این حادثه تلخ مرتکب جرم شدند، هیچ اغماضی در کار نیست.»

او البته گفته است علاوه بر عاملان کشتار مردم، عواملی که باعث «تحریک برخی از جوانان اهل سنت در صف نماز مصلای اهل سنت زاهدان» شدند و «در سایه این تحریک افراد ضد انقلاب با سوءاستفاده از شرایط، حادثه خونین زاهدان را رقم زدند و همچنین اشخاصی که در فضای مجازی اقدام به تحریک جوانان اهل سنت کردند» هم شناسایی شده‌اند و با آن‌ها برخورد قاطع می‌شود.

عبدالحمید اسماعیل‌زهی پس از جمعه خونین زاهدان در روز هشتم مهر، بارها با حمایت از خیزش انقلابی مردم، علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی را مسوول کشتار مردم زاهدان دانسته و خواستار لغو احکام اعدام و محاربه برای معترضان شده است.

خطبه‌های انتقادی او در نمازهای جمعه‌ زاهدان پس از هشتم مهر، بخشی از تظاهرات و راهپیمایی‌های هفتگی و ثابت مردم زاهدان است که پس از نماز برگزار می‌شود و به جمعه‌های اعتراضی این شهر شهره شده است.

به گفته فعالان حقوق بشر در جمعه خونین زاهدان در هشت مهر ۱۴۰۱، بیش ۱۰۰ نفر از جمله تعدادی زن و کودک از سوی ماموران حکومتی کشته شدند.

علاوه بر این در حملات این روز ده‌ها نفر از شهروندان دچار نقص عضو، قطع نخاع و نابینایی از یک یا هر دو چشم شدند.

امیرعبداللهیان روز پنج‌شنبه ۲۱ اردیبهشت به خبرگزاری ایرنا گفت: «عربستان سعودی روز سه‌شنبه سفیر جدید خود را در تهران معرفی کرد. ما هم به زودی سفیر جدید خود در ریاض را به دولت عربستان سعودی معرفی خواهیم کرد.»

او درباره زمان بازگشایی سفارت‌خانه‌های ایران و عربستان سعودی نیز با توجه به فرا رسیدن موعد دو ماهه، گفت: «همکارانم چند هفته‌ای هست در تلاش‌ هستند سفارت‌خانه و سرکنسولگری‌مان آماده بازگشایی شود.»

بر اساس توافق صورت گرفته میان ایران و عربستان سعودی که در اسفند ماه در چین به امضا رسید، دو کشور دو ماه فرصت داشتند سفارت‌خانه‌های خود را بازگشایی کنند.

هم‌زمان اما احسان خاندوزی، وزیر اقتصاد و امور دارایی جمهوری اسلامی روز پنج‌شنبه ۲۱ اردیبهشت در راس هیاتی اقتصادی برای شرکت در اجلاس بانک اسلامی به جده سفر کرد.

این نخستین سفر یکی از مقام‌های بلندپایه دولت جمهوری اسلامی ایران به عربستان سعودی پس از توافق اخیر با این کشور است.

پیشتر مهدی صفری، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در یک نشست خبری گفته بود: «مشکل رفت و آمد تجار ایرانی به عربستان سعودی تا یک ماه دیگر حل می‌شود و یک هیات تجاری سعودی به زودی وارد کشور می‌شود.»

ریاض به تازگی روابط با سوریه را نیز بهبود بخشیده است. وزارت امور خارجه عربستان سعودی در بیانیه‌ای اعلام کرد فعالیت نمایندگی دیپلماتیک این کشور در سوریه از سر گرفته شده.

دولت سعودی این تصمیم را «برآمده از پیوندهای برادرانه‌ دو ملت‌» و تمایل ریاض به مشارکت در اقدام‌های مشترک کشورهای عربی و تقویت امنیت و ثبات منطقه عنوان کرد.

پادشاه عربستان سعودی از بشار اسد، رییس دولت سوریه، دعوت کرده است در نشست اتحادیه عرب در روز ۲۹ اردیبهشت در جده شرکت کند.

این دعوت‌نامه که سفیر عربستان سعودی در اردن آن را در دمشق به بشار اسد ارائه کرد، حاوی «سلام‌ گرم و صمیمانه پادشاه و ولیعهد سعودی به رییس‌جمهوری سوریه» است.

هم‌زمان با بهبود روابط عربستان سعودی با ایران و سوریه، آمریکا تلاش‌هایی را برای عادی‌سازی روابط بین اسرائیل و عربستان سعودی آغاز کرده و دو مقام ارشد دولت بایدن، پس از سفر به ریاض، با بنیامین نتانیاهو دیدار کردند.

جعفری که دچار آسیب نخاعی شدید است، در حرکت مسالمت‌آمیزی مقابل اداره بهزیستی لنگرود پلاکاردهایی اعتراضی در دست گرفت و خواستار تحقق عدالت و نیز اجرای ماده ۲۷ شده بود که به گفته او با گذشت پنج سال از تصویب، هنوز به مرحله اجرا نرسیده است.

بر اساس این ماده قانونی، دولت مکلف است کمک‌هزینه معیشت افراد دارای معلولیت بسیار شدید و شدید، شامل معلولیت‌های جسمی-حرکتی، ذهنی، اعصاب و روان، نابینایی و ناشنوایی را که فاقد شغل و درآمد هستند، به میزان حداقل دستمزد سالانه، پرداخت کنند.

میثم جعفری در تجمع تک‌نفره خود خواستار اجرای عدالت برای «معلولان متوسط و خفیف» هم شده و گفته بود اجرا نکردن قانون، «اهانت به شأن و منزلت انسانی و نقض آشکار حقوق بشر در کشور» محسوب می‌شود.

پس از احضار جعفری به دادسرای عمومی و انقلاب لنگرود به اتهام «تبلیغ علیه نظام» به دلیل این اعتراض مسالمت‌آمیز، این کنشگر در ویدیویی که در اینستاگرامش منتشر کرد و بسیاری از آن با عنوان «اعتراف اجباری» بر اساس رویه ثابت جمهوری اسلامی در مواجهه با همه معترضان به سیاست‌های حکومت یاد کردند، به مطالبات سراسری افراد دارای معلولیت در تاریخ ۱۰ اردیبهشت پرداخت و گفت: «... من یک مطالبه‌گر بر اساس قانون مطالبه‌گری هستم و به هیچ کجا وصل نیستم.»

افراد دارای معلولیت در ماه‌های اخیر و در پی رشد تورم و گرانی، بارها در تجمعات سراسری خود به اجرایی نشدن قانون معلولان و حذف ردیف بودجه قانون حمایت از این جامعه اعتراض کرده‌اند اما این تجمع‌ها گاهی با برخورد نیروهای امنیتی و حتی بازداشت معترضان مواجه شده است.

روز دوشنبه ۱۸ اردیبهشت نیز سه فرد دارای معلولیت جسمی در زاهدان از سوی ماموران اداره اطلاعات بازداشت شدند.

به گفته کمپین «فعالین بلوچ»، چند خودرو از ماموران اطلاعات به منزل این سه شهروند که خواهر و برادر هستند یورش‌ برده و با وجود «التماس» والدین، آن‌ها را بازداشت کرده‌اند اما دلیل دستگیری آن‌ها مشخص نیست.

روز جمعه نیز ویدیوهایی از بر هم زدن تجمع تفریحی چند فرد دارای معلولیت از سوی نیروی انتظامی منتشر شد. این ویدیو نشان می‌داد ماموران انتظامی از برگزاری مراسم شاد برای شهروندان معلول در پارک قائم تهران، ممانعت می‌کنند.

گفته می‌شود ماموران نیروی انتظامی به بهانه عدم اخذ مجوز از سوی برگزار‌کنندگان، مانع از برگزاری این مراسم شدند که این اقدام با اعتراض خانواده افراد دارای معلولیت مواجه شد.

روزنامه کیهان به مدیرمسوولی حسین شریعتمداری در این یادداشت افزود: «آن زمان که خاتمی به همراه [میرحسین] موسوی در فتنه ۸۸ علیه اسلامیت و جمهوریت و رای مردم آشوب را ساماندهی کردند و مشغول خیانت و سواری دادن و اجرای دیکته سرویس‌های جاسوسی آمریکا و انگلیس و اسرائیل بودند، انقلاب منحرف شده بود؟»

مقام‌ها و رسانه‌های جمهوری اسلامی به اعتراضات سراسری که پس از انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ روی داد، «فتنه» می‌گویند.

این روزنامه به آخرین انتخابات ریاست جمهوری نیز اشاره کرد و ادامه داد: «ائتلاف [حسن] روحانی و خاتمی و مدیران ‌اشرافی، رکورد‌های منفی اقتصادی بر جای گذاشت، خاتمی و ۱۶ حزب اصلاح‌طلب در انتخابات سال ۱۴۰۰ از [عبدالناصر] همتی و لیست جمهور برای شورای شهر حمایت کردند اما مردم یک‌صدا از روی نعش آن‌ها رد شدند. بی‌محلی مردم به خاتمی به معنای انحراف مسیر انقلاب نیست.»

کیهان در ادامه نوشت: «خاتمی بدون این که بابت خسارت‌های وارده به زندگی مردم در اثر حمایت از دولت‌ اشرافی مدعی اصلاحات-اعتدال عذرخواهی کند، با بی‌صداقتی و طبق خواست دشمن حرف می‌زند.»

این روزنامه با «اغتشاشات» خواندن خیزش سراسری علیه جمهوری اسلامی نیز نوشت که خاتمی در اغتشاشات هم «هیزم‌کش دشمن» بود: «[او] پیش از اعلام نظر مراجع قانونی درباره فوت مهسا امینی، به عقده‌گشایی و اتهام‌پراکنی اقدام کرد و با وجود عیان شدن دست گروهک‌های تروریست و تجزیه‌طلب، خیانت خود را جبران نکرد.»

محمد خاتمی، از چهره‌های ارشد اصلاح‌طلبان و رییس‌جمهوری اسبق ایران، به تازگی در سخنانی با تاکید بر مواضع قبلی خود گفت: «پیش از این گفتم براندازی نه ممکن است نه مطلوب اما آنچه الان جاری است خودبراندازی است و حرف اصلاحات به حاکمیت این است که خودبراندازی نکنید، اصلاح کنید تا جامعه راضی باشد و زمینه پیشرفت فراهم شود.»

او افزود: «به آنچه خیرخواهان بارها گفته‌اند که بیایید آزادی و عفو عمومی بدهید و حصر را بردارید و زندانیان را آزاد کنید، گوش ندادند ولی می‌توانیم آرزو کنیم که همه آن‌ها که در بند و در محدودیت و حصر هستند و زندانیان سیاسی به خصوص معلمان و کارگران زندانی آزاد شوند و همه با هم در کنار یکدیگر، جامعه متکثر ایران را با هدف اعتلا و پیشرفت و برخورداری جامعه و حفظ حرمت افراد پیش ببریم؛ معتقدم انقلاب این را می‌خواست و اگر امروز نیست یعنی انقلاب از مسیر خود منحرف شده است.»

حمله کیهان به خاتمی در حالی است که در روزهای اخیر حملات علیه روحانی نیز شدت گرفته و حسن رحیم‌پور ازغدی، از نظریه‌پردازان اصولگرای جمهوری اسلامی، او و اطرافیانش را «جاسوس» نامیده است.

پس از آن، روحانی در نامه‌ای به قوه قضاییه خواستار پیگرد قضایی رحیم‌پور شد.

از سوی دیگر علی لاریجانی در یادداشتی، خبر خبرگزاری تسنیم را رد کرد و گفت که برای شرکت در انتخابات مجلس آینده برنامه‌ای ندارد.

روز دوشنبه، هجدهم اردیبهشت با سقوط ۱۲۴ هزار واحد شاخص، به‌عنوان روزی تاریخی و بی‌سابقه در تاریخ بورس ایران ثبت شد و پس از آن تا آخرین روز کاری هفته یعنی چهارشنبه، این ریزش ادامه یافت.

مجید عشقی، رییس سازمان بورس اما امروز (پنج‌شنبه) فراز و فرود بازار را «کاملا طبیعی» توصیف کرد و مدعی شد یکی از دلایل افت سنگین بازار در روز دوشنبه، «دامنه نوسان» بوده است.

عشقی در توضیحی اضافه کرد: «با افزایش دامنه نوسان، هیجانات بازار با سرعت بیشتری تخلیه می‌شود. برخی شایعات مطرح شد و برخی بر آن دامن زدند که این مسائل را پیگیری حقوقی خواهیم کرد.»

او درباره کنترل این نوسانات هم گفت: «نمی‌توانیم بازار را همیشه از نوسانات مصون بداریم. به همین خاطر ابزار و صندوق‌هایی قرار دادیم تا افراد بر اساس میزان ریسک‌پذیری در آن‌ها سرمایه‌گذاری کنند. در میان‌مدت و بلندمدت با توجه به فرآیند دوسویه شدن جریان معاملات در بازار سرمایه، شرایط این بازار بهتر خواهد شد.»

رییس سازمان بورس همچنین تقصیر این ریزش سنگین را بر گردن نگاه «کوتاه‌مدت» معامله‌گران گذاشت و گفت: «با توجه به حجم معامله‌گران، آن‌ها را نمی‌توان کنترل کرد و توقع داشت همیشه رو به بالا خرید کنند. همین باعث شد تا عرضه‌ها در دو روز گذشته افزایش یابد. اکنون شرایط بنیادی شرکت‌های بورسی، نهادهای مالی، منابع مالی بازرگردان‌ها قابل مقایسه با سال ۹۹ نیست.»

این ادعا در حالی مطرح می‌شود که به گفته کارشناسان اقتصادی دولت با دخالت دستوری در بازار بورس مانع از معامله و فروش از سوی بسیاری شرکت‌ها می‌شود.

روز چهاشنبه و پس از چهار روز متوالی ریزش بورس، میزان خروج پول حقیقی از این بازار به مرز ۱۳ هزار میلیارد تومان رسید.

در هفته گذشته شاخص کل بورس بیش از ۱۰ درصد افت کرد، بیش از ۲۰۰ شرکت بورسی بالای ۲۰ درصد اصلاح کردند و بازار سهام سه اَبَرکانال را از دست داد.

درحالی‌که هم وزارت اقتصاد و هم مدیران بورس به وظیفه ذاتی بازارسازها و «حقوقی‌ها» تاکید دارند و می‌گویند موظف‌اند برای تعادل بازار در عرضه و تقاضا دخالت کنند اما مردم و کارشناسان اقتصادی می‌گویند بازار سهام با دستکاری، رفتار غیراخلاقی و غیر حرفه‌ای بازارسازها رها شده است.

به گفته ناظران، فروش دستوری بازارگردان‌ها، شرکت‌ها و حقوقی‌های بزرگ مهم‌ترین اخلال را در بازار بورس ایجاد می‌کند.