سرگی کیسلیتسیا، سفیر اوکراین در سازمان ملل، در پاسخ به خبرنگار ایراناینترنشنال درباره بررسی همکاری پهپادی ایران و روسیه در شورای امنیت گفت: خجالتآور است که روسیه و ایران دارند با نقض قطعنامه شورای امنیت عملا به صورت این شورا تف میاندازند.
شرکت کانادایی بمباردیه جزییات جدیدی درباره بهکارگیری موتورهای ساخت این شرکت در پهپادهای ایرانی کشف کرده و پس از تحقیق به این نتیجه رسیده این موتورها از سوی هیچکدام از توزیعکنندگان مجاز به ایران یا روسیه فروخته نشده. تحقیقات بیشتر از یک زنجیره تامین مخفی حکایت دارد.
بر اساس اعلام این شرکت مستقر در ایالت کبک کانادا، اکنون مقامهای دولتی کانادا مشغول بررسی نتایج تحقیقات صورت گرفته در این زمینه هستند.
شرکت بمباردیه پس از همکاری با اوکراین اعلام کرد دستکم بخشی از مسیری که موتورهای ساخت این شرکت طی کرده، شامل اتریش میشود.
همزمان یک شرکت بریتانیایی که منبع تسلیحات به کار گرفته شده در مناطق جنگی را ردیابی میکند (Conflict Armament Research) اعلام کرده که در حال تحقیق در این زمینه است اما یک مقام این شرکت روز پنجشنبه ۲۲ دی گفت عملیات ردیابی هنوز ادامه دارد.
در هفتههای اخیر و با تداوم به کار گیری پهپادهای ساخت ایران از سوی روسیه در تهاجم علیه اوکراین، توجههای زیادی به قطعات کشف شده در این پهپادها که ساخت کشورهای غربی هستند جلب شده است.
شرکت بریتانیایی در گزارشی درباره اوکراین اعلام کرده که جمهوری اسلامی توانسته ساختارهای تحریمی کنونی را دور بزند و قابلیتها و انعطافپذیری بیشتری به سلاحهای خود بیفزاید.
پیشتر شرکت بمباردیه اعلام کرده بود موتورهایش برای هواپیماهای غیرنظامی طراحی شدهاند.
همچنین پیشتر شبکه خبری سیانان در گزارشی اعلام کرد ۴۰ قطعه از قطعات پهپادهای سرنگون شده ایرانی در اوکراین، محصول ۱۳ شرکت مختلف آمریکایی بوده و ۱۲ قطعه نیز ساخت شرکتهایی از سوئیس، کانادا، ژاپن، تایوان و چین هستند.
در این گزارش اعلام شد شواهدی مبنی بر نقض تحریمها علیه جمهوری اسلامی از سوی این شرکتها وجود ندارد و ممکن است این قطعات از طریق شرکتهای ثالث به ایران ارسال شده باشد.
سیانان همچنین نوشت که رهگیری این قطعات کار بسیار سختی است زیرا آنها کاربردهای دوگانه دارند و در دسترس هستند.
پیش از این نیز وزارت دفاع اسرائیل اعلام کرده بود موضوع پیدا شدن یک قطعه تولید اسرائیل در پهپادهای ساقط شده ایرانی در اوکراین را بررسی میکند.
بر اساس تحقیقی که نتیجه آن در روزنامه آمریکایی وال استریت ژورنال منتشر شده، در میان صدها قطعه اروپایی و آمریکایی به کار رفته در پهپادهای ایرانی استفاده شده در جنگ اوکراین از سوی روسیه، یک لنز پیشرفته مادون قرمز هم وجود دارد.
همزمان با تلاشها برای کشف شبکه تامین قطعات برای پهپادهای جمهوری اسلامی، کشورهای غربی تحریمهایی را علیه نهادها و مقامهای دخیل در برنامه پهپادی ایران وضع کردهاند.
چندی پیش وزارت امور خارجه کانادا اعلام کرد تحریمهای جدیدی را علیه شش شخص و دو نهاد جمهوری اسلامی در ارتباط با نقض حقوق بشر و تامین پهپاد برای روسیه اعمال کرده و این تحریمها صنایع هوایی شاهد و صنایع هوایی قدس سپاه پاسداران را هدف قرار داده است.
به گفته وزیر امور خارجه کانادا، شرکتهای تحریم شده، صنایع هوایی شاهد و قدس، نقشی کلیدی در اقدامهای جمهوری اسلامی برای کمک به تجاوز روسیه به اوکراین ایفا میکنند.
پیش از آن نیز وزارت خزانهداری آمریکا سه نهاد و دو شخص را که در تولید و انتقال پهپادهای ایران به روسیه نقش داشتهاند تحریم کرد. اتحادیه اروپا و بریتانیا نیز تحریمهای مشابهی را علیه جمهوری اسلامی وضع کردند.
در حالی که برخی تحلیلگران دلیل برکناری فرمانده ارشد روسیه در حمله به اوکراین را نشانه افزایش حملات و خونینتر شدن جنگ دانستهاند، برخی دلیل این تغییر را نگرانی ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، از قدرتمندتر شدن سرگئی سورویکین ذکر کردهاند.
وزیر دفاع روسیه روز چهارشنبه ۲۱ دی ماه اعلام کرد ژنرال والری گراسیموف، رییس ستاد ارتش روسیه، جایگزین سرگئی سورویکین، فرمانده نیروهای روسیه در حمله به اوکراین میشود که ۱۶ مهر ماه به این سمت منصوب شده بود.
یکی از اقدامات دوره فرماندهی سرگئی سورویکین حمله به زیرساختهای انرژی اوکراین با استفاده از پهپادهای ایرانی بود.
عقبنشینی از خرسون نیز در دوره فرماندهی او رخ داد که «ضربه بزرگ» به کرملین خوانده شده است.
روسیه روز ۱۲ دی نیز تایید کرد در حمله اوکراین به یک مقر موقت نظامیان روس در شهر ماکیوکا در منطقه دونتسک در شرق اوکراین، دستکم ۶۳ نظامی روسیه کشته شدند. اوکراین اما از کشته شدن ۴۰۰ سرباز روسیه خبر داده بود.
در برخی تحلیلها این اتفاقات از جمله دلایل برکناری فرمانده نیروهای نظامی روسیه در حمله به اوکراین ذکر شده اما برخی تحلیلگران دلیل این تغییر را نگرانی پوتین از قدرتمندتر شدن او میدانند.
به گزارش الجزیره، دیمیتری ترنین، تحلیلگر سیاسی در مسکو، درباره این تغییر گفته است که جنگ در اوکراین در حال «بزرگتر شدن» و «خطرناکتر شدن» است.
او گفت که این موضوع بالاتر از سطح فرماندهی میدانی در اوکراین و در دست پوتین به عنوان فرمانده کل نیروهای مسلح روسیه است.
سرگئی سورویکین در سال ۲۰۱۷ میلادی لقب «قهرمان روسیه» را به دلیل نقشش در عملیات نظامی ویرانگر روسیه در سوریه گرفت.
دلیل شهرت او تاکتیکهای جنگی غیرمتعارف و بیرحمی او در عملیاتهای نظامی است و به همین دلیل به «ژنرال آخرالزمان» شهرت یافته است.
سورویکین در اوایل دهه ۹۰ در جنگ دوم چچن نیز شرکت کرده بود که روسیه با بیرحمی، کشتار و ایجاد ویرانی وسیع، توانست جداییطلبان چچنی را سرکوب کند.
یک مقام بلندپایه دولت جو بایدن اعلام کرد فروش پهپادهای مرگبار ایران به روسیه برای استفاده در تهاجم مداوم این کشور به اوکراین به این معنی است که جمهوری اسلامی ممکن است «در جنایات جنگی گسترده مشارکت داشته باشد».
جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی کاخ سفید، این اتهام علیه جمهوری اسلامی را در گفتوگو با خبرنگارانی مطرح کرد که رییسجمهوری آمریکا را در سفر به مکزیک همراهی میکردند.
خبرگزاری آسوشیتدپرس نوشت که این اتهام هر چند نشانه تغییر سیاست نیست اما از تندترین اظهارات مقامهای آمریکایی علیه جمهوری اسلامی از زمان آغاز ارسال سلاح ساخت ایران به روسیه برای حمایت از جنگ تقریبا یک ساله مسکو در اوکراین به شمار میرود.
آسوشیتدپرس اضافه کرد آمریکا و اروپا به دنبال طرد روسیه و جمهوری اسلامی در دادگاه افکار عمومی هستند زیرا آنها با چالشهایی در زمینه توقف فیزیکی انتقال تسلیحاتی که روسیه به طور فزایندهای به آن متکی است، مواجهاند.
سالیوان گفت که ایران انتخاب کرده است «در مسیری برود که در آن از سلاحهایش برای کشتن غیرنظامیان در اوکراین استفاده میشود».
او گفت جمهوری اسلامی سعی میکند شهرهای اوکراین را «در سردی و تاریکی فرو ببرد، که از دیدگاه ما، ایران را در مکانی قرار میدهد که به طور بالقوه میتواند مشارکت در جنایات جنگی گسترده باشد».
سالیوان به تحریمهای اروپا و آمریکا علیه ایران که پس از افشای فروش تسلیحات ایران به روسیه در سال گذشته از سوی ایالات متحده اعمال شد، به عنوان نمونهای از چگونگی تلاش واشینگتن برای «مشکلتر کردن این مبادلات» اشاره کرد.
او در عین حال اذعان کرد: «روشی که آنان به صورت فیزیکی انجام میدهند، ممنوعیت فیزیکی [انتقال سلاح از ایران به روسیه] را به یک چالش تبدیل میکند.»
اما ند پرایس، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا نیز دوشنبه گفت که ایالات متحده در حال حاضر در ارائه پول، تخصص و سایر حمایتهای لجستیکی به بازرسان اوکراینی و بینالمللی برای بررسی اتهامات جنایات جنگی در اوکراین مشارکت دارد.
او گفت که این تحقیقات میتواند فراتر از اقدامات روسیه باشد.
آقای پرایس به خبرنگاران گفت: «اگر در طول این کار در موقعیتی باشیم که تشخیص دهیم دولت ایران به عنوان یک کل یا مقامات ارشد ایرانی در جنایات جنگی شریک یا مسوول هستند، تلاش خواهیم کرد تا آنها را نیز مورد بازخواست قرار دهیم.»
وزارت خزانهداری آمریکا در یک بسته جدید تحریمی علیه برنامه پهپادی و موشکی جمهوری اسلامی، شش مدیر اجرایی و عضو هیات مدیره صنایع هوایی قدس و مدیر سازمان صنایع هوافضای ایران را تحریم کرد.
وزارت خزانهداری آمریکا روز جمعه ۱۶ دی با انتشار بیانیهای اعلام کرد سازمان صنایع هوایی قدس که ۱۰ سال پیش تحت تحریمهای آمریکا قرار گرفته بود، به عنوان یک سازنده کلیدی تسلیحات جمهوری اسلامی، مسوول طراحی و تولید پهپادها در ایران است.
حجتالله قریشی، قاسم دماوندیان، حمیدرضا شریفی تهرانی، رضا خاکی، مجیدرضا نیازی، ولی ارلانیزاده، کسانی هستند که در چارچوب تحریمهای آمریکا علیه سازمان صنایع هوایی قدس تحریم شدند.
آمریکا همچنین نادر سیاوش خون (سیاوش)، مدیرعامل سازمان هوا فضا را نیز تحریم کرده است. سازمانی که به گفته وزارت خزانهداری آمریکا بر برنامه موشکی جمهوری اسلامی نظارت دارد.
آمریکا این تحریمهای جدید را به منظور محدود کردن ارسال تسلیحات و به ویژه پهپادهای ساخت جمهوری اسلامی به روسیه اعمال کرده است. پهپادهایی که در ماههای گذشته زیرساختها و اهداف و افراد غیرنظامی را در اوکراین هدف قرار دادهاند.
جنت یلن، وزیر خزانهداری آمریکا، با انتشار بیانیهای اعلام کرد: «ما به استفاده از هر ابزاری که در اختیار داریم برای محروم کردن [ولادیمیر] پوتین از سلاحهایی که برای به راه انداختن جنگ وحشیانه و بیدلیل خود علیه اوکراین استفاده میکند، ادامه میدهیم.»
آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، نیز با اشاره به تحریمهای جدید این کشور علیه جمهوری اسلامی گفت: «ایران با ارائه فناوری پهپادی به روسیه بر آتش جنگ اوکراین میدمد.»
بر اساس تحریمهای جدید آمریکا، دارایی احتمالی افراد تحریم شده در آمریکا مسدود میشود و آمریکاییها از معامله با آنان منع خواهند شد.
آمریکا پیشتر نیز تحریمهایی را علیه صنعت پهپادسازی جمهوری اسلامی اعمال کرده است.
پیشتر سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا از همکاری این کشور با اسرائیل برای مختل کردن شبکه اشاعه پهپادهای ساخت جمهوری اسلامی خبر داد و گفت واشینگتن در حال اتخاذ رویکردی هماهنگ برای ایجاد اخلال در ارسال پهپادهای ساخت ایران به روسیه و همچنین سایر گروههای تحت حمایت جمهوری اسلامی است.
ند پرایس در نشست خبری هفتگی خود در این باره اضافه کرد که موضوع پهپادهای ساخت جمهوری اسلامی در گفتوگوهای مقامهای آمریکایی و اسرائیلی پیش از آغاز سال جدید میلادی مطرح شده است.
او تاکید کرد: «ما به دنبال هماهنگ کردن رویکرد خود با کشورها، متحدان و شرکای خود در سراسر جهان هستیم.»
چند روز پیش، فرمانداری منطقه کییف اعلام کرد که روسها با پهپادهای شاهد ساخت ایران، شبانه تاسیسات زیرساختی مهم را هدف قرار دادند.
همزمان با ادامه بمباران مداوم روسیه تا روز دوم سال ۲۰۲۳، امواج پهپادهای روسیه زیرساختهای کلیدی را در پایتخت اوکراین و مناطق اطراف آن هدف قرار دادند.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، یکشنبه گذشته گفت در شب اول سال نیروهای اوکراینی ۴۵ پهپاد شاهد سرنگون کردند.
شبکه سیانان نیز به تازگی در گزارشی اعلام کرد ۴۰ قطعه از قطعات پهپادهای سرنگون شده ایرانی در اوکراین، محصول ۱۳ شرکت مختلف آمریکایی بوده و ۱۲ قطعه نیز ساخت شرکتهایی از سوئیس، کانادا، ژاپن، تایوان و چین هستند.
در این گزارش اعلام شده شواهدی مبنی بر نقض تحریمها علیه جمهوری اسلامی از سوی این شرکتها وجود ندارد و ممکن است این قطعات از طریق شرکتهای ثالث به ایران ارسال شده باشد.
سیانان همچنین نوشت که رهگیری این قطعات کار بسیار سختی است زیرا آنها کاربردهای دوگانه دارند و در دسترس هستند.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، پیشنهاد ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه را برای آتشبس ۳۶ ساعته به مناسبت کریسمس پیروان مذهب ارتدوکس رد کرد و گفت تا زمانی که روسیه نیروهای خود را از سرزمینهای اشغالی خارج نکند، آتشبس برقرار نخواهد شد.
زلنسکی ساعاتی پس از طرح این موضوع از سوی پوتین، با ارسال یک پیام ویدیویی شبانه، این پیشنهاد آتشبس را سرپوشی از سوی روسیه برای جلوگیری از پیشروی اوکراین در منطقه شرقی دونباس و تقویت تجهیزات و نیروهای کمکی خود در این منطقه دانست.
او همچنین تاکید کرد دولت روسیه که به وحشتآفرینی علیه مردم اوکراین ادامه میدهد و مردم خود را برای کشته شدن به جنگ میفرستد، هیچ ارزشی برای زندگی و صلح قائل نیست.
پوتین روز پنجشنبه ۱۵ دی به وزارت دفاع روسیه دستور داد تا از روز جمعه برای ۳۶ ساعت نبردها را در خطوط مقدم جنگ در اوکراین متوقف کند و از اوکراین خواست به احترام این مراسم مذهبی، آتشبس مشابهی اعلام کند.
زلنسکی اما در پیام ویدیویی خود که نه به زبان اوکراینی بلکه به روسی در آن صحبت کرد، با رد این درخواست خطاب به پوتین گفت: «پایان جنگ به معنای پایان دادن به تجاوزات کشور شماست و جنگ زمانی پایان مییابد که سربازان شما [از سرزمینهای اشغالی اوکراین] بروند یا ما آنها را بیرون برانیم.»
دیگر سیاستمداران اوکراینی نیز در واکنشی مشابه، پیشنهاد رهبر روسیه را «ریاکارانه» و «پنهان شدن پشت تعطیلات مسیحی» خواندند.
متحدان غربی اوکراین هم از پیشنهاد آتشبس موقت روسیه انتقاد کردند.
جو بایدن، رییسجمهوری آمریکا، روز پنجشنبه در گفتوگو با خبرنگاران در کاخ سفید، پیشنهاد پوتین را تلاش برای «یافتن مقداری اکسیژن و فضای تنفس» خواند.
بایدن در پاسخ به سوالی درباره دستور پوتین برای آتشبس موقت گفت: «من تمایلی برای پاسخ دادن به هر چیزی که پوتین میگوید ندارم اما برایم جالب بود که او، آماده بمباران بیمارستانها، مهدکودکها و کلیساها در بیست و پنجم دسامبر و سال نو بود.»
آنالنا بربوک، وزیر امور خارجه آلمان هم درتوییتی نوشت اگر پوتین واقعا خواهان صلح بود، «سربازانش را به خانه برمیگرداند».
او تاکید کرد: «آتشبس برای مردمی که تحت اشغال روسیه در هراسی روزانه زندگی میکنند، نه آزادی به ارمغان میآورد و نه امنیت.»
جیمز کلورلی، وزیر امور خارجه بریتانیا هم در توییتر نوشت: «توقف ۳۶ ساعته حملات روسیه، هیچ کمکی به پیشبرد چشمانداز صلح نخواهد کرد.»
کلیسای ارتدکس روسیه کریسمس را بر اساس تقویم جولیان در روز هفتم ژانویه جشن میگیرد.
دستور پوتین برای این آتشبس موقت پس از درخواست کیریل یکم، اسقف اعظم این کلیسا، برای برگزاری مراسم کریسمس صادر شد.