احمد وحیدی، وزیر کشور، اعتراضات سراسری علیه جمهوری اسلامی را بیارتباط با مساله گفتوگو میان مردم و مسئولان دانست و گفت: «اینطور نیست که بین دولت و مردم گفتوگو برقرار نباشد، گفتوگو بسیار گسترده است.» او افزود: «اتفاقا مسئولان بسیار اهل گفتوگو هستند.»
سازمان حقوق بشر ایران در گزارش روز ششم دی ماه خود خبر داد شمار کشتهشدگان خیزش انقلابی ایرانیان علیه جمهوری اسلامی به دستکم ۴۷۶ شهروند، از جمله ۶۴ کودک و ۳۴ زن رسیده است. این سازمان همچنین فهرستی از دستکم ۱۰۰ معترض که در خطر صدور یا اجرای احکام اعدام قرار دارند، منتشر کرد.
سازمان حقوق بشر ایران در گزارش خود یادآوری کرد که جمهوری اسلامی عامدانه و با اظهارات ضد و نقیض درباره پرونده و احکام معترضان، مخصوصا احکام اعدام، تلاش میکند تا در این باره ابهام ایجاد کند و محدودیت دسترسی متهمان امنیتی به وکیل انتخابی در تمام مراحل بازجویی، دادرسی و فرجامخواهی، به این ابهامها میافزاید.
در آخرین آمار سازمان حقوق بشر ایران مستقر در نروژ، تاکید شده است که این گزارش منحصر به کشتار معترضان در خیابانهاست و دو نفری که تا کنون در رابطه با اعتراضات اعدام شدهاند و افرادی که در فاصلهای کوتاه پس از آزادی از بازداشتگاه، به مرگهای مشکوک (از جمله ادعای خودکشی) درگذشتند، در این آمار نیامدهاند.
بر این اساس، استانهایی که کشته شدن معترضان در آنها گزارش شده، به این ترتیب اعلام شدهاند: «سیستان و بلوچستان ۱۳۰ نفر، آذربایجان غربی ۵۵ نفر، کردستان ۵۳ نفر، تهران ۵۲ نفر، مازندران ۳۸ نفر، کرمانشاه ۲۶ نفر، گیلان ۲۵ نفر، البرز ۲۳ نفر، اصفهان ۱۴ نفر، فارس ۱۱ نفر، خوزستان ۱۱ نفر، خراسان رضوی هفت نفر، آذربایجان شرقی چهار نفر، زنجان سه نفر، لرستان سه نفر، مرکزی سه نفر، قزوین سه نفر، همدان سه نفر، کهگیلویه و بویراحمد دو نفر، ایلام دو نفر، اردبیل دو نفر، بوشهر دو نفر، هرمزگان دو نفر، سمنان یک نفر و گلستان یک نفر.»
بر اساس این گزارش، دستکم ۱۰۰ معترض بازداشتشده هم در خطر صدور یا اجرای احکام اعدام هستند.
این فهرست هم شامل افرادی میشود که رسانههای رسمی جمهوری اسلامی خبر مربوط به آنان را پوشش دادهاند و هم افرادی را در بر میگیرد که بنا بر گزارشهای شهروندی، در خطر اعدام قرار دارند.
اسامی این معترضان به شرح زیر است:
منوچهر مهماننواز، محمد بروغنی، محمد قبادلو، سامان صیدی، سهند نورمحمدزاده، ماهان صدرات مرنی، سعید شیرازی، محسن رضازاده قراقلو، ابوالفضل مهری حسین حاجیلو، محمدمهدی کرمی، سیدمحمد حسینی، حمید قرهحسنلو، حسین محمدی، رضا آریا، توماج صالحی، امیر نصر آزادانی، سعید یعقوبی، صالح میرهاشمی، سهیل جهانگیری، مجید کاظمی، حسین کاظمی، فرامرز صالحی، جابر میرهاشمی، مهدی مشایخی، ابوالفضل بادیاله، حشمتالله طبرزدی، میلاد آرمون، نستوه نیکخواه بهرامی، مهدی جهانی، علیرضا کفایی، اکبر غفاری، فرهاد طهزاده، فرزاد طهزاده، هژار حمیدی، هیمن شاهی (کاروان شاهپروانه)، شهرام معروفمولا، رضا اسلامدوست، ایوب آغلیانی، امید حسنزهی، فرشید حسنزهی، بهزاد حسنزهی، جمشید حسنزهی، اسماعیل حسنزهی، ابراهیم ریگی، علی (ماکان) داوری، نظامالدین هوت، منصور هوت، منصور دهمرده، عبدالمالک دوستی، محمد رخشانیآزاد، علی رخشانیآزاد، شعیب میربلوچزهی ریگی، امید کاشانی، حسین کاشانی، فرهاد نخعی، محمد فولادی، عادل گرگیج، محمدرضا نارویی شیرانی، اسماعیل شهبخش، روحالله کهرازهی، میثم مبرهن، پوریا جواهری، مهسا محمدی، مژگان کاووسی، بیتا حقانی، رضا رسایی، دانیال قزلجایی، حسن فیروزی، سجاد ایماننژاد، توحید درویش، اشکان مروتی، مجاهد کورکور، پرهام پروری، جواد روحی، اشراق نجفآبادی، حسام موسوی، امیرارسلان مهدوی، امین امیری، میلاد زکوی، سعید رایگانی ماج، مجید یوسفی هزاروند، نیلوفر قهرمانی، محمد بخشی، سیده شیرین مرعشی، مجتبی فرخواجهمیری، مسلم نوروزینسب، ارسلان کردی، جمال قاسمیاننسب، سیدمحمد طباطبایی، الهام صریریزاده، ساسان زنگنه، یوسف آخشیخ، مصطفی کردی، جمشید قاسمیان سرشت، ولیالله عادلزاده، سجاد شفیعی، محمدجواد کردی، سلمان عیوضینژاد، حمزه شفیعی و محمد نظری.
در رابطه با پرونده مرگ آرمان علیوردی، یک عضو سپاه پاسداران در اکباتان تهران، طبق عکسهایی که قوه قضاییه منتشر کرده است، دستکم چهار مرد و یک زن دیگر هم محکوم شدهاند که هویت آنها تاکنون مشخص نشده است.
در این گزارش همچنین به نقل از محمود امیریمقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران آمده است: «برای پایین آوردن هزینه رسیدن به هدف، مشارکت گستردهتر مردم در داخل و خارج کشور و حمایت جامعه جهانی از این خیزش ضروری است.»
با وجود گذشت بیش از ۱۰۰ روز از آغاز اعتراضات سراسری، کشتن صدها و دستگیری هزاران نفر و صدور و اجرای احکام اعدام معترضان به دست حکومت، خیزش انقلابی مردم علیه جمهوری اسلامی ادامه دارد.
روز سهشنبه ششم دی، مراسم چهلم آزاد حسینپور، کمال احمدپور، محمد احمدی، هیوا جانجان و یادبود حمیدرضا روحی، پنج تن از کشتهشدگان خیزش انقلابی شهروندان علیه جمهوری اسلامی، در شهرهای مختلف برگزار شد.
با وجود محاصره آرامستانهای شهرهای مهاباد، بوکان و «بهشتزهرا» در تهران، مراسم چهلم و یادبود کشتهشدگان اعتراضات سراسری با سر دادن شعارهای ضد حکومتی از سوی مردم، به صحنه اعتراض بدل شد.
مهاباد؛ چهلم آزاد حسینپور، کمال احمدپور و محمد احمدی
مراسم چهلم آزاد حسینپور، کمال احمدپور و محمد احمدی، از کشتهشدگان اعتراضات مهاباد، در آرامستان این شهر برگزار شد.
مردم مهاباد با سر دادن شعارهایی چون «کرد بلوچ آذری، آزادی برابری» در مراسم چهلم این سه نفر حاضر شدند.
ویدیوهای رسیده همچنین حاکی از سر داده شدن شعارهایی از جمله «شهید نمیمیرد» و «از کردستان تا تهران، جانم فدای ایران» در آیین چهلم سه تن از کشتهشدگان مهاباد است.
شرکتکنندگان در این مراسم، برای ادای احترام به یاد کشتهشدگان، یک دقیقه سکوت کردند.
کمال احمدپور در جریان اعتراضات روز ۲۷ آبان در خیابان منبع مهاباد بر اثر شلیک نیروهای سرکوبگر به شدت زخمی شد و هنگام انتقال به بیمارستان جان باخت.
او متاهل بود و دو فرزند خردسال دارد.
آزاد حسینپور نیز شامگاه ۲۶ آبان در جریان اعتراضات سراسری مردم مهاباد هدف گلوله نظامیان مسلح حکومتی قرار گرفت و جان خود را از دست داد.
محمد احمدی هم شهروند ۴۳ سالهای بود که در جریان اعتراضات ۲۷ آبان مهاباد، بر اثر تیراندازی نیروهای حکومتی و شلیک گلوله به سرش، کشته شد.
بوکان؛ چهلم هیوا جانجان
مراسم چهلم هیوا جانجان (جانان)، از کشتهشدگان اعتراضات مردمی این شهر، با حضور گسترده شهروندان برگزار شد.
با وجود محاصره آرامستان بوکان از سوی نیروهای سپاه پاسداران، معترضان در این مراسم حاضر شده و شعارهایی چون «شهید نمیمیرد» سر دادند.
هیوا جانجان در جریان اعتراضات ۲۶ آبان شهر بوکان، با شلیک مستقیم گلولههای جنگی نیروهای سرکوبگر کشته شد.
تهران؛ یادبود حمیدرضا روحی
خانواده حمیدرضا روحی و گروهی از شهروندان بر سر مزار این جوان کشتهشده حاضر شدند و مراسم یادبودی برای او برگزار کردند.
ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند با وجود جو امنیتی، شمار قابل توجهی از مردم برای حضور در این مراسم به «بهشت زهرا» رفتند.
حمیدرضا روحی، جوان ۱۹ سالهای بود که شامگاه ۲۷ آبان در جریان اعتراضات شهر زیبای تهران با شلیک مستقیم نیروهای سرکوبگر کشته شد.
روز سهشنبه همچنین مراسم چهلم آیلار حقی با حضور جمعیت پرشماری از مردم در تبریز برگزار شد: برپا شدن آیین چهلم آیلار حقی با حضور مردم؛ پدرش صداوسیما را مسوول تحریف موضوع قتل او خواند
مردم تبریز با سر دادن شعارهای ضدحکومتی، مراسم چهلم آیلار حقی را به صحنه اعتراض بدل کردند.
آیلار حقی، ۲۳ ساله و دانشجوی پزشکی دانشگاه آزاد تبریز بود که در جریان اعتراضات روز ۲۵ آبان کشته شد.
بر اساس آخرین آمار سازمان حقوق بشر ایران، از شروع اعتراضات جاری تاکنون، دستکم ۴۷۶ شهروند، از جمله ۶۴ کودک و ۳۴ زن، کشته شدهاند.
با وجود تلاش جمهوری اسلامی برای سرکوب شهروندان معترض و صدور احکام سنگین برای آنها، اعتراضات در ایران با گذشت بیش از ۱۰۰ روز همچنان ادامه دارد.
جیمز کلورلی، وزیر امور خارجه بریتانیا گفت که دولتش کلیت سپاه پاسداران را تحریم کرده و همچنین اشخاص و شرکتهایی را هم که برای روسیه پهپاد تامین میکردند، تحریم کرده است.
کلورلی روز سهشنبه ششم دی ماه ویدیویی در توییترش منتشر کرد که در آن درباره اقدامات دولت بریتانیا در مورد جمهوری اسلامی میگوید بریتانیا تلاش میکند از دستیابی رژیم ایران به سلاح اتمی جلوگیری کند.
وزیر امور خارجه بریتانیا در ادامه این ویدیو میگوید که دولتش گشت ارشاد و قضاتی که معترضان را پیگرد میکنند، تحریم کرده است.
اظهارات کلورلی در ارتباط با تحریم مسکو در حالی است که بریتانیا پیشتر ۱۲ فرمانده نظامی روسیه در حملات موشکی به شهرهای اوکراین را تحریم کرد.
همچنین چند بازرگان ایرانی دخیل در تولید و تامین پهپادهای نظامی مورد استفاده در این حملات نیز تحریم شدند.
کلورلی همزمان با اعلام این تحریمها گفته بود: «حملات حساب شده نیروهای روسیه به شهرها و غیرنظامیان بیگناه در اوکراین بیپاسخ نخواهد ماند.»
او گفته بود که رژیم ایران به طور فزاینده به دلیل سرکوب خواستههای مردم خود برای تغییر، منزوی شده و اکنون در تلاشی ناامیدانه برای بقا، با پوتین معامله میکند.
همچنین تحریم کلیت سپاه از سوی بریتانیا در حالی است که تقاضاها از اتحادیه اروپا برای قرار گرفتن نام سپاه در لیست گروههای تروریستی بالا گرفته است.
در روزهای گذشته پارلمان هلند در مصوبهای خواستار تروریستی اعلام شدن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از سوی اتحادیه اروپا شد و از دولت هلند خواست از این موضع دفاع کند.
سرکوب معترضان و ارسال پهپاد به روسیه، از جمله دلایل ارائه شده از سوی نمایندگان برای تروریستی اعلام شدن سپاه پاسداران است.
این مصوبه پارلمان هلند در حالی است که پارلمان آلمان هم روز پنجشنبه ۲۴ آذر نشست دیگری با موضوع حمایت از اعتراضات مردمی در ایران برگزار کرد و تعدادی از نمایندگان این پارلمان نیز خواستار قرار گرفتن نام سپاه پاسداران، نمایندگان مجلس و مقامات قوه قضاییه جمهوری اسلامی در فهرست تروریستی اروپا شدند.
نمایندگان احزاب اپوزیسیون در نشست پارلمان آلمان با اشاره به سخنان وزیر امور خارجه این کشور مبنی بر «سیاست خارجی فمینیستی»، از کافی نبودن اقدامات علیه جمهوری اسلامی، از جمله «قرار نگرفتن نام سپاه پاسداران در فهرست گروههای تروریستی» انتقاد کردند.
همچنین یک ماه پیش، نمایندگان پارلمان اروپا در نشست این پارلمان ضمن حمایت از خیزش انقلابی مردم ایران، خواستار قرار گرفتن کل سپاه پاسداران در فهرست سازمانهای تروریستی و نیز بسته شدن سفارتخانههای جمهوری اسلامی در خاک اتحادیه اروپا شدند.
پیش از این هم نخستوزیر کانادا از اقدام این کشور برای جلوگیری از ورود ۱۰ هزار نفر از اعضای سپاه پاسداران و مقامات ارشد جمهوری اسلامی به این کشور خبر داد و معاون او نیز سپاه را سازمانی تروریستی خواند.
با این حال دولت کانادا هنوز نام سپاه پاسداران را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار نداده است.
حامد اسماعیلیون، سخنگوی انجمن خانوادههای کشتهشدگان هواپیمای اوکراینی در واکنش به اقدام دولت کانادا در توییتی نوشت: «قدرت بیقدرتان. بازوهای سپاه در کانادا قطع میشود و جامعه مدنی ایرانی ثابت کرد خیلی کارها شدنیست.»
ستاد حقوق بشر جمهوری اسلامی در واکنش به گزارشهای افشاگرانه نرگس محمدی و ایراناینترنشنال، مدعی شد هیچ یک از زنان بازداشتشده در جریان اعتراضات، «مطلبی را در خصوص آزار جنسی مطرح نکردهاند». از سوی دیگر مولوی عبدالحمید بر تعرض جنسی به زنان معترض تاکید و آن را محکوم کرد.
ستاد حقوق بشر جمهوری اسلامی که زیرمجموعه قوه قضاییه است، روز سهشنبه ششم آذر با صدور بیانیهای گفت که کاظم غریبآبادی، دبیر ستاد حقوق بشر جمهوری اسلامی، اخیرا بازدیدی از زندان زنان قرچک داشته است اما هیچکدام از زندانیان در این دیدار «مطلب یا شکایتی در خصوص آزار جنسی مطرح نکردهاند که بخواهد مورد پیگیری قرار بگیرد».
عبدالحمید اسماعیلزهی، امام جمعه اهل سنت زاهدان اما امروز در توییتی نوشت: «چه کسی فکر میکرد در نظامی که علما در راس آن هستند و عنوان جمهوری اسلامی دارد، بهجای شنیدن صدای معترضان، با آنان رفتارهایی مثل قتل، اعدام، تجاوز جنسی و شکنجههای سنگین صورت خواهد گرفت؟!»
او در ادامه تاکید کرد: «آمران و عاملان این جنایات چه جوابی در پیشگاه خدا دارند؟!»
روز دوشنبه پنجم دی ماه، ایراناینترنشنال گزارشی را از گفتوگوهای خود با شماری از زنان معترض بازداشتشده منتشر کرد که بر اساس آن این معترضان هنگام بازداشت یا در زمان بازجویی، مورد آزار جنسی ماموران امنیتی جمهوری اسلامی قرار گرفتهاند.
بر اساس این گزارشها، اعمال خشونت جنسی علیه شهروندان دستگیر شده تنها به یک شهر یا یک بازداشتگاه و زندان محدود نبوده و معترضان دستکم در شهرهای تهران، کرج، مشهد، آمل، اصفهان و سنندج هدف آزار جنسی ماموران امنیتی جمهوری اسلامی قرار گرفتهاند.
پیش از این گزارش، نرگس محمدی، فعال حقوق بشر زندانی، در نامههایی از زندان از جمله در روز سوم دی، درباره تعرض جنسی به زنان معترض هشدار داده و جزییاتی از این آزار و تعرضهای جنسی و فیزیکی را افشا کرده است.
سخنگوی کانون مدافعان حقوق بشر ایران همزمان با صدمین روز خیزش انقلابی، در نامهای که در اینستاگرامش هم منتشر شده است، روایتهای تکاندهندهای را از شیوه تعرض جنسی به زنان بازگو میکند.
در ابتدای این نامه آمده است: «یکی از دختران پس از بازداشت در خیابان در تجمعات اعتراضی توسط دو نیروی امنیتی سوار موتور میشود. یک مامور به عنوان راننده در جلو و یک مامور به عنوان مراقب پشت سر او مینشینند و دختر، بارها در میان راه مورد اذیت و آزار و تعرض جنسی-فیزیکی قرار میگیرد. یکی دیگر از زنان بازداشتی در تجمعات، در سلول بازجویی در زندان قرچک مورد تعرض فیزیکی از ناحیه سینههایش توسط بازجو قرار میگیرد و پس از داد و فریاد و اعتراض زن، مرد بازجو از سلول بیرون میرود. زنان عموما در محل بازداشت در کوچه و خیابان و همچنین بازداشتگاههای موقت و حین بازجویی در سلول، با فحاشیهای رکیک جنسی و الفاظ آلت جنسی مواجه شدهاند.»
ستاد حقوق بشر جمهوری اسلامی اما این گزارشها را «مطالبی بدون منبع و مستندات و بهصورت کلی و بینام و نشان» خواند و از مراجع ذیربط قضایی خواست تا با قاطعیت با عوامل انتشار این گزارشها «برخورد» کند.
این واکنش در حالی است که محمدی، دادخواهی زندانیان از مقامهای جمهوری اسلامی از جمله کاظم غریبآبادی، مسوول حقوق بشر قوه قضاییه را «بیتاثیر» دانسته است.
او در نامهای که دوازدهم آذر ماه از زندان به جاوید رحمان، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران نوشته بود نیز خواستار تحقیق درباره تعرض جنسی به زنان در بازداشت شد و تاکید کرد که این اقدام، بخشی از برنامه سرکوب حکومت علیه زنان معترض و مبارز است.
پیش از این روزنامه نیویورکتایمز در گزارشی با عنوان «حکومت ایران از تجاوز برای تحمیل عفاف استفاده میکند» به مواردی از تعرض جنسی به زندانیان زن اشاره کرده بود.
شبکه سیانان نیز در گزارشی نوشته بود پس از دو ماه تحقیق، از ۱۱ مورد خشونت جنسی علیه معترضان زن و مرد در بازداشتگاههای ایران مطلع شده که تقریبا همه آنها در مناطق کردنشین رخ دادهاند.
این شبکه همچنین تاکید کرده بود بعضی از این موارد شامل چند قربانی بوده و ماموران تجاوزهای جنسی را برای باجخواهی از معترضان ضبط کردهاند.
این موارد در کنار گزارشهای متعددی که خانم محمدی نمونهای از آنها را در نامه خود آورده و مثالهای دیگری که تعدادی از زنان بازداشتشده از تجربه خود به ایراناینترنشنال گفتهاند، حاکی از شیوه سرکوبگرانه جمهوری اسلامی برای ارعاب زنان معترض و جلوگیری از حضور آنان در خیابان است.
شیوهای که با افشاگری زنان معترض از جزییات آن و جهانی شدناش، کارکرد خود را در عقب راندن و سرکوب زنان از دست میدهد.
رسانههای فرانسه گزارش دادند یک دانشجوی ۳۸ ساله ایرانی ساکن این کشور به نام محمد مرادی در اقدامی اعتراضی نسبت به سرکوبها در ایران و حمایت از خیزش انقلابی مردم، در لیون فرانسه خودکشی کرد. او در ویدیویی گفت هدفش جلب توجه کشورهای اروپایی و مردم در غرب به وضعیت و مساله ایران است.
در روزهای اخیر همزمان با انتشار خبرهای تاسفبار از اعتراضها و آزار و شکنجه و قتل معترضان نوعی رنج روانی در میان برخی از شهروندان بازگو میشود. توصیه ما این است که اگر با کسی روبرو شدهاید که از عباراتی استفاده میکند که نشاندهنده افسردگی یا تمایل به پایان زندگی است از این افراد بخواهید که با پزشک مورد اعتماد یا نهادهایی که در این زمینه فعالیت میکنند یا فرد مورد اعتماد خود درباره نگرانیهای خود صحبت کنند.