حسین شریعتمداری، نماینده خامنهای و مدیرمسئول روزنامه کیهان، خیزش عمومی علیه جمهوری اسلامی را «انتقام ناکام دشمنان از حماسه اربعین با اسم رمز گشت ارشاد» خواند و به خبرگزاری فارس گفت «مرگ خانم مهسا امینی ربطی به نیروی انتظامی ندارد» و «فقط یک بهانه» است.
در حالی که گزارشها حاکی از بازداشت گسترده فعالان مدنی، سیاسی، دانشجویی و رسانهای در ایران است و غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه جمهوری اسلامی هم بر «بازداشت بازدارنده» افراد تاکید کرده اما اعتراضهای گسترده مردمی و ضد حکومتی در ایران همچنان ادامه دارد.
بر اساس فراخوانهای منتشر شده، قرار است مردم شهرهای مختلف ایران عصر روز جمعه نیز برای هفتمین روز پیاپی به خیابانها بیایند و تجمع اعتراضی برگزار کنند.
این در حالی است که محسنی اژهای در دستوری به دادستان کل کشور و مراجع قضایی، بدون آن که نامی از فرد یا گروهی بیاورد، خواستار «برخورد بازدارنده» با «عناصر اصلی اغتشاشگر و آشوبطلب حرفهای» شد.
او گفت: «در تکمیل و رسیدگی به پروندههای قضایی آنها هم تسریع شود.»
در حالی که بازداشت باید بر اساس اتهام مشخص و پس از انجام عمل مجرمانه باشد، روشن نیست که مبنای قانونی دستور رییس قوه قضاییه برای «دستگیری بازدارنده» افراد چیست؟
رییس قوه قضاییه اما افراد مورد نظرش را به ارتباط با «سرویسهای جاسوسی خارج از کشور» متهم و تهدید کرد در بازداشت و پروندهسازی علیه این افراد «هیچگونه اغماض و کوتاهی» صورت نگیرد.
جمهوری اسلامی همواره در اعتراضهای مختلف مردم، رهبران اعتراضها و فعالان معترض را به ارتباط با خارج از کشور و «جاسوسی» متهم کرده است.
موج جدید بازداشت فعالان مدنی و سیاسی اما علاوه بر بازداشت معترضان عادی است که در خیابانها صورت میگیرد و شامل روزنامهنگاران نیز میشود.
بر پایه تازهترین خبرها، مجتبی رحیمی، روزنامهنگار و فاطمه رجبی، روزنامهنگار و فعال حقوق زنان، بازداشت شدهاند.
نیروهای امنیتی این دو را در خانههای خود بازداشت کردهاند.
مجید توکلی، فعال سیاسی مخالف جمهوری اسلامی، عباس باقری، استاد دانشگاه و فعال سیاسی در استان گلستان، سیاوش حیاتی، سخنگوی مجمع مشورتی فعالان مدنی یارسان و دبیر جبهه متحد کرد در شهرستان دالاهو در استان کرمانشاه، بهروز شیربیگی، دانشجوی کارشناسی جامعهشناسی دانشگاه علامه طباطبایی، ماهان گچپزان عیدگاهی، دبیر شورای صنفی دانشگاه تهران، مجید امام وردی، دانشجوی حقوق دانشگاه تهران، محمد جولانی، عسگر اکبرزاده و سعید صادقیفر، فعالان ترک (آذربایجانی) در اردبیل، روژان قادری، نقاش ساکن سنندج، عبدالرحمن محمدیارشد، فعال محیط زیست در پیرانشهر و خبات ویسی، دانشجوی زبان انگلیسی در مریوان از جمله بازداشتشدگان اخیر هستند.
زهرا توحیدی و هدای توحیدی، فعالان سیاسی و از اعضای سابق دفتر تحکیم وحدت، علیرضا خوشبخت و روحالله نخعی، روزنامهنگاران و فعالان سیاسی، منصوره موسوی، نویسنده و جامعهشناس، حشمتالله طبرزدی، دبیر کل جبهه دموکراتیک ایران، مهرداد ارندان، دانشجوی اقتصاد دانشگاه علامه و فاطمه سپهری، فعال مخالف جمهوری اسلامی هم بازداشت شدند.
همچنین حسین رونقی، فعال مدنی خبر داد که ماموران امنیتی با آمبولانس قصد دستگیر کردن او را داشتهاند اما موفق به این کار نشدهاند: «ماموران امنیتی با پنجه بوکس به من حمله کردند و میخواستند با آمبولانس مرا بازداشت کنند. از ایران نخواهم رفت. شنبه با وکیلم به دادسرای اوین میروم. از همان جا هم به اعتصاب غذای خشک اقدام میکنم.»
بازداشت معترضان عادی در خیابانها نیز ادامه دارد و به عنوان نمونه، فرماندار ملایر از بازداشت ۶۹ نفر از معترضان در اعتراضات شب گذشته این شهر خبر داد.
همزمان اما مقامهای جمهوری اسلامی از گشت ارشاد همچنان دفاع و معترضان را تهدید میکنند.
موسی غضنفرآبادی، رییس کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی، با دفاع از گشت ارشاد گفت: «ما نمیتوانیم به پلیس بگوییم که با افراد بیحجاب برخورد نکند و در این زمینه دخالت نکند. تکالیف و وظایف پلیس باید انجام شود.»
وزیر اطلاعات هم در پیامی به مناسبت سالگرد آغاز جنگ ایران و عراق گفت: «هرگز خوابهای آشفته و شوم فتنهگران داخلی و خارجی علیه ارزشهای دینی و دستاوردهای سترگ انقلاب اسلامی تعبیر نخواهد شد.»
پیشتر وزارت اطلاعات با احضار مدیران مسوول رسانهها، به آنها دستور داد دیگر هیچ خبری درباره مهسا امینی منتشر نکنند و از انتشار گزارش در تایید اعتراضات پرهیز کنند.
با گسترده شدن اعتراضها به کشته شدن مهسا امینی به شهرهای مختلف ایران، شعارها علیه خامنهای و فریاد برای سرنگونی جمهوری اسلامی به محور اصلی اعتراضات تبدیل شده و شهرهای مختلف صحنه روسری سوزانی زنان و مبارزات خیابانی علیه سرکوب خشونت بار تظاهرات شدهاند.
ویدیوی رسیده به ایران اینترنشنال نشان میدهد تعداد زیادی از زنان در نازیآباد تهران، روسریهای خود را در کانکس آتش گرفته پلیس میاندازند. زنان در تجمع اعتراضی منطقه نیاوران تهران نیز روسریهای خود را سوزاندند.
در اعتراضات ساوه نیز دو زن با برداشتن روسری خود رقصیدند و در میان شعارهای معترضان روسریها را سوزاندند.
در میدان تجریش تهران، معترضان با شعار «مرگ بر دیکتاتور» به خیابان آمدند و در منطقه نارمک معترضان ضمن سر دادن شعارهای ضد حکومتی، سطلهای زباله را به آتش کشیدند.
معترضان در منطقه تهرانپارس شعار «زن، زندگی، آزادی» سردادند و در فلکه صادقیه تهران با فریاد زدن نام علی کریمی از او به دلیل حمایتش از اعتراضها تقدیر کردند.
ویدیوهایی که به دست ایران اینترنشنال رسیده نشان میدهد معترضان در پرند با وجود جو امنیتی با حضور گسترده در خیابانها شعار «مجتبی بمیری، رهبری رو نبینی» و «مرگ بر دیکتاتور» سردادند.
ویدیوهایی که از مشهد منتشر شده نشان میدهد معترضان در این شهر برای مقابله با سرکوب نیروهای امنیتی از کوکتل مولوتف استفاده میکنند.
در آبادان معترضان و زنانی که روسری خود را برداشته بودند با احاطه کردن یک مامور نیروی انتظامی شعار «رضا شاه روحت شاد» سر دادند.
همچنین ویدیوهای رسیده به ایران اینترنشنال حضور گسترده معترضان را در کاشمر نشان میدهد که شعارهای «جمهوری اسلامی نمیخواهیم»، «مرگ بر دیکتاتور» و «ایرانی میمیرد، ذلت نمیپذیرد» سردادهاند.
یک ویدیوی دیگر که در شبکههای اجتماعی منتشر شده نشان میدهد ماموران امنیتی در انزلی پس از تعقیب چند جوان معترض که به پارکینگ خانهای پناه برده بودند، در و شیشههای این ساختمان را شکستند و وارد آن شدند.
ویدیوهای دیگر در شبکه های اجتماعی از گسترش اعتراضات به شهرهای کاشمر، ملکان ، شیروان، متل قو، اشنویه، کیان پارس اهواز، مشکین شهر، متل قو و فردیس ملارد خبر میدهد.
در همین حال، همبستگی ایرانیان خارج از کشور با اعتراضات داخل کشور ادامه دارد. گروهی از ایرانیان ساکن تورنتو در تجمعی که برای یادبود مهسا امینی و حمایت از معترضان ایران برگزار کردند به انگلیسی شعار دادند: «نامش را تکرار کنید: مهسا امینی.»
فعالان ایرانی ساکن نیوزیلند نیز برای تجمع در اعتراض به کشته شدن مهسا امینی و همبستگی با معترضان ایران، شنبه ساعت ۳ عصر به وقت محلی برای برگزاری تجمع در میدان اوتیا در شهر اوکلند فراخوان دادند.
در همین حال، موج بازداشت و سرکوب از سوی نیروهای امنیتی ادامه دارد. برابر اطلاعات رسیده به ایران اینترنشنال، روز پنجشنبه اینترنت همراه و خانگی در بخشهایی از تهران و برخی دیگر از نقاط کشور به شکل کلی قطع شده است و به همین دلیل اطلاع دقیقی از جدیدترین اخبار مربوط به اعتراضها در شهرهای مختلف در دست نیست.
گزارشها از بابل از تیر خوردن دو جوان حدود سى ساله در اول كمربندى اميركلا در این شهر حکایت دارد.
هرانا نیز از بازداشت یک معترض به نام سروش عباسی شاه ابراهیمی در سقز و انتقال او به یک مکان نامعلوم خبر داد.
همچنین ماموران امنیتی با یورش به خانه حسین رونق، وبلاگنویس و فعال مدنی، قصد بازداشت او را داشتند. ساعاتی بعد، این فعال مدنی گفت بازداشت نشده و پس از آنکه تلفنی به مادرش گفته بود ماموران مسلح به او حمله کردهاند، موفق به فرار شده است.
حسین رونقی گفت: ماموران امنیتی با پنجه بوکس به من حمله کردند و میخواستند با آمبولانس مرا بازداشت کنند. از ایران نخواهم رفت. شنبه با وکیلم به دادسرای اوین میروم. از همانجا هم به اعتصاب غذای خشک اقدام میکنم.
گروهی از اعضای دو حزب مجلس نمایندگان آمریکا از وزیر خزانهداری ایالاتمتحده خواستند به محض دریافت درخواست ایلان ماسک برای ارائه اینترنت ماهوارهای استارلینک به ایران، فورا با این تقاضا موافقت کرده و برای کمک به حفظ ارتباط اینترنتی مردم ایران هر چه در توان دارد انجام دهد.
این نامه که به ابتکار کلودیا تنی، عضو جمهوریخواه، و تام مالیناوسکی، عضو دموکرات مجلس نمایندگان آمریکا تهیه شده، به جنت یلن، وزیر خزانهداری، تاکید کرد برای دسترسی معترضان ایران به اینترنت باید همه موانع اداری فورا رفع شود.
تام مالیناوسکی گفت: «مردم ایران برای دادخواهی مهسا به خیابانها آمدهاند. ما نیز باید سهم خود را انجام داده و اطمینان حاصل کنیم ارتباط ایرانیان با جهان خارج حفظ شود.»
مایکل مکال، عضو جمهوریخواه مجلس نمایندگان آمریکا، نیز با تاکید بر حفظ ارتباط اینترنتی معترضان در ایران گفت: ایالات متحده باید با همه توان خود به ایرانیان شجاعی که علیه بیعدالتی تظاهرات میکنند، کمک کند.
ایلان ماسک، مدیرعامل تسلا و ثروتمندترین فرد جهان، دوشنبه در توییترش در پاسخ به سوالی درباره امکان ارائه خدمات اینترنت ماهوارهای استارلینک به مردم ایران، نوشت این شرکت درخواست معافیت از تحریمهای مرتبط با ایران را در این زمینه خواهد داد.
در پی این اظهارنظر ایلان ماسک، وزارت خزانهداری آمریکا سهشنبه اعلام کرد صادرات برخی تجهیزات اینترنت ماهوارهای در راستای کمک به آزادی اینترنت در ایران ممکن است.
وزارت خزانهداری آمریکا در بیانیه خود گفت: «برای صادرات اقلامی که در فهرست موارد مجاز قرار ندارند، دفتر کنترل داراییهای خارجی این وزارتخانه از تقاضاها برای مجوزهای ویژه برای فعالیتهایی که در حمایت از آزادی اینترنت در ایران هستند استقبال میکند.»
این اولین باری نیست که در فضای مجازی از ارائه خدمات اینترنت ماهوارهای استارلینک به ایرانیان صحبت میشود، خصوصا هنگامی که جمهوریاسلامی برای سرکوب اعتراضها و جلوگیری از هماهنگی برای تجمعها، دسترسی کاربران ایرانی به اینترنت را محدود میکند.
با ادامه اعتراضها و اعمال خشونت پلیس و نیروهای امنیتی، نگرانیها از راهاندازی اینترنت ملی جدیتر میشود و ضرورت ارائه خدمات اینترنت ماهوارهای استارلینک به مردم ایران بیش از پیش قوت میگیرد.
مدتی پس از حمله روسیه به اوکراین در پی درخواست معاون نخستوزیر اوکراین در اوایل اسفند ماه سال ۱۴۰۰، ایلان ماسک، مدیرعامل تسلا، دستور فعال شدن اینترنت ماهوارهای استارلینک در اوکراین را صادر کرد.
با ارائه خدمات اینترنت ماهوارهای استارلینک به اوکراینیها گمانهزنیها درباره اقدامی مشابه برای ایرانیها نیز شدت گرفت.
فروپاشی روانی، تپش قلب، تنگی نفس دائمی و اختلال حواسپرتی تنها بخشی از آسیبهای روحی وارد شده به زنان و دخترانی است که سر و کارشان به «گشت ارشاد» افتاده است.
روزنامه هممیهن در بحبوحه اعتراضها به «قتل دولتی» مهسا امینی پس از بازداشت از سوی «گشت ارشاد»، گزارشی منتشر کرد و در آن به ارزیابی پیامدهای اقدامات «پلیس امنیت اخلاقی» پرداخت.
گفتوگوی این روزنامه با روانپزشکان بیمارستان روزبه پرده از ابعاد جدیدی از آسیبهای گشت ارشاد جمهوری اسلامی بر جامعه زنان ایرانی برداشت.
«ترومای بعد از حادثه» یا همان PTSD، آسیب جبرانناپذیر اما مشترک میان بسیاری از زنانی است که در تابستان ۱۴۰۱ به این بیمارستان مراجعه کردهاند و از عوارض روحی دستگیر شدنشان در شش ماه اخیر یا حتی پنج سال گذشته گفتهاند.
گشت ارشاد در ماههای اخیر اقدامات سختگیرانهتری را برای مقابله با «بدحجابی» در ایران در پیش گرفته است.
از سوی دیگر صدور احکام زندان طولانی مدت و وثیقههای سنگین برای بدحجابی، «خشونتی» است که در ماههای اخیر از سوی حاکمیت افزایش یافته اما مقامهای جمهوری اسلامی از رییسجمهوری و رییس مجلس گرفته تا دیگران، بر لزوم اجرای قوانین مربوط به حجاب تاکید میکنند.
در کنار زندان، جریمه مالی زنان، برخورد با مدیران ادارهها، پلمب کافهها و برخورد با مزونها در اینستاگرام از دیگر اقداماتی است که جمهوری اسلامی برای مبارزه با بدحجابی در پیش گرفته. این اقدامات اما پس از کشته شدن مهسا امینی، با انتقادهای شدیدتری روبهرو است و مردم بسیاری را برای اعتراض به خیابان کشانده است.
عوارض برخوردهای گشت ارشاد اما برای بسیاری از زنان، طولانیتر از مجازاتهایی است که مقامهای جمهوری اسلامی برای آنچه «جرم» میخوانند، در نظر گرفتهاند.
روایت یک روانپزشک از زنانی که در پی اختلالهای روحی پس از دستگیری به او مراجعه کردهاند، بخشی از این آسیبها و عوارض را نمایان میکند: «آنها مرتب فلشبک داشتند، تپش قلب و تنگینفس پیدا میکردند. چند تایشان میگفتند ما دیگر از آن خیابانی که از سوی گشت ارشاد بازداشت شدیم رد نمیشویم. یکی دیگر میگفت وقتی این اتفاق برایم افتاد، تا دو ماه از خانه بیرون نمیرفتم چون میترسیدم.»
به گفته پزشکان، درمان ترومای پس از حادثه، فرآیند پیچیدهای دارد و از فردی به فرد دیگر متفاوت است.
برخی زنان آسیبدیده، ممکن است به داروهای ضد افسردگی و ضد اضطراب نیاز داشته باشند تا بتوانند تروما را خودآگاه کنند و از آن حرف بزنند. برای بعضی دیگر اما کار درمان به این ترتیب پیش نمیرود و هر استرسی میتواند حالشان را به هم بریزد.
روانپزشکان بیمارستان روزبه در گفتوگوی خود با روزنامه هممیهن تاکید کردهاند بسیاری از زنانی که به وسیله گشت ارشاد بازداشت شدهاند، دچار عوارض طولانیمدت و «اختلال حواسپرتی» میشوند و این اضطرابها ممکن است منجر به «فروپاشی روانی» شود.
بر اساس این گزارش، با اوجگیری برخوردهای خشن گشت ارشاد، تعداد زنانی که با شکایت از حملههای عصبی یا پنیکاتک به بیمارستان مراجعه کردهاند بسیار بیشتر شده است.
آسیبهای روحی و دامنهدار، وجه کمتر دیده شدهای از آسیب گشت ارشاد است. این آسیبها به گفته بسیاری از زنان که تجربه برخورد با گشت ارشاد را داشتهاند، نه تنها کمتر از کتک خوردن و دردهای فیزیکی حاصل از ضرب و جرح از سوی ماموران نیست که گاهی چون اثر فیزیکی ملموسی ندارد، میتواند جدیتر هم باشد.
وزارت خزانهداری آمریکا «گشت ارشاد»، فرماندهان پلیس امنیت اخلاقی و فرمانده نیروی زمینی ارتش را تحریم کرد. این تحریمها که در پی کشته شدن مهسا امینی و اعتراضات سراسری در ایران اعلام شد، شش مقام امنیتی جمهوری اسلامی را در بر میگیرد.
برابر اعلام وزارت خزانهداری آمریکا، علاوه بر پلیس گشت ارشاد جمهوری اسلامی، احمد میرزایی، رییس پلیس امنیت اخلاقی تهران هم تحریم شده است.
پس از قتل مهسا امینی، گزارشهایی درباره برکناری میرزایی مطرح شد اما مقامهای نیروی انتظامی این گزارشها را تکذیب کردند.
در فهرست تحریم وزارت خزانهداری آمریکا همچنین نام محمد رستمی چشمه گچی ذکر شده است. محمد رستمی، رییس پلیس امنیت اخلاقی است.
وزارت خزانهداری ایالات متحده، قاسم رضایی، جانشین فرمانده نیروی انتظامی را نیز تحریم کرده است.
این وزارتخانه، سال ۹۹ نیز حسین اشتری، فرمانده نیروی انتظامی ایران را تحریم کرد.
آمریکا همچنین کیومرث حیدری، فرمانده نیروی زمینی ارتش را نیز تحریم کرده است.
در این فهرست، نام منوچهر امناللهی، مشهور به اماناللهی بهاروند نیز ذکر شده که فرمانده نیروی انتظامی استان چهار و محال بختیاری است.
در اعتراضات ضد حکومتی اردیبهشت ماه در استان چهارمحال و بختیاری که پس از قطع یارانهها آغاز شد، چندین نفر کشته و دهها نفر دیگر بازداشت شدند.
آمریکا همچنین سالار آبنوش، معاون سابق عملیات بسیج نیز را تحریم کرده است.