مهدی چمران رییس شورای شهر تهران در پاسخ به سخنان ضرغامی درباره نابود شدن معماری ایرانی بعد از انقلاب، گفت: «معماری ایران از زمان پهلوی دوم دچار بهم ریختگی شده است.» او افزود: «پس از انقلاب تلاش شد به معماری اصلی خودمان که اسلامی و ایرانی بود بازگردیم ولی آن روش ادامه پیدا کرد.»
محمد اسلامی، رییس سازمان انرژی اتمی ایران، دو ماه پس از سخنان خود درباره احتمال غنیسازی در سطح ساخت بمب اتمی گفت که «چرخه سوخت هستهای یک چرخه قدرت ساز است و انرژی اتمی ربطی به بمب ندارد.»
او در اجلاس روسای آموزش و پرورش ایران تاکید کرد: «انرژی اتمی ربطی به بمب ندارد، بمب را میگویند تا اجازه دسترسی به این فناوری را پیدا نکنیم.»
اسلامی همچنین گفت که کشورهای غربی «برجام را با تخریب و زیر سوال بردن زیرساخت هستهای ایران شروع کردند.»
رییس سازمان انرژی اتمی ایران روز ۱۶ خرداد در مصاحبه با شبکه الجزیره احتمال غنیسازی در سطح ساخت بمب را رد نکرده و گفته بود تصمیمگیری برای غنیسازی ۹۰ درصدی اورانیوم به نظر«مقامهای مربوطه» وابسته است.
پس از آن کمال خرازی، رییس شورای راهبردی روابط خارجی جمهوری اسلامی و مشاور علی خامنهای، در مصاحبه با همین شبکه گفت ایران تواناییهای فنی ساخت بمب هستهای را دارد ولی قصد انجام آن را ندارد.
پس از این مصاحبه نیز اسلامی با اشاره به مصاحبه خرازی گفت که « ایران توان فنی ساخت بمب اتمی را دارد ولی چنین برنامهای در دستور کار نیست.»
با این حال بهروز کمالوندی روز ۱۱ مرداد گفت که از صحبتهای اسلامی سوء برداشت شده و ایران به سمت ساخت بمب هستهای نخواهد رفت.
روز هشتم مرداد نیز کانال «بیسیمچی مدیا»، از کانالهای نزدیک به سازمان اطلاعات سپاه پاسداران اعلام کرده بود که در تاسیسات اتمی فردو «پروژه فوق سری عماد» برای ساخت اولین کلاهک اتمی دنبال میشود و در صورت حمله احتمالی به تاسیسات نطنز، این پروژه اجرا خواهد شد.
بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر سابق اسرائیل، سال ۹۷ و هنگام نمایش اسناد به سرقت رفته از شورآباد، نخستین بار وجود چنین پروژهای را افشا کرده ولی گفته بود این پروژه «در سال ۲۰۱۳ مسکوت اعلام شده بود.»
پس از ارسال پاسخ ایران به طرح پیشنهادی اروپا گمانه زنیها درباره وضعیت برنامه اتمی ایران در توافق جدید ادامه دارد.
در همین حال به گزارش رسانههای اسرائیل، مقامهای دولت بایدن در روزهای اخیر در تماسهای خود با مقامهای اسرائیلی، تلاش کردهاند به آنها اطمینان دهند که ایالات متحده در مذاکرات احیای برجام به جمهوری اسلامی امتیاز جدید نداده است.
رییس سازمان انرژی اتمی همچنین گفت که مدارس خاص این سازمان در شهرهایی که در آنها تاسیسات اتمی وجود دارد، از مقطع دبستان ایجاد خواهند شد.
مهدی بابازادگان، معاون توسعه سازمان انرژی اتمی، پیش از این از برنامه این سازمان برای ایجاد ۳۰ مدرسه خبر داده بود.
به گزارش رسانههای اسرائیل، مقامهای دولت بایدن در روزهای اخیر در تماسهای خود با مقامهای اسرائیلی، تلاش کردهاند به آنها اطمینان دهند که ایالات متحده در مذاکرات احیای برجام به جمهوری اسلامی امتیاز جدید نداده است.
وبسایت والانیوز به نقل از مقامهای ارشد آمریکایی گزارش داد که کاخ سفید طی ۱۰ روز گذشته با ارسال پیامهای اطمینانبخش به دفتر نخستوزیری اسرائیل تصریح کرده که هنوز شکافهایی در مذاکرات با ایران وجود دارد و انتظار نمیرود که برجام در آینده نزدیک احیا شود.
مقامهای ارشد آمریکایی همچنین به والانیوز گفتند: کاخ سفید در گفتوگو با مقامهای ارشد دفتر نخستوزیری اسرائیل تاکید کرده که بر خلاف گزارش رسانهها، دولت بایدن با هیچ امتیاز جدیدی در مذاکرات احیای برجام موافقت نکرده است.
آکسیوس نیز به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد که دولت بایدن در روزهای اخیر در تلاش بوده به اسرائیل اطمینان دهد که برای احیای برجام امتیاز جدیدی به ایران نداده، اما مقامهای اسرائیلی میگویند در این مورد قانع نشدهاند.
مقامهای اسرائیلی به آکسیوس گفتند اگرچه اخیرا بحثهای بین آمریکا و اسرائیل درباره احیای برجام سختتر شده، یائیر لاپید، نخستوزیر این کشور، قصد ندارد مانند بنیامین نتانیاهو درباره توافق هستهای احتمالی با ایران، علیه دولت بایدن تبلیغات عمومی به راه بیاندازد.
از سوی دیگر، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در گفتوگو با الجزیره گزارشها مبنی بر اینکه آمریکا پذیرفته برای احیای برجام امتیازات جدیدی به ایران بدهد را «کاملا نادرست» خواند.
در همین حال، یک مقام اسرائیلی در گفتوگو با وبسایت واینت ابراز امیدواری کرد مذاکرات احیای برجام با وجود پیشرفتهای اخیر، در نهایت به نتیجه نرسد.
او خاطرنشان کرد: «اگر طرفها در مذاکرات وین به توافق برسند، ما تلاش خواهیم کرد تا دستاوردهای اسرائیل در این توافق را به حداکثر برسانیم.»
این در حالی است که ایال هولاتا، مشاور امنیت ملی اسرائیل، قرار است هفته آینده برای گفت و گو با مقامات آمریکا درباره برنامه اتمی ایران به این کشور سفر کند. او قصد دارد سهشنبه در این مورد با همتای آمریکایی خود، جیک سالیوان، دیدار کند.
در همین حال، مارشا بلکبرن، سناتور جمهوریخواه آمریکا، روز شنبه در انتقاد از تلاشهای کاخ سفید برای احیای برجام گفت: «دولت بایدن باید هرگونه معامله با رژیم خطرناک ایران را رد کند تا به جهان نشان دهد که آمریکا از تروریسم پیروی نخواهد کرد.»
از سوی دیگر، مقامهای جمهوری اسلامی نیز نسبت به احیای برجام در کوتاه مدت و چشمانداز دستاوردهای توافق احتمالی ابراز خوشبینی نکردهاند.
فریدون عباسی، نماینده مجلس و رییس پیشین سازمان انرژی اتمی گفت: «مردم نباید امیدوار باشند که توافق اثرات خیلی پر رنگی در زندگی آنها داشته باشد.»
او با بیان اینکه غرب «به دنبال کاهش قدرت انقلاب اسلامی در دنیا» است، گفت: «آنها این موضوع را از طریق فشار اقتصادی دنبال میکنند.»
محسن بهاروند، سفیر سابق ایران در بریتانیا، نیز گفت شاید پذیرش کلیت برجام چندهفته دیگر وقت ببرد و چند هفته دیگر برجام تعیین سرنوشت شود.
در حالی که مقامهای دولت بایدن گفتهاند جمهوری اسلامی در روند مذاکرات از تقاضای خود برای حذف سپاه پاسداران از فهرست سازمانهای تروریستی، به عنوان یک خواسته کلیدی خود چشمپوشی کرده، مقامهای ایران تاکید کردهاند که هیچوقت این خواسته را به عنوان پیششرط مذاکرات مطرح نکردهاند.
محمد مرندی، مشاور تیم مذاکرهکننده ایران در وین، گفت: «بارها در چند ماه گذشته گفتهام که حذف سپاه پاسداران از لیست گروههای تروریستی آمریکا هرگز پیششرط یا خواست کلیدی ایران در مذاکرات احیای برجام نبوده است.»
او افزود: «ایران هم میتواند سنتکام را در لیست تروریستیاش نگاه دارد. اگر آمریکا نیاز دارد با گفتن این موضوع (عقبنشینی ایران درباره خروج سپاه از لیست تروریستی) به توافق مقبولیت بدهد به خودشان ربط دارد.»
دولت آمریکا در حال بررسی نظرات ایران درباره متن پیشنهادی اتحادیه اروپا برای احیای برجام است و مشخص نیست کاخ سفید چه زمانی قصد دارد اظهارنظر کند.
در پی اعلام یک گروه عراقی به نام «الوارثین» مبنیبر حمله پهپادی به یک پایگاه آمریکایی در کویت در انتقام کشته شدن قاسم سلیمانی، نیروی هوایی آمریکا گزارش «این گروه شبهنظامی مورد حمایت ایران» را کذب خواند و اعلام کرد که چنین حملهای رخ نداده است.
نیروی هوایی آمریکا تاکید کرد که همکاریهایش با کویت بدون اختلال ادامه دارد.
چند ساعت قبل، الوارثین با انتشار یک بیانیه ادعا کرد که در ۲۱ مرداد در انتقام کشته شدن قاسم سلیمانی، علیه پایگاه هوایی علی السالم کویت در نزدیکی مرز عراق حمله پهپادی انجام داده است.
این گروه همچنین ویدیویی را از پرتاب یک پهپاد منتشر کرد، اما هیچ سندی در ارتباط با هدف نهایی آن ارائه نکرد.
در همین حال، رسانههای کویت نیز از قول منابع آگاه وقوع چنین حملهای را رد کردهاند.
آسوشیتد پرس نیز پس از تحلیل عکسهای ماهوارهای شرکت پلنت لبز گزارش داد که هیچ نشانهای از وقع چنین حملهای در ۲۱ مرداد دیده نشده است.
در سالهای اخیر، تعدادی از گروههای شبهنظامی در عراق که گفته میشود به ایران وابستهاند، در موارد مختلفی ادعا کردهاند که به نیروهای آمریکایی در عراق حمله کردهاند. با این وجود، بیشتر بمبهای کنار جادهای که این گروهها منفجر کردهاند، پیمانکاران عراقی را که اقلام مورد نیاز نیروهای آمریکایی را حمل میکردند هدف قرار دادهاند.
به دنبال انتشار گزارش تحقیق و تفحص مجلس از شرکت فولاد مبارکه اصفهان، واکنشها به آن ادامه دارد. مدیر عامل بورس از تعلیق نماد معاملاتی این شرکت خبر داد. یک عضو هیأت رئیسه مجلس هم گفت این گزارش مربوط به تخلفات دولت قبل است و کسانی که باید پاسخگو باشند، فریاد «آی دزد» سر میدهند.
محمود گودرزی، مدیر عامل بورس اوراق بهادار تهران، روز شنبه ۲۹ مرداد گفت که از امروز نماد معاملاتی فولاد در بورس تعلیق شده و تا شفافسازی اطلاعات این شرکت، نماد بازگشایی نمیشود.
شرکت فولاد مبارکه دومین شرکت بزرگ بورس در بازار اول بورس است و ارزش روز آن بیش از ۲۹۴ هزار میلیارد تومان ثبت شده است. حدود ۳۶ درصد از سهام این شرکت در بورس به صورت شناور خرید و فروش میشود.
مجلس شورای اسلامی اما در گزارش تحقیق و تفحص خود از شرکت فولاد مبارکه اصفهان در فاصله سالهای ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۰، از ۹۲ هزار میلیارد تومان تخلف در این شرکت، شامل حیف و میل سرمایهها و پرداخت هدیه و کمک به نهادهای حکومتی از جمله اداره اطلاعات، سپاه پاسداران و همچنین چهرههای سیاسی خبر داد.
این گزارش فهرست مفصلی از پرداختهای شرکت فولاد مبارکه به نهادهایی چون سپاه پاسداران، وزارت اطلاعات، نیروی انتظامی و دفاتر امامان جمعه را ارائه کرد.
در واکنش به این گزارش، علیرضا سلیمی، عضو هیأت رئیسه مجلس، گفت که تخلفات مربوط به تحقیق و تفحص از فولاد مبارکه اصفهان مربوط به دولت قبل و مدیر عامل سابق این شرکت بوده و قوه قضاییه باید هر چه سریعتر به این تخلفات رسیدگی کند.
او بدون اشاره به جزییات گفت: «آنهایی که آدرس غلط میدهند همچون این مثل هستند که طرف دزدی میکند و بعد فریاد میزند آی دزد، آی دزد».
شرکت فولاد مبارکه توضیحی درباره جزییات گزارش مجلس نداد اما در عین حال خواستار برخورد قوه قضاییه با تخلفات مطرح شده در این گزارش شد.
امید قالیباف، سخنگوی وزارت صنعت نیز خواستار برخورد با تخلفات در این شرکت شد.
در این گزارش اسحاق جهانگیری، معاون اول حسن روحانی، همراه با محمد نهاوندیان و محمود واعظی، روسای دفتر رئیسجمهوری در دولت اول و دوم روحانی، به اعمال نفوذ در این شرکت و ایجاد تغییر در اعضای هیأت مدیره متهم شدهاند.
بر اساس گزارش مجلس، شرکت فولاد مبارکه اقدام به عقد قرارداد با اشخاص یا مجموعههای وابسته به ذینفوذان سیاسی و اجتماعی از جمله همسر محمود واعظی، رییس دفتر رئیسجمهوری وقت، عباس آخوندی، وزیر اسبق راه و شهرسازی و قدرتالله نوروزی، شهردار سابق اصفهان کرده است.
به گفته هیأت تحقیق و تفحص مجلس، شرکت فولاد مبارکه قرارداد نشریه با تیراژ ۵۰۰ نسخه با مینو هوشمندپور امضا کرده که مبلغ آن برای سال گذشته دو میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان بوده است.
این گزارش هوشمندپور را «فرد پوششی» و نزدیک به محمد عطریانفر، عضو حزب کارگزاران سازندگی خوانده است.
عطریانفر اما در واکنش به این گزارش گفت تاکنون هیچ نوع ارتباط مالی یا تشکیلاتیای با فولاد مبارکه نداشته است.
در گزارش مجلس اما فولاد مبارکه به پولپاشی در سطح «رسانههای خاص» و توئیتر و تلگرام و پرداخت هدیه به افراد حقیقی هم متهم شده است.
همزمان با سخنان سخنگوی سپاه پاسداران مبنی بر رد نفوذ اسرائیل در این نهاد، خبرگزاریهای وابسته به این نهاد نظامی، دلیل عادی سازی روابط اسرائیل و ترکیه را انتخابات در این دو کشور و نیاز ترکیه به متحدان جدید و بالا بردن امنیت خود ذکر کردند.
رمضان شریف، سخنگوی سپاه پاسداران، روز شنبه ۲۹ مرداد گفت که «دشمن در اطلاعات و مجموعه سپاه نفوذی ندارد.»
او تأکید کرد که ترورهای انجام شده در ایران «بیان کننده قدرت اسرائیل نیست»: «ما حتما این مختصر رفتارهای ایذایی اسرائیلیها را جمع کردیم و میکنیم.»
شریف همچنین گفت: «اما اینکه یک افسر سپاه را دشمن شناسایی و دو نفر از اراذل و اوباش را برای ترورش اجیر کردند، نمیخواهیم بگوییم کماهمیت بود اما پاسداران جدای از عموم مردم که زندگی نمیکنند.»
عصر یکشنبه اول خرداد، حسن صیاد خدایی، سرهنگ سپاه پاسداران، در کوچه «خزعل» خیابان «مجاهدین اسلام» با شلیک پنج گلوله افراد مسلح کشته شد.
پس از آن ایران اینترنشنال در خبری اختصاصی اعلام کرد که حسن صیاد خدایی در واحد ۸۴۰ نیروی قدس سپاه پاسداران مسئولیت انتخاب، ارتباطگیری و استخدام شهروندان غیرنظامی را برای ضربهزدن به اسرائیلیها در نقاط مختلف جهان بر عهده داشته است.
همچنین منابع ایران اینترنشنال خبر دادند که شکستهای متوالی سازمان اطلاعات سپاه پاسداران در انجام مأموریتهای تروریستی خارج از کشور، در طول زمان صداهای اعتراضی برای برکناری حسین طائب را تقویت کردند.
از سوی دیگر بر اساس اطلاعات اختصاصی رسیده به ایران اینترنشنال، معاون ضدجاسوسی و دو معاون پیشین و فعلی عملیات ویژه اطلاعات سپاه پاسداران، در عملیاتهای ناموفق علیه اهداف اسرائیلی نقش داشتهاند.
یک عضو ارشد پیشین سپاه پاسداران به ایران اینترنشنال گفته است روحالله بازقندی، معاون ضدجاسوسی اطلاعات سپاه، واحد ۱۵۰۰، مسئول عملیات شکستخورده اخیر در استانبول ترکیه برای ترور یوسف لوی سیفری، کنسول پیشین اسرائیل و سه زن توریست اسرائیلی بوده است.
واکنشها به عادیسازی روابط دو کشور ترکیه و اسرائیل
در ماههای گذشته و پیش از اعلام عادیسازی روابط دو کشور، ترکیه از بازداشت مأموران ایرانی برای قتل شهروندان اسرائیلی در ترکیه خبر داد.
خبرگزاری تسنیم نیز در گزارشی نوشت که آنکارا و تلآویو «با اشتیاقی فراوان در مسیر تقویت همکاریهای سیاسی، اقتصادی و امنیتی-نظامی گام برمیدارند.»
این خبرگزاری «همکاری قوی دستگاههای اطلاعاتی ترکیه و اسرائیل» درباره خنثی کردن اقدامات جمهوری اسلامی برای ترور شهروندان اسرائیل و مواضع مشترک در حمایت از جمهوری آذربایجان در مقابل ارمنستان را از نشانههای نزدیک شدن روابط دو کشور دانسته است.
خبرگزاری فارس نیز در گزارشی نوشت که مهمترین دلایل این اقدام، رقابت انتخاباتی در دو کشور و نیاز آنکارا به متحدان جدید و تلاش دولت رجب طیب اردوغان برای کنشگری بینالمللی است.
فارس همچنین هدف دیگر ترکیه را نیاز به متحدان جدید و امنیت ذکر کرد.
بر اساس این گزارش، «برای ترکیه، سوریه و عراق کشورهایی در صف نظم امنیتی مطلوب ایران و مورد حمایت روسیه محسوب میشوند» و «آنکارا نه میتواند مستقیما منافع و موجودیت دمشق و بغداد را تهدید کند و نه میخواهد مناطق مرزی این کشورها را ترک کند.»
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی اما به عادیسازی روابط اسرائیل و ترکیه واکنش نشان نداده است.
روز ۲۶ مرداد ترکیه و اسرائیل عادیسازی کامل روابط خود را اعلام کردند و بر این اساس سفیران دو کشور به محل مأموریت خود باز خواهند گشت.
این عادیسازی روابط پس از گفتوگوی تلفنی رئیسجمهوری ترکیه با نخست وزیر اسرائیل اعلام شد.
روز جمعه نیز روسای جمهوری دو کشور به صورت تلفنی گفتوگو و برای توسعه روابط در همه زمینهها ابراز امیدواری کردند.
بر اساس گزارش دفتر ریاست جمهوری ترکیه، اردوغان گفت که با تعیین سفیران جدید ترکیه و اسرائیل به روابط دو کشور شتاب جدیدی بخشیده خواهد شد.
مقامات ترکیه اعلام کردهاند با وجود عادیسازی روابط با اسرائیل، به حمایت از حقوق فلسطینیان ادامه خواهند داد.
روابط این دو کشور پس از حمله اسرائیل به کشتی گروهی از فعالان ترک هوادار فلسطین و کشته شدن ۱۰ نفر از آنها در ماه می سال ۲۰۱۰ دچار تنش شد و پس از آن نیز مقامهای دو کشور چندین بار درگیری لفظی شدید داشتند.
با این حال از چند سال پیش اقدامات برای بهبود روابط آغاز شد و در جنگ سال گذشته میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان، هر دو کشور از حامیان اصلی جمهوری آذربایجان بودند.
در اسفند ماه سال گذشته، اسحاق هرتزوگ، رئیس جمهوری اسرائیل، به آنکارا سفر کرد. سفر قبلی یک رئیس جمهوری اسرائیل به ترکیه در سال ۲۰۰۷ انجام شد و از سال ۲۰۰۸ هیچ مقام ارشدی از اسرائیل به ترکیه نرفته بود.
مواضع ترکیه در قبال سوریه
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، روز سهشنبه ۲۸ تیر در دیدار با اردوغان گفته بود حمله احتمالی ترکیه به شمال سوریه هم به ضرر دو کشور و هم به ضرر منطقه است.
در حالی که زمزمههایی درباره عادیسازی روابط میان آنکارا و دولت بشار اسد به گوش میرسد و همزمان گزارشهایی از حمله ترکیه به شمال سوریه منتشر میشود، اردوغان هم روز پنجشنبه ۲۷ مرداد در حین بازگشت از اوکراین در هواپیما به خبرنگاران گفت: «ما به خاک سوریه چشم ندوختهایم.»
او بدون اشاره به جزییات اعلام کرد: «از طرفی، ایران نیز در اینجا حساب و کتابی دارد و ما از آن مطلع هستیم. ما نمیخواهیم روند موجود در اینجا طولانی شود.»
اردوغان اخیرا از طرح ترکیه برای از سر گرفتن اقدامات به منظور ایجاد یک منطقه حائل ۳۰ کیلومتری در مرز جنوبی با سوریه سخن گفت. او در سال ۲۰۱۹ به دنبال ایجاد چنین منطقهای بود اما عملیات نظامی برای تحقق آن ناکام ماند.
از سال ۲۰۱۶ بدین سو، ترکیه به قصد هدف قرار دادن شبهنظامیان کرد سوریه، یگانهای مدافع خلق موسوم به «یپگ»، سه عملیات مهم در سوریه انجام داده است.