شبکه جهانی «پژوهشگران در معرض خطر» در نامهای به محمدعلی زلفیگل، وزیر علوم ایران خواستار آزادی علی یونسی و امیرحسین مرادی، دو دانشجوی نخبه دانشگاه شریف شد. این دو دانشجو از حدود دو سال پیش توسط وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی بازداشت شدهاند.
۱۵ نفر از فعالان مستقل اقلیتهای جنسی به ارائه نشدن خدمات پزشکی در مراکز درمانی ایران و خشونت علیه آنان در این مراکز اعتراض کردند.
این فعالان کوئیر در بیانیهای خطاب به جامعه پزشکی ایران با برشمردن ۱۲ مورد، به تبعیضها در مراکز درمانی اعتراض کرده و گفتهاند آنچه اقلیتهای جنسی در مراکز بهداشتی و درمانی تجربه میکنند «آسیبهای جبرانناپذیری بر روی افراد میگذارد».
این فعالان الجیبیتیآی (همجنسگرا، دوجنسگرا، ترنسجندر و اینترسکس) در بیانیه خود از جمله به خشونتهایی از قبیل «عمل و یا فرآیندهای عقیم سازی جنسی بر روی افراد اینترسکس بدون رضایت»، «عدم ارائه اقلام دارویی مورد نیاز برای دورههای هورمون درمانی به افراد ترنسجندر» و «عدم ارائه خدمات مورد نیاز به مردان همجنسگرا و دوجنسگرا در مراجعه به متخصصین اورولوژی و داخلی» اشاره کردهاند.
این بیانیه را سارا خاوری، نیما نیا، زیبا رزمآرا، رها غیاثی، دریا خیرخواه، زینب پیغمبرزاده، کاوه کرمانشاهی، لهلا صابری، زانا هیژا ، یاور برادران خسروشاهی، پدرام کردانی، کیا دادخواه، رها آزاد، هانا ارسطو و ارشیا دلدار امضا کردهاند.
پیش از این نهادهای حقوق بشری نسبت به «تبعیض قانونی و اجتماعی شدید» علیه اقلیتهای جنسی در ایران اعتراض کرده و اعلام کرده بودند که جمهوری اسلامی جامعه را به خشونت علیه این افراد ترغیب میکند.
شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد ماموریت گزارشگر ویژه حقوق بشر در امور ایران را تمدید کرد و خواستار ادامه آن شد.
در جلسه شورای حقوق بشر سازمان ملل که روز جمعه در ژنو برگزار شد ۱۹ کشور به این تمدید رای مثبت دادند، ۱۲ کشور رای منفی و ۱۶ کشور نیز رای ممتنع دادند.
کشورهایی چون روسیه، ونزوئلا، پاکستان و ارمنستان به این قطعنامه رای منفی دادند و شماری از کشورهای اروپایی، اوکراین، و آرژانتین از جمله موافقان این قطعنامه بودند. قطر، مالزی و برزیل نیز از جمله کشورهایی بودند که رای ممتنع دادند.
پیش از این، چهارم فروردین، ۳۷ سازمان حقوق بشری ایرانی، منطقهای و بینالمللی با انتشار بیانیهای از شورای حقوق بشر خواسته بودند تا به قطعنامه تمدید ماموریت گزارشگر ویژه ایران رای دهند.
این سازمان ها تاکید کرده بودند که در شرایط فعلی تمدید ماموریت گزارشگر ویژه حقوق بشر در امور ایران به منظور نظارت، مستندسازی و گزارش به شورای حقوق بشر سازمان ملل از هر زمان دیگری حیاتیتر است.
شورای حقوق بشر سازمان ملل از سال ۱۳۹۰ بدین سو به طور مرتب برای ایران «گزارشگر ویژه» تعیین کرده و در حال حاضر نیز جاوید رحمان این ماموریت را برعهده دارد.
در سازوکار شورای حقوق بشر دو نوع «گزارشگر موضوعی» و «گزارشگر ویژه» وجود دارد و گزارشگران ویژه تنها برای کشورهایی در نظر گرفته میشود که وضعیت حقوق بشر در آنها غیرقابل قبول است.
نخستین گزارشگر حقوق بشر برای ایران احمد شهید بود که پنج سال در این سمت فعالیت کرد.
پس از او عاصمه جهانگیر از آبان سال ۹۵ به عنوان گزارشگر ویژه ایران انتخاب شد اما در بهمن ۹۶ در زادگاهش لاهور پاکستان درگذشت.
جاوید رحمان که جایگزین عاصمه جهانگیر شده ۵۲ سال دارد و حقوقدان پاکستانی-بریتانیایی است. او همچنین ریاست دانشکده حقوق دانشگاه برونل در لندن را نیز بر عهده دارد.
جمهوری اسلامی پس از انتخاب گزارشگر ویژه حقوق بشر در سال ۹۰ تاکنون به هیچ یک از گزارشگران ویژه اجازه سفر به ایران را نداده و گفته است ماموریت آنها را به رسمیت نمیشناسد.
پیش از آن رینالدو گالیندوپل در دهه ۶۰ و موریس کاپیتورن در دهه ۷۰ به عنوان گزارشگران حقوق بشر سازمان ملل به ایران سفر کرده بودند.
تام نایدز، سفیر آمریکا در اسرائیل، گفت که حتی در صورت حصول توافق اتمی، دست اسرائیل بسته نیست و این کشور می تواند هر اقدامی را برای دفاع از خود در برابر ایران انجام دهد.
نایدز شامگاه پنجشنبه در مصاحبههایی با رسانههای اسرائیلی تاکید کرد که آمریکا هیچ محدودیتی برای اقدامات اسرائیل علیه جمهوری اسلامی نخواهد گذاشت.
او در مصاحبه با تلویزیون کانال ۱۲ اسرائیل گفت که آمریکا انتظار ندارد در صورت حصول توافق اتمی، اسرائیل دست روی دست بگذارد و این کشور میتواند هر اقدامی برای دفاع از خود انجام دهد.
سفیر آمریکا همچنین تاکید کرد که جو بایدن هر اقدامی را برای جلوگیری از اتمی شدن ایران انجام خواهد داد اما مسلما راه حل دیپلماتیک را ترجیح میدهد.
نایدز با این حال در مصاحبه با دو شبکه کانال ۱۲ و کانال ۱۳ اسرائیل از پاسخ به سوال درباره خروج احتمالی سپاه پاسداران از فهرست سازمانهای تروریستی طفره رفت.
سفیر آمریکا همچنین گفت که اسرائیل از جزییات مذاکرات اتمی «دقیقا مطلع است».
همزمان ند پرایس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، گفت که ایالات متحده و اسرائیل در زمینه ایران «اختلافات تاکتیکی» دارند نه «اختلاف راهبردی».
وبسایت اکسیوس پیشتر گزارش داده بود که وزیر خارجه آمریکا به مقامهای ارشد اسرائیل گفته است جایگزین خود را برای توافق هستهای با ایران اعلام کنند و نخست وزیر اسرائیل از جمهله پاسخ داده ایران در صورتی به طرف غنیسازی ۹۰ درصدی نمیرود که بداند با تحریمهایی در حد تحریمهای روسیه روبهرو میشود.
۴۱ درصد از شرکتکنندگان در تازهترین نظرسنجی موسسه گمان بر این باورند که براندازی جمهوری اسلامی پیششرط هر تغییری است؛ شاهزاده رضا پهلوی نیز در این نظرسنجی جایگاه محبوبترین شخصیت سیاسی را به دست آورده است.
بر اساس تازهترین نظرسنجی موسسه گمان که با عنوان «نگرش ایرانیان به سیستم سیاسی مطلوب» منتشر شده، ۲۱ درصد از شرکتکنندگان در این نظرسنجی خواهان «تحولات ساختاری و گذار از جمهوری اسلامی» و ۸ درصد خواهان اصلاحات تدریجی در چارچوب نظام جمهوری اسلامی هستند.
با این حال ۱۸ درصد از شرکتکنندگان در این نظرسنجی خواهان «حفظ اصول و ارزشهای انقلاب و حامی سیاست های نظام و رهبری» هستند.
حدود ۱۱ درصد از شرکتکنندگان نیز خود را متعلق به هیچ یک از این گرایشها ندانستهاند.
در نظرسنجی قبلی موسسه گمان که پنجم آبان سال گذشته منتشر شده بود، ۳۵ درصد خواهان براندازی جمهوری اسلامی، ۲۴ درصد خواهان تحولات ساختاری و گذار از جمهوری اسلامی، ۱۶ درصد خواهان حفظ اصول و ارزشهای انقلاب و ۱۲ درصد خواهان اصلاحات در چارچوب نظام جمهوری اسلامی شده بودند؛ ۱۳ درصد نیز گزینه هیچکدام را انتخاب کرده بودند.
گروه مطالعات افکارسنجی ایرانیان، گمان، در گزارش جدید خود نوشته است که میزان پایگاه اجتماعی این گرایشها در سال ۱۴۰۰ نوسان قابل توجهی نداشته است.
موسسه گمان، با مدیریت عمار ملکی استادیار علوم سیاسی در دانشگاه تیلبرگ هلند، نظرسنجیهایی را با تمرکز بر اندازهگیری و تحلیل دیدگاهها و افکار ایرانیان انجام میدهد.
موافقت با اعتصابات سراسری
۶۵ درصد از شرکتکنندگان در نظرسنجی جدید گمان موافق اعتصابات سراسری برای تغییرات سیاسی هستند، حدود ۵۰ درصد موافق تظاهرات و اعتراضات خیابانی و ۵۲ درصد موافق روشهای نافرمانی مدنی.
در عین حال ۶۵ درصد نیز موافق کمپینهای اعتراضی در شبکههای اجتماعی هستند.
۱۹ درصد از شرکتکنندگان در این نظرسنجی موافق مبارزه مسلحانه و در مقابل ۶۸ درصد مخالف آن هستند.
سال گذشته ایران شاهد اعتصابات سراسری بیسابقهای بود و از جمله معلمان طی سه ماه شش تجمع سراسری و چهار تحصن سراسری برگزار کردند.
محبوبیت شاهزاده رضا پهلوی
از میان شخصیتهای سیاسی و مدنی که در پرسشنامه این نظرسنجی ذکر شده، ۳۹ درصد از شرکتکنندگان نظر مثبتی به رضا پهلوی دارند.
۱۷ درصد از شرکتکنندگان نیز به ابراهیم رئیسی نظر مثبت ابراز کرده و پس از آنها نرگس محمدی، نسرین ستوده، مسیح علینژاد، محمود احمدینژاد، محمد نوریزاد و کاوه مدنی قرار دارند. میرحسین موسوی، محمد خاتمی و محمدجواد ظریف در ردههای بعد هستند.
همچنین بر اساس این نظرسنجی، حدود ۶۶ درصد جامعه درباره رضا شاه پهلوی نظر مثبت، و حدود ۲۳ درصد به او نظر منفی دارند. درباره محمدرضا شاه پهلوی نیز ۶۴ درصد نظر مثبت و ۲۸ درصد نظر منفی دارند.
نظر ۵۲ درصد از شرکتکنندگان به محمد مصدق مثبت و نظر ۲۷ درصد منفی است؛ به روحالله خمینی نیز حدود ۲۸ درصد نظر مثبت و ۶۴ درصد نظر منفی دارند.
از بین شرکتکنندگان ۲۶ درصد به علی خامنهای نظر مثبت و ۶۶ درصد نظر منفی دارند.
شعار «دیگه تمومه ماجرا»
از بین شرکتکنندگان در این نظرسنجی ۶۵ درصد موافق شعار «اصلاحطلب، اصولگرا، دیگه تمومه ماجرا» هستند و حدود ۵۳ درصد نیز با شعار «رضا شاه، روحت شاد» اظهار موافقت کردهاند.
۲۱ درصد نیز گفتهاند موافق شعار «ما همه سرباز توییم خامنهای گوش به فرمان توییم خامنهای» هستند.
حدود ۳۴ درصد از شرکتکنندگان نیز جمهوری سکولار، ۲۲ درصد جمهوری اسلامی، ۱۹ درصد پادشاهی مشروطه و سه درصد سلطنت مطلقه را انتخاب کردهاند.
در میان احزاب و ایدئولوژیهای سیاسی، احزاب با گرایشهای مشروطهخواه (طرفداران پادشاهی)، سوسیال-دموکرات، ملی-مذهبی، حامیان محیطزیست و جبهه ملی بیش از دیگر احزاب مورد اقبال شرکتکنندگان این نظرسنجی بودهاند.
۳۷ درصد از شرکتکنندگان در این نظرسنجی «ساختار سیاسی یکپارچه و متمرکز»، ۱۵ درصد «ساختار سیاسی یکپارچه و غیر متمرکز» و ۱۲ درصد ساختار سیاسی فدرال را انتخاب کردهاند. حدود شش درصد هم گزینه «خواهان جدایی و استقلال ملیت هستم» را برگزیدهاند.
همچنین حدود ۳۰ درصد اعلام کردند که دانش کافی برای پاسخ به این سوال ندارند.
۴۶ درصد از شرکتکنندگان با پرچم سه رنگ با نشان شیر و خورشید، ۳۰ درصد با پرچم فعلی و نزدیک به ۱۹ درصد موافق پرچم سه رنگ بدون نشان هستند؛ پنج درصد نیز موافق هیچ کدام از این طرحها نیستند.
آموزش زبان مادری
در این نظرسنجی حدود ۸۴ درصد زبان فارسی را بهترین گزینه برای زبان رسمی یا میانجی در ایران دانستهاند. همچنین ۶۵ درصد با تدریس زبان مادری در مدارس، در کنار زبان فارسی، موافق هستند.
حدود ۱۹ درصد نیز مخالف تدریس زبان مادری هستند.
همچنین ۶۱ درصد با این گزاره که «من ترجیح میدهم فرزندم در دانشگاه به جای زبان فارسی به زبان مادریاش درس بخواند» مخالف هستند و ۱۸ درصد موافق.
عملکرد رئیسی
نتایج این نظرسنجی نشان میدهد که حدود ۲۰ درصد جامعه عملکرد ابراهیم رئیسی بهعنوان رییس جمهور را تایید میکنند، و در مقابل، حدود ۶۹ درصد عملکرد او را تایید نمیکنند.
میزان نارضایتی از عملکرد رئیسی در میان افراد دارای تحصیلات دانشگاهی و ساکن مناطق شهری بیشتر است؛ زنان نیز بیش از مردان از عملکرد رئیسی ناراضی هستند.
درباره ویژگیهای «بالاترین مقام رسمی کشور»، حدود ۷۸ درصد با «موروثی بودن»، ۷۲ درصد با «مرجع مذهبی بودن»، ۶۶ درصد با «مادامالعمر» بودن و ۵۶ درصد با «خداناباور (آتئیست) بودن» بالاترین مقام حکومت مخالف هستند.
گروه مطالعات افکارسنجی ایرانیان، گمان، پیش از این نیز نظرسنجیهایی در موضوعات مختلف، از جمله درباره انتخابات ریاست جمهوری و همچنین نگرش ایرانیان به رابطه با جهان و رسانهها، انجام داده است.
مایکل مکال، عضو جمهوریخواه مجلس نمایندگان آمریکا گفت که بسیاری از دموکراتها در این مجلس نسبت به تلاشهای دولت بایدن برای احیای برجام بدبین هستند.
مکال در گفتوگو با واشینگتن فری بیکن گفت: «اگرچه جمهوریخواهان در اقلیت هستند، اما دموکراتهایی هم هستند که با این توافق مخالفند.»
این نماینده جمهوریخواه همچنین خاطر نشان کرد که نشانههای وجود دارد که دولت بایدن در تلاش است که توافق احتمالی برای احیای برجام به تایید کنگره نرسد.
مکال همچنین گفت که ایران تا دستیابی به سلاح هستهای ۲۱ ماه فاصله دارد و در همین حال قادر است در مدت ۹۰ روز تا سطح مورد نیاز برای سوخت سلاح هستهای اورانیوم غنیسازی کند.
واشینگتن فریبیکن همچنین گزارش داد که گروهی از اعضای مجلس نمایندگان آمریکا لایحهای دو حزبی را تهیه کردهاند که دولت جو بایدن را مجبور میکند تا اطلاعاتی را درباره چگونگی تاثیر کاهش تحریمها علیه ایران بر حمایت مالی جمهوری اسلامی از اقدامات حزبالله لبنان و حماس علیه اسرائیل، ارائه دهد.
در همین حال، ند پرایس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، در نشست خبری پنجشنبه خود گفت: تعداد کمی از موضوعات در مذاکرات هستهای با ایران باقی مانده و مسئولیت تصمیمگیری درباره این موضوعات بر عهده جمهوری اسلامی است.
پرایس در پاسخ به پرسشی درباره اختلافات دولت بایدن با اسرائیل درباره احیای برجام گفت: «ما با اسرائیل در مورد ایران اختلافات تاکتیکی داریم، نه اختلافات راهبردی.»
به گزارش وبسایت اکسیوس، وزیر خارجه آمریکا به نخست وزیر و مقامهای ارشد اسرائیل گفته است جایگزین خود برای توافق هستهای با ایران را اعلام کنند.
بنابر این گزارش، نفتالی بنت پاسخ داده ایران در صورتی غنیسازی ۹۰ درصدی نمیکند که بداند با تحریمهایی در حد روسیه روبهرو میشود.
در همین حال، سفیر آمریکا در اسرائیل گفت: حتی در صورت امضای توافق هستهای با ایران، اگر اسرائیل بخواهد علیه جمهوری اسلامی اقدامی انجام دهد، با هیچ محدودیتی از سوی ایالات متحده مواجه نخواهد شد.
از سوی دیگر، علی خضریان، نماینده تهران در مجلس، گفت: «آنچه تاکنون در متن ۲۷ صفحهای پیشنویس توافق وین حاصل شده، حاکی از عدم تحقق خطوط قرمز نظام و برخلاف قانون مجلس و تحمیل خسارت جدید به منافع ملی است.»
در همین حال، سپاه پاسداران در بیانیهای به مناسبت سالگرد همهپرسی جمهوری اسلامی، برنامه موشکی و نفوذ منطقهای سپاه را خط قرمزی غیرقابل تغییر اعلام کرد.