دو منبع آگاه به رویترز گفتند طالبان به شرکتهای هواپیمایی در افغانستان اعلام کردهاند که زنان نمیتوانند بدون همراه مرد سوار پروازهای داخلی یا خارجی شوند. این در حالی است که عملی نشدن تعهد طالبان به بازگشایی مدارس دخترانه، موجی از محکومیتهای بینالمللی را به دنبال داشته است.
اقدام طالبان در جلوگیری از حضور دختران کلاسهای ششم به بالا در مدارس افغانستان با انتقادهای گسترده بینالمللی روبهرو شده است؛ همزمان گزارش شده که مخالف اصلی حضور دختران در مدارس شخص رهبر طالبان بوده است.
طالبان، با وجود وعدههای قبلی خود، روز چهارشنبه اجازه نداد مدارس دخترانه دورههای متوسطه و عالی بازگشایی شوند و زنگ آغاز سال تحصیلی نیز تنها با حضور کارمندان مرد «وزارت معارف» نواخته شد.
مقامهای سازمان ملل متحد، سازمانهای حقوق بشری و دیپلماتهای آمریکا و چند کشور اروپایی عدم پایبندی طالبان به وعده خود را ناامید کننده و ظالمانه خواندند.
دبورا لیونز، فرستاده ویژه سازمان ملل در امور افغانستان، این خبر را «بسیار ناراحتکننده» خواند، عفو بینالملل از تغییرات در تصمیمهای طالبان به شدت اظهار نگرانی کرد، و هدر بار معاون دیدهبان حقوق بشر نیز عمل نکردن طالبان به وعده خود را «بسیار ظالمانه» خواند.
رینا امیری، نماینده ویژه آمریکا در امور زنان افغانستان، اقدام طالبان را تضعیفکننده اعتماد به تعهدات این گروه و از بین برنده امید خانوادهها به آینده بهتر دخترانشان دانست.
یان مککری، کاردار سفارت آمریکا در افغانستان، و همچنین نمایندگان آلمان و برخی دیگر از کشورهای اروپایی نیز از این اقدام طالبان انتقاد کردند.
بنابر خبرهای رسیده به افغانستان اینترنشنال، دلیل عمل نکردن طالبان به وعده قبلی خود مخالفت شخص ملا هبتالله آخوندزاده، رهبر این گروه، با به مدرسه رفتن دختران بوده است.
شماری از سیاستمداران افغانستان، از جمله حامد کرزی، عبدالله عبدالله، و امرالله صالح، نیز از این اقدام طالبان ابراز تاسف کردند.
خبرگزاری باختر که توسط طالبان کنترل میشود روز چهارشنبه گزارش داد که مدارس دخترانه دورههای متوسطه و عالی (کلاسهای ششم به بالا) تا زمان طراحی شدن لباسی «مطابق شریعت، رسم و رواج و فرهنگ افغانی» برای دختران بسته باقی خواهد ماند.
دختران کلاسهای ششم به بالا در افغانستان ۱۸۷ روز است که اجازه حضور در مدرسه ندارند.
بر اساس ویدیوهای منتشر شده، در برخی مدارس طالبان ابتدا به گروهی از دختران اجازه حضور در مدرسه را دادند اما پس از فیلمبرداری از آنها مدرسه را تعطیل کردند.
ویدیوهایی نیز از اعتراض و گریه دختران دانشآموز منتشر شده است.
بنابر گزارشها از افغانستان، هر سه روزنامهنگاری که طالبان آنها را در ساختمان تلویزیون طلوع بازداشت کرده بود آزاد شدند؛ آمریکا و سازمان ملل از اقدام طالبان در «بازداشت خودسرانه» این سه روزنامهنگار انتقاد کردهاند.
همکاران بهرام امان روز جمعه در گفتوگو با افغانستاناینترنشنال تایید کردند که او نیز از بند طالبان رها شده است. دو همکار دیگر او شامگاه پنجشنبه ساعاتی پس از بازداشت آزاد شده بودند.
روز پنجشنبه نیروهای طالبان در یورش به ساختمان طلوعنیوز در کابل، سه نفر شامل خپلواک ساپی رییس این شبکه، بهرام امان مجری، و نافع خلیق مشاور حقوقی این شبکه، را بازداشت کرده و با خود بردند.
دفتر نمایندگی سازمان ملل در افغانستان، یوناما، روز جمعه از «بازداشت خودسرانه خبرنگاران طلوعنیوز توسط طالبان» به شدت اظهار نگرانی کرد و خواستار آزادی آنها شد.
یان مککری، کاردار سفارت آمریکا در افغانستان، نیز با ابراز نگرانی از گزارشهای مربوط به بازداشت و ارعاب خبرنگاران و کارمندان رسانهها، این اقدامات را مخالف وعدههای طالبان در مورد آزادی بیان دانست.
به گفته مسئولان تلویزیون طلوع، طالبان از چند ماه پیش به این شبکه فشار آورده بود که پخش سریالهای خارجی متوقف، و برنامههایی با مضمون اسلامی جایگزین آنها شود.
چند روز پس از انتشار گزارشها درباره بازداشت دو روزنامهنگار غربی به دست طالبان، سازمان ملل و همسر یکی از این روزنامهنگاران این خبر را تایید کردند.
کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل روز جمعه اعلام کرد دو روزنامهنگاری که با این نهاد کار میکردند و همچنین همکاران افغان آنها بازداشت شدهاند.
این نهاد سازمان ملل نامی از روزنامهنگاران بازداشتشده نبرد اما ناتالیا آنتلاوا با بازنشر توییت این نهاد اعلام کرد که همسرش، اندرو نورث، یکی از روزنامهنگاران بازداشتی است و او به شدت نگران وضعیت همسرش است.
اندرو نورث خبرنگار سابق بیبیسی بود و به نوشته همسرش، در همکاری با کمیساریای عالی پناهندگان در کابل تلاش میکرد به مردم افغانستان کمک کند.
روز یکشنبه گزارشهای تایید نشدهای منتشر شد که طالبان دو روزنامهنگار غربی و همچنین همراهان افغان آنها، شامل تهیهکننده و رانندهها، را در کابل بازداشت کردهاند.
پیش از انتشار خبر بازداشت این روزنامهنگاران، امرالله صالح معاون رییس جمهور در دولت اشرف غنی در توییتی نوشته بود ۹ شهروند خارجی، از جمله اندرو نورث خبرنگار سابق بیبیسی، و پیتر جوونال صاحب رستوران گندمک «ربوده شدهاند».
از زمان به قدرت رسیدن دوباره طالبان در افغانستان، شمار زیادی از رسانهها تعطیل و خبرنگاران بسیاری بیکار شدهاند و فشارها بر آنان ادامه دارد.
تعداد روزنامه نگاران بازداشت شده در این مدت افزایش داشته و برخی از آنان به شدت مورد ضرب و جرح قرار گرفتهاند.
جو بایدن، رییس جمهوری آمریکا، همزمان با دومین سالگرد به گروگان گرفته شدن یک آمریکایی در افغانستان، گفت که دولت من به تلاش برای آزادی مارک فریکس و همه آمریکاییهایی زندانی یا به گروگان گرفته شده در خارج از ایالات متحده، مصمم است.
رییس جمهوری آمریکا در بیانیهای که به مناسبت دومین سالگرد اقدام طالبان در به گروگان گرفتن مارک فریکس، کهنهسرباز نیروی دریایی ایالات متحده و کارمند یک پروژه عمرانی در کابل، گفت طالبان باید فورا او را آزاد کند، این قابل مذاکره نیست.
مارک فریکس، کهنهسرباز نیروی دریایی ایالات متحده هنگامی که به کار در یک پروژه عمرانی در افغانستان اشتغال داشت، سی و یکم ژانویه سال ۲۰۲۰ در کابل ربوده شد.
بایدن در بیانیه روز یکشنبه خود با بیان اینکه تهدید امنیت آمریکاییها یا غیرنظامیان بیگناه همواره غیرقابل قبول است، افزود که گروگانگیری عملی ظالمانه و بزدلانه است و طالبان قبل از فکر کردن به آرزوی مشروعیت یافتن خود، باید فورا مارک فریکس را آزاد کند و این قابل مذاکره نیست.
رییس جمهوری آمریکا گفت که مارک فریکس کهنهسرباز نیروی دریایی ایالات متحده، یک مهندس عمران بود و یک دهه را صرف کمک به مردم افغانستان کرد و در حالی که هیچ اشتباهی نکرده است در افغانستان به گروگان گرفته شد.
بایدن اضافه کرد که دو سال است طالبان مارک فریکس را در اسارت نگهداشته است در حالی که پسر، برادر و خانوادهاش دو سال غمانگیز را تحمل کردهاند آرزوی بازگشت او را دارند.
رییس جمهوری آمریکا افزود که خطاب به مارک فریکس و همه آمریکاییهایی که در خارج از کشور به ناحق بازداشت شده با گروگان گرفته شدهاند و به خانوادهها و دوستان همه آنها میگویم که دولت من به تلاش مداوم خود برای بازگردان هر آمریکایی که به ناعادلانه بازداشت شده به خانه ادامه خواهد داد.
سخنان بایدن مبنی بر عزم دولت او برای آزادی آمریکاییهای بازداشت شده یا به گروگان گرفته شده، درحالی بیان شد که بری روزن، گروگان سابق آمریکایی در ایران، دو هفته قبل با خواسته آزادی شهروندان آمریکایی و دو تابعیتی بازداشتی و به گروگانگرفته شده در ایران در مقابل هتل محل انجام مذاکرات هستهای با ایران اعتصاب غذا کرد.
اعتصاب غذای بری روزن، گروگان سابق در ایران و نزار زاکا شهروند دیگر آمریکایی که چهار سال در ایران بازداشت و زندانی شده بود، هفته گذشته پایان یافت و همزمان رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، که با آنها دیدار کرده بود به رویترز گفت که آزادی شهروندان آمریکایی بازداشت شده، پیششرط توافق با ایران است.
نماینده ویژه آمریکا در امور ایران افزود که بعید است آمریکا در مذاکرات هستهای با ایران به نتیجه برسد مگر اینکه تهران چهار شهروند آمریکایی زندانی در ایران را آزاد کند.
دبرا لاینز، فرستاده سازمان ملل در افغانستان، نسبت به دستگیری فعالان زن در این کشور ابراز نگرانی کرد. او گفت باید در شورای امنیت تاکید کند: «ما به شدت نگران سرنوشت چندین فعال زن هستیم که از خانههایشان ربوده و ناپدید شدند.»
او تاکید کرد هیچ یک از شهروندان افغان نباید شب را در ترس و وحشت به سر ببرند و هیچ خانوادهای نباید به خاطر ناپدید شدن فرزندش در ناراحتی و حیرت باشد.
این مقام سازمان ملل از صاحبان قدرت در کابل خواست تا درباره این رخدادها تحقیق کنند و اطلاعات واضح و روشنی ارائه کنند و عاملان چنین وقایعی را بازخواست کنند.
لاینز گفت که طالبان برای اعتبارسازی باید ابتدا گفتوگو درباره آشتی ملی را آغاز کند. او افزود جامعه بینالمللی از چنین روندی پشتیبانی میکند اما این کار باید توسط افغانها در داخل افغانستان انجام شود.
نماینده سازمان ملل در افغانستان در نشست ویژه شورای امنیت در مورد افغانستان تاکید کرد که طالبان باید به تعهدات خود از جمله برای تشکیل حکومت فراگیر و احترام به حقوق بشر پایبند باشد.
نشست ویژه شورای امنیت درباره وضعیت افغانستان روز چهارشنبه برگزار شد.
رینا امیری، نماینده ویژه آمریکا در امور زنان و حقوق بشر برای افغانستان، در توییتی نوشت که او و توماس وست، نماینده ویژه آمریکا برای افغانستان، در مذاکرات اخیر اسلو، برای آزادی فوری تمنا پریانی، پروانه ابراهیم خیل، عالیه عزیزی و و دیگر زندانیان سیاسی در افغانستان به طالبان فشار آوردهاند.
امیری اضافه کرد که این نمایندگان آمریکا با تکرار خواستههای زنان افغان، برای اقدام ملموس طالبان در زمینه آموزش، اشتغال و حقوق بشر در افغانستان تلاش کردند.
پیشتر، نخست وزیر نروژ درباره گفتوگوهای سه روزه با هیات طالبان در پایتخت کشورش گفت این مذاکرات به معنای مشروعیتبخشی به طالبان نبود. یوناس گارستوره به خبرنگاران گفت این گام نخست در تعامل با صاحبان قدرت در کابل بود تا از وقوع فاجعه انسانی در افغانستان جلوگیری شود.
نخست وزیر نروژ این گفتوگوها را «جدی» و «واقعی» توصیف کرد و افزود: «این اقدامی برای به رسمیت شناختن نبود. این صرفا چارچوبی برای مخاطب قرار دادن آنها بود تا پیامهای [جامعه جهانی] به روشنی به طالبان منتقل شود و انتظارات جامعه بینالمللی و انتظارات طالبان شنیده شوند».
او ادامه داد: «من معتقدم این کاری است که امکان آن را فراهم میکند تا صاحبان قدرت در افغانستان را پاسخگو کنیم.»
پیش از او، وزیر خارجه نروژ هم گفته بود که برگزاری نشست با طالبان نمایانگر بهرسمیت شناختن رژیم آنها نیست، اما او تاکید کرده بود که جامعه جهانی «ناگزیر است با گروهی که کنترل افغانستان را در دست دارد، گفتوگو کند».
اسلو میزبان هیاتی از دولت نروژ و نمایندگانی از کشورهای اروپایی و آمریکا، علاوه بر نمایندگان جامعه مدنی افغانستان و طالبان بود.
افغانستان درگیر خشکسالی شدید، همهگیری کرونا و مشکلات اقتصادی حاد است. از زمان روی کار آمدن طالبان کمکهای جهانی به طور عمده به این کشور قطع شده است.