ولودیمیر زلنسکی، رییس جمهوری اوکراین در سخنانی خطاب به پارلمان بریتانیا خواستار فشار بیشتر بر روسیه شد و گفت: «لطفا فشار تحریم علیه این کشور (روسیه) را افزایش دهید، لطفا این کشور را به عنوان یک کشور تروریستی بشناسید و لطف مطمئن شوید که آسمان اوکراین ما امن است.»
در پی توقف موقت حملات روسیه در چند شهر اوکراین، مقامهای محلی در دو شهر سومی و ایرپین از خروج برخی غیرنظامیان از این شهرها خبر دادهاند. با این حال، به گفته اوکراین، نیروهای روسی آتشبس را در ماریوپل نقض کردهاند.
وزارت دفاع روسیه اعلام کرده بود که از صبح سهشنبه ۱۷ اسفند گلولهباران در شهرهای کییف، چرنیهف، سومی، خارکیف و ماریوپل را متوقف میکند تا گذرگاههای امن برای خروج غیرنظامیان از این شهرها ایجاد شود.
مقامهای اوکراین تایید کردند که روز سهشنبه خروج غیرنظامیان از سومی، در شمال شرق اوکراین، آغاز شده و آنها در حال حرکت به سوی پُلتاوا هستند.
دمیترو ژیویتسک، استاندار سومی، ظهر سهشنبه به تلویزیون اوکراین گفت آتشبس عمدتا در حال رعایت است و علاوه بر خروج هزار دانشجوی خارجی، شهروندان اوکراینی نیز در کاروانهای بیست، سی خودرویی در حال خروج از سومیاند.
اُلکسی کولبا، استاندار کییف، نیز روز سهشنبه گفت تاکنون بیش از ۱۵۰ نفر از شهر ایرپین، در نزدیکی کییف، خارج شدهاند.
با این حال اندکی پس از آغاز آتشبس موقت، وزارت خارجه اوکراین گفت خروج غیرنظامیان از شهر ماریوپل بار دیگر به دلیل گلولهباران روسیه متوقف شده است.
اولگ نیکولنکو، سخنگوی وزارت خارجه اوکراین، گفت: «آتشبس نقض شد! نیروهای روسیه در حال گلولهباران گذرگاه بشردوستانه بین زاپوریژیا و ماریوپل هستند.»
تلاشهای قبلی برای ایجاد گذرگاه امن و خروج غیرنظامیان از شهر ماریوپل در روزهای شنبه و یکشنبه نیز ناموفق مانده بود و روسیه با رد اتهام نقض آتشبس، متقابلا اوکراین را مسئول شکست دالان امن برای خروج غیرنظامیان دانسته بود.
از سوی دیگر روز سهشنبه کمیساریای عالی سازمان ملل در امور آوارگان و پناهجویان اعلام کرد شمار کسانی که در دوازده روز گذشته از اوکراین گریختهاند به حدود دو میلیون نفر رسیده است.
اکثر این افراد که عمدتا شامل زنان و کودکاناند به لهستان رفتهاند و شماری از آنان نیز رهسپار دیگر کشورهای همسایه شدهاند.
پس از حمله روسیه به اوکراین و افزایش موج تحریمها از سوی نهادهای دولتی و شرکتهای تجاری اینبار شرکت فناوری آیبیام اعلام کرد که تمام فعالیتهای خود در روسیه را به حالت تعلیق در میآورد.
آیبیام روز دوشنبه اعلام کرد که علاوه بر تعلیق تمامی فعالیتهای تجاری خود در روسیه، برای حمایت از پناهجویان اوکراینی ۵۰۰ هزار دلار به سازمانهای بشردوستانه در کشورهای چک و لهستان کمک میکند.
پیشتر نیز مایکروسافت اعلام کرده بود که فروش محصولات جدید و خدمات خود را در روسیه به حالت تعلیق در آورده است و بهطور فعال به مقامات امنیت سایبری در اوکراین برای دفاع در برابر حملات روسیه کمک میکند.
شرکت گوگل نیز اعلام کرد دیگر تبلیغات آنلاین در روسیه را از طریق موتور جستجوی خود، یوتیوب یا دیگر شرکای خود ارائه نمیکند و برنامههای رسانههای دولتی روسیه همچون راشاتودی و اسپوتنیک را نیز از گوگل پلی حذف کرده است.
شرکت اپل نیز در پی حمله روسیه به اوکراین فروش محصولات خود را در روسیه متوقف کرد و دانلود برنامههای راشاتودی و اسپوتنیک را نیز فقط در داخل روسیه مجاز اعلام کرد.
این شرکت، نقشه ترافیک اپل موسوم به اپل مپ را نیز در اوکراین «به عنوان یک اقدام ایمنی و احتیاطی برای شهروندان اوکراینی» غیرفعال کرد.
در همین حال دولت روسیه نیز روز گذشته اعلام کرد که خود را برای قطع ارتباط با اینترنت جهانی آماده میکند و قرار است تا ۱۱ مارس، بیستم اسفند ماه، سرور همه سایتهای روسیه به داخل این کشور منتقل شود.
با گذشت دوازده روز از حمله روسیه به اوکراین، بسیاری از شرکتهای بزرگ فناوری، همچنین فیسبوک، توییتر، نتفلیکس، تیک تاک و شرکتهای مالی چون مسترکارد، ویزا و پیپل نیز فعالیت خود را در روسیه متوقف کردهاند و فهرست شرکتهایی که فعالیتهای خود را در این کشور تعلیق یا متوقف کردهاند همچنان رو به افزایش است.
دو منبع مطلع به رویترز گفتند در پی حمله روسیه به اوکراین دولت جو بایدن مایل است واردات نفت روسیه به آمریکا را بدون مشارکت متحدانش در اروپا ممنوع کند.
انتظار میرود بایدن روز دوشنبه ۱۶ اسفند با رهبران فرانسه، آلمان و بریتانیا تماس ویدیویی برقرار کند، چرا که دولت او همچنان به دنبال حمایت آنها برای ممنوعیت واردات است.
یکی منبع به رویترز گفت کاخ سفید در حال مذاکره با رهبران کنگره است که در حال کار روی تسریع قانون منع واردات از روسیهاند.
با این حال، یک مقام ارشد آمریکایی به این خبرگزاری گفت هنوز تصمیم نهایی گرفته نشده است.
وندی شرمن، معاون وزیر خارجه ایالات متحده هم در مورد تحریم احتمالی نفت روسیه گفت: «همه گزینهها در حال بررسی است.»
همزمان، بوریس جانسون، نخست وزیر بریتانیا در پاسخ به سوالی درباره احتمال تحریم نفت روسیه گفت همه گزینهها روی میز است.
نخستوزیر بریتانیا با این حال هشدار داد اروپا نمیتواند به سادگی استفاده از نفت و گاز را یک شبه تعطیل کند، بلکه کشورها باید به سرعت با هم حرکت کنند تا فراتر از روسیه برای تامین نفت و گاز کند و کاو کنند.
صدراعظم آلمان هم واردات انرژی روسیه برای زندگی روزمره اروپاییها را «ضروری» دانست و درباره تحریم نفت و گاز روسیه هشدار داد.
قیمت نفت به دلیل تاخیر در بازگشت احتمالی نفت خام ایران به بازارهای جهانی و در شرایطی که ایالات متحده و متحدان اروپایی منع واردات روسیه را در نظر دارند، به بالاترین سطح خود از سال ۲۰۰۸ افزایش یافته است.
اروپا برای نفت خام و گاز طبیعی به روسیه متکی است اما با ایده تحریم محصولات روسی موافقتر است. ایالات متحده خیلی کمتر به نفت خام و محصولات روسیه وابسته است، اما این تحریم به افزایش قیمت منجر میشود و به مصرفکنندگان آمریکایی ضربه میزند.
آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، روز یکشنبه گفت این کشور و متحدان اروپایی آن در حال ممنوعیت واردات نفت روسیه هستند و کاخ سفید با کمیتههای کلیدی کنگره در این ارتباط هماهنگ است.
نانسی پلوسی، رییس مجلس نمایندگان آمریکا نیز گفت این مجلس به دنبال تصویب «قانونی قدرتمند» برای ممنوع کردن واردات نفت از روسیه و «منزوی کردن روسیه و بلاروس» است.
قیمت نفت برنت به عنوان یکی از مراجع اصلی قیمتگذاری نفت خام در بازارهای جهانی یک ماه پیش در پی اعلام نگرانی مقامهای آمریکا درباره احتمال حمله قریبالوقوع روسیه به اوکراین، به ۹۶ دلار در هر بشکه افزایش یافت و سپس با آغاز حمله روسیه به اوکراین، به بیش از ۱۰۱ دلار و ۳۰ سنت رسید.
با ادامه حملات روسیه به اوکراین در دوازده روز گذشته و اعمال تحریمهای گسترده آمریکا، اروپا و جامعه جهانی علیه روسیه، افزایش قیمت نفت خام در بازارهای جهانی ادامه یافت و روز دوشنبه به بالاترین میزان در نزدیک به چهارده سال گذشته و حدود ۱۴۰ دلار رسید.
روسیه جلسه دیوان بینالمللی دادگستری را که در آن اوکراین خواستار صدور یک دستور اضطراری برای توقف فوری حمله این کشور است، بایکوت کرد. کییف در این جلسه استدلال کرد که مسکو قانون نسلکشی را در توجیه تهاجم خود به شکل نادرست اعمال کرده است.
جلسه دادرسی در دیوان بینالمللی دادگستری بدون حضور نمایندگی حقوقی روسیه آغاز شد.
آنتون کورینویچ، نماینده اوکراین روز دوشنبه ۱۶ اسفند گفت: «این واقعیت که صندلیهای روسیه خالی است، با صدای بلند گویاست. آنها اینجا در این دادگاه حقوقی نیستند، آنها در میدان نبرد حضور دارند و جنگی تهاجمی علیه کشور من به راه انداختهاند.»
او از روسیه خواست «سلاح خود را زمین بگذارد و مدارکش را ارائه دهد». دادگاه هم گفت که از حضور نداشتن روسیه متاسف است.
سخنگوی سفارت روسیه در هلند به درخواست خبرگزاری رویترز برای اظهارنظر در این زمینه پاسخی نداد.
ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه گفته است «اقدام نظامی ویژه» کشورش «برای محافظت از افرادی که در معرض قلدری و نسلکشی قرار گرفتهاند» - یعنی کسانی که زبان اول یا تنها زبانشان روسی است - در شرق اوکراین ضروری است.
اوکراین روز دوشنبه اعلام کرد ادعای روسیه بیاساس است و نسلکشی ادعا شده در شرق اوکراین وجود ندارد.
این پرونده بر تفسیر معاهده ۱۹۴۸ در مورد جلوگیری از نسلکشی که هر دو کشور امضا کردهاند، متمرکز است. این معاهده دیوان بینالمللی دادگستری را به عنوان محل حل و فصل اختلافات بین امضاکنندگان نام میبرد.
اوکراین روز دوشنبه گفت مسکو کنوانسیون نسلکشی را نقض کرده و از آن به عنوان توجیهی برای جنگ سوء استفاده میکند.
کورینویچ از قضات درخواست کرد اقدامات اضطراری را اعمال کنند و افزود: «روسیه باید متوقف شود و دادگاه در متوقف کردن آن نقش دارد.»
دیوان بینالمللی دادگستری عالیترین دادگاه برای حل و فصل اختلافات بین دولتهاست و در حالی که حل پروندهها معمول سالها طول میکشد، برای بررسی برخی درخواستها مانند آنچه اوکراین درخواست کرده، روند تسریعکننده دارد.
دیوان بینالمللی دادگستری روز دوشنبه اعلام کرد «در اسرع وقت» درباره درخواست اوکراین برای دستور اضطراری به روسیه برای توقف فوری درگیریها تصمیم خواهد گرفت.
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی هشدار داد که کارکنان اوکراینی، نیروگاه هستهای زاپروژیا را به کار انداختهاند اما این کارکنان در حال حاضر تحت دستور و فشار نظامیان روس قرار دارند که هفته گذشته این نیروگاه را تصرف کردند.
رافائل گروسی افزود که در حال حاضر هر اقدام مدیریت نیروگاه هستهای زاپروژیا از جمله اقدامات فنی مربوط به شش راکتور هستهای این نیروگاه باید با «تایید قبلی فرمانده نیروهای روسیه» انجام شود که این وضعیت به شدت نگران کننده است.
مدیرکل آژانس خاطرنشان کرد که اقدام نیروهای روسیه در اعمال فشار بر کارکنان عملیاتی نیروگاه هستهای زاپروژیا با ارکان ایمنی و امنیت هستهای مورد تاکید نشست دوم مارس شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی در تضاد است.
براساس رکن سوم ایمنی و امنیت هستهای، کارکنان عملیاتی باید توان انجام وظایف ایمنی و امنیتی خود و همچنین امکان تصمیمگیری بدون فشار را داشته باشند.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی هفته گذشته و در روزهای اول حمله روسیه به اوکراین، هشدار داده بود که ایمنی و امنیت تاسیسات هستهای، مواد هستهای و دیگر مواد رادیواکتیو اوکراین تحت هیچ شرایطی نباید به خطر بیفتد.
آژانس همچنین خواهان تضمین امنیت و رفاه افرادی شد که تحت شرایط ویژه یک درگیری مسلحانه، به کار خود برای تنظیم، بازرسی و ارزیابی تاسیسات هستهای اوکراین ادامه میدهند.
با وجود هشدار آژانس بینالمللی انرژی اتمی، پنجشنبه شب گذشته نیروگاه زاپروژیا، بزرگترین نیروگاه هستهای اوکراین، زیر آتشبار روسیه قرار گرفت و پس از آنکه بخشی از آن برای چند ساعت دچار آتشسوزی شد، به تصرف نیروهای روسیه در آمد.
وزارت خارجه اوکراین همان روز هشدار داد که در صورت انفجار نیروگاه هستهای زاپروژیا، قدرت آن ۱۰ برابر انفجار سال ۱۹۸۶ نیروگاه چرنوبیل خواهد بود.
در مقابل سفیر روسیه در سازمان ملل گفت که هیچ تهدیدی برای ایمنی نیروگاه هستهای زاپروژیا و همچنین انتشار مواد رادیواکتیو وجود ندارد.
در همین حال مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در بیانیه روز یکشنبه خود گفت که در دومین تحول جدی، اوکراین گزارش داده است که نیروهای روسی مستقر در نیروگاه زاپروژیا بخشی از شبکههای تلفن همراه و اینترنت این نیروگاه را قطع کردهاند تا دسترسی به اطلاعات موثق درباره این نیروگاه از طریق کانالهای ارتباطی معمولی ممکن نباشد.
مقامهای اوکراین به آژانس گفتند که در برقراری ارتباط با کارکنان اداره کننده نیروگاه زاپروژیا مشکلات اساسی ایجاد شده است.
به گفته مقامهای اوکراین آنها تا یک روز قبل قادر به برقراری ارتباط با کارکنان اوکراینی این نیروگاه هستهای بودند اما از یکشنبه خطوط تلفن، ایمیلها و فکس نیروگاه قطع شده اما ارتباط با کیفیت پایین از طریق تلفن همراه همچنان امکانپذیر است.
در بیانیه مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی آمده که کارکنان اوکراینی نیروگاه هستهای چرنوبیل نیز که از هفته گذشته به تصرف نیروهای روسی در آمد، بدون امکان تغییر شیفت پرسنل فنی و نگهبانانی، همچنان در محل این نیروگاه حضور دارند.
گروسی افزود که کارکنان اداره کننده تاسیسات هستهای اوکراین باید اجازه استراحت و تغییر شیفت داشته باشند تا بتوانند وظایف خود را به شکل امن و ایمن انجام دهند.
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی هشدار داد که وضعیت تنشآمیز میان نیروهای روسی که نیروگاه زاپروژیا را تصرف کردهاند با کارکنان اوکراینی که این نیروگاه هستهای را اداره میکنند، نمیتواند برای مدت طولانی ادامه داشته باشد.