تهدید و بازداشت شهروندان به دلیل اظهار نظر درباره سقوط بالگرد رئیسی

با وجود انتقادها از پیام‌های تسلیت مقام‌های برخی کشورها برای مرگ ابراهیم رئیسی، مجمع عمومی سازمان ملل متحد می‌خواهد روز ۱۰ خرداد مجلس یادبودی برای او برگزار کند. شیرین عبادی، حقوقدان و برنده نوبل صلح از سازمان ملل خواست این جلسه را لغو کند و نهادهای زیردست خود را به مسخره نگیرد.

بر اساس جدول اعلام شده برنامه جلسات مجمع عمومی سازمان ملل، قرار است در هفتاد و هشتمین مجمع عمومی این سازمان، مجلس یادبودی برای رئیسی در روز ۱۰ خرداد برگزار شود.

عبادی در اینستاگرام خود به این خبر واکنش نشان داد و در مطلبی با عنوان «برگزاری یادبود برای قصاب تهران در سازمان ملل متحد؟!» نوشت برگزاری این مراسم در حالی است که هیات حقیقت‌یاب سازمان ملل اخیرا خشونت‌های اعمال شده به دست جمهوری اسلامی را در سطح «جنایت علیه بشریت» برشمرده و گزارش‌گر ویژه حقوق بشر سازمان ملل سال‌هاست در مورد نقض گسترده حقوق بشر در ایران اطلاع‌رسانی می‌کند.

ادامه این مطلب را در این‌جا بخوانید.

مصطفی میرسلیم، نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «رئیسی از میان ما رفت و با اخلاق خدایی‌اش صندوقی از اسرار نظام را با خود برد تا آبروی کسانی که اراده اصلاح خود کرده‌اند، نرود و بتوانند در این فرصت باقیمانده از عمر خود، برای اعتلای کشور مفید واقع شوند.»

سقوط بالگرد حامل ابراهیم رئیسی، رییس‌ دولت سیزدهم جمهوری اسلامی و چهره محوری در اردوگاه اصول‌گرایان تندرو، آشفتگی سیاسی در پی داشته است.

با مرگ رئیسی، جریان محافظه‌کار حاکم با چالش بزرگی در انتخاب جانشین مناسب برای او در مقام رییس‌جمهوری و حتی انتخاب رهبر بعدی مواجه‌ است.

بر اساس قانون اساسی جمهوری اسلامی، انتخابات ریاست جمهوری جدید باید ظرف ۵۰ روز از زمان فوت رییس‌جمهوری مستقر، برگزار شود.

نامزدهای ریاست جمهوری از ۱۰ تا ۱۴ خرداد مجاز به ثبت‌نام هستند و صلاحیت آن‌ها از سوی شورای نگهبان بررسی خواهد‌ شد.

نیویورک تایمز در گزارشی نوشت که برای دهه‌ها، رهبران جمهوری اسلامی می‌توانستند به مشارکت بالای رای‌دهندگان در انتخابات خود به عنوان مدرکی بر مشروعیت نظام سیاسی جمهوری اسلامی اشاره کنند اما از آنجا که مشارکت رای‌دهندگان در سال‌های اخیر به شدت کاهش یافته است، انتخاباتی که اکنون حاکمیت پس از مرگ رئیسی مجبور به برگزاری آن است، تشکیلات سیاسی را با چالش بزرگی روبه‌رو خواهد‌ کرد.

این نشریه نوشت که اکنون علی خامنه‌ای به عنوان رهبر جمهوری اسلامی، دو انتخاب پیش روی خود دارد: «یکی انتخابات آزاد و رقابتی که می‌تواند به پیروزی نیروهای میانه‌رو و اصلاح‌طلب منجر شود که این گزینه مغایر با خواست رهبری است. دیگری محدود کردن گزینه‌های نامزدی به چهره‌های وفادار به نظام که موجب کاهش بیشتر مشارکت مردمی و [ادامه] زیر سوال رفتن مشروعیت حکومت خواهد‌ شد.»

میزان مشارکت رای‌دهندگان ایرانی در سال‌های اخیر روندی نزولی داشته‌ است. در انتخابات اخیر مجلس، میزان مشارکت به کمتر از ۴۱ درصد رسید. حتی در تهران، پایتخت کشور، تنها هشت درصد واجدین شرایط در انتخابات شرکت کردند که این ارقام پایین، نشان‌دهنده بیگانگی روزافزون مردم با حکومت است.

صنم وکیل، مدیر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در اندیشکده چتم هاوس، به نیویورک تایمز گفت: «این فاصله و جدایی بین دولت و جامعه، مشکل بزرگی برای رژیم است. آن‌ها می‌خواهند وحدت محافظه‌کاران را حفظ کنند اما پر کردن جای خالی رئیسی دشوار خواهد‌بود.»

رئیسی، روحانی سرسختی بود که سابقه درخشانی در سرکوب مخالفان داشت. اکنون و پس از مرگ ناگهانی او، اردوگاه محافظه‌کاران باید برای پر کردن این خلاء، تصمیم سختی بگیرد.

ادامه این گزارش را در این‌جا بخوانید.

حسین سلامی، فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، با بیان اینکه «کشته‌شدگان سانحه بالگرد انسان‌هایی اهل عبادت بودند»، گفت: «رییس‌جمهوری ما یک شخصیت الهی و آسمانی و معیار یک رییس‌جمهوری کامل بود که در شبانه‌روز، مدت محدودی استراحت داشت.»

احمد علیرضابیگی، استاندار سابق آذربایجان‌ شرقی و نماینده‌ای که برای دور جدید انتخابات مجلس شورای اسلامی رد صلاحیت شد، در گفت‌وگو با دیده‌بان ایران به بررسی ابهامات مرتبط با سقوط بالگرد رئیسی و همراهانش پرداخت.

او گفت: «برایم مبهم است که چرا فاصله میان تبریز تا سد قیز قلعه‌سی را که فاصله کمی دارند، با هلی‌کوپتر طی کردند؟ چرا پرواز در فرودگاه پارس‌آباد فرود نیامد که با محل برگزاری مراسم فاصله ۲۰ تا ۲۵ دقیقه‌ای دارد؟»

علیرضابیگی ادامه داد: «فرودگاه پارس‌آباد از نظر عملیاتی فعال است اما نمی‌دانم چرا تصمیم گرفتند این فاصله را با بالگرد طی کنند؛ آن هم در شرایطی که وضعیت آب و هوایی نارنجی اعلام شده است و اصلا استفاده از بالگرد به صرفه نیست.»

روز پنج‌شنبه روزنامه هم‌میهن در سرمقاله خود با عنوان «ضعف‌های ادامه‌دار» به ابهامات سانحه سقوط بالگرد رئیسی و همراهانش پرداخت و نوشت احتمال حضور اضافه بر ظرفیت سرنشینان بالگرد و استفاده از مسیر کوهستانی به‌جای حرکت بر فراز جاده اصلی در این ماجرا وجود دارد.

در بخشی از این سرمقاله تاکید شد: «هیچ توضیحی داده نمی‌شود که چرا گفتند وضع آب‌وهوا برای پرواز خوب بوده؟ یا چرا این سفر هوایی مطابق معمول از پارس‌آباد مغان انجام نشده است که نیازی به این مسیر اضافه با بالگرد نباشد؟»

روزنامه «جمهوری اسلامی» نیز در همین روز به بررسی گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال وجود «توطئه خارجی» در سقوط بالگرد و مرگ ابراهیم رئیسی و همراهانش پرداخت.

سایت ایران وایر در گزارشی اختصاصی خبر داد نیروهای امنیتی روز دوم خرداد اجازه برگزاری جلسه درس خارج فقه را به احمد علم‌الهدی، پدر همسر ابراهیم رئیسی و امام جمعه مشهد ندادند.

بر اساس این گزارش، نهادهای امنیتی به علم‌الهدی گفته‌اند که باید از «وخامت حال» به‌عنوان دلیل لغو کلاس خارج فقهش یاد شود.

یک منبع مطلع به این رسانه گفته است نهادهای امنیتی «خانواده رئیسی را هم در چند مورد وادار به سکوت کرده‌اند».

فکت‌نامه ادعای شهردار مشهد درباره حضور «دست‌کم سه میلیون نفر» در این شهر برای تشییع ابراهیم رئیسی را «نادرست» خواند و تاکید کرد: «می‌توان با اطمینان گفت این عدد اختلاف بسیار زیادی با واقعیت دارد.»

بر اساس این درستی‌سنجی، سه میلیون نفر معادل بیش از ۸۰ درصد کل جمعیت مشهد شامل همه گروه‌های سنی از نوزاد تا افراد مسن است.

کل ظرفیت جمعیتی تمام مسیر در نظر گرفته شده برای مراسم تشییع رئیسی، با فرض تراکم دو نفر در متر مربع در نقاط کانونی و یک نفر در در نقاط حاشیه‌ای، در خوشبینانه‌ترین حالت بین ۴۸۶ تا ۹۶۷ هزار نفر است.

به گفته فکت‌نامه، این عدد با در نظر گرفتن تمام مسیرهای اعلام شده، شامل، سواره‌رو، پیاده‌رو، تاسیسات شهری، فضای سبز و تمام محوطه باز و ساختمان‌های حرم امام هشتم شیعیان محاسبه شده است.

محمدرضا قلندر شریف‌، شهردار مشهد روز سوم خرداد به ایرنا گفت «تاکنون دست‌کم سه میلیون نفر» در آیین تشییع رئیسی شرکت دارند و به همین دلیل حرکت خودرو حامل اجساد به کندی انجام می‌شود.

جنازه ابراهیم رئیسی روز پنج‌شنبه سوم خرداد در حرم امام هشتم شیعیان دفن شد.

بر اساس گزارش‌های رسیده به ایران‌اینترنشنال، تعدادی از دانشجویانی که در رسانه‌های اجتماعی نسبت به مرگ رئیسی ابراز خوشحالی کرده یا جوک‌ها را بازنشر داده‌اند به کمیته انضباطی احضار شده‌اند.

برای شماری دیگر از این دانشجویان پیامکی مبنی بر رعایت نکردن موازین دانشگاه ارسال شده است.

سلسله مراسم حکومتی تشییع کشته‌شدگان بالگرد حامل رئیسی، چهارم خرداد و یک روز پس از دفن او نیز ادامه یافت.

روز جمعه مراسم تشییع مالک رحمتی استاندار آذربایجان‌شرقی و مهدی موسوی رییس تیم حفاظت ابراهیم رئیسی به ترتیب در مراغه و شهر ری برگزار شد.

روز پنج‌شنبه سوم خرداد جنازه رئیسی پس از پنج دور تشییع در شهرهای تبریز، قم، تهران، بیرجند و مشهد، در حرم امام هشتم شیعیان دفن شد.

رسانه‌های ایران خبر دادند مجمع عمومی سازمان ملل هفته آینده مراسم یادبودی برای ابراهیم رئیسی و حسین امیرعبداللهیان برگزار می‌کند.

این رسانه‌ها به نقل از دنیس فرانسیس، رییس هفتاد و هشتمین مجمع عمومی سازمان ملل نوشتند که این جلسه روز ۳۰ می برابر با پنج‌شنبه ۱۰ خرداد برگزار خواهد شد.

ساعاتی پیش خبری درباره حضور دنیس فرانسیس در نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل در نیویورک، برای تسلیت‌گویی مرگ رئیسی و همراهانش منتشر شد.