گلف نیوز گزارش داد حدود ۸۰ درصد کشتیهایی که در دو هفته گذشته از تنگه هرمز عبور کردهاند، سامانههای ردیابی خود را خاموش کردهاند. این نفتکشها با حمایت ارتش آمریکا از مسیر نزدیک به سواحل عمان عبور میکنند تا احتمال هدف قرار گرفتن از سوی جمهوری اسلامی را کاهش دهند.
بر اساس گزارش گلف نیوز که به دادههای شرکت تحلیل کشتیرانی «کپلر» استناد دارد، نفتکشها هنگام نزدیک شدن به تنگه، فرستندههای سامانه شناسایی خودکار یا AIS را خاموش میکنند و چند ساعت بعد در دریای عمان دوباره در سامانههای ردیابی ظاهر میشوند.
این عملیات که به «عبور خاموش» شهرت یافته است، امکان انتقال میلیونها بشکه نفت از خلیج فارس را فراهم کرده و تاکنون مانع جهش شدیدتر قیمتهای جهانی شده است. خاموش کردن سامانه شناسایی خودکار همچنین موجب شده برخی موسسات ردیابی، میزان واقعی نفت عبوری از هرمز را کمتر از رقم واقعی برآورد کنند.
وزارت انرژی آمریکا میگوید روزانه بین هشت تا ۹ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور میکند؛ رقمی که حدود دو برابر برآورد برخی تحلیلگران و موسسات متکی بر دادههای عمومی ردیابی کشتیهاست.
تصاویر ماهوارهای و راداری نیز تردد کشتیهایی را در بخش عمانی تنگه نشان دادهاند که در همان زمان در سامانههای عمومی ردیابی دیده نمیشدند. به نوشته گلف نیوز، تصاویر ۲۳ مرداد چندین کشتی را در این منطقه ثبت کردهاند که اطلاعات آنها در وبسایت «مارینترافیک» نمایش داده نمیشد.
یکی از نمونههای این عملیات، ابرنفتکش یونانی «کیکو» بود. این کشتی پس از بارگیری نفت در پایانه مسیعید قطر، روز ۹ مرداد در نزدیکی دبی سیگنال ردیابی خود را قطع کرد و صبح روز بعد در آن سوی تنگه هرمز دوباره ظاهر شد.
آمریکا از مسیر جنوبی حفاظت میکند
فرماندهی مرکزی آمریکا برای حفاظت از نفتکشهای فعال در مسیر جنوبی از ناوهای جنگی، بالگردها، هواپیماها و سامانههای رهگیری پهپاد و موشک استفاده میکند. سنتکام میگوید به عبور بیش از یکهزار کشتی از تنگه کمک کرده است.
به نوشته گلف نیوز، حدود ۲۰ ناو جنگی آمریکا در دریای عمان فعالیت دارند. بااینحال، مسیر جنوبی کاملا امن نیست. نیویورکتایمز با بررسی دادههای سازمان بینالمللی دریانوردی گزارش داده است که از ابتدای ژوئن [۱۱ خرداد] دستکم ۱۵ کشتی در این مسیرها هدف قرار گرفتهاند.
شرکتهای نفتی منطقه علاوه بر عبور خاموش، از انتقال محموله میان کشتیها در دریای عمان استفاده میکنند. در این شیوه، نفتکشهای اجارهای محموله را از تنگه عبور میدهند و نفت را به کشتیهای دیگری تحویل میدهند که بیرون از خلیج فارس منتظرند.
سیانان گزارش داده است که تنها طی دو روز، بیش از ۱۲ مورد انتقال نفت میان کشتیها را مشاهده کرده است. این محمولهها سپس به مقصدهایی از جمله چین، تایوان، کره جنوبی، فیلیپین، ویتنام و تایلند فرستاده شدند.
این تاکتیک شباهتهایی با روش «ناوگان سایه» ایران دارد. جمهوری اسلامی سالها برای دور زدن تحریمهای آمریکا، فرستنده نفتکشها را خاموش یا دستکاری کرده و از انتقال محموله میان کشتیها استفاده کرده است. اکنون کشورهای خلیج فارس بخشی از همین روشها را برای کاهش خطر حملات حکومت ایران و حفظ صادرات نفت به کار گرفتهاند.
مسیرهای جایگزین از افزایش قیمتها جلوگیری کردهاند
پیش از جنگ، روزانه حدود ۱۵ میلیون بشکه نفت خام از تنگه هرمز عبور میکرد. به گزارش گلف نیوز، در ماه ژوئیه نفتکشهای فعال در مسیرهای تحت حفاظت آمریکا روزانه حدود پنج میلیون بشکه نفت را از خلیج فارس خارج کردند.
عربستان سعودی نیز روزانه حدود پنج میلیون بشکه نفت را از طریق خط لوله شرق به غرب، به بندر ینبع در دریای سرخ منتقل کرده است. حدود دو میلیون بشکه دیگر بدون عبور از هرمز صادر شده و افزایش تولید در آمریکا، برزیل، گویان و ونزوئلا نیز بخشی از کمبود عرضه را جبران کرده است.
ترکیب این اقدامات تاکنون مانع شده است اختلال در تنگه هرمز به جهش شدیدتر قیمت نفت منجر شود. بااینحال، این عملیات هزینه نظامی و لجستیکی سنگینی برای آمریکا دارد و نمیتواند جایگزینی دائمی برای رفتوآمد آزادانه در تنگه باشد.
گلف نیوز میزان کاهش ذخایر نفت در جریان جنگ را تا ۱.۹ میلیارد بشکه برآورد کرده است. در صورت ادامه کاهش ذخایر، ممکن است عرضه جهانی بدون افزایش قابلتوجه قیمتها دیگر پاسخگوی تقاضا نباشد.
تلگراف به نقل از افراد مطلع نوشت این حمله ماه گذشته میلادی رخ داده و احتمالا نخستین بار است که هکرهای مرتبط با [حکومت] ایران موفق شدهاند فعالیت یک نیروگاه در بریتانیا را متوقف کنند. نام و محل تاسیسات هدف به دلایل امنیتی اعلام نشده است.
بر اساس این گزارش، کارکنان نیروگاه چهار روز برای بازگرداندن سامانههای آن به مدار تلاش کردند. بااینحال، ظرفیت نیروگاه به اندازهای محدود بود که توقف فعالیت آن تاثیری بر تولید برق یا تامین انرژی بریتانیا نگذاشت و افکار عمومی نیز تا حد زیادی متوجه این حادثه نشد.
یک سخنگوی دولت بریتانیا با تایید وقوع حادثه گفت: «این گزارش به حادثهای مربوط میشود که یک واحد کوچک تولید انرژی را تحت تاثیر قرار داد و در هیچ مقطعی خطری متوجه شبکه گستردهتر انرژی نبود.»
یک منبع دولتی نیز به تلگراف گفت ظرفیت این نیروگاه در مقایسه با کل شبکه برق بریتانیا «تقریبا قابل چشمپوشی» است و در محدوده تاسیساتی قرار نمیگیرد که طبق قانون موظفاند همه فعالیتهای سایبری را به دولت گزارش کنند.
تلگراف نوشت بعید است هدف از این حمله وارد کردن آسیب مستقیم به غیرنظامیان بوده باشد. بااینحال، این احتمال مطرح شده است که مهاجمان قصد داشتهاند توانایی هکرهای مرتبط با سپاه پاسداران برای نفوذ به سامانههای بریتانیا و متوقف کردن فعالیت زیرساختهای حساس را به نمایش بگذارند.
در پی این حمله، دولت بریتانیا مدیران عامل شرکتهای فعال در صنعت برق را در جریان قرار داد و توصیهها و دستورالعملهایی برای اقدامات بعدی در اختیار شرکتها گذاشت.
این حمله همزمان با مجموعهای از حملات سایبری به زیرساختهای آب آمریکا انجام شد که به نوشته تلگراف، ۱۲ ایالت را تحت تاثیر قرار داد. این حملات فعالیت دهها تصفیهخانه فاضلاب را مختل کرد، در برخی مناطق موجب آبگرفتگی و افت فشار آب شد و مقامهای محلی را واداشت به ساکنان توصیه کنند آب آشامیدنی را پیش از مصرف بجوشانند.
افبیآی عاملان حملات آمریکا را «عوامل مخرب سایبری» توصیف کرد، اما منابع دولت آمریکا بعدا به رسانهها گفتند که منشا احتمالی عملیات تهران بوده است. نخستین حادثه روز ۲۶ ژوئیه [چهارم مرداد] در مینهسوتا گزارش شد و پس از آن رخنههای مشابهی در میشیگان، جورجیا، داکوتای جنوبی و نیوجرسی روی داد.
تلگراف همچنین تاکید کرد جمهوری اسلامی پس از گسترش درگیریهای خاورمیانه و آغاز حملات هوایی آمریکا و اسرائیل در ماه فوریه، عملیات سایبری خود علیه کشورهای غربی را افزایش داده است. حملاتی منتسب به حکومت ایران در آلمان، لهستان، فنلاند، بلژیک و آلبانی نیز گزارش شده، هرچند اسرائیل و کشورهای خاورمیانه همچنان اهداف اصلی این حملات به شمار میروند.
مرکز ملی امنیت سایبری بریتانیا، موسوم به NCSC، در ماه مارس از سازمانهای این کشور خواسته بود با توجه به درگیریهای منطقهای، تدابیر امنیتی خود را بازبینی کنند. مدیر اجرایی این مرکز نیز در ماه ژوئن گفت این نهاد طی یک سال گذشته با بیش از ۲۰۰ حمله به زیرساختهای حیاتی بریتانیا مقابله کرده است.
این مرکز که معمولا درباره حوادث مشخص سایبری اظهارنظر نمیکند، از پاسخ به پرسش تلگراف درباره حمله به نیروگاه خودداری کرد. تاکنون نیز نام گروه مسئول حمله، شواهد فنی انتساب عملیات به حکومت ایران و جزئیات چگونگی نفوذ به سامانههای نیروگاه بهطور عمومی منتشر نشده است.
رضایی شنبهشب در گفتوگویی با صداوسیمای جمهوری اسلامی، بسته ماندن تنگه هرمز را به تغییر رفتار آمریکا مشروط کرد و گفت توافق احتمالی تهران و مسقط بر سر تعیین یک مسیر کشتیرانی، بهخودیخود به معنای بازگشایی این آبراه نیست.
او گفت: «تنگه هرمز بسته است و تا تغییر رفتار آمریکا و عمل به تعهداتش باز نخواهد شد.» به گفته رضایی، گفتوگوهای ایران و عمان بر تعیین مسیری در بخش میانی تنگه متمرکز است، اما این مسیر تنها زمانی قابل استفاده خواهد بود که تهران تصمیم به بازگشایی تنگه بگیرد.
این اظهارات در حالی بیان شد که گزارشهای اخیر از نزدیک شدن جمهوری اسلامی و عمان به تفاهمی درباره مدیریت رفتوآمد کشتیها حکایت دارد. خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داده است که حکومت ایران عملا پس از آغاز جنگ با آمریکا و اسرائیل در اسفند سال گذشته، رفتوآمد در تنگه هرمز را متوقف یا بهشدت محدود کرد؛ آبراهی که پیش از جنگ حدود یکپنجم نفت مورد معامله جهان از آن عبور میکرد. بنابر گزارشهای منتشر شده، مقامهای عمانی و ایرانی بر سر نقشه یک مسیر عبوری به تفاهم اولیه رسیدهاند، اما جزئیات مدیریت آن همچنان محل اختلاف است.
رضایی در صریحترین بخش سخنانش کشورهای پیرامون ایران را تهدید کرد که در صورت پیوستن به کارزار اقتصادی آمریکا، از سوی تهران «دشمن» تلقی خواهند شد. او گفت جمهوری اسلامی به دنبال گسترش جنگ نیست، اما اگر کشورهای منطقه در «محاصره اقتصادی» ایران مشارکت کنند، منافع آنها را هدف قرار خواهد داد.
مقامات آمریکا در تازهترین اظهارات در دو هفته گذشته، از آغاز دور تازه کارزار «جنگ اقتصادی» علیه جمهوری اسلامی خبر دادند. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، قرار است دوشنبه دوم شهریور جزییات تحریمهای برنامهریزیشده علیه جمهوری اسلامی را اعلام کند.
به گزارش رویترز، نشست خبری بسنت ساعت دو بعدازظهر به وقت شرق آمریکا در ساختمان وزارت خزانهداری برگزار خواهد شد. ترامپ پیشتر درباره پیامدهای اقتصادی برای هر کشوری که به گفته او «هر نوع راه نجاتی به ایران» ارائه کند، هشدار داده بود.
دبیر شورای عالی امنیت ملی حکومت ایران همچنین تهدید کرد که در صورت تداوم فشارها، ایران اجازه نخواهد داد «یک قطره نفت خلیج فارس از هیچ راهی خارج شود». این تهدید تنها به تنگه هرمز محدود نمیشود و میتواند اشارهای به احتمال حمله به خطوط لوله، پایانههای نفتی یا مسیرهای جایگزین صادرات انرژی در کشورهای منطقه باشد.
عربستان سعودی و امارات متحده عربی خطوط لولهای دارند که بخشی از نفت آنها را بدون عبور از تنگه هرمز به دریای سرخ و بندر فجیره منتقل میکند. برآورد اداره اطلاعات انرژی آمریکا نشان میدهد ظرفیت مجموع مسیرهای جایگزین این دو کشور حدود ۴.۷ میلیون بشکه در روز است؛ میزانی که تنها بخشی از صادرات معمول منطقه را پوشش میدهد.
تهدیدات مقام ارشد جمهوری اسلامی در حالی مطرح شده است که کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، جمعه ۳۰ مرداد در شبکه اجتماعی ایکس نوشت ارتش این کشور به انتقال بیش از ۱۵ میلیون بشکه نفت و فرآوردههای نفتی از تنگه هرمز کمک کرده است؛ اقدامی که هدف آن حفظ جریان انرژی در بحبوحه تنشها با جمهوری اسلامی عنوان شده است.
رایت نوشت با احتساب انتقال نفت از طریق خطوط لوله، مجموع نفت و فرآوردههای خارجشده از منطقه به حدود ۲۰ میلیون بشکه رسیده است. به گفته او، میانگین هفتروزه نفتی که از تنگه هرمز خارج میشود، اکنون به بیش از هشت میلیون بشکه در روز رسیده است. وزیر انرژی آمریکا نوشت: «تردید نداشته باشید، به لطف نیروی دریایی آمریکا، نفت از تنگه هرمز در حال عبور است.»
دادههای شرکت اطلاعات کشتیرانی «کپلر» نشان میدهد این محاصره بارگیری نفت خام ایران را از حدود دو میلیون بشکه در روز پیش از جنگ به میانگین ۲۸۷ هزار بشکه در روز در ماه جاری میلادی کاهش داده است؛ رقمی معادل حدود یکهفتم سطح پیش از جنگ.
رضایی در تهدیدی جداگانه گفت جمهوری اسلامی تاکنون به «منافع اقتصادی آمریکا» حمله نکرده است، اما در صورت ادامه آنچه او «شرارت» خواند، چنین اقدامی در دسترس تهران خواهد بود. او درباره ماهیت یا محل این اهداف توضیحی نداد.
این مقام جمهوری اسلامی همچنین به نیروهای آمریکایی هشدار داد نیروی تازهای وارد منطقه نکنند، از مسیر جنوبی تنگه هرمز عبور نکنند و با گروههای مخالف جمهوری اسلامی جلسه برگزار نکنند. رضایی گفت تهران «به این اقدامات حمله خواهد کرد». مسیر جنوبی مورد اشاره او در امتداد سواحل عمان قرار دارد و آمریکا در ماههای گذشته کوشیده است با نظارت هوایی و نظامی، عبور کشتیها از آن را تسهیل کند.
بر اساس کنوانسیون سازمان ملل متحد درباره حقوق دریاها، کشتیها و هواپیماهای همه کشورها در تنگههای مورد استفاده برای کشتیرانی بینالمللی از حق «عبور ترانزیتی» برخوردارند و کشورهای ساحلی نباید مانع این عبور شوند. تهدید به حمله به کشتیها یا مشروط کردن عبور آنها به تصمیم یک کشور ساحلی، با این اصل حقوقی تعارض دارد.
رضایی در بخش دیگری از سخنانش گفت راهبرد دفاعی و دیپلماتیک جمهوری اسلامی پس از جنگ تغییر خواهد کرد. او با اشاره به انتصاب فرماندهان باتجربه گفت تهران آموختههای «یک سال گذشته» را در نبرد بعدی به کار خواهد گرفت و «جنگ آینده» با آنچه او «جنگ سوم» نامید متفاوت خواهد بود.
او همچنین از مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، تمجید کرد و مدعی شد که او با وجود از دست دادن اعضای خانوادهاش، کشور را در جریان جنگ «قدرتمندانه» اداره کرده است. رضایی که پیشتر فرمانده سپاه پاسداران و مشاور نظامی رهبر جمهوری اسلامی بود، بهتازگی به دبیری شورای عالی امنیت ملی منصوب شده است. او اندکی پیش از انتصابش نیروهای آمریکایی را به وارد آمدن «تلفات جدی» تهدید کرده بود.
رضایی بدون ارائه مدرک گفت جنگ اخیر حدود هزار و ۲۰۰ نفتکش را از چرخه تجارت جهانی خارج کرده و موجب افزایش چندبرابری هزینه حملونقل شده است. او همچنین مدعی شد دو سوم مردم آمریکا با «جنگ دونالد ترامپ علیه ایران» مخالفاند. این ارقام در جریان مصاحبه با منبع مستقل یا داده مشخصی پشتیبانی نشد.
سخنان رضایی نشان میدهد جمهوری اسلامی میکوشد کنترل تردد در تنگه هرمز را به اهرمی برای کاهش فشارهای آمریکا تبدیل کند. بااینحال، تهدید همزمان کشتیرانی، زیرساختهای جایگزین صادرات نفت، منافع اقتصادی آمریکا و کشورهای منطقه، خطر گسترش درگیری فراتر از تنگه هرمز را افزایش میدهد.
اعلام خبر خروج هواپیماهای سوخترسان آمریکایی پس از آن صورت میگیرد که گزارشهایی مبنی بر آن منتشر شد که جمهوری اسلامی حمله به اهداف آمریکایی در بلغارستان و قبرس را، در صورت تشدید دوباره تنشها با واشینگتن، بررسی کرده است.
این دو هواپیمای سوخترسان ۳۱ تیر ماه در پایگاه هوایی بزمر در بلغارستان مستقر شده بودند. هواپیمای سوخترسان KC-135 قابلیت سوخترسانی هوایی به جنگندهها را دارد و از این نوع هواپیما در عملیات مرتبط با حملات به جمهوری اسلامی استفاده شده است.
بلغارستان تاکید کرده بود که این هواپیماها صرفا برای ماموریتهای آموزشی در حریم هوایی متحدان در بلغارستان مستقر شدهاند و در حملات جاری علیه جمهوری اسلامی نقشی ندارند.
با این حال تهران به استقرار این هواپیماها واکنش تندی نشان داد و بلغارستان را به مشارکت در آنچه «تجاوز و جنایات جنگی» خواند متهم کرد؛ اتهامی که دولت بلغارستان آن را رد کرد.
فایننشال تایمز اوایل این هفته گزارش داده بود که جمهوری اسلامی در صورت ازسرگیری تشدید درگیریهای نظامی با واشینگتن، حمله به پایگاهها یا نیروهای آمریکا در جنوب شرقی اروپا را بررسی کرده و بهطور مشخص از بلغارستان و قبرس نام برده است.
آمریکا هنوز به اظهارات وزیر دفاع بلغارستان درباره خروج هواپیماهای سوخترسان واکنشی نشان است.
استویانوف گفت صوفیه «هیچ اطلاعاتی درباره تهدید مستقیم علیه امنیت ملی» بلغارستان دریافت نکرده و دولت این کشور اقدامات خود را بهطور کامل با واشینگتن هماهنگ کرده است.
این تحولات در شرایطی رخ میدهد که تنش میان جمهوری اسلامی و آمریکا همچنان بالاست و مذاکرات دو طرف عملا متوقف شده است.
دونالد ترامپ تاکنون از اجرای تهدیدهای خود برای حمله به زیرساختهای انرژی در ایران خودداری و در عوض به سمت راهبرد تشدید فشار اقتصادی حرکت کرده است.
ترامپ در کنار محاصره دریایی که صادرات نفت ایران را محدود کرده، وعده داده است اقدامات اقتصادی «بیسابقهای» را اعمال کند که انتظار میرود شامل تحریمهای ثانویه علیه کشورهایی باشد که به تجارت با ایران ادامه میدهند. قرار است اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، روز دوشنبه جزئیات این اقدامات را اعلام کند.
ایران که اقتصادش پس از دو جنگ در فاصله یک سال بهشدت آسیب دیده، با وجود افزایش فشار اقتصادی همچنان هشدارهای تندی صادر میکند. در عین حال مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران که در ساختار جمهوری اسلامی چهرهای نسبتاً میانهرو محسوب میشود، بار دیگر خواستار پایان جنگ شد.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، شنبه در واکنش به اعلام تحریمهای اقتصادی جدید آمریکا علیه جمهوری اسلامی گفت این اقدامات فراتر از ادامه «جنگ اقتصادی» تلاشی برای اعمال حاکمیت فراسرزمینی آمریکا بر دیگر کشورهای عضو سازمان ملل متحد است.
بقائی گفت هیچ کشوری حق ندارد بانکها، شرکتها یا فرودگاههای کشورهای دیگر را وادار کند از تجارت با کشوری ثالث خودداری کنند.
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی همچنین گفت همراه شدن تحریمهای اقتصادی با محاصره دریایی، حاکمیت دیگر کشورها را تحت تاثیر قرار میدهد.
او هشدار داد پذیرش چنین اقداماتی میتواند به «فرسایش کامل حاکمیت ملی» منجر شود.
با آنکه مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی تاکید کرده است که اکنون زمان پایان دادن به جنگ است، مقامهای نظامی جمهوری اسلامی بار دیگر بر رویکرد تهاجمی خود تاکید کردند.
ادامه تهدیدهای لفظی
حسین طائب، رییس سازمان بسیج مستضعفین، شنبه ۳۱ مرداد درباره احتمال ازسرگیری مذاکرات هشدار داد و گفت: «ملت ایران فریب این بازگشت ظاهری به مذاکره را نخورد.»
طائب در مراسم «تکریم فعالان مساجد کشور» گفت: «دشمن در سند تفاهم متعهد شده بود در بازه ۶۰ روزه به تعهدات خود عمل کند، تهدید نکند، به محور مقاومت حمله نداشته باشد و مدیریت تنگه هرمز را به ایران بسپارد؛ اما هیچیک از این تعهدات را نپذیرفت و بار دیگر به نقض عهد و فشار روی آورد.»
علی عبداللهی، رییس جدید ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، جمعه هشدار داد تهران در برابر هرگونه «محاسبه اشتباه یا تهدید دشمن»، پاسخهایی «انقلابی، کوبنده، پشیمانکننده و ویرانگر» خواهد داد.
تلویزیون دولتی ایران شنبه تصاویری از بازدید عبداللهی از مکانی که «کارخانه زیرزمینی تولید موشکهای بالستیک» معرفی شد، پخش کرد.
رسانههای ایران گفتند او در این بازدید آخرین تحولات در زمینه تولید تسلیحات داخلی را بررسی کرده است. عبداللهی گفت این کارخانه اکنون تجهیزاتی با توانایی، کیفیت و کمیت بیشتر از گذشته تولید میکند.
مجید ابنالرضا، سرپرست وزارت دفاع جمهوری اسلامی، نیز ادعای مشابهی مطرح کرد و گفت صنایع دفاعی کشور با وجود حملات اسرائیل و آمریکا و تحریمها توانستهاند خطوط اصلی تولید را حفظ کنند.
او گفت ایران در شرایط جنگی سامانههای تهاجمی و دفاعی جدیدی را به کار گرفته و در برابر فشارها تسلیم نخواهد شد.
یحیی رحیمصفوی، دستیار و مشاور عالی رهبر جمهوری اسلامی، در بیانیهای به مناسبت «روز صنعت دفاعی» نوشت در صورت وقوع هر تهدیدی، پاسخ جمهوری اسلامی «انفعالی» نخواهد بود و حملهای «پیشدستانه، مقتدرانه و محاسبهشده» انجام خواهد داد.
رحیمصفوی آمادگی رزمی نیروهای مسلح را وابسته به تامین بهموقع تجهیزات و سامانههای دفاعی مبتنی بر فناوریهای روز دانست.
او نوشت: «در لحظه وقوع هر تهدیدی، واکنش ایران مقتدر نه واکنشی انفعالی، بلکه پاسخی پیشدستانه، مقتدرانه و محاسبهشده باشد که دشمن را از هرگونه تصور تعرض، حتی در خیال خود، بازدارد.»
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، نیز شنبه گفت: «در راهبردهای دفاعی ما تکامل رخ داده و از زمان جنگ مدام در حال تکامل دفاعی-سیاسی هستیم و بعد از چندین بار مذاکره و بدعهدی آمریکا، باید در رفتار دیپلماتیک جمهوری اسلامی با دنیا اصلاحاتی انجام شود.»
رضایی ادامه داد: «ایران امروز، ایران قبل از جنگ نیست؛ این قضیه درباره آمریکای پرمدعا هم صدق میکند و تصویر آمریکای صلحخواه و بزککرده، در ذهن جوانان عوض شده است.»
او افزود: «هم در اداره جنگ هم در دیپلماسی و هم در مسائل سیاسی-اجتماعی تحول خواهیم داشت و توانهای جدیدی به صحنه خواهند آمد.»
رضایی همچنین گفت: «همه تجارب یکسال گذشته را حتما در نبرد آینده به کار خواهیم گرفت و حتما جنگ آینده متفاوت از جنگ سوم خواهد شد.»
تلاش برای احیای دیپلماسی
در همین حال تلاشها برای احیای مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا ادامه دارد. بدر عبدالعاطی، وزیر امور خارجه مصر، شنبه با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، درباره تلاشها برای کاهش تنش و بازگشت به مسیر دیپلماتیک گفتوگو کرد.
به گفته وزارت امور خارجه مصر، گفتوگوها همچنین شامل مذاکرات عمان و ایران درباره تردد در تنگه هرمز و تلاش برای احیای تفاهمنامه ایران و آمریکا بود که در ماه ژوئن امضا شد اما بعدا فروپاشید.
محمدباقر قالیباف نیز گفت تهران «پیامهای زیادی» از کشورهای همسایه درباره ترتیبات امنیتی جدید و همکاریهای اقتصادی دریافت کرده است.
او خواستار ایجاد آنچه «نظم منطقهای واقعی و مستقل» بدون حضور آمریکا توصیف کرد، شد.
ترامپ اما روز جمعه گفت هیچ پیشرفتی در مذاکرات حاصل نشده است. او به خبرنگاران گفت: «آنها خیلی مایلند توافق کنند، اما به نظر من هنوز آماده انجام توافق درست نیستند.»
بهگزارش رویترز، روسیه و اوکراین هر دو در حال تشدید کارزارهای پهپادی خود با هدف از کار انداختن زیرساختهای اقتصادی یکدیگر هستند و اغلب اهدافی را در فاصلهای بسیار دور از خطوط مقدم جنگ هدف قرار میدهند؛ این در حالی است که عمر نبردهای زمینی به مرز چهار سال و نیم نزدیک میشود.
روز جمعه، در اثر اصابت چند پهپاد روسی به یک مرکز خرید در مرکز اوکراین، دستکم ۱۶ نفر کشته و بیش از ۱۳۰ نفر زخمی شدند.
ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، شنبه ۳۱ مرداد گفت حملات اوکراین، که به گفته کییف با هدف قطع منابع مالی مورد نیاز مسکو برای ادامه جنگ انجام میشود، «جعبه پاندورا»ی اقدامات تلافیجویانه روسیه را گشوده است.
در همین حال، امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، پس از گفتوگوی تلفنی با ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، درباره کمبود سامانههای پدافند هوایی کییف، وعده داد روند تحویل تجهیزات جدید فرانسوی به اوکراین را تسریع کند.
حملات پهپادی در سراسر روسیه و مناطق تحت کنترل روسیه در اوکراین
ویاچسلاو فدوریشچف، فرماندار منطقه سامارا در روسیه، شنبه در پیامی در تلگرام گفت یک زن سالمند در حملهای به شهر نووکویبیشفسک کشته شده است.
بهگفته او، این حمله به تاسیسات صنعتی نیز خسارت وارد کرد. ارتش اوکراین اعلام کرد پالایشگاه نفت این شهر را هدف قرار داده و در پی این حمله آتشسوزی رخ داده است.
اوزون، دومین فروشگاه اینترنتی بزرگ روسیه، در بیانیهای در تلگرام اعلام کرد فعالیت مرکز لجستیکی این شرکت در منطقه سامارا، واقع در شهر چاپایفسک، پس از این حمله متوقف شده است. این شرکت همچنین گفت در این حمله شماری زخمی شدهاند.
این نخستین حمله به اوزون پس از چند هفته حملات پهپادی به رقیب بزرگتر آن، «وایلدبریس»، است؛ حملاتی که اوکراین آنها را بخشی از کارزار گستردهتر علیه زیرساختهای اقتصادی پشتیبان جنگ روسیه در اوکراین معرفی کرده است.
در نقطهای دیگر، در منطقه کراسنودار در جنوب روسیه، ونیامین کندراتیف، فرماندار منطقه، گفت در حملهای به شهر بندری ییسک در ساحل دریای آزوف، سه نفر، از جمله دو کودک، کشته و یک فرد بزرگسال نیز زخمی شده است.
او گفت در پی این حمله، در یکی از تاسیسات بندر این شهر که نام آن اعلام نشده، آتشسوزی رخ داده است.
فرماندار منطقه بلگورود روسیه که با اوکراین هممرز است، گفت در حملات اوکراین دو نفر کشته و ۱۳ نفر زخمی شدهاند.
فرماندار محلی منطقه بریانسک، یکی دیگر از مناطق مرزی، نیز اعلام کرد چهار نفر زخمی شدهاند.
در شبهجزیره کریمه که روسیه در سال ۲۰۱۴ آن را از اوکراین تصرف کرد، میخائیل رازواژایف، فرماندار منصوب مسکو در سواستوپل، گفت در اثر برخورد یک پهپاد اوکراینی با یک اتوبوس شهری، دستکم دو نفر کشته و ۱۰ نفر زخمی شدند.
در منطقه لوهانسک، استانی در شرق اوکراین که تقریبا تمام آن در کنترل روسیه است، لئونید پاسچنیک، فرماندار منصوب مسکو، گفت دو غیرنظامی، از جمله یک پسر ۱۶ ساله، کشته و ۹ نفر دیگر زخمی شدهاند.
وزارت دفاع روسیه اعلام کرد نیروهای این کشور در طول شب در مجموع ۴۵۷ پهپاد اوکراینی را سرنگون کردهاند.
او گفت دولت قطر حاضر به پذیرش تیم کارشناسی جمهوری اسلامی برای بررسی وضعیت سه خلبانی که تهران میگوید در اسارت قطر هستند، شده است.
باقرزاده گفت سه خلبان اسیر روی آب نگهداری میشوند و مکان نگهداری آنها مناسب نیست.
او از دولت قطر خواست برای حفظ سلامتی این سه خلبان اسیر، آنها را هرچه زودتر به خشکی و بیمارستانی مجهز منتقل کند.
این اظهارات در شرایطی مطرح شده که پیش از این دولت قطر قاطعانه ادعاهای جمهوری اسلامی درباره بازداشت خلبانان ایرانی را رد کرده و سخنان فرمانده کمیته جستوجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی را «گمراهکننده» خوانده بود.
خبرگزاری فارس شنبه ۲۴ مرداد با انتشار نامه محمد باقرزاده خطاب به رییس کمیته بینالمللی صلیب سرخ، برای نخستین بار خبر اسارت سه خلبان ارتش جمهوری اسلامی به دست قطر را منتشر کرد.
وزارت دفاع قطر ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ اعلام کرد که در جریان یک حمله هوایی به پایگاه العدید در اسفندماه دو فروند جنگنده سوخو ۲۴ جمهوری اسلامی سرنگون شدهاند.
پیشتر حبیبالله سیاری، رییس ستاد و معاون هماهنگکننده ارتش جمهوری اسلامی، گفته بود از سرنوشت خلبانان دو فروند جنگنده سوخو ۲۴ که در جریان جنگ اخیر برای حمله به قطر اعزام شده بودند، اطلاعی در دست نیست.
بر اساس نامه باقرزاده به رییس کمیته بینالمللی صلیب سرخ جواد صالحی، عبدالمجید دشتیان و عمران بهروشیان حدود شش ماه است در بازداشت نیروهای قطری به سر میبرند.
باقرزاده در این نامه گفت دولت قطر تاکنون اجازه دیدار، مصاحبه یا تماس این سه خلبان با خانوادههایشان و مسئولان پیگیریکننده را نداده است.
ساعاتی بعد از انتشار این خبر، ماجد محمد الانصاری، سخنگوی وزارت امور خارجه قطر، در شبکه ایکس نوشت: «بهطور قاطع ادعاهای مطرحشده درباره بازداشت خلبانان ایرانی را تکذیب میکنیم و از انتشار این اظهارات گمراهکننده، بهویژه در این مقطع زمانی و در شرایطی که تلاشها و اقدامات دیپلماتیک برای کاهش تنش در منطقه همچنان ادامه دارد، ابراز تعجب میکنیم.»
سخنگوی وزارت امور خارجه قطر افزود: «پس از نقض حریم هوایی قطر از سوی خلبانان مورد اشاره، با آنها تماس گرفته شد و مسیر هدفگیری نیز مورد بررسی و اطمینان قرار گرفت. پس از رعایت قواعد درگیری و برقراری تماس با آنها بدون دریافت پاسخ، اقدامات لازم برای دفاع از سرزمین خود را مطابق الزامات قوانین بینالمللی انجام دادیم.»
سخنگوی وزارت امور خارجه قطر افزود: «تیمهای جستوجو و نجات قطر ما وظیفه خود را برای جستوجوی پیکرهای خلبانان بهطور کامل انجام دادند. دولت قطر همچنین با طرف ایرانی برای هماهنگی تحویل پیکر یکی از خلبانان که پیدا شده بود، مطابق مقررات مرتبط حقوق بینالملل بشردوستانه، تماس گرفت.»
الانصاری تاکید کرد در ماه آوریل، از یک تیم برای بازدید و کسب اطلاعات در مورد جزییات عملیات جستوجو و نجات دعوت شد که طرف ایرانی تا به امروز پاسخی نداده است.
چهار اسیر ایرانی در کویت
براساس آنچه شنبه ۳۱ مرداد در وبسایت کمیته جستوجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی منتشر شده، فرمانده این کمیته همچنین از موافقت اولیه دولت کویت جهت ملاقات سفیر جمهوری اسلامی با چهار اسیر ایرانی در کویت خبر داد.
او گفت: «با این اقدام بارقهای از امید جهت آزادی سریع این عزیزان فراهم شده است.»
باقرزاده از دولت کویت درخواست کرد برابر کنوانسیونهای چهارگانه ژنو، حقوق اسرای جنگی را محترم نگه دارد و زمینه را جهت ارتباط اولیه این اسراء با خانوادههایشان فراهم کند.
فرمانده کمیته جستوجوی مفقودین گفت: «کمیته بینالمللی صلیب سرخ مدتهاست در ابتکاری برای اطمینان خاطر خانوادههای زندانیان گوانتانامو، زمینه ارتباط تصویری این اسراء با خانوادههایشان را فراهم کرده است. لذا از کمیته بینالمللی صلیب سرخ انتظار میرود در اقدامی مشابه ضمن پیگیری سریع برای آزادی اسرای ایرانی، این امکان را نیز برای برقراری ارتباط تصویری اسرای ایرانی با خانوادههایشان فراهم کند.»
وزارت کشور کویت سهشنبه ۲۲ اردیبهشت اعلام کرد چهار فرد وابسته به سپاه پاسداران هنگام تلاش برای ورود دریایی به خاک کویت بازداشت شدهاند.
بهگفته وزارت کشور کویت این افراد با استفاده از یک قایق ماهیگیری اجارهای قصد ورود به جزیره بوبیان را داشتند و ماموریت آنها انجام «اقدامات خصمانه علیه کویت» بوده است.
با این حال جمهوری اسلامی میگوید این چهار نفر هنگام انجام یک گشت دریایی، بهدلیل بروز اختلال در سامانه ناوبری، وارد آبهای سرزمینی کویت شدند.
