آرون مکلین، تحلیلگر امنیت ملی به سیبیاس نیوز گفت تصاویر و ویدیوهایی که رسانههای ایران با عنوان پرواز هواپیماهای جنگی آمریکا بر فراز ایران منتشر کردند، با الگوی عملیات جستوجو و نجات همخوانی دارد. او افزود: «آمریکا در صورتی دست به چنین اقدامی میزند که دلیل مهمی داشته باشد.»
فیلم تصویر روشنی از یک مدرسه در یک شهر کوچک در روسیه ارائه میدهد. جایی که قرار است تصویر وارونه و دروغینی از جنگ برای بچههای معصوم ترسیم شود و در واقع ذهن و دنیای پاک آنها را با اخبار، اطلاعات و تاریخچه دروغ مربوط به جنگ اوکراین، دستکاری کنند تا به یک مدافع جنگ - و مدافع ولادیمیر پوتین - بدل شوند؛ درست به مانند آنچه که جمهوری اسلامی از زمان انقلاب تا به امروز انجام داده و بدون توجه به قوانین بینالمللی از کودکان در جنگ استفاده ابزاری میکند - چه جنگ ایران و عراق و چه جنگ امروز که در آن تصاویر کودکان اسلحه به دست در خیابان، از هر تصویر انفجاری مخوفتر است و عجیب اینکه در تلویزیون حکومتی، بیتوجه به قوانین بینالمللی، این نوع مغزشویی آشکار و سوءاستفاده از کودکان، به روشنی تبلیغ و ستایش میشود.
فیلم داستان یک جوان ساده در یک شهر کوچک روسیه را روایت میکند. پاشا جوانی بیست و چند ساله که در شهر صنعتی کوچک کاراباش در یک مدرسه، مدیر برنامههای جنبی است و از بچهها در مراسم مختلف تصویر میگیرد.
فیلم اما از لحظه فرار او آغاز میشود؛ جایی که باید روسیه را به سرعت ترک کند. به دو سال و نیم پیشتر باز میگردیم؛ زمانی که او زندگی آرام خود را در مدرسه طی میکند و بچهها سرودخوان، به نمایشها و کنسرتهای مخصوص خودشان مشغولاند. اما از زمان آغاز جنگ همه چیز به هم میریزد و پاشا هم بیآن که خود بخواهد، تمام زندگیاش دگرگون میشود.
با آغاز جنگ، دولت از مسئولان مدرسه میخواهد تمام همّ و غمّ خود را بر جنگ و پروپاگاندا برای آن متمرکز کنند. در نتیجه حالا در مدرسه، معلمان از این که اوکراین به روسیه تعلق دارد و از مبارزه با امپریالیسم میگویند و به طور دائم، میخواهند روسیه و پوتین را کاملا حق به جانب به نمایش بگذارند.
با این که روخوانیهای معلمان از پیامهای تبلیغاتی و فیلم گرفتن پاشا از آنها (که باید همه را در یک پلتفرم امنیتی دولتی بار بگذارد) گاه مضحک میشود و اسباب خنده را فراهم میکند، اما در نهایت به نظر میرسد معلمان با این وضع کنار میآیند.
یکی از آنها که به نیروهای دولتی نزدیکتر است به عنوان معلم نمونه انتخاب میشود و یک آپارتمان جایزه میگیرد؛ کسی که در یک مصاحبه با پاشا، الگوی زندگیاش را بزرگترین جاسوسهای کا گ ب میخواند.
اما فیلم داستان دیگری را روایت میکند، زمانی که یکی از آنها نه میگوید. او کسی نیست جز خود پاشا، قهرمان فیلم یا همان «هیچکس» که ناخواسته به مخالف پوتین بدل میشود.
او که از دروغها و پروپاگانداهای نفرتانگیز به تنگ آمده، تصمیم میگیرد از سمت خود استعفا دهد، اما با ایمیلی که برای یکی از مستندسازان غربی میفرستد، از او دعوت میشود تا وضعیت مدرسه را فیلم کند. او باز میگردد و این بار به قصد ساخت یک مستند وضعیت پروپاگاندای حاکم را ثبت و ضبط میکند.
حاصل کار او هرچند از جهات سینمایی شستهرفته نیست، اما تلاش صادقانهای است برای ترسیم موقعیتی که کسی از آن خبر ندارد. توجه به فیلم و برنده شدن جایزه اسکار هم بیشتر به دلیل اهمیت وجه روشنگری فیلم مستند و قدرت ثبت واقعیت است، جایی که فیلمساز شجاعانه (با راهنمایی یک مستندساز آمریکایی و کار دو نفره) لحظههایی را ثبت میکند که در کنار هم میتواند تصویر روشن - و ترسناکی - از وضعیت حاکم ارائه دهد و همین خشم روسیه را برانگیخته تا نمایش این فیلم در سراسر کشور ممنوع اعلام شود.
فیلم گاه از مدرسه هم بیرون میآید و به تصویر شهر میرسد: شهر کوچکی که همینطور رفتهرفته به تعداد کشتههایش در جنگ افزوده میشود. تصویر کردن مراسم عزاداری برای سربازان جرم تلقی میشود و به همین دلیل پاشا گاه فقط به ضبط صدا بسنده میکند، جایی که یک مادر بر سر مزار فرزند از دست رفتهاش زار میزند.
برادر یکی از شاگردان هم به بخشی از روایت بدل میشود، جایی که از طریق حرفهای پاشا با این شاگرد، به وضعیت برادر او در جبهه پی میبریم. در وهله اول همه چیز مرتب به نظر میرسد اما در دیالوگهای بعدی از سختیهای وضعیت سربازان در جبهه و حتی گرسنگی آنها میشنویم تا سرانجام خبر مرگ این سرباز هم میرسد.
«آقای هیچکس در برابر پوتین» کار چشمگیری را به عنوان یک اثر سینمایی ارائه نمیکند، اما ناخودآگاه به تصویری از شباهتهای رژیمهای تمامیتخواه بدل میشود که برای تماشاگران کشورهای مختلف - و به ویژه ایران - بسیار ملموس است. جایی که دروغ جای حقیقت را میگیرد و همه چیز در منافع حکومت خلاصه میشود.
وزارت خارجه فرانسه جمعه ۱۴ فروردین اعلام کرد بازداشت ستوده نمونهای تازه از سیاست نظاممند آزار و ارعاب مدافعان حقوق بشر از سوی حکومت ایران است و باید متوقف شود.
فرانسه همچنین نگرانی خود را نسبت به گزارشهای نگرانکننده درباره وضعیت سلامتی نرگس محمدی، برنده جایزه نوبل صلح زندانی در ایران، ابراز و تاکید کرد مردم ایران باید بتوانند حقوق اساسی خود را اعمال کرده و سرنوشت خود را آزادانه تعیین کنند.
همزمان کایلی مور-گیلبرت، پژوهشگر و زندانی سیاسی پیشین استرالیایی در ایران، با اشاره به بازداشت ستوده در شبکه ایکس نوشت او بهخاطر شجاعت و صداقت بینظیرش شناخته میشود و بههمراه همسرش، رضا خندان که هماکنون در زندان اوین است، باید فورا آزاد شود.
بازداشتی تکاندهنده
انجمن قلم آمریکا نیز جمعه با محکوم کردن «بازداشت تکاندهنده» ستوده، این اقدام را بخشی از سرکوب نگرانکننده آزادی بیان در ایران دانست و خواستار آزادی فوری او و دیگر نویسندگانی شد که به گفته این نهاد، به ناحق زندانی شدهاند.
کارین دویچ کارلکار، مدیر بخش نویسندگان در معرض خطر در مرکز آزادی نوشتن این انجمن گفت: «نسرین تعهدی تزلزلناپذیر به حقوق بشر و آزادی بیان دارد و همین تعهد او و خانوادهاش را هدف آزار مداوم و بازداشتهای مکرر مقامهای ایرانی قرار داده است.»
انجمن قلم آمریکا اعلام کرد بازداشت اخیر ادامه کارزار چند دههای فشار علیه ستوده به دلیل فعالیتهایش در دفاع از حقوق بشر و آزادی بیان است.
این انجمن همچنین از افزایش فشارها بر نویسندگان، روزنامهنگاران و فعالان در ایران خبر داد و اعلام کرد در شاخص «آزادی نوشتن» سال ۲۰۲۴، ایران با زندانی کردن ۴۳ نویسنده در رتبه دوم جهان قرار داشته است.
مهراوه خندان، دختر نسرین ستوده، ۱۳ فروردین خبر داد که مادرش چهارشنبه شب (۱۲ فروردین)، زمانی که در خانه تنها بوده، بازداشت شده است.
دختر خانم ستوده، گفت لوازم الکترونیکی، از جمله لپتاپ و گوشیهای مادر و پدرش، رضا خندان، ضبط شده است.
ستوده ۱۱ فروردین در گفتوگویی با ایرانوایر، تصویری بیواسطه از شرایط تهران در جریان جنگ ارائه کرد و گفت: «شهر، شهر رها شده است. شهری که در موقع حمله، نه آژیر خطری در آن به صدا در میآید نه پناهگاهی هست.»
او همچنین با انتقاد از وضعیت حکمرانی جمهوری اسلامی گفت: «حکومتی که میخواست نابخردانه از انرژی هستهای برای تولید برق استفاده کند، به دلیل لجاجت احمقانهاش کل برق کشور را در معرض نابودی قرار داده است. حکومتی که نیم قرن شعار مرگ بر این کشور و آن کشور سر داد، ما را در معرض مرگ قرار داده است.»
ستوده از شناختهشدهترین وکلای حقوق بشر در ایران است که در سالهای گذشته بهدلیل فعالیتهای حقوقی و مدنی خود بارها بازداشت و زندانی شده است.
