ویکتور اوربان، نخستوزیر مجارستان، اعلام کرد که این کشور تنها کشوری است که میتواند توافق صلحی برای پایان دادن به جنگ در اوکراین نهایی کند. این اظهارات در شرایطی مطرح شده که دیداری که قرار بود میان ترامپ و پوتین در بوداپست انجام شود، لغو شده است.
اوربان پنجشنبه در سخنرانی خود به مناسبت سالگرد قیام ضدشوروی ۱۹۵۶ مجارستان گفت که اوکراین «مدتهاست که یک کشور مستقل نبوده است».
او بار دیگر تاکید کرد که نمیخواهد اوکراین به عضویت اتحادیه اروپا درآید، بلکه اتحادیه باید با اوکراین رابطهای ویژه برقرار کند.
دهها هزار نفر از هواداران اوربان پنجشنبه در بوداپست راهپیمایی کردند تا حمایت خود را از نخستوزیر ملیگرای مجارستان نشان دهند.
این در حالی است که قدرت اوربان با شدیدترین تهدید طی ۱۵ سال حکومت خود از سوی یک حزب طرفدار اتحادیه اروپا روبهروست و نظرسنجیها برای انتخابات ۲۰۲۶ نشان میدهد که این حزب طرفدار اتحادیه اروپا در نظرسنجیها پیشتاز است.
اوربان که با سیاست اتحادیه اروپا برای ارائه کمکهای نظامی به اوکراین علیه تهاجم روسیه مخالفت کرده، روابط خوب خود با کرملین را حفظ کرده است. این در حالی است که بقیه اعضای اتحادیه اروپا به دنبال منزوی کردن مسکو هستند.
اوربان همچنین متحد دیرینه ترامپ است و امیدوار بود که اجلاس برنامهریزیشده در بوداپست بین دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین روسای جمهوری آمریکا و روسیه برگزار شود.
اما چهارشنبه، ترامپ این اجلاس را لغو کرد و دلیل آن را عدم پیشرفت در تلاشهای دیپلماتیک و احساس نامناسب بودن زمان اعلام کرد.
او همچنین تحریمهایی علیه دو شرکت بزرگ نفتی روسیه اعمال کرد تا منابع حیاتی درآمد مسکو را محدود کند.
مجارستان شدیدا به نفت خام روسیه وابسته است و هنوز مشخص نیست که اقدامات آمریکا بر تامین نفت این کشور تأثیر خواهد گذاشت یا نه.
اوربان پنجشنبه پیش از سخنرانی خود اعلام کرد که «روز راهپیمایی صلح بوداپست فرا رسیده است.»
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «امروز پیامی به کل جهان میفرستیم: مجارستان میگوید نه به جنگ! ما برای اوکراین نخواهیم مرد. ما فرزندانمان را به کشتارگاه تحت فرمان بروکسل نخواهیم فرستاد.»
اوربان با انتخابات احتمالی در آوریل ۲۰۲۶ روبروست و حزب جدید راست میانه و طرفدار اتحادیه اروپا «تیسا» به رهبری پیتر مگار، که از داخل دولت سابق برخاسته، در اکثر نظرسنجیها پیشتاز است.
مگار قرار است بعد از ظهر پنجشنبه در راهپیمایی مخالفان در بوداپست سخنرانی کند.
او اوربان را به اداره حکومتی اقتدارگرا و فاسد متهم کرده است. دولت این اتهامات را رد کرده، اما مگار توانسته نارضایتی رایدهندگان از اوربان را جذب کند، به ویژه با توجه به اینکه اقتصاد کشور با مشکلات زیادی دست به گریبان است.
گزارش چهارشنبه ۳۰ مهر موسسه ورد ریسرس (WRI) نشان میدهد هر چند سهم زغالسنگ در تولید برق کاهش یافته اما افزایش کلی تقاضای انرژی، باعث شد مجموع مصرف این سوخت آلاینده در سراسر جهان در سال ۲۰۲۴ رکورد جدیدی ثبت کند.
نویسندگان گزارش ورد ریسرس معتقدند در صورت ادامه روند فعلی، تحقق هدف توافقنامه پاریس، یعنی محدود کردن گرمایش زمین به ۱.۵ درجه سانتیگراد، دشوار خواهد بود.
نقش دولتها
به نوشته روزنامه گاردین، در بخشهایی از آسیا، از جمله هند، استخراج زغالسنگ در سال جاری از مرز یک میلیارد تن گذشت.
آمریکا نیز در مسیر کاهش مصرف زغالسنگ، کُند عمل کرده و همچنان بخشی از شبکه برق خود را بر پایه این سوخت حفظ کرده است.
دولت دونالد ترامپ با لغو چندین قانون زیست محیطی و خروج از توافقنامه پاریس، روند گذار به انرژی پاک را به شدت کاهش داد؛ اقدامی که به گفته تحلیلگران، اثرات آن در آینده در ساختار انرژی آمریکا دیده خواهد شد.
در مقابل، چین و اتحادیه اروپا با توسعه نیروگاههای بادی و خورشیدی سعی دارند مصرف زغالسنگ را کاهش دهند؛ هرچند سرعت رشد تقاضای انرژی مانع از کاهش چشمگیر انتشار کربن شده است.
جهش تاریخی انرژی خورشیدی
به گزارش موسسه ورد ریسرس، ظرفیت تولید جهانی برق خورشیدی در سال ۲۰۲۴ «رشدی بیسابقه» داشت و برای نخستین بار از مرز دهها گیگا وات فراتر رفت.
با این حال، کارشناسان تاکید دارند که برای رسیدن به هدف کاهش انتشار کربن تا پایان دهه جاری میلادی، سرعت احداث نیروگاههای انرژی تجدیدپذیر باید تقریبا دو برابر شود.
کلیا شومر، پژوهشگر موسسه ورد ریسرس که رهبری این مطالعه را بر عهده داشت، گفت: «شکی نیست که ما تا حد زیادی کارهای درستی انجام میدهیم اما یکی از نگرانکنندهترین یافتههای ارزیابی ما این است که برای پنجمین گزارش متوالی، تلاشها برای حذف تدریجی زغالسنگ از مسیر خود خارج شده است.»
تهدید منابع طبیعی
در بخش منابع طبیعی نیز وضعیت نگرانکننده است.
بر اساس این گزارش، بیش از هشت میلیون هکتار جنگل در سال ۲۰۲۴ نابود شده و توان جذب کربن زمین کاهش یافته است.
این پژوهش از دولتها خواست تا سرمایهگذاری در برنامههای احیای جنگلها و حفاظت از منابع طبیعی را افزایش دهند.
رهبران جهان قرار است در نشست آینده تغییرات اقلیمی (کاپ ۳۰) در برزیل، درباره تسریع اقدامات جهانی گفتوگو کنند.
این نشست با چشمانداز همسوسازی برنامههای ملی با هدف محدود کردن گرمایش زمین برگزار خواهد شد.
گزارش ورد ریسرس تاکید میکند که تعهدات فعلی کشورها برای مهار گرمایش زمین و تحقق هدف توافقنامه پاریس کافی نیست و همکاری جهانی باید بر پایه «انتقال فناوری، سرمایهگذاری سبز و حمایت از کشورهای در حال توسعه» گسترش یابد.
عراقچی پنجشنبه اول آبان در مصاحبه با خبرنگاران به اظهارات گروسی اشاره کرد و گفت: «نمیدانم ایشان این حرف را از سر نگرانی زده است یا تهدید.»
او اضافه کرد: «کسانی که چنین تهدیدهایی میکنند، باید بدانند تکرار یک تجربه شکستخورده نتیجهای جز شکست دوباره برایشان نخواهد داشت.»
هرچند جمهوری اسلامی در جریان نبرد با اسرائیل متحمل شکستهای گسترده اطلاعاتی و نظامی شد و شمار قابل توجهی از فرماندهان ارشد خود را از دست داد، در ماههای اخیر کوشیده است با ارائه روایتی متفاوت از این رخداد، خود را «پیروز» میدان نبرد معرفی کند.
گروسی ۳۰ مهر هشدار داد در صورت توسعه برنامه هستهای جمهوری اسلامی، تهران مواد کافی برای ساخت حدود ۱۰ بمب هستهای در اختیار خواهد داشت.
او افزود: «تهران فقط بهصورت محدود و تدریجی اجازه ورود بازرسان را میدهد. این محدودیتها بهدلیل ملاحظات امنیتی است که من آن را درک میکنم اما اگر دیپلماسی شکست بخورد، نگران استفاده دوباره از زور [علیه ایران] هستم.»
عراقچی در حالی به سخنان مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی واکنش نشان داد که در ماههای اخیر و بهویژه پس از جنگ ۱۲ روزه، شماری از مقامهای جمهوری اسلامی بهشدت از گزارشهای گروسی انتقاد کردند. برخی او را «عامل موساد» نامیدند و حتی روزنامه کیهان، رسانه زیر نظر نماینده علی خامنهای، خواستار اعدام او به اتهام «جاسوسی برای اسرائیل» شد.
جیدی ونس، معاون دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۲۹ مهر در یک نشست خبری در اسرائیل تاکید کرد واشینگتن خواهان «شکوفایی ایران و روابط خوب با ایرانیان» است اما «از هر ابزار دیپلماتیکی» برای جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای بهره خواهد برد.
در سوی دیگر، رهبر جمهوری اسلامی ۲۸ مهر اظهارات مداوم ترامپ درباره نابود شدن برنامه هستهای حکومت ایران را «خیال» خواند.
خامنهای تهدید کرد «اگر لازم باشد»، حکومت ایران بار دیگر از موشکهای خود استفاده میکند.
پیشتر و در ۱۸ شهریور، عراقچی و گروسی در قاهره بر سر سازوکاری تازه برای ادامه همکاریها میان دو طرف به توافق رسیدند.
با این حال، پس از فعال شدن مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی، مقامهای حکومتی اعلام کردند تهران دیگر به این توافق پایبند نخواهد بود.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، پنجشنبه اول آبان پیش از آغاز نشست این بلوک در بروکسل گفت: «از پیامهای ایالات متحده درباره تحریم روسیه بسیار خرسندیم. به نظر من، این مساله اهمیت زیادی دارد و نشاندهنده قدرت و همسویی ما در این زمینه است.»
او افزود: «روسیه باید هزینه خسارتهایی را که به اوکراین وارد کرده، بپردازد. ما به آمریکا نشان میدهیم که خودمان نیز گامهای بسیار مهمی برداشتهایم؛ همانطور که در تازهترین بسته تحریمی اتحادیه اروپا علیه روسیه دیده میشود.»
کشورهای عضو اتحادیه اروپا اول آبان بهطور رسمی نوزدهمین بسته تحریمی علیه روسیه را به تصویب رساندند. تحریمهایی که شامل ممنوعیت واردات گاز طبیعی مایع (الانجی) از این کشور است.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین که برای دیدار با رهبران اروپایی در بروکسل حضور دارد، تحریمهای اخیر آمریکا و اتحادیه اروپا علیه بخش انرژی روسیه را «بسیار مهم» توصیف کرد.
او در عین حال تاکید کرد برای برقراری آتشبس باید فشار بیشتری بر مسکو وارد شود.
زلنسکی همچنین با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، از تحریمهای «قاطعانه و هدفمند» دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، علیه روسیه قدردانی کرد و نوشت این تحریمها «پیامی روشن است مبنی بر اینکه ادامه جنگ و گسترش ترور هزینه دارد».
رییسجمهوری اوکراین اضافه کرد: «اعمال فشار بر روسیه تنها راه موثر برای دستیابی به صلح است و تحریمها یکی از ارکان اصلی این فشار به شمار میآیند.»
وزارت خزانهداری آمریکا ۳۰ مهر اعلام کرد در واکنش به «نبود تعهد جدی» از سوی روسیه برای پایان دادن به جنگ اوکراین، تحریمهای تازهای علیه مسکو وضع کرده است.
این تحریمها دو شرکت بزرگ نفتی روسیه، روسنِفت و لوکاویل، و دهها شرکت تابعه آنها را هدف قرار میدهد.
مدودف: آمریکا در مسیر جنگ با روسیه است
دیمیتری مدودف، معاون شورای امنیت روسیه، اول آبان هشدار داد تصمیم ترامپ برای لغو دیدار با ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه در بوداپست و اعمال تحریمهای نفتی علیه مسکو نشان میدهد واشینگتن «در مسیر جنگ» گام برمیدارد.
مدودف با انتشار مطلبی در پیامرسان تلگرام، با اشاره به ترامپ نوشت: «آمریکا دشمن ماست و این "میانجی صلح" پرحرف اکنون کاملا در مسیر جنگ با روسیه قرار گرفته است.»
او افزود: «تصمیمهای اتخاذشده در حکم اقدامی جنگی علیه روسیه محسوب میشود و ترامپ اکنون بهطور کامل با اروپای دیوانه همسو شده است.»
ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه، دیگر مقام این کشور بود که به تحریمهای نفتی ایالات متحده واکنش نشان داد.
او هشدار داد اقدام جدید آمریکا از منظر دستیابی به صلح در اوکراین «کاملا غیرسازنده» است.
به گفته زاخارووا، اهداف روسیه در اوکراین تغییری نکرده و برای خاتمه درگیری باید «ریشههای بحران» برطرف شود.
خبرگزاری رویترز اول آبان گزارش داد تحریمهای واشینگتن علیه مسکو به افزایش سه درصدی بهای جهانی نفت انجامید و هند را بر آن داشت تا احتمال کاهش واردات نفت از روسیه را مورد بررسی قرار دهد.
همزمان با این تحولات، روسیه اجساد هزار نظامی اوکراینی را تحویل داد و اوکراین نیز جنازه ۳۱ سرباز روسیه را برگرداند.
خبرگزاری پرس اسوسیشن پنجشنبه اول آبان گزارش داد این درگیریها شب گذشته در منطقه «سیتیوست» دوبلین میان صدها معترض و نیروهای پلیس ایرلند روی داد.
بر اساس این گزارش، معترضان با پرتاب سنگ، بطری و مواد آتشزا به سمت نیروهای پلیس سعی کردند مانع ورود خودروهای پلیس به محدوده هتل شوند.
پلیس ایرلند اعلام کرد دو افسر در جریان این درگیریها زخمی شدند؛ یکی از ناحیه سر بر اثر اصابت بطری و دیگری از ناحیه شانه که هر دو برای درمان به بیمارستان منتقل شدند.
به گفته پلیس، گروهی از مردان جوان و پسران نوجوان، با پرتاب بطری و آجر بهسوی ماموران، نقش اصلی را در بروز این خشونتها داشتند.
اعتراضات در اطراف هتل مهاجران در پی انتشار گزارشی درباره تجاوز به یک دختر ۱۰ ساله در نزدیکی این مکان آغاز شد.
متهم ۲۶ ساله این پرونده که بر اساس قوانین ایرلند هویتش قابل انتشار نیست، سهشنبه ۲۹ مهر در دادگاه حاضر شد.
جیم اوکالاگان، وزیر دادگستری ایرلند، گفت: «رفتار خشونتآمیز و قانونشکنانه در این منطقه قابل تحمل نیست. افراد بازداشتشده محاکمه و مجازات خواهند شد.»
در جریان درگیریهای اخیر بیش از ۳۰۰ افسر پلیس، از جمله اعضای واحد ضدشورش، در محل حضور داشتند.
پلیس برای متفرق کردن جمعیت از اسپری فلفل، سپر و خودروهای زرهی استفاده کرد.
جاستین کلی، کمیسر پلیس ایرلند، با حضور در محل حادثه گفت: «این تجمع اعتراضی مسالمتآمیز نبود، بلکه تلاشی برای ارعاب و تخریب بود.»
مایکل مارتین، نخستوزیر ایرلند، با محکوم کردن این خشونتها گفت «هیچ توجیهی» برای حمله به پلیس یا هدف قرار دادن پناهجویان وجود ندارد.
در روزهای گذشته شماری از معترضان با در دست داشتن پرچمهای ایرلند و سردادن شعارهای ضد مهاجرت، به نیروهای پلیس حمله کردند و حتی با استفاده از برخی وسایل نقلیه و موتورسیکلت، سعی در شکستن خطوط پلیس داشتند.
مهاجرت به یکی از چالشهای جدی ایرلند تبدیل شده است. در هفتههای اخیر، موج تازهای از اعتراضها علیه اسکان پناهجویان شکل گرفته که با بحران مسکن و افزایش نارضایتیهای اجتماعی در هم گره خورده است.
دولت ایرلند در حالی بر پایبندی خود به تعهدات بینالمللی درباره پذیرش پناهجویان تاکید دارد که همزمان با نارضایتیهای فزاینده، کمبود مسکن و فشار بر بخش خدمات عمومی، با یکی از سختترین آزمونهای سیاسی و اجتماعی سالهای اخیر خود روبهرو شده است.
بر اساس گزارش پنجشنبه اول آبان خبرگزاری رویترز، روبیو پیش از عزیمت به اسرائیل به نقل از رییسجمهوری آمریکا گفت که این کشور اکنون از چنین اقدامی حمایت نمیکند، «زیرا ممکن است روند صلح را تهدید کند».
کنست اسرائیل ۳۰ مهرماه با ۲۵ رای موافق در برابر ۲۴ رای مخالف، لایحهای را برای اعمال قانون اسرائیل بر مناطق اشغالی کرانه باختری تصویب کرد. اقدامی که معادل الحاق رسمی این سرزمینها تلقی میشود. طرح دیگری برای الحاق شهرک معالیه آدومیم نیز با ۳۱ رای موافق تصویب شد.
اگرچه حزب لیکود به رهبری بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از این طرحها حمایت نکرد اما تحلیلگران میگویند این اقدام در حالی انجام شد که برخی کشورهای غربی در ماه سپتامبر فلسطین را به رسمیت شناختند و در واکنش، بخشی از جناح راست اسرائیل به دنبال تشدید کنترل بر کرانه باختری است.
بر اساس گزارش سازمان ملل، حدود ۷۰۰ هزار شهرکنشین اسرائیلی در مناطق اشغالی کرانه باختری زندگی میکنند. شهرکهایی که جامعه جهانی آنها را غیرقانونی میداند.
اسرائیل اما با استناد به پیوندهای تاریخی و مذهبی، این مناطق را «مورد مناقشه» میخواند و با تشکیل دولت فلسطینی مخالف است.
واکنشها به تلاش اسرائیل برای الحاق کرانه باختری
امارات متحده عربی که در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ روابط خود با اسرائیل را در چارچوب «توافق ابراهیم» عادیسازی کرد، هشدار داده است الحاق کرانه باختری «خط قرمز» این کشور است.
انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک دولت امارات، چهارشنبه در نشستی خبری در ابوظبی گفت کشورش تاکنون از وقوع الحاق جلوگیری کرده است.
همزمان، طحنون بنزاید، مشاور امنیت ملی امارات، با جرد کوشنر و استیو ویتکاف، نمایندگان دولت آمریکا، درباره تثبیت آتشبس در غزه گفتوگو کرد.
عربستان سعودی، چهارشنبه رای اولیه کنست اسرائیل به دو لایحه مربوط به الحاق بخشهایی از کرانه باختری را محکوم کرد و آن را تلاشی برای «مشروعیتبخشی به حاکمیت اسرائیل بر شهرکسازیهای غیرقانونی» دانست.
وزارت خارجه عربستان سعودی در بیانیهای اعلام کرد که پادشاهی سعودی «قاطعانه» هرگونه شهرکسازی و اقدامات توسعهطلبانه اسرائیل را رد میکند.
در این بیانیه همچنین آمده است: «عربستان سعودی بار دیگر بر حق تاریخی و مسلم ملت فلسطین برای تشکیل دولت مستقل خود در مرزهای سال ۱۹۶۷ با پایتختی قدس شرقی، مطابق با قطعنامههای بینالمللی مربوطه، تاکید میکند.»
جنبش فتح نیز بلافاصله پس از تصویب این طرح در بیانیهای تلاش پارلمان اسرائیل برای الحاق بخشهایی از کرانه باختری را «اقدامی تحریکآمیز و خطرناک» خواند و هشدار داد: «این تصمیم درهای درگیریهای گسترده را در سراسر منطقه خواهد گشود.»
در این بیانیه آمده است: «اقدامات اخیر اسرائیل نه تنها تلاشی برای تحکیم اشغالگری است، بلکه هدف آن نابودی راهحل دوکشوری و جلوگیری از تشکیل کشور مستقل فلسطین است.»
فتح تاکید کرد که با وجود این تصمیمها، «حق ملت فلسطین برای تشکیل کشور خود از بین نخواهد رفت».
