رسانههای ایران گزارش دادند ۴۱ کاروانسرا از ۵۴ كاروانسرای ثبت شده یونسکو در ایران در معرض خطر فرونشست زمین قرار دارند و مابقی فقط به این دلیل که در كوهستان یا نقاط كویری دور از دسترس هستند، از خطر فرونشست در امان ماندهاند.
بر اساس گزارش سهشنبه اول مهر وبسایت صدای میراث، كاروانسراهای در معرض فرونشست به دستههای «فرونشست با خطر بسیار بالا، خطر بالا، خطر متوسط و كمخطر» تقسیم میشوند.
این رسانه نوشت که این كاروانسراها در استانهای اصفهان، البرز، بوشهر، تهران، خراسان جنوبی، سمنان، كرمان، مركزی و یزد قرار دارند و كاروانسراهای در امان مانده از خطر فرونشست زمین در مناطق كوهستانی و شمالی و كنار پهنههای آبی كشور نظیر آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، كرمانشاه، گیلان، هرمزگان، همدان و البته شهر قزوین قرار دارند.
علی بیتاللهی، رییس بخش زلزلهشناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، به تازگی ضمن دادن هشدار درباره مشاهده آثار مخرب ناشی از فرونشست زمین بر ساختمانها در محلههایی مثل شهرک کاوه و خانه اصفهان، به سایت دیدهبان ایران گفت: «شهرک نیروی هوایی به طور کامل تخلیه شده است.»
در سالهای اخیر گزارشهای متعددی از وخامت وضعیت فرونشست زمین در ایران منتشر شده است.
در تازهترین مورد، ۲۹ شهریور، رضا صالحی امیری، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با اشاره به بحران فرونشست در نقاط مختلفی از ایران گفت گزارش نگرانکنندهای درباره فرونشست بناهای تاریخی به دولت ارائه کرده است.
گزارش ایران به یونسکو
هادی احمدی روئینی، یک مقام حوزه میراث فرهنگی، گفت که پایش كاروانسراهای ثبت جهانی شده ایران در پهنههای فرونشستی کشور تا سه ماه آینده تكمیل و نتیجه مطالعات به عنوان گزارش دورهای به یونسكو ارسال خواهد شد.
او افزود: «وقتی نقشه سازمان زمینشناسی را بر نقشه كاروانسراها قرار دادیم متوجه شدیم كاروانسراهای ثبت جهانی شده ایران در استانهای اصفهان، تهران، فارس و مركزی، با بالاترین خطر فرونشست زمین مواجه هستند.»
از جمله این کاروانسراها میتوان به «قلعه سنگی» پرند، «دیرگچین» در مرز میان قم و تهران و «باغ شیخ» در استان مركزی اشاره کرد.
همچنین كاروانسرای «ایزدخواست» فارس كه در فهرست میراث جهانی یونسكو قرار دارد، با خطر بالای فرونشست زمین مواجه است.
احمدی روئینی فرونشست زمین را یكی از مهمترین تهدیدهای آثار تاریخی ایران اعلام كرد و گفت که این پدیده با چشم قابل مشاهده نیست اما همچنان در حال تشدید است.
او تاکید کرد اقدامات در این زمینه باید بهطور «پیشگیرانه» انجام شود تا بناها درگیر فرونشست نشوند.
این مقام میراث فرهنگی گفت: «زمانی که پدیده بزرگ فرونشست اثر تاریخی را تهدید كند، میتواند كل بنا را ببلعد.»
اردیبهشت ۱۴۰۲، اسناد رسیده به ایراناینترنشنال درباره فرونشستهای زمین در مناطق مختلف ایران نشان داد که همزمان با بحرانیتر شدن فرونشستها، جمهوری اسلامی به عمد اطلاعات در این زمینه را از دید عموم مردم پنهان کرده است.
بر اساس گزارشی که خبرگزاری ایلنا اول مهر منتشر کرد، دختران شینآبادی میگویند با وجود وعدههای متعدد دولتها، ادامه درمانشان با مشکلات جدی مواجه است.
آتشسوزی در مدرسه دخترانه روستای شینآباد پیرانشهر در ۱۵ آذر ۱۳۹۱، منجر به سوختگی شدید ۲۹ دانشآموز این مدرسه شد.
در این حادثه که دلیل آن نقص تجهیزات گرمایشی مدرسه اعلام شد، دو دانشآموز بر اثر شدت جراحات جان خود را از دست دادند و انگشتان سه دانشآموز دیگر نیز بهدلیل شدت سوختگی و عدم قبول پیوند، قطع شد.
به گفته جلال مرادی، پدر یکی از این دختران، «روند درمان به کندی پیش میرود و هنوز نتیجهای حاصل نشده است».
خانوادهها میگویند پزشکان معتمد آنها بازنشسته شده و به بیمارستانهای خصوصی رفتهاند اما دولت اعلام کرده هزینه درمان در بیمارستانهای خصوصی را پرداخت نمیکند.
اسرین معروفی، یکی از دختران حادثهدیده، میگوید: «همگی ما اکنون دانشجو هستیم و ۲۲ سال داریم و برای ادامه درمان مجبوریم به تهران بیاییم. هزینه اقامت، رفتوآمد و حتی خوابگاه را باید خودمان بدهیم. دولت قبلا این هزینهها را میپرداخت اما حالا کنار کشیده است.»
آمنه راک، دیگر بازمانده این حادثه، میگوید که برای ادامه درمان نیاز به دستگاههای جدیدی دارد که «به دلیل تحریمها وارد کشور نمیشوند».
او تاکید کرد: «اگر همان سالها به بیمارستانهای خارج از کشور اعزام میشدیم، امروز وضعمان اینطور نبود. ما فقط ۱۰ نفر هستیم، هزینه درمانمان برای دولت سنگین نیست.»
خواستهها از دولت جدید
بازماندگان حادثه شینآباد از دولت مسعود پزشکیان خواستهاند ادامه درمانشان در بیمارستانهای خصوصی یا مراکز مجهز خارجی پیگیری شود.
آنها میگویند: «تنها خواسته ما درمان است. عمر و جوانیمان در حال از دست رفتن است. اگر زودتر اقدام میشد، امروز اینگونه نبود.»
این دختران همچنین از «نگاههای آزاردهنده در جامعه و بیتوجهی مسئولان به وضعیتشان» گلایه دارند: «سهلانگاری و بیکفایتی دولتها باعث شد ما به این وضعیت دچار شویم. هنوز هم برای درمان ما اراده جدی وجود ندارد».
کوهن گفت اسرائیل برای این عملیات از تسلیحات مجهز به هوش مصنوعی و کنترل از راه دور استفاده کرده و ماموران موساد بارها تا حد حضور در نزدیکی هدف، حتی در هتلها با پوشش و کلاهگیس، پیش رفتهاند.
به گفته کوهن، فخریزاده هر روز با ۱۵ محافظ در قالب چهار تا شش خودرو جابهجا میشد، اما موساد «دقیقه به دقیقه و نفس به نفس» زندگی او را تحت نظر داشت.
او تاکید کرد که در چنین ماموریتهایی حتی ممکن است برخی محافظان هدف یا نزدیکانش جذب موساد شده باشند تا حلقه امنیتی از درون نفوذپذیر شود.
کوهن افزود: «میتوانیم رئیس دفتر یا حتی همسر فرد مورد نظر را به کار بگیریم.»
او درباره کنترل کامل زندگی فخریزاده تاکید کرد: «میدانم شبیه داستان علمی–تخیلی است، اما من شب قبل از عملیات و روز آن در اتاق فرماندهی حضور داشتم.»
کوهن تصریح کرد فخریزاده در راس پروژه ساخت بمب هستهای برای جمهوری اسلامی قرار داشت و اسرائیل نمیتوانست این روند را بپذیرد.
اواخر شهریور، رئیس پیشین موساد، اعلام کرد که با توجه تجربیات طولانیاش در مورد جمهوری اسلامی باور دارد «تغییر رژیم ضروری است» و «این ضرورت تنها به خاطر منافع جهان نیست بلکه به خاطر مردم ایران است که در داخل کشور خواهان تغییرند.»
کوهن در گفتوگویی با فرید زکریا در شبکه سیانان گفت: «ممکن است حکومت [ایران] ظاهری مذهبی داشته باشد یا برخی از رهبران آن مذهبی باشند، اما مردم دیگر نمیخواهند زندگیشان زیر فرمان یک دیکتاتوری اداره شود.»
این اولین بار نیست که کوهن از «تغییر رژیم» در ایران سخن میگوید.
در تیرماه گذشته و در جریان جنگ جمهوری اسلامی و اسرائیل، او در مصاحبه با کانال ۱۲ اسرائیل خواستار سرنگونی کامل رژیم ایران شد و گفت: «به نخستوزیر [اسرائیل] و جهان روشنفکر توصیه میکنم از این فرصت استثنایی برای فروپاشی کامل رژیم استفاده کنند. بهنظرم اطلاعات لازم برای این هدف در دسترس است.»
«موساد میکوشد نقشههای جمهوری اسلامی را مختل کند»
کوهن با اشاره به اینکه ماموریت موساد «پشت خطوط دشمن» در سراسر جهان از جمله ایران انجام میشود، گفت این سازمان میکوشد نقشههای جمهوری اسلامی را شناسایی و مختل کند.
این مقام سابق امنیتی اسرائیل درباره مقابله با نفوذ جمهوری اسلامی در منطقه گفت: «ایران شروع کرده بود به تسخیر خاورمیانه، از طریق نفوذ در عراق، سپس در سوریه با اسد، و حسن نصرالله در بیروت، و حماس در نوار غزه و حوثیهای یمن، این در نهایت تغییر خواهد کرد.»
کوهن تاکید کرد: «ما بهطرز چشمگیری نقشه راهبردی خاورمیانه را دگرگون کردهایم.»
او همچنین به عملیات انفجار پیجرهای حزبالله اشاره کرد و آن را نتیجه برنامهریزی ۲۰ ساله و حتی بیش از آن و همچنین نفوذ در تشکیلات این گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی دانست.
«حماس موجودیت اسرائیل را قبول نمیکند»
رئیس پیشین موساد در بخش دیگری از سخنانش به موضوع غزه پرداخت و گفت رهبران حماس موجودیت اسرائیل را قبول نمیکنند.
او تاکید کرد که در دوران مسئولیتش چند بار تلاش شده بود خالد مشعل، رئیس دفتر سیاسی حماس، هدف قرار گیرد.
موضوع اورانیوم غنیشده ایران پس از جنگ ۱۲ روزه به چالشی جدی تبدیل شده است. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۱ شهریور در گفتوگو با صدا و سیمای جمهوری اسلامی گفت که ذخیره اورانیوم غنیشده ایران «زیر آوار تاسیسات هستهای بمباران شده» است.
مهاجرانی سهشنبه اول مهر در پاسخ به پرسشی درباره احتمال خروج ایران از معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) نیز گفت: «سناریوها موجود است ولی پاسخ قطعی در این لحظه امکانپذیر نیست.»
او درباره برنامه موشکی جمهوری اسلامی هم گفت: «برای قدرت موشکی خودمان نه از کسی اجازه میگیریم و نه طبیعتا اگر لازم باشد از یک حدی کوتاهتر خواهیم آمد.»
مهاجرانی تاکید کرد: «امنیت مردم را با هیچ چیزی تاخت نخواهیم زد. موضوع مذاکره، موضوع امنیت است و لذا موشکها هم جزیی از امنیت ما هستند.»
اظهارات مهاجرانی در شرایطی بیان شد که عراقچی دوشنبه پس از ورود به نیویورک برای شرکت در هشتادمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل با اشاره به دیدارش با مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی گفت: «اگر مکانیسم ماشه عملی شود، توافق با آژانس بیاعتبار خواهد شد و جمهوری اسلامی واکنش نشان میدهد.»
او اضافه کرد: «ما باید بر صلحآمیز بودن برنامه هستهای جمهوری اسلامی تاکید کنیم و بگوییم که صلحطلب هستیم اما در زمان جنگ نیز مقتدرانه از خود دفاع میکنیم.»
دولت و مکانیسم ماشه
مهاجرانی درباره احتمال فعال شدن «مکانیسم ماشه» و پیامدهای بینالمللی آن گفت دولت «خوشبین» است اما «بدبینانهترین سناریوها» را طراحی کرده است.
این در حالی است که به گفته عراقچی، اگر یک راه حل اگر وجود داشته باشد، «فقط راه حل دیپلماتیک» است: «طرفهای مقابل در زمانهای مختلف جمهوری اسلامی را امتحان کردهاند و میدانند ما با زبان فشار و تهدید پاسخگو نیستیم.»
از سوی دیگر سعید شجاعی، معاون برنامهریزی وزارت صنعت، معدن و تجارت، دوشنبه نگرانیها درباره تبعات فعالسازی مکانیسم ماشه را «بحث روانی در بازار» خواند و گفت بازگشت تحریمهای سازمان ملل «تاثیری بر تولید نخواهد داشت».
او افزود: «با همکاری بخش خصوصی، زنجیره تامین و تولید در کشور در برابر شرایط مختلف از جمله بازگشت تحریمها با فعالشدن مکانیسم ماشه، مقاومسازی شده است.»
فرانسه، بریتانیا و آلمان، سه کشور اروپایی، در نامهای به شورای امنیت روند ۳۰ روزه سازوکار مکانیسم ماشه برای بازگشت تحریمهای سازمان ملل را فعال کردهاند.
این اقدام با استقبال آمریکا و اسرائیل مواجه شد و مقامات جمهوری اسلامی آن را «باطل و غیرقانونی» دانستند و وعده «پاسخ مقتضی» دادند.
بر اساس نامه ارسال شده به شورای امنیت سازمان ملل، آلمان، بریتانیا و فرانسه، از جمهوری اسلامی خواستهاند تا برای حل نگرانیها درباره برنامه هستهایاش در دیپلماسی سازنده مشارکت کند.
در این نامه آمده است: «سه کشور اروپایی متعهد هستند از تمام ابزارهای دیپلماتیک موجود برای تضمین اینکه ایران هرگز به سلاح هستهای دست نیابد، استفاده کنند.»
پزشکیان سهشنبه اول مهر، در مراسمی در یک دبستان دخترانه در غرب شهر تهران، زنگ آغاز سال تحصیلی مدارس سراسر کشور را به صدا درآورد.
او در سخنانی گفت که دولت تلاش خواهد کرد «همه بسترهای لازم برای رشد و پیشرفت» دانشآموزان فراهم شود.
این اظهارات در شرایطی مطرح شد که در نیمه شهریور و همزمان با ادامه هشدارها در خصوص موج ترک تحصیل کودکان و نوجوانان در ایران، وزیر آموزش و پرورش اعلام کرد شمار کودکان بازمانده از تحصیل در کشور به ۹۵۰ هزار دانشآموز رسیده است.
این در حالی است که فرشاد ابراهیمپور، عضو کمیسیون آموزش مجلس، مهرماه ۱۴۰۳ درباره آمار پنهان کودکان بازمانده از تحصیل گفت در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴، حدود دو میلیون دانشآموز ثبتنام نشدند و مشکلات اقتصادی باعث شد تا والدین و دانشآموزان به مرحله ثبتنام نرسند.
اختلاف روایتها از ۹۵۰ هزار تا دو میلیون «بازمانده از تحصیل»، جدی بودن بحران آموزش در ایران را نشان میدهد.
فقر اولین عامل باز ماندن از تحصیل
بر اساس آخرین گزارش مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی درباره پدیده ترک تحصیل در میان دانشآموزان ایرانی، در سال تحصیلی ۱۴۰۲–۱۴۰۳ بیش از ۹۲۸ هزار کودک و نوجوان ایرانی که میبایست در مدارس ثبتنام میکردند، ثبتنام نکردند و روند تحصیل خود را ترک کردند.
این آمار نسبت به سال قبل از آن بیش از ۲۶ هزار نفر افزایش داشت.
مرکز پژوهشهای مجلس نوشت: «پدیده بازماندگی از تحصیل ماهیتی پیچیده و چندبعدی و ریشه در عوامل مختلف اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی در درون و بیرون نظام آموزش و پرورش دارد که میزان اثرگذاری این عوامل در دورههای مختلف تحصیلی متفاوت است.»
با این حال، «مشکلات مالی و معیشتی خانواده و اشتغال کودکان به کار»، اولین عامل در بازماندن کودکان از تحصیل دانسته شده است.
آمارهای رسمی نشان میدهند تا ۳۸ درصد از دانشآموزان فقط به دلیل فقر ترک تحصیل میکنند.
همچنین طبق این آمارها حدود ۷۰ درصد از افرادی که ترک تحصیل میکنند از دهک یک تا پنج یعنی از ضعیفترین اقشار جامعه هستند.
