با ادامه اعتراضات در نپال که بیش از ۵۱ کشته داشته؛ رسانهها و نهادهای مدنی به طرح مباحثی در زمینه بازگشت پادشاهی در این کشور پرداختهاند. گیانندرا شاه، پادشاه پیشین که پس از لغو نظام سلطنتی در ۲۰۰۸ از سیاست کنار رفته بود، در بیانیهای کشتهشدن معترضان و خشونت را محکوم کرد.
نپال شاهد شدیدترین ناآرامیهای سیاسی سالهای اخیر است. اعتراضات جوانانی که ابتدا علیه ممنوعیت استفاده از شبکههای اجتماعی و فساد آغاز شد، به درگیریهای خونین با نیروهای امنیتی انجامید.
با شدت گرفتن بحران، نخستوزیر از سمت خود استعفا داده و دادستان زن این کشور به طور موقت جایگزین او شده است. در کاتماندو حکومت نظامی و منع آمد و شد نامحدود اعلام شده است.
در این میان، گیانندرا شاه، پادشاه پیشین نپال که پس از لغو نظام سلطنتی در سال ۲۰۰۸ از سیاست کنار رفته بود، بیانیهای صادر کرد. او با ابراز تأسف از کشتهشدن معترضان، خشونت را محکوم و خواستار آرامش شد. شاه تأکید کرد که خواستههای نسل جوان برای حکمرانی خوب و انضباط اقتصادی مشروع است. این موضعگیری بار دیگر جایگاه نمادین او را در جامعه برجسته کرد.
برخی رسانهها نوشتند اعتراضات اخیر با یادآوری تجمعات گسترده سلطنتطلبان در ماه مارس که شعار بازگشت پادشاهی و هندویسم بهعنوان دین رسمی سر داده بودند، پیوند خورده است. هزاران نفر در آن تجمع خواستار بازگشت شاه به کاخ سلطنتی شدند.
برخی نهادهای جامعه مدنی نپال به این موضوع واکنش نشان داده و ارتش را به «توطئه» برای بازگشت پادشاهی متهم کردند.
آمار شرکت اطلاعات کالایی «کپلر» نشان میدهد حجم نفت ایران که ماه گذشته در بنادر چین تخلیه شد، جهشی چشمگیر داشته و حاکی از آن است که بزرگترین واردکننده نفت جهان تحت تاثیر تلاشهای آمریکا برای محدود کردن صادرات تهران قرار نگرفته است.
این افزایش آنقدر قابل توجه بود که ذخایر نفت فروشنرفته ایران در دریاهای آسیایی – که طی ماههای گذشته رو به افزایش بود – تنها در یک ماه به نصف کاهش یافت.
به گفته کپلر، میزان تخلیه نفت خام ایران در بنادر چین در ماه اوت به ۱.۶۸ میلیون بشکه در روز رسید؛ افزایشی ۲۳ درصدی نسبت به ماه ژوئیه.
ذخایر شناور تا هفتم سپتامبر به ۱۵ میلیون بشکه کاهش یافت؛ رقمی که در اوایل اوت حدود ۳۰ میلیون بشکه بود و عمدتاً در نزدیکی مالزی متمرکز شده بود.
از ابتدای سال جاری، وزارت خزانهداری آمریکا ۱۲۷ نفتکش را همراه با دهها فرد، شرکت و شبکه متهم به دور زدن تحریمهای نفتی ایران تحریم کرده است؛ اقدامی که واشینگتن مدعی است هزینههای نظامی تهاجمی تهران را تامین میکند.
تهران این تحریمها را حمله به معیشت مردم و تلاشی برای واداشتن جمهوری اسلامی به تبعیت از خواست غرب توصیف کرده است.
شدت اعمال این محدودیتها چنان بود که گاهی وزارت خزانهداری و وزارت خارجه آمریکا تقریباً هر روز نهادهای تازهای را به دلیل جابهجایی نفت ایران در فهرست سیاه قرار میدادند.
با این حال، دادهها نشان میدهد وعده دولت آمریکا برای رساندن صادرات نفت ایران به صفر، فاصله زیادی با واقعیت دارد.
هم بارگیری و هم تخلیه نفت خام ایران نسبت به سال گذشته افزایش یافته است. هرچند نوسانات ماهبهماه در واردات چین محسوس بوده، اما روند کلی صعودی است. به طور متوسط، چین طی هشت ماه نخست ۲۰۲۵ روزانه ۱.۴۵ میلیون بشکه نفت خام ایران تخلیه کرده است؛ اندکی بیشتر از مدت مشابه سال گذشته.
این روند در حالی ادامه دارد که واشینگتن بیش از صد نفتکش موسوم به «ناوگان شبح» را که با عملیات قاچاق نفت ایران مرتبط دانسته بود، در فهرست تحریم قرار داده است.
نقش کلیدی چین
تلاشهای آمریکا برای نابود کردن شبکههای قاچاق حکومت ایران – از رهگیری انتقال کشتی به کشتی تا اسناد جعلی و کانالهای مالی پنهان – میتواند در بلندمدت تجارت تهران را کُند کند.
اما تمایل پکن برای چراغ سبز دادن به خرید نفت ایران، ورق را به سود تهران برگردانده است. بدون همکاری چین، راهبرد «فشار حداکثری» واشینگتن با خطر شکست روبهرو است.
شی جینپینگ، رئیسجمهوری چین، ماه جاری میزبان مسعود پزشکیان، رئیسدولت جمهوری اسلامی ایران، به همراه رهبران روسیه، کره شمالی و دیگر کشورهایی بود که همسو با آمریکا نیستند.
این نمایش قدرت بهطور گسترده بهعنوان چالشی در برابر برتری آمریکا در سیاست و تجارت جهانی و نشانهای از رد تغییرات ناگهانی دولت ترامپ در زمینه تحریمها و تعرفهها تفسیر شد.
اصرار چین بر واردات نفت ایران تنها به دلیل کمبود عرضه یا تخفیفهای قیمتی نیست. بازار جهانی اکنون با مازاد عرضه مواجه است و قیمتها پایینتر از سال گذشته است.
آژانس بینالمللی انرژی (IEA) در گزارش ۱۱ سپتامبر خود اعلام کرد که تولید جهانی نفت امسال ۲.۷ میلیون بشکه در روز افزایش مییابد، در حالی که رشد تقاضا تنها ۷۰۰ هزار بشکه خواهد بود.
برآورد تحلیلگران نشان میدهد تهران برای تداوم فروش، به پالایشگاههای چینی تخفیفی معادل ۴ تا ۶ دلار در هر بشکه ارائه میدهد. با این حال، بیتوجهی چین به تحریمهای آمریکا میتواند در مذاکرات تجاری نیز بهعنوان اهرم فشار علیه واشینگتن عمل کند.
ترامپ پس از بازگشت به قدرت، لایههای متعددی از تعرفهها بر کالاهای چینی اعمال کرده است. دادههای اداره آمار آمریکا نشان میدهد واردات از چین در هفت ماه نخست ۲۰۲۵ نسبت به سال گذشته ۱۹ درصد کاهش یافته است.
بنابراین، امتناع چین از اجرای تحریمهای نفتی آمریکا علیه ایران میتواند بخشی از راهبردی گستردهتر برای گرفتن امتیاز از واشینگتن در مناقشات تجاری باشد.
پیوند نفت و کالا
عامل مهم دیگر این است که صادرات کالاهای چینی به ایران بهشدت با واردات نفت گره خورده است. محمولههای نفتی جایگاه چین بهعنوان بزرگترین شریک تجاری ایران را تثبیت کردهاند و بخشی از پرداختهای نفتی تهران از طریق تهاتر کالاهای چینی تسویه میشود.
علاوه بر نفت خام، چین همچنین خریدار اصلی فرآوردههای نفتی و پتروشیمی ایران است که در مجموع حدود نیمی از صادرات کشور را تشکیل میدهند.
با وجود تحریمهای آمریکا علیه ۹ نفتکش حامل گاز مایع ایران (LPG) در سال جاری، شرکت مشاوره «وورتکسا» گزارش داد صادرات LPG ایران در اوت به ۱.۱ میلیون تن رسیده است. دادههای کپلر نشان میدهد حدود ۸۰ درصد این محمولهها به چین میرود.
با اتکای فزاینده چین به واردات نفت و فرآوردههای نفتی ایران، اکنون بیش از یکچهارم از کل واردات کالایی ایران به پکن وابسته است؛ موضوعی که نقش حیاتی چین در بقای اقتصادی جمهوری اسلامی را برجسته میکند.
به گزارش خبرگزاری رویترز، رابینسون در دوران دبیرستان با کسب نمرهای ممتاز در آزمون ورودی دانشگاه توانست بورس چهارساله دانشگاه ایالتی یوتا را دریافت کند. مادرش بارها در شبکههای اجتماعی با افتخار از موفقیتهای فرزند بزرگ خود – که دو برادر کوچکتر هم دارد – نوشته بود. تصاویر منتشرشده از خانواده نیز بیشتر شامل سفرهای تفریحی، نمایشهای مدرسه و فعالیتهای خانوادگی بود و محتوای سیاسی چندانی در آنها دیده نمیشد.
اما روز سهشنبه گذشته، او با شلیک گلوله از بالای ساختمانی در محوطه یک دانشگاه دیگر، چارلی کرک را به قتل رساند؛ رویدادی که موج تازهای از نگرانی درباره خشونتهای سیاسی در آمریکا برانگیخت.
بازداشت پس از ۳۳ ساعت تعقیب
به گفته مقامات، رابینسون پنجشنبه شب پس از آنکه یکی از دوستان خانوادگی به پلیس اطلاع داد که او مسئولیت قتل را بر عهده گرفته یا به آن اشاره کرده است، بدون درگیری بازداشت شد. این دستگیری به جستوجوی ۳۳ ساعته برای یافتن قاتل کرک پایان داد.
مقامهای ایالتی اعلام کردند که رابینسون هیچ سابقه کیفری نداشته است. او رأیدهنده ثبتشده بود، اما به هیچ حزب سیاسی وابستگی نداشت و در انتخابات ریاستجمهوری سال گذشته نیز رأی نداده بود.
انگیزه نامشخص، اما سرنخهایی از دیدگاهها
فرماندار یوتا، اسپنسر کاکس، گفت یکی از اعضای خانواده به پلیس گفته بود رابینسون اخیراً درباره مخالفتش با دیدگاههای کرک صحبت کرده است. به گفته مقامات، پیامهایی با مضامین «ضد فاشیستی» نیز روی پوکههای گلوله مرتبط با سلاح قتل حک شده بود.
زندگی و تحصیلات
رابینسون در سال ۲۰۲۱ از دبیرستان پاینو ویو در سنتجورج فارغالتحصیل شد و یک ترم در دانشگاه ایالتی یوتا تحصیل کرد. او بعدها در کالج فنی دیکسی در رشته کارآموزی برق ادامه تحصیل داد.
خانوادهاش در شهر واشنیگتن یوتا – منطقهای کشاورزی و مسکونی در نزدیکی پارک ملی زایون – زندگی میکنند. پدر او مدیر یک شرکت تولید سنگ کابینت و مادرش مددکار اجتماعی یک شرکت غیرانتفاعی خدمات درمانی است.
یکی از همسایهها، که در کلیسای محلی مورمون با خانواده آشنا بود، این خانواده را «خوب و محترم» توصیف کرد، هرچند گفت شناخت زیادی از تایلر نداشته است.
ادامه تحقیقات
رابینسون اکنون به اتهام قتل و چند جرم دیگر در زندان یوتا بازداشت است. هنوز اتهامات رسمی علیه او صادر نشده و تحقیقات درباره انگیزه احتمالی این تیراندازی مرگبار ادامه دارد.
روته جمعه ۲۱ شهریور در یک نشست خبری در مقر ناتو در بروکسل گفت: «ما باید، بهعنوان ناتو، عزم و توانایی خود را برای دفاع از سرزمینمان بهروشنی نشان دهیم و دقیقا همین چیزی است که نگهبان شرقی برای آن طراحی شده است.»
او در حالی که در کنار فرمانده ارشد ناتو، ژنرال نیروی هوایی ایالات متحده، آلکسیوس گرینکویچ ایستاده بود، افزود: «این فعالیت نظامی در روزهای آینده آغاز خواهد شد و شامل مجموعهای از تجهیزات و نیروها از متحدانی چون دانمارک، فرانسه، بریتانیا، آلمان و دیگر کشورها خواهد بود.»
این اظهارات دو روز پس از آن عنوان شد که لهستان و متحدانش در ناتو پهپادهای روسی را که وارد حریم هواییاش شده بودند سرنگون کردند.
روته گفت ناتو همچنان در حال بررسی قصد احتمالی پشت این حادثه است؛ از زمان تهاجم روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، این نخستین بار است که ناتو دست به چنین اقدامی زده است.
اما او تاکید کرد که اقدام روسیه «بیپروا و غیرقابل قبول» بوده است، چه عمدی بوده باشد، چه نه.
روسیه اعلام کرده بود که نیروهایش در زمان ورود این پهپادها به حریم لهستان در حال حمله به اوکراین بودند و قصد نداشتند هیچ هدفی را در لهستان بزنند. ورشو این توضیح را رد کرده و گفته این ورود یک حمله عمدی بوده است.
واکنش یکپارچه در سراسر جناح شرقی
گرینکویچ گفت عملیات نگهبان شرقی بهعنوان عملیاتی انعطافپذیر و یکپارچه طراحی شده تا دفاع از سراسر جناح شرقی ناتو – از کشورهای بالتیک در شمال گرفته تا رومانی و بلغارستان در جنوب – را تقویت کند.
او گفت: «لهستان و شهروندان سراسر اتحاد باید با واکنش سریع ما در اوایل همین هفته و همچنین با این اعلام مهم امروز، خاطر جمع باشند.»
ناتو در حال حاضر نیروهای قابل توجهی از جمله هزاران سربازدر شرق اروپا دارد، اما این سازمان آماری از تعداد نیروهایی که در عملیات جدید مشارکت خواهند داشت ارائه نکرد.
رزمایش مشترک روسیه و بلاروس
ساعاتی پیشتر، روسیه و بلاروس جمعه یک مانور بزرگ مشترک نظامی را در نزدیکی مرز شرقی ناتو آغاز کردند.
این رزمایش با عنوان «زاپاد-۲۰۲۵» که نمایش قدرتی از سوی روسیه و متحد نزدیکش بلاروس است، در سرزمین هر دو کشور، از جمله در نزدیکی مرز لهستان برگزار میشود.
به گفته وزارت دفاع روسیه این رزمایش همچنین شامل مانورهایی در دریای بالتیک و بارنتز خواهد بود.
این رزمایش در مقطع زمانی بسیار پرتنشی از جنگ روسیه و اوکراین برگزار میشود؛ با وجود تلاشهای آمریکا، هنوز مذاکرات صلح اوکراین به نتیجهای نرسیده است.
اهداف رزمایش
وزارت دفاع روسیه در پیامی در تلگرام اعلام کرد: «اهداف این مانورها ارتقای مهارت فرماندهان و ستادها و افزایش سطح همکاری و آموزش میدانی گروههای منطقهای و ائتلافی نیروهاست.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، نیز پنجشنبه گفته بود که این رزمایشها، از جمله مواردی که در نزدیکی مرز لهستان برگزار میشوند، علیه هیچ کشور دیگری هدفگذاری نشدهاند.
