در واکنش به توافق اخیر جمهوری اسلامی با آژانس بینالمللی انرژی اتمی در مصر، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا به شبکه العربیه گفت: «ایران باید گامهای ملموس بردارد، نه اینکه به اقدامات نمایشی بسنده کند.» وزارت خارجه آمریکا همچنین اعلام کرد که به بازخواست کردن تهران ادامه میدهد.
سخنگوی وزارت خارجه آمریکا همچنین اعلام کرد که منتظر جزییات این توافق است.
عباس عراقچی و رافائل گروسی که این توافق را در مصر انجام دادند، درباره جزییات آن و موضوع بازگشت بازرسی آژانس به تاسیسات اتمی ایران روایتهای متفاوتی ارائه کردهاند.
سخنگوی وزارت خارجه آمریکا گفت که «ضروری است توافقی حاصل شود که بر اساس آن ایران از جاهطلبی برای ساخت سلاح هستهای دست بردارد و غنیسازی را متوقف کند، اقدامی که به سود مردم ایران، خاورمیانه و جهان خواهد بود».
او اضافه کرد: «تا زمانی که این اتفاق نیفتد، ما ایران را بابت اقداماتش بازخواست میکنیم.»
الیزابت تسورکوف پنجشنبه ۲۱ شهریور گفت: «من در عراق سختیهای زیادی کشیدم و شکنجه شدم. زمان لازم است تا بهبود پیدا کنم. میخواهم از تیمهای پزشکی و کارکنان بخش گروگانها برای مراقبتهایشان تشکر کنم.»
او که چهارشنبه به اسرائیل بازگشت، شب گذشته از بیمارستان «شبا» در تلهاشومر با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل گفتوگو کرد.
تسورکوف در این گفتوگو به نام گالی و زیو برمن، دو گروگان اسرائیلی اشاره کرد که از هفتم اکتبر ۲۰۲۲ از کیبوتص کفار عزا ربوده شدهاند و تاکنون ۷۰۷ روز در غزه در اسارت هستند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا ۱۸ شهریور اعلام کرد تسورکوف که در سال ۲۰۲۳ در بغداد ربوده شده بود، از سوی کتائب حزبالله از گروههای مورد حمایت جمهوری اسلامی در عراق، آزاد شده است.
دولت اسرائیل در ژوئیه همان سال اعلام کرد که تسورکوف از سوی کتائب حزبالله ربوده شده است.
تا پیش از اعلام ترامپ، تلاشهای مکرر آمریکا و اسرائیل برای آزادی او بینتیجه مانده بود و دولت عراق نیز از پیگیری مذاکرات با این گروه خبر داده بود.
او گفت: «دیروز روز تولدشان بود. روزهای تولد سختترین روزها در اسارت هستند. امیدوارم همه گروگانها زودتر به خانههایشان برگردند.»
تسورکوف همچنین درباره وضعیت عراق گفت: «پرونده من واقعیت کنونی در عراق را نشان میدهد؛ کشوری که تحت نفوذ گروههای نیابتی ایران است و زندگی هزاران نفر را تحت تاثیر قرار داده است.»
او افزود: «من یکی از آنها هستم، اما افراد زیادی دیگر هم در این وضعیت قرار دارند. امیدوارم شما و جامعه جهانی برای پایان دادن به این موضوع اقدام کنید.»
نتانیاهو در پاسخ گفت: «این دقیقا همان چیزی است که ما روی آن کار میکنیم. همانطور که میدانی تاکنون بیش از ۲۰۷ گروگان را بازگرداندهایم که ۱۴۸ نفرشان زنده بودند.»
نتانیاهو افزود: «امیدوارم همه آنها را به خانه بازگردانیم. برای آزادی تو سخت کار کردیم و با کمک آمریکا تلاش متمرکزی انجام دادیم. خوشحالم که تو را در خانه میبینم.»
نتانیاهو با تاکید بر این که: «ایران تلاش میکند کنترل کامل عراق را به دست بگیرد و علاوه بر رنج مردم، از آن برای حمله به اسرائیل هم استفاده میکند» گفت: «مهمترین چیزی که اکنون باید انجام دهید این است که مراقبتهای لازم جسمی و روحی را دریافت کنید و امیدوارم قدرت لازم برای بهبود را پیدا کنید.»
تسورکوف، ۳۸ ساله، پژوهشگر اسرائیلی و دارای تابعیت روسیه است که پیش از ربوده شدن در آمریکا و در حال تکمیل دکترای خود در دانشگاه پرینستون بود.
او پس از آزادی در عراق به اسرائیل بازگردانده شد و هماکنون در بیمارستان شبا تحت مراقبتهای پزشکی و روانی قرار دارد.
خواهر این زندانی فرانسوی جمعه ۲۱ شهریور در گفتوگو با ایراناینترنشنال تاکید کرد: «ما در مورد این اظهارات بسیار محتاط هستیم.»
همزمان ژان-نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه، در گفتوگو با رادیو فرانساینتر تاکید کرد که کشورش خواهان آزادی فوری و بیقید و شرط سه شهروند فرانسوی بازداشتشده در ایران است.
او به اظهارات وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی مبنی بر احتمال توافق تبادل زندانیان واکنشی نشان نداد اما گفت که مایل نیست درباره این «موضوعات حساس و بسیار جدی» اظهار نظر کند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی شامگاه پنجشنبه ۲۰ شهریور اعلام کرد احتمال مبادله مهدیه اسفندیاری، شهروند ایرانی زندانی در فرانسه بهدلیل حمایت از حماس، با زندانیان فرانسوی در ایران طی «روزهای آینده» وجود دارد.
اسفندیاری ۳۹ ساله، از ۱۲ اسفند ۱۴۰۳ در زندان فِرِن در جنوب پاریس در بازداشت موقت به سر میبرد.
نشریه لوپوئن فرانسه فروردینماه گزارش داد این تبعه ایرانی به اتهام «تمجید از تروریسم» بازداشت و به زندان منتقل شده است.
عراقچی گفت مذاکرات تهران و پاریس برای مبادله زندانیان «به مراحل نهایی خود نزدیک شده» است.
عراقچی در عین حال تاکید کرد هنوز زمان دقیقی برای مبادله زندانیان میان دو طرف مشخص نشده اما احتمال میرود این اقدام در «روزهای آینده» صورت گیرد.
وزیر خارجه جمهوری اسلامی افزود علاوه بر وزارت امور خارجه، قوه قضاییه و نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی نیز در این روند دخیل هستند و پس از طی مراحل لازم، «ترتیبات اجرایی» فرآیند تبادل زندانیان با طرف فرانسوی انجام خواهد شد.
زندانیان فرانسوی در ایران
روزنامه لوموند ۲۹ تیر گزارش داد هماکنون چهار شهروند فرانسوی در زندانهای جمهوری اسلامی به سر میبرند.
در میان آنها، سیسیل کوهلر و ژاک پاریس، زوج فرانسوی، بیش از سه سال است که در ایران زندانی هستند.
خواهر کوهلر ۱۱ تیر در مصاحبه با خبرگزاری فرانسه گفت قوه قضاییه جمهوری اسلامی این دو نفر را به «جاسوسی» برای موساد، «توطئه برای سرنگونی حکومت» و «افساد فی الارض» متهم کرده است. اتهاماتی که میتواند به صدور حکم اعدام برای آنها منجر شود.
خانوادههای کوهلر و پاریس ۱۲ تیر در بیانیهای، این اتهامات را «بیاساس» و «ابزاری برای ارعاب و شکنجه روانی» خواندند و گفتند این دو در پی بمباران زندان اوین و انتقال به مکانهای نامعلوم، از آسیبهای جسمی و روانی رنج میبرند و از حداقل حقوق انسانی مانند دسترسی به وکیل، تماس با خانواده و امکان نگهداری وسایل شخصی محروم شدهاند.
فرانسه اردیبهشتماه بهطور رسمی از حکومت ایران بهدلیل دستگیری کوهلر و پاریس به دیوان بینالمللی دادگستری شکایت کرد.
به گزارش اسرائیل هیوم، دورون بوخوبزه در بازجوییها گفته هدفش از تماس با عوامل ایرانی، همکاری اطلاعاتی نبوده بلکه «به دام انداختن» و «سرکار گذاشتن» آنها بوده است.
او گفته تلاش کرده خود را بهعنوان هدف اصلی معرفی کند تا دستگاه اطلاعاتی جمهوری اسلامی بر او تمرکز کند و در نتیجه دیگران که اطلاعات واقعی دارند، کمتر در معرض خطر قرار گیرند.
مقامهای امنیتی اسرائیل اما این توضیح را قانعکننده نمیدانند.
به گفته آنها، انتقال حتی دادههای به ظاهر عمومی نیز میتواند در کنار سایر اطلاعات، برای جمهوری اسلامی ارزشمند باشد.
اسرائیل هیوم به نقل از یک افسر تحقیقات نوشت: «از بوخوبزه پرسیدم آیا عضو نیروهای امنیتی است یا آموزش خنثیسازی ترور دیده است. چه کسی او را برای اذیت کردن یک سازمان اطلاعاتی ایرانی مامور کرده است؟ معتقدم او از اعمالش آگاه بود زیرا فردی باهوش است.»
این افسر تحقیقات گفت که بوخوبزه «روزی، اطلاعات حساسی از مرکز تحقیقات هستهای به ایرانیها ارسال کرد و بعد از چند ثانیه پاک کرد. به او گفتم: چطور چنین کاری کردی؟ و او پاسخ داد اطلاعات علنی بود. به او گفتم، اکنون آنها اطلاعاتشان را تصحیح کردهاند.»
به گفته این افسر تحقیقات، اطلاعات علنی تنها بخش کوچکی از جمعآوری اطلاعات است، و وقتی این اطلاعات برای جمهوری اسلامی فرستاده شد، دقت اطلاعات مقامات حکومت ایران افزایش یافت.
این پرونده در حالی رسانهای شده که پلیس اسرائیل اعلام کرده تاکنون ۲۷ پرونده جاسوسی مرتبط با ایران را پیگیری کرده و در جریان آنها ۴۶ نفر بازداشت یا متهم شدهاند.
مقامهای امنیتی هشدار میدهند «دهها یا حتی صدها سلول جاسوسی دیگر» ممکن است همچنان در داخل اسرائیل فعال باشند.
در ایران نیز، کارزار بازداشت افراد به اتهام «جاسوسی» پس از جنگ ۱۲ روزه شدت گرفته است.
در این مدت برخی از زندانیان نیز به این اتهام اعدام شدهاند.
در تازهترین مورد، خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه جمهوری اسلامی، در گزارشی از محاکمه چهار تن از شهروندان بازداشتشده پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل در استان آذربایجان غربی خبر داد.
چهار شهروند دیگر نیز در دادگاه انقلاب کرج با اتهامات «جاسوسی، محاربه و همکاری با دولت متخاصم» محاکمه شدند.
یک سخنگوی وزارت خارجه آمریکا جمعه ۲۱ شهریور در مصاحبه با شبکه خبری العربیه گفت ایالات متحده در انتظار روشن شدن جزییات توافق تهران و آژانس است.
او افزود: «ضروری است توافقی به دست آید که در چارچوب آن، ایران از جاهطلبی برای ساخت سلاح هستهای دست بکشد و غنیسازی را متوقف کند. اقدامی که به سود مردم ایران، منطقه و جهان خواهد بود.»
او تاکید کرد: «اگر این هدف محقق نشود، ایالات متحده به پاسخگو کردن ایران بابت اقداماتش ادامه خواهد داد.»
در گزارش العربیه به نام این مقام آمریکایی اشاره نشده است.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۱۸ شهریور در قاهره بر سر سازوکاری تازه برای ادامه همکاریها میان دو طرف به توافق رسیدند.
گروسی در همین رابطه گفت این توافق درباره «راهکارهای عملی برای ازسرگیری بازرسیها در ایران» است و رویههای بازرسی از تاسیسات اتمی هدف قرار گرفته جمهوری اسلامی را تشریح میکند.
در روایتی متناقض، عراقچی ۱۹ شهریور اعلام کرد در چارچوب این توافق، «هیچ دسترسیای به بازرسان آژانس داده نمیشود؛ مگر در مورد نیروگاه بوشهر».
از تهران گامهای عملی میخواهیم نه تحرکات نمایشی
مقام وزارت خارجه ایالات متحده در ادامه مصاحبه خود با العربیه تاکید کرد آنچه از تهران در مورد پرونده هستهای انتظار میرود، «اقدامهای عملی و ملموس» است، نه «تحرکات نمایشی».
العربیه در همین رابطه گزارش داد اگرچه در ابتدا تصور میشد با توافق اخیر در قاهره، پرونده هستهای ایران در مسیر حلوفصل قرار گرفته، اما این توافق بسیاری از مسائل را میان تهران و آژانس بلاتکلیف گذاشته و واشینگتن نیز از نتیجه به دستآمده رضایت ندارد.
العربیه با اشاره به اظهارات این مقام آمریکایی و مواضع اخیر دولت دونالد ترامپ گزارش داد هفتههای آینده نقشی تعیینکننده در مسیر روابط جمهوری اسلامی و غرب خواهند داشت.
بر اساس این گزارش، این دوره یا به توافقی جدید میان تهران و قدرتهای غربی ختم میشود، یا سرآغاز مرحلهای از فشارهای شدید اقتصادی علیه ایران خواهد بود. مرحلهای که طی آن آمریکا با حمایت اروپا از تحریمهای گسترده برای مهار برنامه هستهای جمهوری اسلامی استفاده خواهد کرد.
اتحادیه اروپا و آمریکا ۱۹ شهریور در نشست شورای حکام آژانس در وین هشدار دادند تهران باید فورا همکاری با این نهاد را از سر بگیرد.
فرانسه، بریتانیا و آلمان، سه کشور اروپایی عضو برجام، ششم شهریور در نامهای به شورای امنیت، از تصمیم خود برای آغاز فرآیند فعالسازی مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی خبر دادند.
بدین ترتیب، جمهوری اسلامی تنها تا پایان سپتامبر (هشتم مهر) فرصت دارد که با غرب به توافق برسد و از بازگشت تحریمها جلوگیری کند.
