خانواده امیرعلی حاجیزاده، فرمانده سابق نیروی هوافضای سپاه پاسداران که در جنگ ۱۲ روزه کشته شد، در یک گفتگوی تلویزیونی گفتند که او هنگام کشته شدن «در حالی که سرش شکافته شده بود، دو بار گفت یا علی»
به گفته خانواده او، نام این فرمانده کشتهشده سپاه «امیر حاجیزاده» بوده اما سال ۱۳۸۸ پس از انتصابش به سمت فرماندهی نیروی هوافضا به دلیل اینکه به فرماندهان ارتش «امیر» گفته میشود، علی خامنهای اسم او را به «امیرعلی» تغییر داده است.
نام امیرعلی حاجیزاده پس از حمله موشکی نیروی هوافضای سپاه به هواپیمای اوکراینی در دیماه ۱۳۹۸بیشتر بر سر زبانها افتاد.
در جریان دادگاههای نمایشی جمهوری اسلامی برای متهمان ساقط کردن این هواپیما که ۱۷۶ نفر در پی شلیک دو موشک سپاه در آن کشته شدند، هیچگاه نام حاجیزاده به عنوان متهم مطرح نشد.
امیرعلی حاجیزاده پیش از کشتهشدن بارها اسرائیل را تهدید به نابودی کرده بود و در یکی از مصاحبههای خود خطاب به مردم گفته بود: «کسی نگران جنگ نباشد، هیچ اتفاقی نمیافتد.»
او همچنین گفته بود: «ترامپ جرات حمله به ایران را ندارد و ایران قدرتمند زیر بار حرف زور نمیرود.»
موسوی یکشنبه ۲۹ تیر گفت که «اولین اقدامات دشمن» در جریان جنگ ۱۲ روزه اقدام علیه سامانههای راداری و پدافندی کشور بود.
او افزود که اسرائیل به دنبال از بین بردن توان پدافندی ایران بود و «بخشی از سامانههای پدافندی» ما در این جنگ آسیب دیدند.
به گفته مقامات اسرائیلی، در جریان جنگ ۱۲ روزه میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، نیروهای اسرائیلی توانستند در مدت زمان کوتاهی بر آسمان بخشی از ایران از جمله تهران مسلط شوند.
در هفتههای پایانی، تمرکز کامل بر نابودی سامانههای پدافند ایران بود. اطلاعات بهدستآمده از موساد، اطلاعات ارتش و تیمی ویژه در بخش اطلاعات هوایی، به اسرائیل امکان داد تا دقیقا محل ۸۴ سامانه پدافند ایران را شناسایی و آنها را در چند شب متوالی منهدم کند.
آسمان تهران در تیررس اسرائیل
پس از کسب برتری هوایی، اسرائیل برای اولینبار توانست با جنگندههای سرنشیندار، بهصورت مستقیم بر فراز تهران پرواز کند. این امر، بهنوشته نشریه اسرائیلهیوم، هم از نظر فیزیکی و هم روانی، شرایط را تغییر داد.
از آن پس، عملیات شکار سامانههای موشکی ایران آغاز شد. بهدلیل حذف تهدیدات پدافندی، جنگندهها میتوانستند در ارتفاع پایین پرواز کنند، بر روی اهداف چرخ بزنند و بمبهای سنگین و ارزانقیمت رها کنند.
در این میان، تیمهای زمینی موساد نیز در برخی مناطق پدافند را بهصورت فیزیکی منهدم کردند.
پس از برقراری آتشبس نیز یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، در بیانیهای با تمجید از عملیات اخیر این کشور در خاک ایران اعلام کرد ارتش اسرائیل باید آمادگی خود را برای حفظ برتری هوایی بر آسمان تهران حفظ کند.
تسلط نداشتن جمهوری اسلامی بر آسمان ایران موجب شد که پس از پایان جنگ نیز برای چندین روز، شرایط عادی نباشد و فرودگاههای اصلی کشور تعطیل باقی بمانند.
پیشتر ایراناینترنشنال گزارش داده بود که در جریان جنگ، اسرائیل به ۸۰ سامانه پدافند هوایی جمهوری اسلامی حمله کرد.
همچنین تعدادی از نیروهای پدافند هوایی جمهوری اسلامی جان خود را از دست دادند و در حملات کشته شدند.
جاستین برانک، کارشناس آکادمی سلطنتی خدمات متحد بریتانیا در این زمینه گفت: «واضح است که شبکه پدافند هوایی ایران بهشدت تضعیف شده، تا حدی که نیروی هوایی اسرائیل میتواند روزانه جنگندههای تاکتیکی و حتی پهپادهای ارتفاع متوسط را وارد آسمان ایران کند.»
او افزود: «این وضعیت باعث میشود که هم برنامه دفاع هوایی و هم برنامه هستهای در ایران، در آینده در برابر حملات احتمالی اسرائیل آسیبپذیر باقی بمانند.»
ادعای جایگزینی سامانهها
معاون عملیات ارتش جمهوری اسلامی همچنین گفت: «ما توانستیم با بهرهگیری از سامانههای پدافندی موجود و جایگزینی سامانههای جدید، فضای کشور را پوشش دهیم و امنیت حریم هوایی ایران را تامین کنیم.»
او افزود: «بنابراین دشمن با وجود تلاشها نتوانست به اهداف خود برسد.»
این اظهارات از سوی منابع مستقل تایید نشده است.
این اولین بار نبود که اسرائیل پدافندهای هوایی جمهوری اسلامی را هدف گرفت.
در سال ۱۴۰۳ نیز روزنامه آمریکایی نیویورکتایمز گزارش داد بر اساس تصاویر ماهوارهای، حمله اسرائیل به پایگاه هوایی هشتم شکاری اصفهان به بخش مهمی از پدافند هوایی اس-۳۰۰ اصابت کرده، باعث نابودی آن شده یا به آن آسیب رسانده است.
یکی از مخاطبان ایراناینترنشنال یکشنبه ۲۹ تیر با ارسال ویدیویی از مراسم تشییع پیکر این خانواده، از حضور گسترده نیروهای امنیتی در محل خبر داد.
چهار شهروند، از جمله یک کودک خردسال و مادرش، شامگاه ۲۶ تیر با تیراندازی نیروهای امنیتی و نظامی در شهرستان خمین کشته شدند.
رسانههای داخلی گزارش دادند این حادثه پس از مشکوک شدن نیروهای حفاظت یک مرکز نظامی به دو خودرو رخ داد.
اما شماری از کاربران رسانههای اجتماعی قتل این کودک را با کشته شدن کیان پیرفلک مقایسه کردند.
مقامهای جمهوری اسلامی جمعه ۲۷ تیر اعلام کردند «نیروهای حفاظت یکی از مراکز نظامی» استان مرکزی شامگاه پنجشنبه به دو خودروی عبوری مشکوک شدند، به سوی آنها تیراندازی کردند و در نتیجه این شلیکها، سه شهروند جان خود را از دست دادند.
ساعاتی بعد اعلام شد شمار کشتهشدگان این تیراندازی به چهار نفر افزایش یافته است.
چهار فرد کشتهشده شامل محمدحسین شیخی، محبوبه شیخی و دختر خردسالش رها، و فردی به نام فرزانه حیدری است که به نظر میرسد عروس خانواده شیخی باشد.
شیرین عبادی این حادثه را «جنایت» خواند
شیرین عبادی، برنده نوبل صلح، این اتفاق را «ادامه جنایت» خواند و نوشت: «حاکمیتی که از دشمن خارجی شکست میخورد و کینهاش را بر سر مردم خودش خالی میکند. حاکمیتی که از شفافیت، از پاسخگویی، از پذیرش خطا هراس دارد و تنها ابزارش شلیک است.»
او افزود: «این تنها یک حادثه نیست، یک الگوست. همان الگویی که سالهاست در خیابانهای ایران جاری بوده؛ از کیان پیرفلک در ایذه، تا زنان بلوچ روستای گونیچ خاش، تا جوانان کشتهشده در همدان. بهانه همیشه یکی است: مشکوک شدیم. و بعد، شلیک و تیرباران شروع میشود.»
عبادی اضافه کرد: «این چرخه، این الگوی تکرار شونده که اولین قربانیان آنکودکان هستند، تنها با سرنگونی جمهوری اسلامی محقق خواهد شد.»
همچنین پروانه سلحشوری، فعال اصلاحطلب و نماینده پیشین مجلس یکشنبه در واکنش به تیراندازی نیروهای حکومت در خمین و کشته شدن چهار نفر در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «شنیده بودم تفنگ دادهاند دست نابلدها، شنیده بودم بعضی ماموران پشت ایست بازرسی عقدهگشایی میکنند، در فیلمها هم دیده بودم.»
پیشتر نرگس محمدی و شاهزاده رضا پهلوی، به این رویداد واکنش نشان دادند.
آسیه امینی، تحلیلگر مسائل اجتماعی، در واکنش به تیراندازی نیروهای مسلح در خمین و کشته شدن چهار نفر به ایران اینترنشنال گفت: «جمهوری اسلامی مردم را دشمن خود میداند و بیمحابا به سوی شهروندان شلیک میکند.»
یکی از مخاطبان ایراناینترنشنال با انتقاد از پوشش خبری رسانههای حکومتی در ایران گفت در حالیکه هیچکدام از این رسانهها خبری از کشته شدن رها شیخی، کودک چهار ساله در خمین منتشر نکردهاند، چندینبار خبرهایی از کودکان کشتهشده در غزه را بازنشر کردهاند.
این روزنامه نوشت حکومت ایران که در اثر جنگ با اسرائیل ضعیف شده، موضع خود را در قبال خارجیها سختتر کرده و سرنوشت اتباع فرانسوی بازداشتشده، بهویژه سیسیل کوهلر و ژاک پاریس که سه سال است در زندان هستند را پیچیدهتر کرده است.
اکنون به این زوج گروگان، لنارت مونترلیوس، دوچرخهسوار ۱۸ ساله فرانسوی-آلمانی اضافه شده است.
این روزنامه به مصاحبه عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، اشاره کرده که ۱۰ ژوئیه در مصاحبهای با لوموند بدون ارائه جزئیات بیشتر گفت: «طبق اطلاعات ما، اخیرا یک تبعه چهارم در ایران دستگیر شده است.»
لوموند گزارش داد نه جمهوریاسلامی و نه مقامات فرانسوی هیچ جزئیاتی در مورد او ارائه نکردهاند.
یک دیپلمات توضیح داد که این دستگیریها «راهی ارزان برای جمهوری اسلامی برای کنترل یک کشور ثالث است». اما به گفته وزیر امور خارجه فرانسه، این نوع باجگیری توسط جمهوریاسلامی «پذیرفته نمیشود».
تهران پس از اقدام نیابتی و استفاده از واسطههایی مانند حزبالله لبنان برای ربودن اتباع فرانسوی در دهه ۱۹۸۰، اکنون چانهزنیهای خود را با دستگیریهای مبتنی بر دلایل مبهم پنهان میکند. سیسیل کوهلر و ژاک پاریس که در ابتدا به جاسوسی برای اداره کل امنیت خارجی فرانسه متهم شده بودند، اکنون به عنوان ماموران موساد معرفی میشوند.
رویارویی دولت با دولت
به نوشته روزنامه لوموند فرانسه، تغییر روش جمهوری اسلامی، منعکسکننده روش وزارت خارجه فرانسه در مدیریت بحرانها بوده است. دیگر از فرستادگان مرموز که با آدمربایان سروکار داشتند، خبری نیست.
منبع وزارت خارجه فرانسه که با لوموند صحبت کرده، به این روزنامه گفت: «اکنون این یک رویارویی دولت با دولت است.» فرانسه رسما از ورود به رویکرد معاملهای با جمهوری اسلامی خودداری میکند. به طور غیررسمی، میتوان وجوه را آزاد کرد و زندانیان را مبادله کرد.
یک کارشناس فرانسوی در این زمینه گفت :«طبق یک منطق بدبینانه، خارجیها دستگیر میشوند تا با اعضای رژیم که در خارج از کشور بازداشت شدهاند، مبادله شوند.»
این روزنامه به ماجرای بازداشت کلوتیلد ریس، در ماه مه سال ۲۰۱۰ پرداخته و نوشت اسناد آمریکا که در ویکیلیکس منتشر شده نشان میدهد فرانسوا ریشیه، مشاور امور استراتژیک کاخ الیزه، در گفتوگویی با یک دیپلمات آمریکایی توضیح داده بود که آزادی ریس از زندان مستلزم پرداخت مبلغ هنگفتی پول به جمهوریاسلامی است.
این روزنامه در ادامه به آزادی مجید کاکاوند، مهندس ایرانی اشاره کرد که ایالات متحده به دلیل قاچاق غیرقانونی تجهیزات الکترونیکی حساس به ایران خواستار استرداد او شده بود، اما او سال ۱۳۸۹ به ایران بازگشت.
از سال ۲۰۲۳، برنارد فیلان، بنجامین بریر، لویی آرنو و اولیویه گروندو به ترتیب آزاد شدهاند. اما منطق پشت این پروندهها اغلب از دید دیپلماتها پنهان میماند.
تغییر رویکرد فرانسه
به نوشته لوموند برای مدت طولانی، فرانسه مذاکره به دور از هیاهوی رسانهای را ترجیح میداد. اما در ژانویه، تغییر رویه رخ داد. پاریس با صدای بلند نگرش جمهوریاسلامی را محکوم کرد. امانوئل مکرون، رییس جمهوری و وزیر خارجه، ژان نوئل بارو عمدا از اصطلاح «گروگانهای دولتی» استفاده میکنند، اصطلاحی که فرانسه برای هیچ کشور دیگری استفاده نمیکند.
یک دیپلمات فرانسوی در گفتوگو با لوموند گفت: «ما از رویکرد احتیاط به بلندگو رسیدهایم.»
پاریس تا آنجا پیش رفته که سرنوشت سیسیل کوهلر و ژاک پاریس را به مذاکرات هستهای مرتبط کرده و به گفته ژان نوئل بارو، از سرگیری احتمالی تحریمهای بینالمللی «مشروط» به آزادی گروگانها خواهد بود، در حالی که فرانسه، به همراه بریتانیا و آلمان، میتوانند مکانیسم ماشه را فعال کنند.
اما در پشت صحنه، پاریس همزمان در تلاش است تا ارتباطات خود را در منطقه، به ویژه با عمان و قطر - واسطههایی که میتوانند گفتوگو با سپاه پاسداران که تصمیمگیرنده اصلی در مورد سرنوشت گروگانها است را پیش ببرند - فعال کند.
ک دیپلمات گفت: «همه گزینهها روی میز است. چالش این است که به اطرافیان رهبر جمهوری اسلامی نزدیک شویم.»
