جسد رومن استاروویت، وزیر حملونقل روسیه، چند ساعت پس از آن که از سوی ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری این کشور برکنار شد، در خودروی او در حومه مسکو پیدا شد؛ در حالی که جراحات ناشی از گلوله بر آن آشکار بود. بنا بر اعلام یک کمیته دولتی تحقیق، فرضیه اصلی این است که او خودکشی کرده باشد.
در حکم برکناری این وزیر از سوی پوتین که دوشنبه ۱۶ تیر منتشر شد، دلیلی برای برکناری استاروویت ذکر نشده است.
او کمتر از یک سال در این سمت بود.
تحلیلگران سیاسی بهسرعت احتمال ارتباط این برکناری با تحقیقاتی درباره فساد در منطقهای که استاروویت پیشتر اداره میکرد، مطرح کردند.
یک منبع آگاه در صنعت حملونقل روسیه که نامش فاش نشده، به خبرگزاری رویترز گفت موقعیت استاروویت از چند ماه پیش به دلیل همان پرونده فساد در وضعیت نامطمئنی قرار داشت: «این پرونده بر سر بودجههایی بود که برای تقویت مرز روسیه با اوکراین در منطقه کورسک تخصیص یافته بود.»
گزارشهای ضد و نقیض درباره مرگ استاروویت
گزارشهای ضد و نقیضی درباره زمان مرگ استاروویت منتشر شدهاند.
کمیته تحقیق روسیه که مسئول رسیدگی به جرائم مهم است، در بیانیهای اعلام کرد در حال بررسی دقیق شرایط وقوع حادثه است.
رسانههای مختلف روسیه به نقل از منابع امنیتی گزارش دادند تپانچهای متعلق به استاروویت در کنار جسدش در خودرو پیدا شده است.
استاروویت پیش از آن که در ماه می ۲۰۲۴ به عنوان وزیر حملونقل منصوب شود، نزدیک به پنج سال فرماندار منطقه کورسک بود.
سه ماه پس از آن که او وزیر شد، نیروهای اوکراینی از مرز عبور کردند و وارد کورسک شدند.
این حمله اوکراین، بزرگترین تهاجم خارجی به خاک روسیه از زمان جنگ جهانی دوم بود.
نیروهای اوکراین اوایل سال جاری و پس از نبردهای سنگین و ویرانی گسترده از این منطقه بیرون رانده شدند.
آوریل امسال، الکسی اسمیرنوف، جانشین استاروویت در سمت فرمانداری، به اختلاس بودجههای تخصیص یافته برای مقاصد دفاعی متهم شد. اتهامات شامل سرقت بودجه مربوط به استحکامات مرزی بود که منجر به آسیبپذیری بیشتر کورسک در برابر حملات اوکراین شد.
مرگهای مشکوک در روسیه
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کاخ کرملین، دوشنبه درباره این که آیا این برکناری به معنی از دست رفتن اعتماد پوتین به استاروویت بهدلیل وضعیت کورسک بوده، گفت: «وقتی بیاعتمادی مطرح میشود، در فرمان (ریاستجمهوری) بهوضوح به آن اشاره میشود.»
او افزود: «در این فرمان چنین عبارتی وجود ندارد.»
این اولین بار نیست که مرگی مشکوک در این سطح در روسیه اتفاق میافتد. این گونه مرگها با تهاجم روسیه به اوکراین نیز ادامه داشت. به عنوان نمونه، اردیبهشت ۱۴۰۱، جنازه الکساندر ساببوتین، مدیر ارشد سابق شرکت لوک اویل روسیه، در یک خانه واقع در شمال شرقی مسکو پیدا شد.
او یکی از چند الیگارش روس بود که از زمان آغاز تهاجم روسیه به اوکراین، به طرز مشکوکی جانشان را از دست دادند.
چالشهای بخش حملونقل روسیه
در حالی که جنگ در اوکراین وارد چهارمین سال خود شده، بخش حملونقل روسیه با چالشهای جدی مواجه است. به عنوان نمونه، بخش هوانوردی روسیه با کمبود قطعات یدکی مواجه است و شرکت راهآهن روسیه، بزرگترین کارفرمای کشور، با هزینههای بالای بهره بانکی روبهروست.
کرملین اعلام کرد آندری نیکیتین، فرماندار سابق منطقه نووگورود، به عنوان وزیر موقت حملونقل منصوب شده و عکسهایی از دست دادن او با پوتین در کرملین را منتشر کرد.
پسکوف درباره این انتصاب گفت: «در حال حاضر، از نظر رییسجمهور، توانمندیها و تجربه حرفهای نیکیتین بیش از دیگران میتواند به این وزارتخانه - که رییسجمهور آن را بسیار مهم توصیف کرده - کمک کند تا وظایفش را انجام دهد.»
دو منبع در صنعت حملونقل به رویترز گفتند برنامهریزی برای جایگزینی استاروویت با نیکیتین از پیش از مجمع اقتصادی بینالمللی سنپترزبورگ در ماه گذشته آغاز شده بود.
حمله روز یکشنبه به کشتی مجیک سیز (Magic Seas) در سواحل جنوب غربی یمن باعث آتشسوزی شد و در نتیجه آن تمام ۱۹ خدمه کشتی و سه نگهبان مسلح آن مجبور شدند کشتی را ترک کنند. همه خدمه به سلامت به کشور جیبوتی رسیدند.
چند ساعت پس از حمله به مجیک سیز، کشتی دیگری به نام اترنیتی سی در نزدیکی بندر حدیده هدف حمله با پهپادهای دریایی و قایقهای تندروی حوثیها قرار گرفت.
شرکت «کازموشیپ منجمنت» که مدیریت این کشتی را بر عهده دارد، به خبرگزاری رویترز گفت که در این حمله، دو نفر از خدمه بهشدت زخمی شدند و دو نفر دیگر مفقود هستند. به گفته شرکت، نگهبانان مسلح نیز در کشتی حضور داشتند.
یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثیها، پس از حمله اول گفته بود که کشتی مجیک سیز به شرکتی تعلق داشته که کشتیهایش همچنان به پهلو گرفتن در بنادر اسرائیل ادامه میدهند.
او افزود که حوثیها این کشتی با پرچم لیبریا و مالکیت یونانی را یکشنبه با استفاده از قایقهای انفجاری بدون سرنشین و موشک، هدف قرار دادند.
گزارشهای اولیه از نشت آب در کشتی مجیک سیز و احتمال غرق شدن سریع آن حکایت داشت. با این حال، مایکل بودوروگلو، نماینده شرکت استم شیپینگ که مدیریت اجرایی این کشتی را بر عهده دارد گفت تاکنون هیچ تائیدیه مستقلی درباره غرق شدن کشتی دریافت نکردهاند.
از آغاز جنگ اسرائیل و حماس در نوار غزه، حوثیها حمله به کشتیهای عبوری از دریای سرخ را شدت بخشیدند؛ حملاتی که به گفته آنها در همبستگی با فلسطینیها صورت میگیرد.
نیمه اردیبهشت دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، اعلام کرد که آمریکا بمباران حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی در یمن را متوقف خواهد کرد و گفت این گروه توافق کرده است که حملات به کشتیهای آمریکایی را متوقف کند.
همان زمان حوثیها اعلام کردند این توافق شامل کشتیهای اسرائیلی نمیشود. با این وجود، در دو ماه گذشته حمله حوثیها به کشتیهای باری بهطور چشمگیری کاهش یافته بود.
حملات اسرائیل به یمن پس از چندین هفته
تقریبا همزمان با حمله به کشتی مجیک سیز، ارتش اسرائیل از رهگیری و انهدام یک موشک شلیک شده از یمن خبر داد و همچنین اعلام کرد به اهداف حوثیها در این کشور حمله کرده است.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، ۱۵ تیر اعلام کرد ارتش این کشور در حال انجام حملاتی گسترده به اهدافی در یمن است.
ارتش اسرائیل پیشتر دستور تخلیه برخی مناطق یمن را صادر کرده بود.
کاتز گفت: «ارتش اسرائیل در حال انجام حملات گسترده به اهداف تروریستهای حوثی در بنادر الحدیده، رأس عیسی و صلیف است.»
شروع حملات به کشتیها در دریای سرخ و خلیج عدن میتواند بار دیگر باعث انجام عملیات آمریکا و دیگری کشورهای غربی علیه حوثیها شود.
این حمله همزمان با تلاشها برای دستیابی به آتشبس در جنگ اسرائیل و حماس انجام شد؛ در زمانی که جمهوری اسلامی بهدنبال از سر گذراندن جنگی ۱۲ روزه با اسرائیل و آمریکا اکنون در حال بررسی بازگشت به مذاکرات با ایالات متحده است.
به گزارش روزنامه تایمز اسرائیل، باراک دوشنبه ۱۶ تیر پس از دیدار با ژوزف عون، رییسجمهوری لبنان در کاخ ریاستجمهوری این کشور، خطاب به لبنانیها گفت: «باقی منطقه با سرعت در حال حرکت است و شما عقب خواهید ماند.»
او افزود: «همانطور که گفتوگو میان سوریه و اسرائیل آغاز شده، لبنان نیز باید روند گفتوگو را بازتعریف کند.»
باراک درباره حزبالله گفت: «حزبالله یک حزب سیاسی است که شاخه نظامی نیز دارد. این گروه باید ببیند که آیندهای برایش وجود دارد؛ مسیری که فقط علیه آن طراحی نشده بلکه تلاقیای از صلح و رفاه نیز برای آن متصور است.»
سخنان این مقام آمریکایی در چارچوب تاکید بر ضرورت حرکت لبنان به سوی مشارکت در روندهای صلح و ثبات منطقهای مطرح شد.
نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله لبنان، یکشنبه ۱۵ تیر اعلام کرد این گروه در برابر تهدیدهای اسرائیل تسلیم نخواهد شد و علیرغم فشارهایی که برای خلع سلاح وارد میشود، حزبالله در حمایت جمهوری اسلامی، سلاحهای خود را زمین نخواهد گذاشت.
قاسم گفت: «تهدید [اسرائیل] باعث نخواهد شد ما تسلیم را بپذیریم.»
او اضافه کرد: «ما هم برای صلح و هم برای رویارویی با اسرائیل آمادهایم. از ما نخواهید که قبل از عقبنشینی اسرائیل، سلاحهایمان را زمین بگذاریم.»
قاسم که پس از کشته شدن حسن نصرالله در حمله اسرائیل جایگزین او شد، تاکید کرد برای خلع سلاح حزبالله ابتدا باید «تجاوزگری اسرائیل» متوقف شود.
رویترز ۱۳ تیر به نقل از سه منبع آگاه از مسائل داخلی حزبالله گزارش داد که این گروه بازنگری استراتژیک بزرگی را آغاز کرده و در حال بررسی کاهش نقش خود بهعنوان یک گروه مسلح است؛ هرچند هنوز تصمیم به خلع سلاح کامل خود نگرفته است.
منابع آگاه پیشتر به شبکه العربیه گفته بودند با وجود اظهارات مکرر قاسم درباره بازسازی ساختار داخلی این گروه، حزبالله با کاهش چشمگیر توان نظامی و انسانی روبهرو شده است.
ترامپ در پیامی در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت: «هر کشوری که با سیاستهای ضدآمریکایی بریکس همراهی کند، مشمول تعرفه اضافی ۱۰ درصدی خواهد شد. هیچ استثنایی در این سیاست وجود نخواهد داشت. از توجه شما به این موضوع سپاسگزارم!»
او در پیام خود هیچ توضیحی درباره منظورش از «سیاستهای ضدآمریکایی» ارائه نکرد.
در واکنش به این موضع، ماو نینگ، سخنگوی وزارت خارجه چین، دوشنبه ۱۶ تیر در پکن گفت: «تعرفهها نباید بهعنوان ابزاری برای اعمال فشار و اجبار به کار گرفته شوند.»
او افزود که گروه بریکس از «همکاری برد-برد» حمایت میکند و «علیه هیچ کشوری نیست».
آفریقای جنوبی که با تعرفههای ۳۰ درصدی آمریکا مواجه شده اما اجرای آنها در انتظار مذاکرات تجاری به تعویق افتاده است، بار دیگر تاکید کرد که «ضدآمریکایی نیست».
سخنگوی وزارت تجارت این کشور گفت که گفتوگوها با دولت آمریکا «همچنان سازنده و ثمربخش» است.
سخنگوی کرملین نیز اعلام کرد همکاری روسیه با بریکس مبتنی بر «نگاهی مشترک به جهان» است و «هرگز علیه کشورهای ثالث جهتگیری نخواهد داشت».
هند و برزیل که میزبانی نشست جاری بریکس را بر عهده دارد، بلافاصله به تهدید تعرفهای ترامپ واکنشی رسمی نشان ندادند.
لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا، رییسجمهوری برزیل، به خبرنگاران گفت که تنها پس از پایان نشست درباره این موضوع اظهار نظر خواهد کرد.
سخنان آغازین او در جمع رهبران بریکس در ریودوژانیرو در روز دوشنبه، بر مسائل زیست محیطی و سلامت عمومی متمرکز بود که در دستور کار رسمی نشست قرار دارند.
یک دیپلمات برزیلی که مجاز به اظهار نظر رسمی نبود، به رویترز گفت که تهدید ترامپ اهمیت گروه بریکس را برجسته میکند، چرا که: «این گروه به کشورهای در حال توسعه امکان میدهد تا برای وضع قواعد منصفانه و کارآمد جهانی در موضوعاتی چون تجارت، استدلال و چانهزنی کنند.»
بسیاری از اعضای بریکس و کشورهای نزدیک این گروه، وابستگی بالایی به تجارت با ایالات متحده دارند.
گروه اولیه بریکس در سال ۲۰۰۹ با حضور رهبران برزیل، چین، روسیه و هند شکل گرفت. این بلوک بعدا آفریقای جنوبی را نیز دربر گرفت و سال گذشته کشورهای اتیوپی، امارات متحده عربی، اندونزی، ایران، عربستان سعودی و مصر نیز به عضویت آن درآمدند.
امکان بازگشت تعرفههای سنگین
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در مصاحبه با شبکه سیانان هشدار داد در صورت عبور از ضربالاجل ۱۸ تیر، نرخهای تعرفهای به سطوح بسیار سنگینی برمیگردند که ترامپ پیشتر در ۱۳ فروردین فهرست آن را اعلام کرده بود.
رییسجمهوری آمریکا نیز ۱۵ تیر به خبرنگاران گفت حدود ۱۲ نامه را برای اطلاعرسانی به کشورهای مختلف درباره افزایش نرخ تعرفهها امضا کرده که قرار است دوشنبه ۱۶ تیر ارسال شوند.
ترامپ افزود: «فکر میکنم تا ۹ جولای (۱۸ تیر) یا با بیشتر کشورها به توافق میرسیم یا برایشان نامه میفرستیم.»
او تاکید کرد برخی توافقها هماکنون نهایی شدهاند.
هاوارد لوتنیک، وزیر بازرگانی آمریکا هم که در کنار ترامپ ایستاده بود، تایید کرد تعرفهها از ۱۰ مرداد اجرایی خواهند شد.
او در عین حال اضافه کرد: «در حال حاضر این رییسجمهور [ترامپ] است که نرخها و توافقها را مشخص میکند.»
نتایج راهبرد فشار حداکثری ترامپ در سیاستهای تعرفهای
ترامپ اواسط فروردین تعرفهای ۱۰ درصدی بر کالاهای تقریبا تمامی شرکای تجاری آمریکا وضع کرد و گفت در عرض چند روز این نرخها را برای برخی کشورها افزایش خواهد داد.
او کمی بعد و به سرعت طرح افزایش تعرفهها را بهمدت حدود سه ماه به حالت تعلیق درآورد تا فرصت برای مذاکرات تجاری فراهم شود. در این مدت کشورها تلاش کردهاند با دستیابی به توافقی با واشینگتن، از تعرفههای سنگین ترامپ در امان بمانند.
تاکنون دولت ترامپ از دستیابی به توافق با بریتانیا و ویتنام خبر داده است. همچنین واشینگتن و پکن توافق کردهاند بهطور موقت تعرفههای سنگین وضعشده علیه کالاهای یکدیگر را کاهش دهند.
وزیر خزانهداری آمریکا در ادامه مصاحبه خود با سیانان گفت واشینگتن به توافق تجاری با چند کشور نزدیک شده است: «فکر میکنم طی یکی دو روز آینده چند اعلامیه مهم خواهیم داشت.»
بسنت مشخص نکرد این توافقها با کدام کشورهاست و گفت: «نمیخواهم فعلا خیالشان را راحت کنم.»
او تاکید کرد راهبرد دولت ترامپ اعمال «فشار حداکثری» است و به اتحادیه اروپا بهعنوان نمونهای از پیشرفت در این مسیر اشاره کرد: «بعد از یک شروع کُند، حالا دارند خیلی خوب پیش میروند.»
مذاکرهکنندگان اتحادیه اروپا و ایالات متحده در حال حاضر مشغول گفتوگو هستند.
وزیر دارایی فرانسه ۱۴ تیر ابراز امیدواری کرد که بهزودی توافقی تجاری میان دو طرف حاصل شود.
با این حال، سایر کشورها همچنان نگرانی خود را از سیاستهای تعرفهای دولت ترامپ ابراز میکنند.
شینزو ایشیبا، نخستوزیر ژاپن، ۱۵ تیر گفت در مذاکرات تجاری با واشینگتن «بهراحتی کوتاه نخواهد آمد».
رهبران کشورهای عضو سازمان بریکس که در ریو دو ژانیرو برزیل گرد هم آمدهاند نیز نسبت به اعمال تعرفههای وارداتی «غیرمتمایز» ابراز «نگرانی جدی» کردند. تعرفههایی که بدون در نظر گرفتن تفاوت میان کشورها یا شرایط خاص هر یک اعمال میشوند.
آنها هشدار دادند این تعرفههای «غیرقانونی» خطر آسیب به تجارت جهانی را در پی دارند.
نخستوزیر اسرائیل دوشنبه ۱۶ تیر برای دیدار با ترامپ وارد واشینگتن شد.
روزنامه گاردین با اشاره به این سفر نوشت نتانیاهو که روابط پیچیدهای با رییسجمهوری آمریکا دارد، این بار در موضع قدرت به کاخ سفید میرود.
گاردین افزود ترامپ ماه گذشته از نتانیاهو ابراز ناراحتی کرد اما حالا پس از حمله هوایی آمریکا به برنامه هستهای جمهوری اسلامی، دو رهبر در موضع یکسانی قرار گرفتهاند.
ناظران معتقدند نتانیاهو با دست پر و در موضع سیاسی قدرتمندی به واشینگتن رفته که میتواند پوشش دیپلماتیک لازم را برای پایان جنگ غزه فراهم کند، بدون اینکه با مخالفت حامیان راستگرای خود روبهرو شود.
واکنش حماس به پیشنهاد آتشبس
حماس به پیشنهاد آتشبس ۶۰ روزه از سوی اسرائیل واکنش مثبت نشان داده و خواستار پایان کامل جنگ و توزیع کمکها از طریق سازمان ملل شده است.
حماس مخالف نقش «بنیاد کمکهای بشردوستانه غزه» است که آمریکا و اسرائیل از آن حمایت میکنند.
در نقاط توزیع کمکها از سوی این بنیاد، بارها به مردم تیراندازی شده و صدها نفر کشته شدهاند.
از سوی دیگر، اسرائیل تغییرات پیشنهادی حماس در توافق آتشبس را «غیرقابل قبول» خوانده اما نتانیاهو اعلام کرده است مذاکرهکنندگان خود را برای گفتوگوهای غیرمستقیم به قطر میفرستد.
امیدواری ترامپ به حصول توافق
نتانیاهو پیش از پرواز به آمریکا گفت اسرائیل اکنون فرصت دارد تا «دایره صلح را فراتر از آنچه تصور میکردیم، گسترش دهد».
او همچنین تاکید کرد مذاکرهکنندگان اسرائیلی دستورات روشنی برای دستیابی به آتشبس دارند و ترامپ میتواند در تحقق این اهداف کمک کند.
این نخستین مذاکرات بر سر آتشبس در غزه طی شش هفته اخیر است.
ترامپ با ابراز امیدواری از این روند به خبرنگاران گفت: «توافق غزه ممکن است هفته آینده حاصل شود.»
پیش از این دیدار، ران درمر، مشاور ارشد استراتژیک نتانیاهو، با جیدی ونس، معاون رییسجمهوری، مارکو روبیو، وزیر خارجه و استیو ویتکاف، نماینده آمریکا در امور خاورمیانه، گفتوگو کرد.
گاردین به نقل از منابع آگاه نوشت که در این گفتوگوها، شرایط پس از جنگ، امکان حذف حماس از غزه و واگذاری بازسازی آن به جامعه بینالمللی مورد بحث قرار گرفت.
آینده غزه پس از جنگ
دنی دانون، سفیر اسرائیل در سازمان ملل متحد، اعلام کرد کشورش قصد ندارد در نوار غزه بماند.
او افزود حضور امنیتی اسرائیل در غزه مشابه حضور کنونی آن در کرانه باختری خواهد بود.
دانون تاکید کرد آتشبس ۶۰ روزه به معنای پایان جنگ نیست و افزود در همین دوره، درباره آتشبس دائمی مذاکره خواهد شد.
جزییات توافق پیشنهادی
طرح آتشبس شامل آزادی ۲۸ گروگان اسرائیلی در مدت ۶۰ روز است. از این تعداد، ۱۰ نفر در قید حیات هستند و ۱۸ نفر جان خود را از دست دادهاند.
در این مهلت سازمان ملل و هلال احمر فلسطین اختیارات بیشتری برای گسترش عملیات کمکرسانی در غزه خواهند داشت.
ارتش اسرائیل ابتدا از بخشهایی از شمال غزه عقبنشینی میکند و یک هفته بعد از جنوب خارج میشود.
بر اساس این طرح، ۲۲ گروگان دیگر در غزه خواهند ماند که تنها ۱۰ نفر از آنها زنده هستند.
نگرانی از کُندی مذاکرات
گاردین نوشت مهمترین پرسش این است که ترامپ تا چه اندازه حاضر است برای نتانیاهو صبر کند، چرا که رییسجمهوری آمریکا پیشتر از روند مذاکرات مربوط به غزه انتقاد کرده بود.
ترامپ پیش از این در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت: «در مورد غزه توافق کنید. گروگانها را برگردانید!»
او همچنین با اشاره به آتشبس شکننده میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، در کاخ سفید گفته بود: «ایران آتشبس را نقض کرد، اسرائیل نیز همین کار را انجام داد. من از اسرائیل راضی نیستم.»
نتانیاهو حالا برای سومین بار از ابتدای دور دوم ریاستجمهوری ناپیوسته ترامپ به آمریکا سفر کرده است.
به نظر میرسد او با برنامهای مشخص وارد واشینگتن شده، در حالی که ترامپ با وجود تاکید بر مهارتهای مذاکرهاش، کنترل چندانی بر روند آتشبس در غزه ندارد.
