افزایش بازداشت، اعدام و بازرسی شهروندان در میانه جنگ
با بازگشت محدود اینترنت در برخی نقاط ایران؛ گزارشهای رسانهای و پیامهای مخاطبان به ایراناینترنشنال نشان میدهد طی روزهای اخیر سپاه پاسداران و نیروهای امنیتی حکومت وضعیت امنیتی را در سراسر کشور تشدید کردهاند.
یکی از مخاطبان ایران اینترنشنال میگوید در دانشگاه فردوسی مشهد نیروهای امنیتی و حراست کنترل تردد را تشدید کردهاند. پیامها از تعدادی از شهرها از جمله تهران نیز از گسترش ایستوبازرسیها نیروهای سپاه و انتظامی و بسیج خبر میدهد. از سویی رسانههای دولت از ادامه بازداشت شهروندان با اتهامهایی در ارتباط با جنگ و حمایت از اسرائیل یا «جاسوسی» خبر دادهاند. رسانههای حقوق بشری نوشتهاند دستکم شش حکم اعدام نیز در زندانهای شهرهایی از جمله گناباد، شیراز، اراک، سمنان، یاسوج و کرمانشاه اجرا شده است.
بر اساس یک سند داخلی وزارت خارجه ایالات متحده که نسخهای از آن از سوی خبرگزاری رویترز مشاهده شده است، صدها شهروند آمریکایی طی هفته گذشته و پس از آغاز جنگ هوایی میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، از طریق مسیرهای زمینی از ایران خارج شدهاند.
بر اساس این سند، گرچه بسیاری از شهروندان بدون مشکل خاک ایران را ترک کردهاند اما «تعداد زیادی» نیز هنگام خروج با «تاخیر و آزار» مواجه شدهاند.
رویترز نوشت که یک خانواده ناشناس گزارش داده است دو شهروند آمریکایی در جریان تلاش برای خروج از ایران بازداشت شدهاند اما جزییات بیشتری در اینباره ارائه نشده است.
سند داخلی وزارت خارجه آمریکا که تاریخ آن جمعه ۲۰ ژوئن (۳۰ خرداد) است، بر دشواریهای دولت آمریکا در تلاش برای حمایت و حفاظت از شهروندانش در کشوری که با آن روابط دیپلماتیک ندارد، تاکید میکند؛ بهویژه در شرایطی که ممکن است ایالات متحده بهزودی وارد جنگی شود که جمهوری اسلامی و اسرائیل درگیر آن هستند.
وزارت خارجه آمریکا به درخواست رویترز برای اظهارنظر درباره این گزارش پاسخ نداده است.
نخستین بار روزنامه واشینگتنپست این سند را گزارش کرد.
وزارت خارجه ایالات متحده پیش از این در هشداری امنیتی اعلام کرد شهروندان آمریکایی حاضر در ایران باید هرچه سریعتر خاک این کشور را ترک کنند.
بر اساس این اطلاعیه، آمریکاییهایی که در ایران به سر میبرند، برای خروج از این کشور نمیتوانند به کمک دولت آمریکا متکی باشند.
این هشدار در حالی منتشر شد که حریم هوایی ایران بهدلیل ادامه درگیریهای نظامی با اسرائیل همچنان بسته است.
بر پایه اطلاعیه وزارت خارجه آمریکا، شهروندان آمریکایی باید برنامه مشخصی برای خروج زمینی از ایران تهیه کنند و در صورتی که امکان ترک این کشور را ندارند، در مکانهای امن و مجهز به مایحتاج ضروری، پناه بگیرند.
مسیرهای زمینی فعال و محدودیتهای مرزی
در اطلاعیه وزارت خارجه آمریکا آمده است که مرز زمینی ایران با ارمنستان، مرزهای ایران با ترکیه و مرز ایران با ترکمنستان باز هستند اما شهروندان آمریکایی برای ورود به ترکمنستان یا آذربایجان، نیازمند دریافت مجوز ویژه از دولت آن کشورها هستند که باید از طریق سفارتخانههای آمریکا در عشقآباد و باکو هماهنگ شود.
در سند که به رویت رویترز رسیده، آمده است که سفارت آمریکا در عشقآباد، پایتخت ترکمنستان، درخواست ورود بیش از ۱۰۰ شهروند آمریکایی را ارائه داده اما دولت ترکمنستان هنوز با این درخواست موافقت نکرده است.
وزارت خارجه آمریکا تاکید کرده است که شهروندان دو تابعیتی ایرانی-آمریکایی، تنها مجاز به خروج با گذرنامه ایرانی خود هستند و ممکن است پیش از ترک کشور با بازرسی، بازجویی یا توقیف گذرنامه آمریکایی خود مواجه شوند.
دولت جمهوری اسلامی دو تابعیتی بودن (تابعیت دوم) را به رسمیت نمیشناسد و شهروندان دو تابعیتی را صرفا ایرانی تلقی میکند.
دولت آمریکا از شهروندان خود خواسته است در «برنامه هوشمند ثبتنام مسافر (STEP)» عضو شوند تا در صورت نیاز، امکان دریافت هشدارها و خدمات کنسولی اضطراری برای آنان فراهم باشد.
در بخش دیگری از این اطلاعیه هشدار، به اختلال شدید در اینترنت، قطع خطوط تلفن همراه و ثابت و محدود شدن شبکه اطلاعات در ایران اشاره شده است.
وزارت خارجه آمریکا همچنین تاکید کرده است که دفتر حفاظت منافع خارجی سفارت سوئیس در تهران که وظایف کنسولی آمریکا را بر عهده دارد، تا اطلاع ثانوی تعطیل است و خدمات بسیار محدودی ارائه میدهد.
این دفتر پیش از این اعلام کرده بود: «شهروندان آمریکایی نباید به هیچ دلیلی به ایران سفر کنند و در صورت حضور در ایران، باید فورا این کشور را ترک کنند.»
در ادامه اعلامیه این دفتر آمده است: «وزارت خارجه ایالات متحده یک فرم ثبت اطلاعات در شرایط بحرانی برای شهروندان آمریکایی حاضر در ایران ایجاد کرده است تا اطلاعات مربوط به کمکهای کنسولی را دریافت و پیگیری کنند.»
دولت آمریکا اعلام کرده است نمیتواند ایمنی شهروندانی را که تصمیم میگیرند ایران را ترک کنند تضمین کند و خروج از ایران تنها زمانی توصیه میشود که فرد از امنیت مسیر اطمینان حاصل کند.
اکبر صالحی، معاون استانداری اصفهان اعلام کرد که سایت هستهای اصفهان در حمله اسرائیل هدف قرار گرفته است. او در ادامه گفت: اطمینان میدهیم هیچگونه نشت مواد خطرناک در منطقه نداشتهایم.
معاون استانداری اصفهان در ادامه اشاره کرد که اسرائیل همچنین برخی مناطق در شهرستانهای لنجان، مبارکه، شهرضا و اصفهان را نیز هدف قرار داد، اما تاکنون آسیب جانی گزارش نشده است.
منابع اسرائیلی پنجشنبه ۲۹ خرداد تایید کردند که ارتش اسرائیل با حملهای هوایی تاسیسات آب سنگین اراک را هدف قرار داد. این سایت در پنج کیلومتری خُنداب و ۵۵ کیلومتری شمال غرب اراک واقع است.
دیوید پترائوس، فرمانده سابق سنتکام، در گفتوگو با ایراناینترنشنال خطاب به خامنهای گفت: «زمان نوشیدن دوباره جام زهر رسیده است.»
او در ادامه اظهاراتش به خامنهای تاکید کرد:« تو باید همان کاری را انجام بدهی که رهبر قبلی انجام داد و جام زهر را قبل از نابودی کامل کشورتان سر بکشی.»
پترائوس در گفتوگو با ایراناینترنشنال با اشاره به اینکه تاسیسات فردو در زمان فرماندهی او در خاورمیانه افشا شد، گفت: «ما بارها طرح حمله به فردو را با موفقیت آزمایش کردیم.»
فرمانده سابق سنتکام همچنین اضافه کرد که آمریکا بدون بمبهای سنگرشکن نیز توان نابودی تاسیسات فردو را دارد.
در هشتمین روز از جنگ میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، از عصر جمعه تا نیمهشب، مخاطبان از فعالشدن گسترده سامانههای پدافند هوایی در چندین شهر ایران از جمله تهران، مشهد، شیراز، اصفهان، کرج و تبریز خبر دادند. همزمان ارتش اسرائیل اعلام کرد که موج جدیدی از حملات هوایی انجام داده است.
بر اساس پیامهای ارسالی مخاطبان، حوالی ساعت ۹:۳۰ شب سامانه پدافند هوایی مشهد بهطور متناوب فعال شد. یکی از مخاطبان از شنیدهشدن صدای بسیار بلندی در این شهر خبر داد که به گفته او، «بلندترین صدای حملات اخیر» بوده است. او مشخص نکرد که این صدا ناشی از شلیک پدافند بوده یا اصابت مستقیم موشک.
از شیراز نیز صدای انفجارهایی از حوالی پادگانهای «احمد بن موسی» و «امام علی» گزارش شده است. در کرج، سامانههای دفاعی فعال شدند و از تهران، صدای شلیک پدافند در نزدیکی شهرک اکباتان شنیده شد.
در تبریز نیز مخاطبان از فعالشدن گسترده پدافند هوایی خبر دادند. برخی شاهدان از مشاهده نوری شدید ناشی از انفجار در شمالغرب تبریز، حوالی پایگاه شکاری و سکوهای پرتاب سپاه خبر دادند.
در اصفهان نیز مخاطبان از چند نقطه از جمله سپاهانشهر و کوههای کوی امیریه، از فعالیت گسترده پدافند هوایی خبر دادند. او نوشت:« صدای انفجارهای شدید و شلیک پدافند از نیمساعت پیش آغاز شده و همچنان بدون وقفه ادامه دارد.»
همزمان با این گزارشها، ارتش اسرائیل با انتشار بیانیهای اعلام کرد که در ساعات اخیر، حدود ۱۵ فروند جنگنده نیروی هوایی این کشور بیش از ۳۰ موشک به سوی اهدافی در غرب ایران شلیک کرده و یک دور دیگر از حملات را به پایان رساندهاند. به گفته منابع اسرائیلی، این حملات عمدتا سایتهای پرتاب موشک سپاه را هدف قرار داده است.
وزیران امور خارجه فرانسه، بریتانیا و آلمان، پس از دیدار با وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، اعلام کردند که در پی گفتوگوهایی با هدف احیای مسیر دیپلماتیک درباره برنامه هستهای ایران، برای ادامه مذاکرات با تهران آمادگی دارند. آنها خواستار پیوستن آمریکا به این مذاکرات شدند.
این دیدار که جمعه ۳۰ خرداد در ژنو و با حضور مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا برگزار شد، سهساعت بهطول انجامید.
با وجود تبادل نظر گسترده، مقامات اروپایی نشانهای از پیشرفتی ملموس در مذاکرات ارائه نکردند، اما بر لزوم حفظ فضای گفتوگو تاکید داشتند.
یوهان وادفول، وزیر امور خارجه آلمان، پس از پایان نشست گفت: «خوشحالیم که با وزیر امور خارجه حکومت ایران مذاکراتی جدی داشتیم. منافع امنیتی دولت اسرائیل، که ما به شکل ویژهای به آن متعهد هستیم، باید حفظ شود و این موضوع در تمام گفتوگوهای آینده در اولویت ما خواهد بود.»
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، نیز با تاکید بر اهمیت تداوم ارتباط با تهران گفت: «در این مذاکرات بر این نکته تاکید شد که تشدید تنشها در منطقه به نفع هیچکس نیست، و به همین دلیل باید کانال گفتوگو با تهران باز بماند.»
او افزود: «توافق کردیم که علاوه بر موضوع هستهای، مسائل گستردهتری که با یکدیگر داریم نیز مورد بحث قرار گیرد و گفتوگوها ادامه پیدا کند.»
دیوید لمی، وزیر امور خارجه بریتانیا، که صبح جمعه از واشینگتن به ژنو آمده بود، گفت: «حضور در کنار همکاران اروپاییام برای گفتوگو با جمهوری اسلامی بسیار مهم بود. این لحظهای خطرناک است و بسیار مهم است که شاهد تشدید تنشهای منطقهای در این درگیری نباشیم؛ چرا که چنین وضعیتی نهتنها برای همه ما، بلکه برای مردم عادی که درگیر هزینههای معیشت هستند نیز پیامدهای سنگینی خواهد داشت.»
ژاننوئل بار، وزیر امور خارجه فرانسه، در سخنان خود بر ضرورت رسیدن به «راهحلهای ریشهای» برای برنامه هستهای ایران تاکید کرد و افزود: «وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی اعلام کرده است که آماده ادامه مذاکرات در مورد مسائل هستهای و سایر موضوعات است. ما از تهران انتظار داریم که آمادگی گفتوگو، از جمله با ایالات متحده، را برای رسیدن به راهحلی دیپلماتیک در قبال این بحران نشان دهد.»