دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اعلام کرد که ایالات متحده از نیمهشب چهارشنبه، تعرفهای ۲۵ درصدی بر تمام خودروهای تولید خارج اعمال خواهد کرد. ترامپ گفت این اقدام با هدف مقابله با «عدمتوازنهای وحشتناک» صورت میگیرد.
ترامپ با اشاره به اینکه بسیاری از کشورها تعرفههای بالایی بر خودروهای ساخت آمریکا اعمال میکنند، گفت: «هیچکدام از شرکتهای ما اجازه ندارند وارد کشورهای دیگر شوند. این را درباره دوستان و دشمنان میگویم؛ و در بسیاری از موارد، دوستها در تجارت بدتر از دشمنها هستند.»
او در سخنرانیاش در باغ رز کاخ سفید افزود: «این عدمتوازنهای وحشتناک، صنایع ما را نابود کرده و امنیت ملی ما را به خطر انداختهاند.»
با این حال، ترامپ تاکید کرد که کشورهای دیگر را مقصر این وضعیت نمیداند: «من روسایجمهور پیشین و رهبران گذشته را مقصر میدانم که به وظیفهشان عمل نکردند. آنها اجازه دادند این وضعیت پیش بیاید، و به اندازهای آن را نادیده گرفتند که هیچکس باور نمیکند. به همین دلیل، از نیمهشب امشب، تعرفه ۲۵ درصدی بر تمام خودروهای خارجی اعمال خواهد شد.»
چند هفته از انتشار خبر ارسال نامه دونالد ترامپ به علی خامنهای گذشته است. اما این نخستین نامه ترامپ به جمهوری اسلامی نیست. او خرداد ۱۳۹۸، حدودا هفت ماه پیش از آنکه ترامپ فرمان هدف قرار دادن قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین سپاه قدس را صادر کند، نامه نخستش را به خامنهای نوشت.
خامنهای در آن زمان به نخستوزیر ژاپن گفت ترامپ را «شایسته مبادله» هیچ پیامی نمیداند و هیچ پاسخی هم به او ندارد و نخواهد داد.
اما شرایط در حال حاضر متفاوت است. ترامپ با تجربه یک دور ریاستجمهوری پر تنش بازگشته است. در سال ۱۳۹۸، یک سال پس از خروج ترامپ از برجام، جمهوری اسلامی هنوز متحدان اروپایی را در کنار خود میدید.
در آمریکا ترامپ زیر فشار شدید کنگره و سنا قرار داشت تا مسائل با تهران را از طریق دیپلماتیک حل کند.
سناتور دیک دیربین در آن زمان ترامپ را متهم کرد که در حال آمادهسازی صحنه برای یک «جنگ فاجعهبار» است.
سناتور الیزابت وارن اعلام کرد مطابق قانون اساسی، ترامپ باید مجوز کنگره را برای ورود به جنگ بگیرد و این مجوز به او داده نشده است.
سناتور برنی سندرز هم گفت نمایندگان کنگره باید هر آنچه در توان دارند را انجام دهند تا جلوی تلاشهای دولت ترامپ «برای سوق دادن آمریکا به لبه پرتگاه جنگی فاجعهبار و غیرقانونی با ایران» را بگیرند.
و در نهایت، نانسی پلوسی، رییس وقت مجلس نمایندگان تاکید کرد: «باید جلوی جنگ با ایران را بگیریم.» اینها تنها بخشی از مواضع مخالفان ترامپ در دور نخست حضورش در کاخ سفید است.
کار به جایی کشید که بهمنماه ۱۳۹۸، دو طرح پیشنهادی در ارتباط با اختیارات نظامی رییسجمهوری آمریکا برای رایگیری در دستور کار مجلس نمایندگان قرار گرفت. یکی از این دو طرح، اختصاص بودجه برای اقدامات نظامی علیه ایران را منوط به رای مثبت کنگره میکرد.
رویکرد دولت جو بایدن در قبال تهران متفاوت بود و جمهوری اسلامی در یک سال اخیر، دو بار مستقیما خاک اسرائیل را هدف قرار داد.
با این حال، جمهوری اسلامی دیگر مانند سال ۱۳۹۸، نیروهای نیابتی پرقدرتی نظیر حزبالله لبنان، جهاد اسلامی و حماس در اختیار ندارد.
بشار اسد، متحد اصلی خامنهای در منطقه، نیز سقوط کرده است و تنها نیروی نیابتی باقیمانده جمهوری اسلامی، یعنی حوثیهای یمن، زیر آتش جنگندههای آمریکایی هستند.
پیش از ترامپ، باراک اوباما در اردیبهشتماه ۱۳۸۸ به تهران نامه نوشت و خواستار بهبود روابط شد.
اوباما در دی ۱۳۹۰ نامه دیگری ارسال کرد که بخشی تهدیدآمیز و بخشی دوستانه بود. در مهر ۱۳۹۳، رسانههای آمریکایی از نامه چهارم اوباما به خامنهای خبر دادند که هدفش همکاری علیه داعش و پیشبرد مذاکرات هستهای بود. این نامه به مذاکرات برجام کمک کرد و در تیر ۱۳۹۴ به توافق منجر شد.
نامه تازه ترامپ به خامنهای
ترامپ حدود یک ماه و نیم پس از آغاز رسمی دور دوم ریاستجمهوری خود، در گفتوگو با شبکه فاکس بیزنس اعلام کرد ۱۵ اسفند ۱۴۰۳، نامهای به رهبر جمهوری اسلامی ارسال کرده و در آن، ترجیح خود را برای مذاکره بر سر یک توافق بهجای اقدام نظامی ابراز کرده است.
این جمله ترامپ که «ما میتوانیم توافقی انجام دهیم که به همان اندازه خوب باشد که گویی شما از نظر نظامی پیروز شدهاید»، نشان میداد لحن نامه و درخواستهای ایالات متحده چندان مشابه موارد دیگر در دولتهای قبلی نبوده است.
ساعاتی پس از پخش این بخش از گفتوگوی ترامپ، او ۱۷ اسفند در مصاحبه با خبرنگاران در کاخ سفید، با بیان اینکه برخورد با مسئله جمهوری اسلامی به مراحل آخر رسیده و با مذاکره یا اقدام نظامی این مشکل حل خواهد شد، گفت: «خیلی زود اتفاقی رخ خواهد داد.»
رهبر جمهوری اسلامی: مذاکره نیست، تحکم و تحمیل است
با آنکه هیچ متنی از نامه منتشر نشده بود، واکنش تند علی خامنهای تا حدی وضعیت را روشن کرد.
او ۱۸ اسفند ۱۴۰۳ در دیدار با مسئولان جمهوری اسلامی گفت: «اصرار برخی از دولتهای قلدر برای مذاکره بهمنظور حل مسائل نیست، بلکه برای تحکم و تحمیل توقعات خودشان است. جمهوری اسلامی قطعا توقعات آنها را نخواهد پذیرفت.»
او افزود «مذاکره برای آنها مسیری برای طرح توقعات جدید است» که از برنامه هستهای جمهوری اسلامی فراتر میرود و «امکانهای دفاعی»، «برد موشکها» و «تواناییهای بینالمللی» حکومت ایران را هم شامل میشود.
رهبر جمهوری اسلامی تاکید کرد: «اسم مذاکره را تکرار میکنند برای اینکه در افکار عمومی فشار ایجاد کنند... این مذاکره نیست، تحکم است، تحمیل است.»
جمهوری اسلامی و آمریکا در عمان در حال مذاکره هستند
همزمان با این اظهارات، کانال ۱۱ تلویزیون اسرائیل به نقل از منابع اسرائیلی گزارش داد جمهوری اسلامی در حال مذاکره غیر مستقیم با آمریکا از طریق عمان است.
این گزارش شکل گفتوگوها در عمان را مشابه مذاکراتی ارزیابی کرد که به توافق هستهای سال ۲۰۱۵ موسوم به برجام ختم شد.
با این حال تاکید شد در مذاکرات آن سال، اسرائیل در جریان قرار نگرفته بود، اما در گفتوگوهای فعلی، اسرائیل بهطور مستقیم در جریان مذاکرات قرار دارد.
کارشناس کانال ۱۱ تلویزیون اسرائیل مذاکرات فعلی در عمان را مشابه مذاکرات عمان در دوره اوباما دانسته است. با این وجود، تغییر گسترده شرایط، هم در ایران، هم در آمریکا و هم در منطقه، بهویژه در اسرائیل، شرایط را بهکلی دگرگون کرده است.
پس از انتشار گزارشهایی درباره شنیده شدن صدای انفجار در مناطق مختلف سوریه، خبرگزاری رسمی این کشور اعلام کرد اسرائیل در حملهای هوایی اطراف ساختمان مرکز تحقیقات علمی در محله برزه دمشق را هدف قرار داده است. به گفته این خبرگزاری، مناطق اطراف حماه نیز هدف حملات هوایی قرار گرفتهاند.
در همین حال، برخی رسانههای سوری گزارش دادند که صدای چندین انفجار در نزدیکی فرودگاه نظامی «تیاس» (تی-۴) واقع در حومه حمص نیز شنیده شده است.
شبکه العربیه نیز به نقل از منابع مطلع گزارش داد که گمان میرود هواپیماهایی که بر فراز دمشق و حماه دیده شدهاند، متعلق به ارتش اسرائیل بودهاند.
پایگاه خبری پولیتیکو گزارش داد دونالد ترامپ، ریاستجمهوری آمریکا، به به حلقه نزدیکان خود، از جمله اعضای کابینهاش، اعلام کرده ایلان ماسک در هفتههای آینده از دولت او کنار خواهد رفت. ماسک در تیم ترامپ، مسئولیت اداره بهرهوری دولت، موسوم به «دوج»، را بر عهده دارد.
پولیتیکو چهارشنبه ۱۳ فروردین به نقل از سه منبع نزدیک به رییسجمهوری آمریکا نوشت ترامپ همچنان از عملکرد ماسک و ابتکار او برای ارتقای بهرهوری دولت رضایت دارد، اما هر دو نفر در روزهای اخیر به این نتیجه رسیدهاند که ماسک به فعالیتهای تجاری خود بازگردد و تنها نقشی حمایتی در دولت ایفا کند.
این سه منبع به شرط فاش نشدن هویتشان این اطلاعات را در اختیار پولیتیکو قرار دادند.
پس از روی کار آمدن مجدد ترامپ در کاخ سفید، ماسک به یکی از چهرههای کلیدی در دولت او تبدیل شده و در موارد متعددی در کنار رییسجمهوری آمریکا حضور یافته است.
با این حال، گسترش نقش و نفوذ ماسک در دولت آمریکا، انتقاداتی را برانگیخته است؛ بهطوری که نهتنها دموکراتها، بلکه شماری از جمهوریخواهان نزدیک به ترامپ نیز نسبت به این روند ابراز نگرانی کردهاند.
بیشتر بخوانید: ایلان ماسک به کارکنان فدرال آمریکا: گزارش کار هفتگی بدهید تا اخراج نشوید
پولیتیکو: متحدان ترامپ، ماسک را باری بر دوش دولت آمریکا میدانند
پولیتیکو در ادامه گزارش خود نوشت تعدادی از اعضای دولت ترامپ و شمار زیادی از متحدان خارج از دولت، از رفتارهای غیرقابل پیشبینی ماسک دلزده شدهاند و او را یک «بار سیاسی» بر دوش دولت تلقی میکنند.
جدالها بر سر نقش ماسک در دولت ترامپ ۱۲ فروردین شدت گرفت، زیرا نامزد مورد حمایت او در انتخابات دیوان عالی ایالت ویسکانسین، رقابت را با اختلافی ۱۰ درصدی به قاضی مورد حمایت دموکراتها واگذار کرد.
ماسک در دولت ترامپ بهعنوان «کارمند ویژه دولت» مشغول به کار بوده است. این عنوان به افراد خارج از دولت اجازه میدهد حداکثر بهمدت ۱۳۰ روز در بازهای یکساله در نقشهای دولتی فعالیت کنند، بدون آنکه مشمول تمام تعهدات کارکنان دائمی دولت شوند.
بیشتر بخوانید: ماسک به دو رایدهنده در ایالات ویسکانسین نفری یک میلیون دلار اهدا کرد
پولیتیکو افزود کنارهگیری احتمالی ماسک از دولت ترامپ از تغییری چشمگیر در روابط این دو حکایت دارد، چرا که تنها یک ماه پیش، مقامهای کاخ سفید و نزدیکان ترامپ با اطمینان اعلام میکردند ماسک در دولت باقی خواهد ماند و رییسجمهوری راهی برای دور زدن محدودیت ۱۳۰ روزه خواهد یافت.
یکی از مقامهای ارشد دولت ایالات متحده در همین رابطه گفت ماسک احتمالا در آینده بهصورت غیررسمی نقش مشاور ترامپ را ایفا خواهد کرد و هر از گاهی در محوطه کاخ سفید حضور خواهد یافت.
یک مقام دیگر دولت آمریکا نیز تاکید کرد افرادی که گمان میکنند ماسک بهطور کامل از دایره نزدیکان ترامپ کنار خواهد رفت، تنها «خودشان را فریب میدهند».
بیشتر بخوانید: ایلان ماسک اولین مرد تریلیونر جهان میشود
حامیان ماسک در دولت معتقدند اکنون زمان مناسبی است تا او از مسئولیتهای خود کنار برود، زیرا اصلاحات و صرفهجوییهای ممکن در نهادهای دولتی تا حد زیادی انجام شده است.
در سوی مقابل، بسیاری او را شخصیتی غیرقابل پیشبینی و کنترلناپذیر میدانند که در تعامل با وزرای کابینه و هماهنگی با ساختار فرماندهی کاخ سفید، به رهبری سوزان وایلز، با مشکل مواجه بوده و اغلب با اظهارنظرهای ناگهانی و خارج از خطمشی رسمی در شبکه اجتماعی ایکس، آنها را به دردسر انداخته است.
خبرگزاری رویترز به نقل از پنج منبع آگاه گزارش داد با وجود اختلافاتی در خصوص آینده همکاریهای امنیتی آمریکا و اتحادیه اروپا، واشینگتن همچنان خواهان آن است که کشورهای اروپایی تسلیحات مورد نیاز خود را از ایالات متحده خریداری کنند.
بر اساس این گزارش که چهارشنبه ۱۳ فروردین منتشر شد، آمریکا تمایل خود به تامین تسلیحات متحدان اروپاییاش را در هفتههای اخیر به اطلاع آنها رسانده است.
اقدامات ابتدایی دولت دونالد ترامپ در عرصه سیاست خارجی، از جمله تعلیق کمکهای نظامی به اوکراین و کاهش فشارها بر روسیه، نگرانی جدی کشورهای اروپایی را در پی داشته و بسیاری از آنها را به تردید انداخته که آیا میتوان همچنان ایالات متحده را بهعنوان یک شریک قابل اعتماد در نظر گرفت یا خیر.
بیشتر بخوانید: توقف کمکهای نظامی آمریکا به اوکراین؛ زنگ خطر در اروپا، چراغ سبز به مسکو
در پی تحولات اخیر، اتحادیه اروپا در تلاش برای تقویت صنعت تسلیحات خود است و این احتمال وجود دارد که خرید برخی از سلاحهای تولید آمریکا را محدود کند.
در اواسط ماه مارس، کمیسیون اروپا طرحی را برای افزایش بودجه نظامی و یکپارچهسازی منابع در پروژههای دفاعی مشترک ارائه داد؛ اقدامی که در واکنش به احتمال کاهش حضور نظامی آمریکا در اروپا در دوران ریاستجمهوری ترامپ صورت میگیرد.
ناظران معتقدند برخی از این تدابیر پیشنهادی ممکن است به کاهش نقش شرکتهای خارج از اتحادیه اروپا، از جمله شرکتهای مستقر در ایالات متحده و بریتانیا، منجر شود.
بیشتر بخوانید: ترامپ قصد دارد اروپا را وادار به خرید تسلیحات آمریکایی برای اوکراین کند
رایزنی روبیو برای حفظ جایگاه شرکتهای تسلیحاتی آمریکا در اروپا
رویترز در ادامه گزارش خود نوشت مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، پنجم فروردین به همتایان خود در لیتوانی، لتونی و استونی اعلام کرد واشینگتن مایل است همچنان در روند تامین تجهیزات دفاعی کشورهای اتحادیه اروپا نقش داشته باشد.
بر اساس این گزارش، روبیو همچنین هشدار داد حذف شرکتهای آمریکایی از مناقصههای تسلیحاتی اروپا از دید واشینگتن اقدامی «منفی» و «نامناسب» قلمداد خواهد شد.
به گفته یک مقام ارشد وزارت خارجه آمریکا، روبیو در جریان سفر خود به بروکسل در هفته جاری برای شرکت در نشست وزرای خارجه ناتو، قصد دارد این پیام را به همتایان اروپایی خود منتقل کند که واشینگتن انتظار دارد کشورهای عضو اتحادیه اروپا همچنان به خرید تسلیحات آمریکایی ادامه دهند.
بیشتر بخوانید: افزایش ارزش سهام شرکتهای تسلیحاتی اروپا پس از درگیری لفظی ترامپ و زلنسکی
یک سخنگوی وزارت خارجه ایالات متحده با اشاره به تحولات اخیر در همکاریهای امنیتی دو طرف گفت ترامپ از تلاشهای کشورهای اروپایی برای «تقویت توان دفاعی و پذیرش مسئولیت امنیت خود» استقبال میکند.
او در عین حال نسبت به ایجاد موانع جدیدی که موجب حذف شرکتهای آمریکایی از پروژههای دفاعی اروپا شود، هشدار داد.
وزارت خزانهداری آمریکا چهارشنبه ۱۳ فروردین اعلام کرد تحریمهایی را علیه اشخاص و نهادهایی مستقر در روسیه و یک صراف ایرانی شاغل در ترکیه اعمال کرده است که در تامین سلاح و کالا از جمله غله سرقتشده اوکراین، برای حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی در یمن نقش دارند.
بر اساس این بیانیه، هوشنگ غیرت، تاجر افغان مقیم روسیه، و برادرش سهراب غیرت، از جمله افرادی هستند که در هماهنگی با سعید الجمال، مقام ارشد مالی حوثیهای مورد حمایت نیروی قدس سپاه پاسداران، میلیونها دلار کالا از روسیه برای ارسال به مناطق تحت کنترل حوثیها در یمن تهیه کردهاند.
در بیانیه همچنین تاکید شده حسن جعفری، یک ایرانی مقیم ترکیه هم برای پولشویی با این شبکه همکاری کرده و میلیونها دلار برای انتقال محمولههای مورد حمایت حوثیها پرداخت کرده است. جعفری بر همین اساس و به دلیل ارائه حمایت مالی به هوشنگ غیرت تحریم شده است.
یک شرکت هنگکنگی که مدیر و اپراتور اپراتور یکی از کشتیهای مورد استفاده این شبکه بود و دو تبعه روس هم که بهعنوان کاپیتان این کشتی در سفرهای مختلف بین کریمه و یمن خدمت کردهاند در لیست تحریمها قرار دارند.
دفتر کنترل داراییهای وزارت خزانهداری اعلام کرده این افراد و شرکت را به دلیل ارائه حمایت مادی و مالی به سعید الجمال تحریم کرده و کشتی AM THESEUS نیز بهعنوان دارایی مسدودشده اعلام شده است.
به گفته این وزارتخانه، این شبکه دهها میلیون دلار کالا از روسیه تهیه کرده که شامل سلاح، تجهیزات حساس و غله سرقتشده از اوکراین بوده است.
آمریکا همچنین هشت کیف پول دیجیتال مورد استفاده حوثیها برای انتقال منابع مالی مربوط به فعالیتهایشان را شناسایی کرده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در خصوص این تحریمها گفت: «حوثیها همچنان برای تامین اقلام حیاتی و پیشبرد ماشین جنگی تروریستی خود به سعید الجمال و شبکهاش وابستهاند. اقدام امروز، تعهد ما را برای تضعیف توانایی حوثیها در تهدید امنیت منطقه از طریق فعالیتهای بیثباتکنندهشان نشان میدهد.»
وزارت خزانهداری آمریکا در ادامه گفته حوثیها با استفاده از موشکها، پهپادها و مینهای دریایی به کشتیهای تجاری در دریای سرخ حمله کردهاند؛ اقدامی که آزادی جهانی کشتیرانی و سلامت تجارت بینالمللی را به خطر انداخته است.
در بیانیه این وزارتخانه با اشاره به ادامه حملات حوثیها گفته شده «این حملات کور به زیرساختهای اقتصادی غیرنظامی، با حمایت و تشویق حکومت ایران انجام شده و به کشته شدن غیرنظامیان بیگناه و وارد آمدن میلیونها دلار خسارت به کشتیهای تجاری منجر شده است.»