دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پنجشنبه ۱۶ اسفند، اعلام کرد تا یک ماه و نیم آینده به عربستان سعودی سفر خواهد کرد، اما او نگفت آیا در جریان این سفر با ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، دیدار خواهد کرد یا نه.
دونالد ترامپ، دو هفته پیش، پس از یک گفتوگوی ۹۰ دقیقه با پوتین، گفت با او در عربستان سعودی دیدار خواهد کرد و ولیعهد این کشور نیز در این دیدارها حضور خواهد داشت.
پس از این گفتوگوی تلفنی، شماری از مقامات ارشد دو کشور در عربستان سعودی با یکدیگر دیدار کردند. این دیدار بهطور عمده بر مذاکرات صلح اوکراین متمرکز بود اما سپس روشن شد در جریان مذاکرات به موضوعاتی دیگر، از جمله ایران و برنامه هستهای جمهوری اسلامی نیز پرداخته شده و مسکو پیشنهاد کرده بین تهران و واشینگتن میانجیگری کند.
اندکی پیش از آنکه ترامپ از سفر خود به عربستان سعودی خبر دهد، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ، گفت او در حال مذاکره با اوکراین برای چارچوب توافق صلح برای پایان دادن به جنگ با روسیه است و قرار است هفته آینده با اوکراینیها در عربستان سعودی دیدار کند.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، نیز اندکی پس از اظهارات ویتکاف اعلام کرد که دوشنبه آینده به عربستان سعودی خواهد رفت و با ولیعهد این کشور دیدار خواهد کرد.
زلنسکی گفت که تیم او پس از ملاقات با ولیعهد سعودی، در عربستان باقی خواهد ماند تا با مقامات آمریکایی دیدار کند.
از ناتو تا جنگ تعرفهها و حذف وزارت آموزش
دونالد ترامپ در آستانه امضای چند فرمان اجرایی جدید، در اظهارنظرهایی کوتاه به موضوعات و مسائل متنوع و متعددی اشاره کرد.
او با اشاره به اینکه کشورهای عضو سازمان پیمان آتلانتیک شمالی، ناتو، هنوز به اندازه کافی سهم خود را نمیپردازند، بار دیگر هشدار داد که اگر کشورهای ناتو هزینه کافی برای دفاع از خود پرداخت نکنند، ایالات متحده از آنها دفاع نخواهد کرد.
او همچنین با دفاع از وضع تعرفههای جدید بر کالاهای وارداتی به آمریکا گفت ماه آینده هیچ معافیتی برای خودروهای وارداتی از کانادا و مکزیک وجود نخواهد داشت و او به خودروسازان گفته است که معافیت آنها یک معامله کوتاه مدت خواهد بود.
ترامپ روز چهارشنبه خودروسازان را از تعرفه های تنبیهی ۲۵ درصدی خود بر کانادا و مکزیک به مدت یک ماه و تا زمانی که قوانین تجارت آزاد موجود را رعایت کنند، معاف کرد.
وضع تعرفه بر کالاهای صادراتی از مکزیک و کانادا که مشمول قرارداد تجاری آمریکای شمالی میشوند نیز تا ۱۳ فروردین به تعویق افتاده است.
رییسجمهوری آمریکا، پنجشنبه در بخش دیگری از صحبتهای خود همچنین گفت که احتمالا ضرب الاجل پلتفرم رسانه اجتماعی تیک تاک متعلق به چین را تمدید خواهد کرد تا به این برنامه محبوب اجازه دهد به فعالیت خود در ایالات متحده ادامه دهد.
او همچنین گفت که میخواهد پس از حذف احتمالی وزارت آموزش، ایالات این کشور مدارس را اداره کنند.
ترامپ به خبرنگاران گفت که اگر وزارت آموزش حذف شود، وامهای دانشجویی از سوی وزارت خزانهداری ایالات متحده، اداره کسبوکارهای کوچک یا وزارت بازرگانی اداره خواهند شد.
اولف کریسترسون، نخستوزیر سوئد، پنجشنبه ۱۶ اسفند، در حاشیه برگزاری نشست سران کشورهای عضو اتحادیه اروپا به خبرنگاران گفت: «ما سوئدیها، مانند اکثر مردم، میخواهیم تا حد امکان کمتر سلاح هستهای داشته باشیم، اما در حال حاضر باید خوشحال و قدردان باشیم که دو کشور همسایه هستند که سلاح هستهای دارند.»
او افزود: «بنابراین فکر میکنم خوب است که فرانسه گشادهرویی نشان میدهد.»
مکرون شامگاه چهارشنبه، ۱۵ اسفند، در یک سخنرانی خطاب به مردم فرانسه گفت که با توجه به اظهارات فردریش مرتس، صدراعظم آینده آلمان، گفتوگوی راهبردی بر سر گسترش حفاظت ناشی از زرادخانه هستهای فرانسه به شرکای اروپایی خود را آغاز خواهد کرد.
فرانسه و بریتانیا هر دو قدرتهای هستهای هستند، اما بازدارندگی هستهای اصلی بیشتر کشورهای اروپایی از ایالات متحده سرچشمه میگیرد. چتر هستهای آمریکا بر اروپا، برای چندین دهه نمادی از همبستگی دو سوی اقیانوس اطلس بوده است.
تغییر سیاست خارجی رادیکالی که از سوی دولت جدید دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده طراحی شده، کشورهای اروپایی را به فکر واداشته که نیروی دفاعی خود را مستقل از آمریکا تقویت کنند.
آمریکا که به روسیه پیشنهادهایی داده، کییف را برای صلح با مسکو تحت فشار قرار داده و موضع تهاجمیتری نسبت به متحدان سنتی خود در اروپا و کانادا اتخاذ کرده است.
دانمارک که زمانی متحد سرسخت ایالات متحده بود و اکنون از تهدیدهای ترامپ مبنی بر تصرف گرینلند، قلمرو دانمارک نگران است، از پیشنهاد مکرون استقبال کرد.
بیشتر بخوانید: مکرون سران اروپا را به بحث درباره بازدارندگی هستهای فراخواند
مته فردریکسن، نخست وزیر دانمارک پنجشنبه در بروکسل گفت: «من فکر میکنم ما اکنون باید در مورد همه چیز بحث کنیم، بنابراین همه ایدههای خوب در اطراف میز باید بخشی از بحث ما باشد.»
برخی از کشورهای حوزه بالتیک ابراز نگرانی کردهاند که اگر به روسیه اجازه داده شود در اوکراین پیروز شود، کشورهایشان میتوانند هدفهای بعدی حملات روسیه باشند. این کشورها نیز از پیشنهاد مکرون حمایت کردند.
گیتاناس ناوسدا، نخستوزیر لیتوانی گفت: «فکر می کنم این ایده بسیار جالبی است. چتر هستهای به عنوان یک بازدارندگی بسیار جدی در برابر روسیه عمل میکند.»
مکرون برای اولین بار در سال ۲۰۲۰ ایده مشارکت اروپا در بازدارندگی هستهای خود را مطرح کرد. اما در آن زمان، واکنش شرکای فرانسه در اتحادیه اروپا سکوت بود.
اما پنج هفته پس از بازگشت ترامپ به کاخ سفید، فریدریش مرتس که قرار است صدراعظم جدید آلمان شود، به طور روشن از پیشنهاد مکرون استقبال کرد و گفت که برلین ممکن است نیاز داشته باشد کمتر به چتر هستهای ایالات متحده وابسته شود.
او خواستار گفتگو با فرانسه و بریتانیا در مورد گسترش حفاظت هستهای آنها شد.
مکرون در سخنرانی چهارشنبه خود از این اظهارات به عنوان یک نقطه عطف «تاریخی» یاد کرد.
با این حال، استراتژی فرانسه هنوز مبهم است و در چنین شرایطی، برخی از رهبران اتحادیه اروپا احتیاط کردهاند.
کارشناسان میگویند فرانسه نمیتواند امیدوار باشد که همان سطح زیرساختهای هستهای استراتژیک را که ایالات متحده در اروپا دارد، جایگزین کند.
بیشتر بخوانید: مکرون با مقامهای ارشد نظامی کشورهای اروپایی ملاقات میکند
فرانسه تنها کسری از تعداد تسلیحات اتمی هوابردی را که ایالات متحده میتواند ارائه دهد در اختیار دارد، بلکه هرگونه ارتقای سیستمهای هستهای فرانسه پرهزینه و پیچیده خواهد بود.
اویکا سیلینا، نخستوزیر لتونی، در پاسخ به این سوال که آیا لتونی تسلیحات هستهای فرانسه را در خاک خود میپذیرد یا خیر، گفت که برای پاسخ به این سوال «خیلی زود» است.
برخی دیگر از رهبران اروپایی نیز احتیاط کردند.
پتر فیالا، نخستوزیر چک پنجشنبه در یک کنفرانس خبری در پراگ پیش از نشست اتحادیه اروپا گفت که این بحث «زودرس» است.
فیالا افزود: «امکان بررسی آن وجود دارد، اما در حال حاضر امنیت ما با همکاری نزدیک با ایالات متحده تضمین شده است.»
اولاف شولتس، صدراعظم آلمان که به زودی مقام خود را به مرتس واگذار خواهد کرد، گفت که مهم است اروپا از حفاظت نظامی ایالات متحده صرفنظر نکند.
شولتس در دوران صدراعظمی خود با استراتژی دفاعی فرانسه در مورد اروپا شدیدا اختلاف داشت.
پیشنهاد مکرون واکنشهای همراه با خشم و کنایه را نیز در روسیه به همراه داشت.
ویتکاف پنجشنبه، ۱۶ اسفند، در کاخ سفید به خبرنگاران اعلام کرد که در حال مذاکره با اوکراین برای چارچوب توافق صلح برای پایان دادن به خصومتها با روسیه است.
او گفت: «ما اکنون در حال مذاکره برای هماهنگی نشستی با اوکراینیها هستیم.»
ویتکاف افزود که احتمالا این نشست در ریاض یا جده برگزار خواهد شد.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهور اوکراین، نیز اندکی پس از اظهارات ویتکاف اعلام کرد که دوشنبه آینده به عربستان سعودی خواهد رفت و با ولیعهداین کشور دیدار خواهد کرد.
زلنسکی گفت که تیم او پس از ملاقات با ولیعهد سعودی، در عربستان باقی خواهد ماند تا با مقامات آمریکایی دیدار کند.
روسای جمهوری آمریکا و اوکراین در جمعه گذشته در کاخ سفید گفتوگوی پرتنشی داشتند، اما از آن زمان، دو طرف کار بر روی یک قرارداد تقسیم درآمد از استخراج معادن اوکراین را از سر گرفتند.
ترامپ شامگاه سهشنبه ۱۴ اسفند، در سخنرانی خود در نشست مشترک کنگره گفت که نامهای از زلنسکی دریافت کرده که در آن رییسجمهوری اوکراین گفته است «آماده است در اسرع وقت پای میز مذاکره بیاید.»
ویتکاف با اشاره به نشست عربستان سعودی گفت: «فکر میکنم ایده این است که چارچوبی برای توافق صلح و همچنین آتشبس اولیه در نظر گرفته شود.»
کمی پیش از این اظهارات، فاکس نیوز و اکسیوس پنجشنبه گزارش دادند که مقامات ارشد دولت ترامپ هفته آینده برای دیدار با مقامات اوکراینی به عربستان سعودی سفر خواهند کرد.
همچنین آکسیوس به نقل از دو منبع ناشناس گفت که این نشست چهارشنبه آینده برگزار خواهد شد.
یکی از خبرنگاران فاکس نیوز به طور جداگانه در ایکس گفت که مارکو روبی، وزیر خارجه آمریکا و دیگر مقامات برای این دیدار روز سهشنبه عازم ریاض می شوند.
بر اساس این گزارش، آندری یرماک، دستیار ارشد زلنسکی در این نشست حضور خواهد داشت.
کیت کلاگ، نماینده ویژه ترامپ در امور اوکراین و روسیه، پنجشنبه گفت که برای اوکراینیها روشن شده که حتی اگر زلنسکی توافق معدنی مورد نظر ترامپ را بپذیرد نمیتواند از سرگیری کمکهای تسلیحات آمریکا به اوکراین را تضمین کند.
او گفت: «این به تصمیم رییسجمهوری بستگی دارد.»
همزمان با برگزار شدن نشست دوباره سران کشورهای اروپایی برای اعلام حمایت از اوکراین با حضور زلنسکی، خبرگزاری رویترز به نقل از منابعی از دستور دونالد ترامپ برای اخراج ۲۴۰ هزار اوکراینی از آمریکا خبر داد.
بر اساس گزارش پنجشنبه ۱۶ اسفند رویترز، این دستور بخشی از تلاش دولت ترامپ برای سلب اقامت بیش از یک میلیون و ۸۰۰ هزار مهاجری است که اجازه حضور در آمریکا را در دولت جو بایدن دریافت کردهاند.
این اقدام که احتمال میرود از ماه مارس (ماه جاری) انجام شود، ممکن است این افراد را در مسیر اخراج سریع قرار دهد.
بایدن در آخرین روزهای کار خود به عنوان رییسجمهوری آمریکا، اقامت موقت بیش از یک میلیون مهاجر را تمدید کرد.
حدود نیم میلیون نفر دیگر نیز که عمدتا مهاجرین غیرقانونی از کشورهای کوبا، نیکاراگوئه، ونزوئلا و هائیتی هستند، از «آزادی مشروط بشردوستانه» برخوردار شدهاند.
رویترز، پنجشنبه به نقل از یک مقام دولت ترامپ از قصد دولت برای لغو «آزادی مشروط بشردوستانه» حدود ۵۳۰ هزار نفر خبر داد.
درخواست زلنسکی از رهبران اروپایی برای آتشبس در هوا و دریا
زلنسکی پنجشنبه، برای شرکت در نشست دفاعی رهبران کشورهای عضو اتحادیه به بروکسل رفت و در آنجا گفت: «همه باید مطمئن شوند که روسیه بهعنوان تنها منبع این جنگ، نیاز به پایان دادن به آن را میپذیرد.»
او افزود: «این را میتوان با دو شکل توقف، که برقراری و نظارت بر آن آسان است ثابت کرد، یعنی عدم حمله به زیرساختهای انرژی و سایر زیرساختهای غیرنظامی، شامل آتشبس برای حملات موشکی، بمباران و حملات پهپادهای دوربرد، و دوم، آتشبس روی آب، یعنی عدم انجام عملیات نظامی در دریای سیاه.»
رییسجمهوری اوکراین همچنین گفت که با امانوئل مکرون، همتای فرانسوی خود درباره نشستی با نمایندگان نظامی کشورهای علاقهمند به ائتلاف برای حمایت از اوکراین گفتوگو کرده است.
زلنسکی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ما در مورد نشست آتی در روز یازدهم مارس بحث کردیم. ما مواضع و گامهای بعدی خود را هماهنگ کردیم.»
پیشتر مکرون از دعوت از فرماندهان همه ارتشهای کشورهای اروپایی به پاریس، که حاضر به همکاری در زمینه حمایت از اوکراین هستند، خبر داده بود.
زلنسکی پس از گفتگو با مکرون گفت: «ما چشمانداز روشن داریم که صلح واقعی از طریق همکاری با ما امکانپذیر است.»
او با بیان این که آزادی زندانیان میتواند به ایجاد اعتماد کمک کند، افزود: «ما صلح میخواهیم، اما نه به قیمت تسلیم اوکراین.»
در حالی که کمیسیون اتحادیه اروپا پیشتر از «تسلیح مجدد اروپا» خبر داده، زلنسکی تاکید کرد که اروپا باید به محلی برای تولید موثرترین سلاحها تبدیل شود.