۴ دهه نقض حقوق بشر، آن‌چه در کارنامه جواد علی‌اکبریان ثبت شد

آرزو بدری روز اول مرداد امسال و هنگامی ‌که بعد از اتمام کار در شهرستان نور استان مازندران با خواهرش به سوی خانه می‌رفت، با ایست-بازرسی پلیس مواجه شد.

گزارش‌های رسیده به ایران‌اینترنشنال حاکی از آن است که آنان خودرو را در جاده خاکی متوقف کردند، اما پلیس به سویشان شلیک کرد.

بر اثر این تیراندازی، آرزو از ناحیه کمر هدف اصابت گلوله قرار گرفت.

برای خودرویی که آرزو بدری سرنشین آن بوده، به دلیل رعایت نکردن حجاب اجباری، «حکم توقیف» صادر شده بود و پلیس از در عقب سمت راننده به خودرو شلیک کرده است.

منابع ایران‌اینترنشنال گفتند گلوله‌ای که به آرزو بدری اصابت کرده، گلوله کلت بوده، در نخاع مهره‌های بالای کمر او قرار گرفته و توان حرکت را از او گرفته است.

طبق این اطلاعات، در صورتی که این گلوله کمی بالاتر اصابت کرده بود، قدرت حرکت دست‌های او را هم از بین می‌برد.

ریه این زن جوان نیز در این درگیری آسیب جدی دیده است.

بر پایه اطلاعات اختصاصی رسیده به ایران‌اینترنشنال، خانواده بدری از جمله خواهر آرزو به شدت تحت فشار نهادهای امنیتی هستند تا در برابر دوربین رسانه‌های حکومتی حاضر شوند و درباره اتفاقی که برای او افتاده، «اعتراف اجباری» کنند.

منابع ایران‌اینترنشنال گفتند دادگاه رسیدگی به شکایت خانواده بدری تشکیل شده اما خانواده بدری از نتیجه آن و نحوه رسیدگی به شکایتشان رضایت ندارند.

آرزو بدری که فروشنده و صاحب دو فرزند است، پس از هدف قرار گرفتن ابتدا به بیمارستانی در شهرستان نور و سپس به بیمارستان خمینی شهرستان ساری منتقل شد و هم‌اکنون در بیمارستان ولیعصر تهران در شرایطی امنیتی بستری است.

مرکز اطلاع‌رسانی فرماندهی انتظامی استان مازندران، تیراندازی پلیس به خودرویی را که آرزو بدری سرنشین آن بوده تایید و اعلام کرد راننده «بدون توجه به دستور پلیس همچنان به فرار ادامه داد که پلیس با توجه به قانون به کارگیری سلاح»، به سمت خودرو شلیک کرده است.

شلیک به آرزو بدری جدیدترین نمونه از خشونت شدید و مرگبار نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی در زمینه حجاب اجباری علیه زنان است.

نهم مهر ماه سال گذشته، آرمیتا گراوند، نوجوان ۱۶ ساله، به دلیل بر سر نداشتن مقنعه در ایستگاه متروی شهدای تهران با حمله ماموران حجاب آسیب دید و به کما رفت.

او پس از ۲۸ روز بستری بودن در بیمارستان نظامی فجر، در روز ششم آبان جان باخت.

پیش از آن و در شهریور ۱۴۰۱، مهسا ژینا امینی، زن جوان ۲۲ ساله پس از بازداشت به دست گشت ارشاد به کما رفت و روز ۲۵ شهریور خبر درگذشت او در بیمارستان کسری منتشر شد.

نیروهای انتظامی و ماموران امنیتی جمهوری اسلامی در سال‌های گذشته در موارد متعددی به خودروی شخصی افراد شلیک کرده و چندین کودک، نوجوان و زن را کشته‌اند و در هیچ یک از این موارد، پاسخگوی عملکرد خود نبوده‌اند.

نگار کریمیان، زن جوان ۲۱ ساله اهل بروجن، روز شنبه ۱۹ اسفند سال گذشته در پی تیراندازی بی‌ضابطه ماموران حکومت به خودروی او و خانواده‌اش در دو راهی شهر «چمن‌سلطان» از توابع بخش الیگودرز استان لرستان جان خود را از دست داد.

۲۹ دی ماه ۱۴۰۲ نیز آناهیتا امیرپور، دانشجوی اهل کوهدشت و ساکن بروجرد بر اثر تیراندازی نیروهای امنیتی به خودروی ۲۰۶ کشته شد.

فرماندار بروجرد از تیراندازی به این خودرو و مرگ یکی از سرنشینان، «به دلیل بی‌توجهی به فرمان ایست پلیس» خبر داد.

۱۹ خرداد ۱۴۰۲، در پی شلیک مستقیم و بدون هشدار قبلی نیروهای انتظامی به یک خودروی وانت‌پراید، کودکی ۹ ساله به نام مرتضی جان باخت.

بر اساس آماربرداری سالانه وب‌سایت هرانا، در سال ۲۰۲۳ مجموعا ۴۰۲ شهروند هدف شلیک نیروهای نظامی قرار گرفتند که از میان آن‌ها ۱۲۰ شهروند جان خود را از دست دادند.

عیوضلو روز پنج‌شنبه ۲۵ مرداد گفت: «با توجه به تداوم شرایط حاکم بر بازار سرمایه در هفته گذشته و ریسک‌های سیستماتیک موثر بر آن، مقرر شد محدودیت دامنه نوسان معاملات سهام و حق تقدم در هفته پیش‌رو نیز مشابه هفته گذشته، در دامنه مثبت و منفی یک درصد و معاملات صندوق‌های سرمایه‌گذاری سهامی نیز در دامنه مثبت و منفی دو درصد برقرار باشد.»

او افزود این تصمیمات با هدف «کنترل و کاهش هیجانات کاذب موثر بر بازار» اتخاذ شده‌اند.

عیوضلو تاکید کرد تداوم این تصمیمات بستگی به «شرایط بازار» در هفته‌های آینده دارد.

سازمان بورس از روز ۲۱ مرداد دامنه نوسان قیمت سهام را به یک درصد کاهش داد.

سازمان بورس علت این تصمیم را «بروز هیجانات ناشی از برخی تحولات سیاسی و منطقه‌ای» و لزوم «کنترل این هیجانات و حفظ منافع سهام‌داران» اعلام کرد.

سومین تغییر دامنه نوسان در شش ماه

دامنه نوسان در بورس ایران به این معنا‌ست که معامله‌گران نمی‌توانند در یک روز سهام‌شان را کمتر یا بیشتر از این دامنه به فروش برسانند. دامنه نوسان در حالت عادی پنج درصد است.

تعیین دامنه نوسان در بورس ایران از گذشته مورد انتقاد بسیاری از کارشناسان بوده است، چراکه این کار در واقع تعیین تکلیف برای بازار و نوعی بازارسازی مصنوعی قلمداد می‌شود. 

با این‌ حال، در سال‌های اخیر مسئولان جمهوری اسلامی به همین حد از مداخله هم اکتفا نکرده‌اند و دامنه نوسان پنج درصد را در بزنگاه‌ها تغییر می‌دهند.

این سومین بار است که از ابتدای سال جاری سازمان بورس دامنه نوسان را تغییر می‌دهد.

روز ۲۵ فروردین امسال، سازمان بورس برای جلوگیری از ریزش بازار پس از حملات سپاه پاسداران به اسرائیل، دامنه نوسان را به یک درصد کاهش داد.

دومین بار، حدود یک ماه بعد و پس از اعلام خبر مرگ ابراهیم رئیسی و همراهانش در ۳۱ اردیبهشت، سازمان بورس مجددا دامنه نوسان را کاهش داد.

این اقدام با اعتراض سهام‌داران مواجه شد و در اتفاقی کم‌سابقه، کارگزاران دست به اعتصاب زدند.

پس از کشته شدن اسماعیل هنیه، رییس دفتر سیاسی حماس در بامداد ۱۰ مرداد، بورس تهران ریزش شدیدی را تجربه کرد و با افت ۵۲ هزار و ۴۵۹ واحدی، به عدد دو میلیون و ۶۷ هزار واحد رسید.

روز ۱۳ مرداد، در اولین روز کاری بورس پس از این ریزش، معامله‌گران تالار بورس تهران به نشانه اعتراض به وضعیت موجود، سیستم‌ها را خاموش و جایگاه خود را ترک کردند.

سازمان بورس برای برای جلوگیری از تلاطم بازار، دامنه نوسان را به یک درصد کاهش داد و حالا، دو هفته بعد از مرگ هنیه، عیوضلو از تداوم دامنه نوسان یک درصدی خبر می‌دهد.

کوتاه شدن فواصل دستکاری دامنه نوسان، به طوری که از ابتدای امسال سازمان بورس سه بار دامنه بورس را تغییر داده، به طور بالقوه سیگنال بی‌ثباتی را به بازار ارسال می‌کند.

ظاهرا آن دسته از معامله‌گران که هنوز هم در بازار ماندند، باید به تغییرات ناگهانی پس از هر تحول داخلی یا منطقه‌ای عادت کنند.

سلامی در این پیام که روز پنج‌شنبه ۲۵ مرداد در رسانه‌های ایران منتشر شد، نام این فرد را احمدرضا افشاری اعلام کرد و افزود او حضوری «مستشاری» در سوریه داشت.

به گفته فرمانده کل سپاه، افشاری که «نیمه اول مردادماه در پی حمله هوایی نیروهای ائتلاف» در سوریه زخمی و برای اقدامات درمانی به ایران منتقل شده بود، سرانجام روز پنجشنبه بر اثر شدت جراحات جان باخت.

جمهوری اسلامی پیش‌تر درباره این حمله اطلاع‌رسانی نکرده بود.

این اولین بار نیست که نیروهای سپاه پاسداران و شبه‌نظامیان تحت حمایتشان در سوریه هدف حملات هوایی قرار می‌گیرند.

برخی از این حملات به اسرائیل نسبت داده می‌شود.

در روز ۲۱ مرداد، خودروی شبه‌نظامیان مورد حمایت جمهوری اسلامی در دیرالزور سوریه هدف حمله پهپادی قرار گرفت و به گزارش دیده‌بان حقوق بشر سوریه، دست‌کم پنج نفر کشته شدند.

هیچ فرد یا گروهی مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفت.

سه منبع امنیتی در تیرماه به رویترز گفتند برا کاترجی، تاجر برجسته سوری، از نزدیکان و حامیان شناخته‌شده بشار اسد، و یکی از کسانی که به تامین مالی نیروی قدس سپاه پاسداران و حزب‌الله کمک می‌کرد، در حمله منتسب به اسرائیل در نزدیکی مرز لبنان و سوریه کشته شد.

حمله به کنسولگری جمهوری اسلامی در دمشق در روز ۱۳ فروردین که منجر به کشته شدن دو فرمانده ارشد سپاه پاسداران و چندین مقام دیگر آن شد، از مهم‌ترین حملات علیه سپاه در سوریه به شمار می‌رود.

در پی این رویداد، جمهوری اسلامی شامگاه ۲۵ فروردین با بیش از ۳۰۰ موشک کروز، موشک بالستیک و پهپاد به اسرائیل حمله کرد. این اولین حمله مستقیم حکومت ایران به خاک اسرائیل بود.

به گفته ارتش اسرائیل، ۹۹ درصد از پرتابه‌های ایران از سوی سامانه‌های دفاعی اسرائیل و متحدان آن رهگیری و ساقط شدند.

اسرائیل به‌ندرت مسئولیت حملات به مواضع سپاه و متحدانش در سوریه را بر عهده می‌گیرد، اما مقام‌های اسرائیلی بارها تاکید کرده‌اند به جمهوری اسلامی اجازه نمی‌دهند حضور نظامی خود را در سوریه گسترش دهد.

یسرائیل کاتز، وزیر امور خارجه اسرائیل روز ۲۳ مرداد هشدار داد جمهوری اسلامی می‌کوشد جبهه شرقی جدیدی در جنگ نیابتی خود علیه اسرائیل ایجاد کند. این جبهه با حمایت سپاه پاسداران علیه اردن و کرانه باختری هدف‌گذاری شده است.

گزارش‌ها در روز پنج‌شنبه ۲۵ مرداد حاکی از آن است که اعتصاب پرستاران همچنان در برخی شهرهای ایران ادامه دارد.

پرسنل بیمارستان اقلید در استان فارس روز پنج‌شنبه بار دیگر در محل کار خود تحصن کردند و دست از کار کشیدند.

بنا بر اطلاعات رسیده به ایران‌اینترنشنال، حراست بیمارستان صدوقی یزد پرستاران اعتصاب‌کننده این بیمارستان را تهدید کرده است که در صورت ادامه اعتراضات، اخراج خواهند شد.

یک پرستار بیمارستان صدوقی یزد در پیامی به ایران‌اینترنشنال خبر داد حراست این بیمارستان ضمن توبیخ پرستاران معترض، آن‌ها را تهدید کرده که در صورت اعتراض مجدد، از کار اخراج خواهند شد.

حمایت دانشجویان از پرستاران معترض

تشکل دانشجویان پیشرو در بیانیه‌ای اعلام کرد اعتصاب سراسری پرستاران که با تجمعات اعتراضی همراه شده، فضای سیاسی ایران را تحت تاثیر قرار داده و نظام سلامت کشور را با بحرانی بی‌سابقه مواجه ساخته است.

این تشکل صنفی با بیان اینکه پرستاران به ستوه آمده از وضعیت شغلی خود با سلاح اعتصاب به جنگ حکومت آمده‌اند، تاکید کرد این اعتراضات با توجه به حساسیت مساله نظام درمانی، کیفیت تازه‌ای به مبارزات به‌حق پرستاران بخشیده است.

اعتصاب پرستاران از روز ۱۵ مرداد در اعتراض به وضعیت صنفی آنان آغاز شد.

اعتصاب‌کنندگان خواهان افزایش فوری دستمزدها، حذف اضافه‌کاری اجباری، اجرای صحیح و فوری تعرفه پرستاری، پرداخت معوقات، اصلاح شرایط شغلی مشقت‌بار و پایان یافتن برخوردهای امنیتی با پرستاران معترض شدند.

روز ۲۴ مرداد در پی وعده دانشگاه علوم پزشکی برای پرداخت مطالبات معوق پرستاران در سراسر کشور، پرستاران شیرازی با انتشار بیانیه‌ای به اعتصاب خود پایان دادند.

تشکل دانشجویان پیشرو با اشاره به اعتصاب پرستاران در استان‌های فارس، البرز، بوشهر، یزد، کهگیلویه و بویراحمد و کرمانشاه نوشت: «پای پرستاران برخی بیمارستان‌ها در حداقل ۱۵ شهر فسا، لامرد، جهرم، زنجان، تبریز، آباده، شیراز، یزد، کنگان، اراک، اهواز، اسلام‌آباد غرب، کرج، نی‌ریز و نورآباد ممسنی به اعتصاب باز شد.»

این تشکل صنفی افزود: «وسعت اعتصاب به قدری است که دستگاه‌های امنیتی حکومت از طریق تهدید، احضار، تشکیل پرونده و گسیل نیروهای جایگزین برای اعتصاب‌شکنی در تلاش هستند تا دومینوی سرکوب را کامل کنند.»

در این بیانیه تاکید شده همه مردم باید با احساس مسئولیت جمعی در برابر «تعرضات، تهدیدات و حملات حکومت به پرستاران»، از اعتصاب آنان حمایت کنند.

پروانه ماندنی، پرستار بیمارستان امام حسین سپیدان، روز ۱۲ مرداد بعد از همراهی سه بیمار برای اعزام از این بیمارستان به یکی از بیمارستان‌های شیراز، به دلیل فشار کار زیاد که در پزشکی به آن «سندروم کاروشی» می‌گویند، درگذشت.

پس از فوت این پرستار ۳۲ ساله، اعتصابات گسترده پرستاران در شهرهای مختلف آغاز شد.

محمدرضا شریفی‌مقدم، دبیرکل خانه پرستار در گفت‌وگو با شبکه شرق، فوت این پرستار جوان را مشکوک خواند و افزود: «یک پرستار طرحی در کرمانشاه نیز با قرص برنج جان خودش را گرفته بود.»

شریفی‌مقدم با اشاره به اینکه طبق آمار بیش از ۳۰ درصد پرستاران خشونت فیزیکی در محیط کار را تجربه کرده‌اند، گفت: «چشم پرستاری در یاسوج به علت حمله همراهان بیمار تخلیه شد. گزارش‌هایی از ضربه چاقو به گردن، قفسه سینه و شکستگی در اثر حمله همراهان بیمار به دست ما رسیده است.»

حمایت معلمان از پرستاران

انجمن صنفی معلمان فارس با صدور بیانیه‌ای در حمایت از دور تازه اعتصاب پرستاران، یادآور شد که این چندمین اعتصاب و اعتراض پرستاران در سال‌های اخیر است.

این تشکل صنفی از اجرا نشدن فوق‌العاده خاص، پرداخت نشدن به‌موقع مطالبات، و تداوم اضافه کاری با وجود شرایط سخت و حساس شغل پرستاری، به عنوان بخشی از دلایل اعتراض و اعتصاب پرستاران نام برد.

انجمن صنفی معلمان فارس با اشاره به نیاز پرستاران، معلمان و همه اقشار جامعه به فضای آرام و زندگی بی‌دغدغه، تاکید کرد این حق قانونی هر شهروندی است که از حداقل‌های زندگی یعنی حق معیشت برخوردار باشد.

این بیانیه روز ۲۵ مرداد از سوی شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان منتشر شد.

روزنامه هم‌میهن روز ۲۱ مرداد گزارش داد پرستاران ۹ بیمارستان شیراز و یک بیمارستان کرج‏، از هفته گذشته در اعتراض به رسیدگی نشدن به مطالبات خود دست از کار کشیدند.

در گزارش هم‌میهن به رفتار امنیتی با پرستاران معترض اشاره شده است.

این روزنامه به نقل از یک پرستار افزود نیروهای امنیتی با او تماس گرفته و گفته‌اند لیدر این اعتصابات است و در نتیجه تهدید به اخراج شده است.

پرستاران خانه‌نشینی را ترجیح می‌دهند

شریفی‌مقدم در مصاحبه با شبکه شرق گفت یک پرستار استخدام رسمی با ۱۵ سال سابقه کار ۱۴ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان حقوق می‌گیرد و ۱۰ درصد از این مبلغ، یعنی یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان هم بابت حق بیمه کم می‌شود.

دبیرکل خانه پرستار با بیان اینکه حقوق پرستاران در آمریکا چیزی بین چهار هزار تا شش هزار دلار و در اروپا بین سه تا چهار هزار یورو است، گفت: «پرستار ما ترجیح می‌دهد در خانه بنشیند تا چنین کار سختی را انجام دهد و ماهانه ۱۵ میلیون تومان بگیرد.»

مشکل نظام پرستاری و به طور کلی کادر درمان در جمهوری اسلامی محدود به اعتصابات اخیر نیست و تیرماه امسال نیز پرستاران دست به اعتراض زدند.

فریدون مرادی، عضو شورای عالی نظام پرستاری در تیرماه اعلام کرد ماهانه ۱۵۰ تا ۲۰۰ نفر از پرستاران مهاجرت می‌کنند.

فشار کار، دستمزد نامتناسب و حقوق معوق از یک سو و از سوی دیگر، حملات مکرر به پرستاران در بیمارستان‌های کشور، نارضایتی این گروه از کادر درمان را تشدید کرده است.

حملات مکرر به پرستاران باعث شده خانه پرستار به دنبال مجهز کردن این گروه صنفی به لوازم حمایتی باشد.

یاسر هاشمی این یادداشت را پس از کناره‌گیری محمدجواد ظریف از کابینه مسعود پزشکیان و خطاب به ظریف منتشر کرد.

ظریف شامگاه ۲۱ مرداد با انتشار پستی در اینستاگرام ضمن ابراز نارضایتی از به نتیجه نرسیدن کار کمیته‌های انتخاب وزرا و ناتوانی خود در این زمینه، نوشت: «شرمنده‌ام .... این کاستی‌ها برای بنده ادامه راه را در دانشگاه رقم زد.»

هاشمی با اشاره به حمایت هاشمی رفسنجانی از روحانی در جریان انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۹۲ نوشت که اطرافیان مسعود پزشکیان پس از پیروزی، همان شیوه‌ای را در پیش گرفته‌اند که حلقه اول اطرافیان روحانی با پدرش در پیش گرفته بودند.

یاسر هاشمی به آن چه «بی‌احترامی» کسانی چون حسین فریدون، برادر حسن روحانی، محمود واعظی و محمدباقر نوبخت به هاشمی رفسنجانی خواند، اشاره کرد و افزود که حتی خود روحانی با پدرش «نامهربانی» و «قدرناشناسی» کرد.

او نوشت: «البته رشد تدریجی غرور دکتر روحانی از توجه هفت درصدی جامعه تا رای ۲۴ میلیونی، خود ماجرایی دیگر است.»

یاسر هاشمی به عنوان نمونه به «بی‌توجهی روحانی به جلسات مجمع تشخیص مصلحت نظام» به ریاست هاشمی رفسنجانی اشاره کرد و نوشت که روحانی به «تلفن‌ها و توصیه‌های مشفقانه» پدرش پاسخ نمی‌داد.

او به نحوه مرگ پدرش اشاره کرد و نوشت: «وزارت اطلاعات دولت یازدهم به جای اقناع ایرانیان و جهانیان، پا به پای دیگر مراکز اطلاعاتی و امنیتی کشور، به تسریع در بستن آن پرونده همیشه باز می‌کوشید.»

۱۹ دی ۱۳۹۵ خبر مرگ هاشمی رفسنجانی پس از آن منتشر شد که او برای شنا به استخر کوشک متعلق به مجمع تشخیص مصلحت واقع در نزدیکی مجموعه سعدآباد رفته بود.

علت مرگ او «عارضه قلبی» اعلام شد.

به دنبال مرگ هاشمی رفسنجانی، فاطمه هاشمی،‌ دختر او به روزنامه اعتماد گفت که دو ماه قبل از فوت پدرش دو نفر در دانشگاه به او مراجعه کرده و گفته‌اند: «ما آمده‌ایم که بگوییم می‌خواهند پدر شما را بکشند و طوری او را می‌کشند که خودتان هم فکر می‌کنید به مرگ طبیعی فوت کرده است.»

در پی این سخنان فاطمه هاشمی، علی شمخانی، دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی به سایت نورنیوز گفت پس از مرگ هاشمی کمیته ویژه‌ای برای بررسی آن تشکیل شد.

شمخانی افزود پس از بررسی همه ابعاد، مرگ او «بدون هیچ‌گونه ابهامی، کاملا طبیعی اعلام شد».

شمخانی با حکم روحانی به دبیری شورای عالی امنیت ملی منصوب شده بود.

به جز هاشمی رفسنجانی، پرونده‌های مرگ مشکوکی درباره دیگر مقامات و چهره‌ها در جمهوری اسلامی وجود دارد. از جمله محمد روحانی، پسر حسن روحانی که در خانه‌‌اش واقع‌ در پایگاهی نظامی در جنوب تهران، به قتل رسید.

او در زمان قتل، دانشجوی خلبانی بود.

حسین موسویان، دیپلمات سابق جمهوری اسلامی که معاون روحانی در زمان تصدی ریاست شورای‌ عالی امنیت ملی بود، به مجله تایم گفت که پسر بزرگ روحانی با انگیزه سیاسی به‌ قتل رسیده است.

جزییات این قتل هرگز فاش نشد.

آن‌گونه که موسویان گفته است، روحانی پس از چند سال پی‌گیری ماجرا، «تصمیم گرفت تا سکوت کند و دنباله مساله را نگیرد».