تصمیم جوزپ بورل، دیپلمات ارشد اتحادیه اروپا، برای اعزام معاونش به ایران برای شرکت در مراسم تحلیف مسعود پزشکیان، رئیس دولت چهاردهم ایران، خشم قانونگذاران اروپایی را برانگیخته است.
جمعه، ۲۹ تیر، یک مقام ارشد اتحادیه اروپا به والاستریت ژورنال گفت با توجه به اینکه روابط جمهوری اسلامی و اتحادیه اروپا در پائینترین سطح خود رسیده است، جوزپ بورل در این مراسم حاضر نخواهد شد اما معاون خود انریکه مورا را به تهران خواهد فرستاد.
در چند سال گذشته، جمهوری اسلامی و اتحادیه اروپا بر سر مسائل مختلفی، بهویژه برنامه هستهای تهران و سابقه طولانی نقض فاحش حقوق بشر در این کشور دچار تنش شدهاند.
در ماههای اخیر، این رابطه به دلیل بحثهای مداوم در کشورهای اروپایی بر سر احتمال افزودن سپاه پاسداران به لیست تروریستی اتحادیه اروپا، وخیمتر هم شده است.
روزنامه سوددویچه سایتونگ خبر داد بخش حقوقی سرویس اقدام خارجی اتحادیه اروپا درخواست آلمان را برای تروریستی خواندن سپاه پاسداران پذیرفته و روند رسمی بررسی قرار دادن نام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست گروهها و سازمانهای تروریستی در این اتحادیه آغاز شده است.
بر اساس این گزارش، وزارت امور خارجه آلمان با حمایت سایر کشورهای عضو اتحادیه اروپا، در بروکسل درخواستی را برای قرار دادن نام سپاه پاسداران در فهرست گروههای تروریستی ارائه کرده است.
اوایل خرداد، رسانههای آلمانی گزارش داده بودند چندین کشور اتحادیه اروپا از جمله آلمان میخواهند سپاه پاسداران را بر اساس حکم دادگاه عالی منطقهای دوسلدورف به عنوان یک سازمان تروریستی طبقهبندی کنند.
بر خلاف قبل، وکلای اتحادیه اروپا در حال حاضر درخواست آلمان را مبنایی میدانند که الزامات قانونی را برای تروریستی اعلام شدن سپاه پاسداران برآورده میکند.
از آنجا که جوزپ بورل، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا اعلام کرده است برای تروریستی اعلام شدن سپاه پاسداران به رای دادگاه نیاز دارد، دولت آلمان این رویه را بر اساس رای دادگاه عالی دوسلدورف آغاز کرده است.
این نخستین بار نیست که بورل معاونش را به ایران میفرستد، اما بسیاری از منتقدان سیاست اتحادیه اروپا در قبال ایران، صرف نرفتن او و اعزام یک مقام پائینتر را ناکافی میدانند و خواستار ارسال پیامی قویتر از نارضایتی به ایران هستند.
هانا نویمان، عضو پارلمان اروپا از آلمان، در شبکه ایکس نوشت که «ما برای تغییر در بالاترین سطوح و برخی سطوح پایینتر کاملا آماده هستیم»، متنی که به وضوح به نزدیک شدن به پایان دوره بورل به عنوان ، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا اشاره دارد.
کایا کالاس نخستین زن نخستوزیر در استونی، در پائیز سال جاری به عنوان مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا جایگزین جوزپ بورل میشود. او که در دوران نخستوزیری به نقض حقوق بشر در ایران و سرکوب معترضان در پاییز ۱۴۰۱ اعتراض کرد، از حامیان جدی اوکراین به شمار میرود. او قرار است اواخر سال جاری میلادی به عنوان رییس سیاست خارجی اتحادیه اروپا منصوب شود.
بارت گروتهویس، عضو دیگر پارلمان اروپا، با بازنشر گزارش والاستریت ژورنال درباره سفر مورا به ایران در حساب کاربری خود رد شبکه ایکس، این تصمیم را «غیرقابل قبول» خوانده است.
مراسم تحلیف در دو بخش برگزار میشود. حکم ریاست جمهوری مسعود پزشکیان ابتدا از سوی علی خامنهای تنفیذ میشود و سپس او در پارلمان در یک مراسم عمومی سوگند یاد خواهد کرد.
رسانههای حکومتی جمهوری اسلامی و مقامات تمایل دارند حضور هیاتهای خارجی را در چنین مراسمهایی برجسته کنند تا نشان دهند جمهوری اسلامی منزوی نشده است.
پزشکیان در کارزار انتخاباتی خود در ماه گذشته وعده داد روابط دیپلماتیک جمهوری اسلامی را بهبود بخشد و حتی تلاش کند توافق هستهای برجام ۲۰۱۵را که با خروج یکجانبه آمریکا از آن، از هم پاشید، دوباره احیا کند.
ناظران میگویند برای سیاست خارجی، دفاعی و امنیتی جمهوری اسلامی خارج از دفتر رییسجمهور و در بیت رهبر جمهوری اسلامی تصمیمگیری میشود.
با این حال، به نظر میرسد برخی از مقامات اتحادیه اروپا امیدوارند پزشکیان بتواند بر این سیاستها تاثیر بگذارد و موضع تهاجمی حکومت ایران را به ویژه در مورد فعالیتهای هستهای و اقدامات نیروهای نیابتی منطقهای آن، نرمتر کند.
بر اساس گزارش وال استریت ژورنال، یک مقام ارشد اتحادیه اروپا به این روزنامه گفته است رییسجمهور آینده ایران «نسبتا معقول» به نظر میرسد و تحلیف یک رییسجمهور «اصلاحطلب»، رویداد مهمی است.
موضعی که به باور تحلیلگران آگاه به مسائل سیاسی ایران و ساختار قدرت در این کشور، خبر از ناآگاهی عمیق مقامات اروپایی درباره جمهوری اسلامی میدهد، ناآگاهی که ریشه در عدم شناخت آنان از بازیگران سیاسی در ایران و برداشت نادرست از معنای خاص مفاهیم و اصطلاحات در جمهوری اسلامی دارد.
مسعود پزشکیان بارها تاکید کرده و تعهد داده مهمترین برنامه کار دولت او اجرای «سیاستهای کلی نظام ابلاغی از سوی علی خامنهای» است که سالهاست با بدبینی عمیق به غرب و دشمنی دائمی با آمریکا گره خورده و در سال اخیر هم با وابستگی پیچیده و یک سویه به روسیه و چین توام شده است.
پزشکیان هفته گذشته در یادداشتی به زبان انگلیسی که با عنوان «پیامی به دنیای جدید» در تهران تایمز منتشر شد، نوشت پکن و مسکو «در دورانهای چالشبرانگیز همواره در کنار ما بودهاند.»
او در همین یادداشت، ایالات متحده و اتحادیه اروپا را عمدتا از رهگذر تحریمها، مسئول «وارد کردن صدها میلیارد دلار خسارت» به اقتصاد ایران و تحمیل «رنج، مرگ و ویرانی بیشمار بر مردم ایران» معرفی کرد.
پزشکیان در همین یادداشت با اشاره به اینکه منتظر «گفتگوی سازنده با کشورهای اروپایی» است، هشدار داده بود که آنها «باید بدانند» حقوق و کرامت ایرانیان «دیگر نمیتواند نادیده گرفته شود.»
اصلاح طلبان حکومتی از کارزاری حمایت میکنند که در فضای مجازی ایجاد شد و با درخواست برکناری شهردار تهران، حدود ۲۰۰ هزار امضا دارد.
کارزار طبق قانون نمیتواند شهردار تهران را برکنار کند اما موضوعی که احتمالا میتواند برای نامزد پوششی اصولگرایان در انتخابات ۱۴۰۳ دردسر ساز شود مخالفت گروهی از اعضای شورای شهر تهران است؛ گروهی از اصولگرایان که تقریبا همه آنها از یاران محمدباقر قالیباف در سپاه، نیروی انتظامی و دوران شهرداری هستند.
نرجس سلیمانی، دختر قاسم سلیمانی هم به این گروه اضافه شده و حالا ۱۰ نفر از ۲۱ نفر عضو شورا مخالف حضور زاکانی در شهرداری هستند؛ اگر چهار نفر هم به این گروه اضافه شود، دو-سوم اعضای شورا مخالف زاکانی هستند و در این صورت کار او در ساختمان خیابان بهشت تمام خواهد شد.
دعوا بر سر چیست؟
اخیرا ویدیویی منتشر شده که در آن، شخصی روند دریافت پست معاونت شهرسازی منطقه یک تهران را شرح میدهد. شخص حاضر در این ویدیو توضیح میدهد که مشاور زاکانی، شهردار تهران از او ۴۰۰ سکه طلا و ۴۵۰ هزار دلار برای انتصاب در این پست تقاضا کرده است.
این عدد به قیمتهای امروز یعنی چیزی حدود ۴۰ میلیارد تومان. این تنها قیمت یک پست از دهها پست در یک منطقه از ۲۲ منطقه تهران، پایتخت کشور است که بودجه شهرداری آن ۱۵۰ هزار میلیارد تومان است و حدود ۷۰ هزار کارمند دارد.
در جریان دعوای خودیها، هواداران قالیباف که در انتخابات ۱۴۰۳ بدترین شکست عمر سیاسی خود را متحمل شد، سعید جلیلی و حامیان مستقیم و غیر مستقیم او را ملامت میکنند. همین حالا هم شورشیان علیه زاکانی در شورای شهر، عموما از راههای مختلف به قالیباف میرسند.
۹ به علاوه ۱ و صف آرایی شورای شهر
شورای شهر تهران ۲۱ عضو دارد. تمامی آنها از جناح اصولگرای جمهوری اسلامی هستند. در سال ۱۴۰۰، زاکانی با ۱۸ رای به عنوان شهردار تهران انتخاب شد. برای برکنار شهردار تهران باید دو سوم از ۲۱ عضو شورای شهر رای عدم اعتماد بدهند، این یعنی ۱۴ رای. در حال حاضر ۱۰ نفر از اعضای شورای شهر تهران مخالف زاکانی و عمدتا از هواداران محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس فعلی، شهردار سابق تهران و یکی از دو نامزد اصلی جریان اصولگرا در انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳، هستند.
یک- ناصر امانی، از نزدیکان قدیمی قالیباف است. او پیشتر رییس گزینش کل سپاه پاسداران و معاون نیروی انسانی نیروی زمینی سپاه بوده است. سال ۱۳۸۰، قالیباف که در آن زمان فرمانده نیروی انتظامی بود، امانی را به سمت معاون نیروی انسانی نیروی انتظامی منصوب کرد. امانی در دوران شهرداری قالیباف، قائم مقام، معاون اداری مالی و برنامهریزی و امور شورای شهر او بود. حالا امانی در صندلی شورای شهر، یکی از مخالفان جدی زاکانی است.
دو- جعفر تشکری هاشمی همشهری قالیباف است. او هم مثل امانی سابقه دیرینه آشنایی با قالیباف را در کارنامه دارد. تشکری هاشمی در سپاه پاسداران و نیروی انتظامی خدمت کرده است. در دوران شهرداری قالیباف، او معاون حمل و نقل و ترافیک قالیباف بود.
سه- دیگر مخالف زاکانی اصغر قائمی است. قائمی هم اصالتا مشهدی است، او رییس مرکز کامپیوتر سپاه پاسداران استان خراسان بود و در نیروی انتظامی، رییس مرکز اطلاعات و ارتباطات ناجا شد و سیستم ۱۱۰ را برای قالیباف راه اندازی کرد. در دوره شهرداری قالیباف هم رییس هیات مدیره شرکت رایانه شهر و موسسه فناوران شهر و مدیرعامل سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری تهران بود.
چهار- مهدی عباسی از جمله شهرداران جوانی بود که قالیباف منصوب کرد. او تا پایان دوران شهرداری قالیباف شهردار منطقه ۱۷ تهران بود. او مسئول جذب ۲۲ نفر در شهرداری منطقه ۱۷ در دوره انتقال شهرداری از قالیباف به محمدعلی نجفی در سال ۱۳۹۶ بود. موضوعی که به استخدام دقیقه نودی مشهور شد و دستور آن را تشکری هاشمی- معاون وقت منابع انسانی شهرداری، صادر کرده بود.
پنج- دیگر مخالف زاکانی در شورای شهر، حبیب کاشانی است. کاشانی در سال ۱۳۸۴، رییس ستاد انتخاباتی محمود احمدینژاد در تهران بود، در انتخابات اخیر او به عنوان رییس ستاد انتخابات قالیباف منصوب شد. علاوه بر اینها کاشانی سابقه مدیرعاملی تیم فوتبال پرسپولیس را هم در کارنامه دارد.
شش- جعفر بندی شربیانی، در انتخابات ریاست جمهوری، رییس شورای هماهنگی ستادهای مردمی قالیباف بود، او از جمله مخالفان زاکانی است.
هفت- مهدی اقراریان که سخنرانیهای پرشوری در حمایت از قاسم سلیمانی و دخترش، همچنین در مخالفت با زاکانی انجام میدهد، سابقه مدیریتی چندانی ندارد. با این حال او عضو هیات مدیره موسسهای به نام «مرکز مطالعات فرهنگی و ارتباطات راهبردی آفاق جهان» بوده است. عضو دیگر این موسسه محمدحسن شیخ الاسلامی، از مدیران وزارت امور خارجه و عضو هیات ممیز و مدرس «دانشگاه امام باقر» وابسته به وزارت اطلاعات است. او در هیات امناء دانشگاه دفاع ملی هم به نمایندگی از وزارت امورخارجه حضور داشته است.
هشت و نه- سوده نجفی و زهرا شمس احسان، دو عضوی هستند که سابقه مدیریت یا ارتباط خاصی تا پیش از عضویت در شورای شهر تهران نداشتند. نجفی خودش را عضو اندیشکده حکمرانی تهران معرفی میکند، اما چنین موسسهای ثبت نشده است. شمس احسان هم سابقه مشاورت رییس فراکسیون مجلس را در کارنامه دارد.
به علاوه نرجس سلیمانی- تمام مخالفان زاکانی اقداماتی داشتند، اما مخالفت نرجس، دختر قاسم سلیمانی بیشتر مورد توجه رسانهها قرار گرفته است. حامیان زاکانی در جریان اصولگرا نمیتوانند پاسخ او را مثل سایر اعضای شورای شهر بدهند. روز ۲۴ تیر ۱۴۰۳، وقتی سلیمانی از شهردار تهران انتقاد کرد، محمد آقامیری، عضو حامی زاکانی در پاسخ به او گفت: «اینکه چشمان خود را ببندیم و دهان خود را باز کنیم در شأن فرزند شهید سلیمانی نیست.» همین یک جمله کافی بود تا امانی و اقراریان، به آقامیری به خاطر توهین به «حاج قاسم» حمله کنند و جلسه شورا به تنش کشیده شود.
پدر نرجس سلیمانی، دوست قدیمی قالیباف بود و سپاه هم در انتخابات از قالیباف حمایت کرد. بنابراین درگیریهای اخیر شورای شهر معنای دیگری هم میتواند داشته باشد؛ انتخابات ریاست جمهوری تمام شده، اما حساب اصولگرایان هنوز با هم تسویه نشده است.