جو بایدن، رییسجمهوری آمریکا، روز دوشنبه اردیبهشت، در تماسهای تلفنی جداگانهای با عبدالفتاح السیسی، رییسجمهوری مصر، و شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر آخرین تحولات در جنگ اسرائیل و حماس و تلاشها برای دستیابی به توافق آتشبس فوری و دائمی در غزه را مورد بررسی قرار داد.
مصر و قطر هر دو در ماههای اخیر در مذاکرات برای آتشبس و مبادله گروگانهای اسرائیلی اسیر در دست حماس و فلسطینیهای زندانی در زندانهای اسرائیل میانجیگری کردهاند.
در حال حاضر نیز هیاتی از حماس در قاهره به سر میبرد تا درباره واکنش اسرائیل به توافق آتشبس مذاکره کند.
به گفته سخنگوی ریاست جمهوری مصر، عبدالفتاح السیسی، در تماس تلفنی خود با جو بایدن درباره آخرین تحولات در مذاکرات بر سر آتش بس در غزه و خطرات تشدید تنش نظامی در رفح گفتگو کرد.
سخنگوی ریاست جمهوری مصر گفت که در این تماس همچنین به مساله تبادل گروگانهای اسرائیلی با زندانیان فلسطینی که مشکل اصلی بر سر هر گونه توافق آتشبس جامع بین حماس و اسرائیل است، پرداخته شد.
در این گفتگو خطر تشدید تنش نظامی در رفح و پیامدهای فاجعهبار آن در گسترش بحران انسانی و به خطر انداختن ثبات و امنیت در منطقه نیز مورد تاکید قرار گرفت.
السیسی با بررسی تلاشهای فشرده مصر در این زمینه، بر ضرورت دسترسی کامل و کافی به کمکهای بشردوستانه تاکید کرد.
در بیانیه ریاست جمهوری مصر آمده است: روسای جمهوری دو کشور همچنین خواستار ادامه تلاشها برای جلوگیری از گسترش درگیریها شدند و بر اهمیت راه حل دو دولتی به عنوان ابزاری برای دستیابی به امنیت، صلح و ثبات در منطقه تاکید کردند.
بایدن همچنین اواخر روز دوشنبه با شیخ تمیم بن حمد آل ثانی امیر قطر تلفنی گفتگو کرد.
قطر با انتشار بیانیهای اعلام کرد که در این تماس، تحولات در نوار غزه و سرزمینهای فلسطینی و تلاشهای دو کشور برای دستیابی به توافق آتشبس فوری و دائمی در غزه مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
در همین حال، وزارت امور خارجه آمریکا نیز با انتشار بیانیهای خبر داد که آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا روز دوشنبه در ریاض با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی دیدار و درباره نیاز فوری به کاهش تنشها در منطقه گفتگو کرد.
وزارت امور خارجه آمریکا اعلام کرد که بلینکن همچنین بر نیاز به افزایش کمکهای بشردوستانه به غزه، و نیز دستیابی به آتشبس فوری که آزادی گروگانها را تضمین و از گسترش احتمالی بیشتر درگیری جلوگیری میکند، تاکید کرد.
بلینکن بهعنوان بخشی از سفری گستردهتر به خاورمیانه با هدف گفتگو با شرکای عرب پس از جنگ غزه و فشار بر بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، برای انجام دادن اقداماتی که جو بایدن، رییسجمهوری ایالات متحده در این ماه برای بهبود وضعیت انسانی در غزه خواستار آن شده بود، به عربستان سعودی سفر کرده است.
بلینکن روز دوشنبه ۱۰ اردیبهشت در دیدار با وزیران امور خارجه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس در ریاض، پایتخت عربستان سعودی اعلام کرد: «این حمله، تهدید حاد و فزاینده ایران و همچنین ضرورت همکاری ما در زمینه دفاع یکپارچه را برجسته میکند.»
او افزود: «این موضوعات، محور دیدار چند هفته آینده میان کارگروه آمریکا و شورای همکاری خلیج فارس برای دفاع هوایی و موشکی یکپارچه خواهد بود.»
جمهوری اسلامی شامگاه ۲۵ فروردین با بیش از ۳۰۰ موشک کروز، موشک بالستیک و پهپاد به اسرائیل حمله کرد. این اولین حمله مستقیم حکومت ایران به خاک اسرائیل بود.
بنا بر اعلام ارتش اسرائیل، ۹۹ درصد از پرتابههای ایران از سوی سامانههای دفاعی اسرائیل و متحدان آنرهگیری و ساقط شدند.
بلینکن همچنین نسبت به خطر دستیابی ایران به سلاح هستهای هشدار داد و تاکید کرد باید اطمینان حاصل کنیم که این موضوع هیچگاه محقق نخواهد شد.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی روز چهارم اردیبهشت اعلام کرد جمهوری اسلامی میتواند ظرف چند هفته به اورانیوم غنیشده کافی برای ساخت بمب اتمی دست یابد.
بلینکن: موثرترین راه برای حل بحران انسانی غزه، برقراری آتشبس است
وزیر امور خارجه ایالات متحده گفت موثرترین راه برای حل بحران انسانی در غزه، دستیابی به توافق آتشبس و پایان دادن به درگیریها در منطقه است.
بلینکن افزود وضعیت انسانی در غزه در هفتههای اخیر پیشرفت قابل مشاهدهای داشته است، با این حال هنوز باید اقدامات بیشتری در این خصوص صورت گیرد.
این اظهارات دو روز پس از آن مطرح میشوند که خلیل الحیه، از اعضای ارشد حماس، خبر داد این گروه در حال بررسی آخرین پیشنهاد اسرائیل درباره آزادی گروگانهای اسیر در غزه و برقراری آتشبس است.
او از ذکر جزییات این پیشنهاد خودداری کرد و تنها گفت پیشنهاد اسرائیل پاسخی به طرح حماس است که دو هفته پیش ارائه شده بود.
بلینکن در ادامه سخنان خود در ریاض ابراز امیدواری کرد که حماس پیشنهاد «فوقالعاده فوقالعاده سخاوتمندانه» اسرائیل را بپذیرد.
او افزود حماس باید درباره قبول یا رد این پیشنهاد به سرعت تصمیمگیری کند.
به گفته بلینکن، واشینگتن همچنین موضوع آزادی دریانوردی در دریای سرخ را با شورای همکاری خلیج فارس در میان خواهد گذاشت.
از زمان آغاز مناقشه کنونی حماس و اسرائیل، حوثیهای یمن، از گروههای مورد حمایت حکومت ایران، با حمله به کشتیهای بینالمللی در دریای سرخ، تنگه بابالمندب و خلیج عدن، امنیت دریانوردی را در منطقه به خطر انداختهاند.
مذاکرات بر سر برقراری روابط میان عربستان سعودی و اسرائیل
بلینکن اعلام کرد ریاض و واشینگتن در یک ماه گذشته به صورت فشرده درباره عادیسازی روابط میان عربستان سعودی و اسرائیل با یکدیگر همکاری کردهاند.
به گفته بلینکن، اقدامات دوجانبه آمریکا و عربستان سعودی در خصوص عادیسازی «به صورت بالقوه در آستانه کامل شدن قرار دارد».
اسرائیل در طول سالهای اخیر توانسته است با استفاده از نگرانیهای کشورهای عربی منطقه در مورد سیاستهای خصمانه حکومت ایران، روابط خود را با تعدادی از این کشورها عادیسازی کند.
اسرائیل ابتدا در سپتامبر ۲۰۲۰ در چارچوب «پیمان ابراهیم» با دو کشور امارات و بحرین روابط سیاسی و دیپلماتیک برقرار کرد و سپس در اکتبر همان سال با مراکش و در دسامبر ۲۰۲۲ با سودان پیمان عادیسازی روابط امضا کرد.
در ماههای اخیر گمانهزنیها درباره احتمال عادیسازی روابط میان عربستان سعودی و اسرائیل واکنشهای منفی مقامهای جمهوری اسلامی را در پی داشته است.
در یکی از آخرین واکنشها، ابراهیم رئیسی، رییس دولت جمهوری اسلامی روز هشتم فروردین در دیدار با اسماعیل هنیه، رییس دفتر سیاسی حماس، به موضوع برقراری روابط میان برخی کشورهای منطقه و اسرائیل پرداخت و گفت عادیسازی روابط با کشورهای اسلامی نمیتواند برای اسرائیل «امنیتآفرین» باشد.
خامنهای هم روز ۱۱مهر عادیسازی روابط اسرائیل و کشورهای منطقه را به «شرطبندی روی اسب بازنده» تشبیه کرد و آن را قماری «محکوم به باخت» خواند.
ادامه رایزنیها در ریاض برای برقراری آتشبس در نوار غزه
استفان سژورنه، وزیر خارجه فرانسه، روز ۱۰ اردیبهشت در ادامه تلاشهای پاریس برای کاهش تنشها در منطقه، به ریاض سفر کرد.
او روز ۹ اردیبهشت هم به لبنان رفته بود تا از شعلهورتر شدن آتش درگیریها و وقوع جنگ احتمالی میان حزبالله و اسرائیل جلوگیری کند.
سژورنه در ریاض از پیشرفت در مذاکرات آتشبس خبر داد و در عین حال تاکید کرد باید در خصوص پیشبینی نتیجه نهایی گفتوگوها محتاط بود.
او شرایط غزه را فاجعهآمیز خواند و برقراری آتشبس را امری ضروری توصیف کرد.
آنتونیو تاجانی، وزیر خارجه ایتالیا، هم عصر دوشنبه وارد ریاض خواهد شد. هدف از این سفر گفتوگو بر سر تنشزدایی در منطقه و آینده نوار غزه عنوان شده است.
در روزهای اخیر رایزنیهای جامعه بینالمللی، بهویژه مصر و ایالات متحده، برای میانجیگری میان حماس و اسرائیل و توقف خشونتها در غزه با شدت بیشتری در جریان بوده است.
جامعه جهانی نگران است که حمله احتمالی اسرائیل به رفح در جنوب غزه به یک فاجعه انسانی در این منطقه منجر شود و به همین دلیل میکوشد از وقوع چنین رخدادی جلوگیری کند.
محمود عباس، رییس تشکیلات خودگردان فلسطین، روز ۹ اردیبهشت در سخنرانی خود در جلسه ویژه مجمع جهانی اقتصاد در ریاض اعلام کرد تنها آمریکا میتواند مانع از حمله قریبالوقوع اسرائیل به رفح شود.
یسرائیل کاتز، وزیر خارجه اسرائیل، روز هشتم اردیبهشت گفته بود در صورت نهایی شدن توافق آتشبس و آزادی گروگانهای اسرائیلی، این کشور طرح خود را برای عملیات نظامی در رفح به حالت تعلیق در خواهد آورد.
بیش از یک میلیون آواره فلسطینی برای در امان ماندن از خشونتها در نقاط مختلف غزه، در رفح پناه گرفتهاند.
این افراد در دانشگاه واشینگتن در سنت لوییس، دانشگاه ایالتی آریزونا، دانشگاه ایندیانا بلومینگتون و دانشگاه نورثایستِرن بازداشت شدند.
روزنامه نیویورک تایمز نوشت مسئولان دانشگاهها در بسیاری از نقاط آمریکا میکوشند تا از تحصنها و تجمعهای فزاینده مخالفان جنگ غزه در این مکانها جلوگیری کنند.
روز ۲۹ فروردین، دانشگاه کلمبیا از اداره پلیس نیویورک خواست برای تخلیه دانشجویان حامی فلسطین که در محوطه این دانشگاه چادر زده بودند، وارد عمل شود.
از آن زمان تا کنون، نیروهای پلیس بیش از ۷۰۰ معترض را دانشگاههای این کشور دستگیر کردهاند که در تعدادی از موارد، اکثریت آنها آزاد شدهاند.
دانشگاه واشینگتن در سنت لوییس در بیانیهای از تعطیلی این دانشگاه در عصر شنبه هشتم اردیبهشت خبر داد و اعلام کرد بیش از ۸۰ نفر در محوطه این دانشگاه بازداشت شدهاند.
در میان بازداشت شدگان نام جیل استاین، نامزد حزب سبز در انتخابات ریاستجمهوری سال ۲۰۲۴ ایالات متحده و دو تن از اعضای کارزار انتخاباتی او به چشمی میخورد.
این انتخابات قرار است روز ۱۵ آبان سال جاری برگزار شود.
نیروهای پلیس ایالات ماساچوست با یورش به تجمع حامیان فلسطین در دانشگاه نورثایستِرن در بوستون، ۱۰۲ تن را دستگیر کردند.
هنوز مشخص نیست چه تعداد از بازداشت شدگان دانشجو بودند اما مقامهای دانشگاه نورثایستِرن گفتند افرادی که کارت دانشجویی خود را ارائه دادند، آزاد شدهاند.
به گزارش نیویورک تایمز، نیروهای پلیس برای بازداشت معترضان از دستبندهای زیپی استفاده کردند و تعدادی از چادرهایی را که به دست حامیان فلسطین در محوطه دانشگاه برپا شده بود، بر هم زدند.
رناتا نیول، یکی از سخنگویان دانشگاه نورثایستِرن اعلام کرد «سازماندهندگان حرفهای» به این تجمع «نفوذ» کرده بودند.
او افزود معترضان با دادن شعارهای یهودستیزانه مانند «یهودیان را بکشید» از خطر قرمز عبور کردند.
معترضان هر دو ادعای نیول را رد کردند.
یکی از دانشجویان مسئولان دانشگاه نورثایستِرن را به بیتوجهی به خواستههای معترضان متهم کرد.
او گفت معترضان بر شفافسازی در خصوص نحوه هزینهکرد شهریههای دانشجویان تاکید دارند و از مسئولان دانشگاه میخواهند ارتباطات خود را با شرکتهایی که به زعم آنها از جنگ اسرائیل در غزه حمایت میکنند، ادامه ندهند.
نیروهای پلیس همچنین ۶۹ نفر از حامیان فلسطین را در دانشگاه ایالتی آریزونا و ۲۳ تن دیگر را در دانشگاه ایندیانا بلومینگتون دستگیر کردند.
نیویورک تایمز از افزایش حضور پلیس در برخی دیگر از دانشگاههای آمریکا در روز هشتم اردیبهشت خبر داد.
به گزارش این روزنامه، همه دانشگاهها سیاست برخورد با مخالفان جنگ غزه را در پیش نگرفتهاند و مسئولان برخی دانشگاهها کوشیدهاند از راههای مختلف به دنبال تنشزدایی و آرام کردن فضا باشند.
مناقشه کنونی خاورمیانه روز ۱۵ مهر سال گذشته (هفتم اکتبر) با حمله شبهنظامیان حماس به جنوب اسرائیل آغاز شد. حدود هزار و ۲۰۰ نفر در جریان این تهاجم کشته شدند.
به گفته وزارت بهداشت حماس، از زمان آغاز جنگ غزه، بیش از ۳۴ هزار و ۳۰۰ فلسطینی در این منطقه جان خود را از دست دادهاند و بیش از ۷۷ هزار تن دیگر مجروح شدهاند.