شکست پیش‌بینی‌های تجاری؛ استارلینک توانست تنها یک‌بیستم مشترکان تخمین‌زده شده را جذب کند

منابع آگاهی که نخواستند نامشان فاش شود به بلومبرگ گفتند تاریخ دقیق مبادله هنوز تعیین نشده است اما احتمالا ۱۸ سپتامبر برابر با ۲۷ شهریور و یک روز قبل از برگزاری نشست سالانه رهبران جهان در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک، این تبادل انجام خواهد شد.

حدود یک ماه پیش، رسانه‌ها از دست‌یابی تهران و واشینگتن به توافق در زمینه تبادل زندانیان و دسترسی ایران به شش میلیارد دلار از ارزهای بلوکه‌شده‌اش در کره جنوبی خبر دادند.

به گفته بلومبرگ این مبادله در روز دوشنبه، قرار است «اولین گام به سوی مذاکرات تازه برای اعمال مجدد محدودیت‌ها بر برنامه هسته‌ای ایران» باشد.

این توافق در روزهای گذشته موجب شکل‌گیری موجی از انتقادها به جو بایدن، ‌رییس‌جمهوری آمریکا شده است.

منتقدان می‌گویند آزادسازی دلارهای بلوکه‌ شده، جمهوری اسلامی را به گروگان‌گیری بیشتر تشویق می‌کند و هیچ معامله‌ای نباید با حکومت ایران انجام شود.

با این‌ حال، آدرین واتسون، سخنگوی شورای امنیت ملی در بیانیه‌ای گفت کهبه موجب این تبادل، دولت می‌تواند «آزادی پنج آمریکایی را که به ناحق بازداشت شده‌اند، تضمین کند».

به گفته او، این اتفاق یک فرآیند «حساس و در حال انجام» است.

طی این توافق قرار است سیامک نمازی، مراد طاهباز و عماد شرقی و دو زندانی دیگر ایرانی-آمریکایی که خواسته‌اند ناشناس بمانند از زندان‌های جمهوری اسلامی آزاد و به آمریکا بازگردانده می‌شوند.

بر اساس گزارش‌ها، جمهوری اسلامی در مقابل خواستار آزادی مهرداد انصاری، امین حسن‌زاده، رضا سرهنگ‌پور، کامبیز عطار کاشانی و کاوه افراسیابی از زندان‌های آمریکا شده است.

گفته می‌شود چهار نفر از این زندانی‌ها در پرونده‌های نقض تحریم‌های آمریکا در ارتباط با جمهوری اسلامی متهم هستند و کاوه افراسیابی هم به لابی‌گری برای حکومت ایران متهم شده است.

یکی دیگر از انتقادها به دولت بایدن، اختیارات جمهوری اسلامی در مصرف شش میلیارد دلار از درآمد ارزی‌اش از فروش نفت است که طی این تبادل آزاد می‌شود.

مقام‌های ایران از جمله ابراهیم رئیسی، رییس‌جمهوری، بارها تاکید کرده‌اند که جمهوری اسلامی خودش در خصوص نحوه هزینه‌کرد پول‌ها تصمیم می‌گیرد و بنا به صلاحدید، در این باره اقدام خواهد کرد.

با این‌ حال دولت بایدن مدعی است که ایران مجاز خواهد بود با نظارت وزارت خزانه‌داری آمریکا بر حسابی که در قطر باز شده، از این پول صرفا برای خرید کالاهای بشردوستانه استفاده کند.

آنتونی بلینکن،‌ وزیر امور خارجه آمریکا روز دوشنبه به کنگره این کشور از معافیتی به عنوان بخشی از توافق خبر داد که به بانک‌های آلمان، ایرلند، قطر، کره جنوبی و سوئیس اطمینان می‌دهد می‌توانند دلارهای آزاد‌شده را بدون هراس از نقض تحریم‌های آمریکا به قطر منتقل کنند.

مقام‌های دولت آمریکا انتقادهای وارد شده به توافق تهران-واشینگتن را نادرست می‌دانند.

جان کربی، سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید به تازگی درباره پرداخت پول به جمهوری اسلامی در قبال تبادل زندانیان بین تهران و واشینگتن گفت: «این هیچ نوع پرداختی نیست. این یک باج نیست. این‌ها دلارهای مالیات‌دهندگان آمریکا نیستند. ما حتی یک مورد از تحریم‌های خود علیه ایران را لغو نکرده‌ایم.»

بلومبرگ به نقل از یک فرد مطلع نوشت که این شش میلیارد دلار، درآمدی بود که ایران در دولت دونالد ترامپ به دست آورد؛ زمانی که آمریکا معافیت‌هایی را به کشورهایی چون چین، هند، ژاپن و ترکیه و سایر کشورها اعطا کرد تا به خرید نفت ایران بدون جریمه ادامه دهند.

بر اساس گزارش بلومبرگ، آمریکا امیدوار است مبادله زندانیان راه را برای دیپلماسی گسترده‌تر با هدف اعمال محدودیت بر برنامه‌های هسته‌ای ایران باز کند.

مقام‌های آمریکایی می‌گویند احیای برجام که محدودیت‌هایی را برای ایران در زمینه غنی‌سازی اورانیوم تعیین می‌کرد و ترامپ آن را در سال ۲۰۱۸ رها کرد، از نظر سیاسی «دیگر امکان‌پذیر نخواهد بود».

رویترز در گزارشی خبر داد که آمریکا و سه عضو اروپایی برجام، جمهوری اسلامی را تهدید کردند که در صورت عدم همکاری فوری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، اقدام به تصویب قطعنامه شورای حکام این نهاد بین‌المللی علیه ایران خواهند کرد.

این کشورها اما اعلام نکردند که تهران برای مواجه نشدن با قطعنامه شورای حکام تا چه زمانی فرصت دارد.

بر اساس گزارش رویترز، بیانیه هشدار بریتانیا، فرانسه، آلمان و آمریکا در حالی روز پنج‌شنبه ۲۳ شهریور منتشر شد که شرایط بن‌بست روابط غرب با ایران، به دلیل مذاکرات محرمانه تهران و واشینگتن پیچیده شده است.

کشورهای غربی اخیرا ایران را به دلیل سنگ‌اندازی در مسیر فعالیت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و مسایل دیگر مانند برداشته شدن دوربین‌های نظارتی که در سال گذشته برداشته شدند و غنی‌سازی اورانیوم تا خلوص ۶۰ درصد (نزدیک به درجه تسلیحاتی) محکوم کرده‌اند.

در این بیانیه مشترک اما اشاره شده که ایران در سه سطح پنج، ۲۰ و ۶۰ درصدی غنی‌سازی اورانیوم انجام می‌دهد و آژانس قادر نیست عدم تمایل ایران به ساخت بمب هسته‌ای را تایید کند.

به موازات این بیانیه، گزارش شده است که آمریکا مذاکرات محرمانه‌ای با ایران در راستای «کاهش تنش» داشته است که ممکن است روابط غرب با جمهوری اسلامی را پیچیده‌تر کند.

به گفته رویترز و به نقل از دیپلمات‌ها، مذاکرات محرمانه تهران و واشینگتن، علاوه بر مبادله زندانیان و رهاسازی دلارهای بلوکه‌شده جمهوری اسلامی در خارج از این کشور، موضوعاتی مانند کاهش سرعت غنی‌سازی ایران با خلوص ۶۰ درصد را هم پوشش می‌دهد.

در نوامبر سال ۲۰۲۲ قطعنامه‌ای در زمینه فعالیت هسته‌ای ایران صادر شد که تهران را ملزم می‌کرد فورا با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای تحقیق در زمینه کشف ذرات اورانیوم در سایت‌های اعلام نشده‌اش همکاری کند.

چهار قدرت غربی اما در بیانیه خود به ۳۵ کشور عضو شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی گفتند که در صورت عدم همکاری ایران، این شورا باید آماده اقدامات بیشتری در حمایت از آژانس از جمله با صدور یک قطعنامه باشد تا بتوانند جمهوری اسلامی را در آینده پاسخگو کنند.

روز چهارشنبه نیز ۶۳ کشور عضو سازمان بین‌المللی انرژی اتمی در بیانیه‌ای مشترک اما غیر‌ الزام‌آور، ضمن انتقاد از همکاری نکردن جمهوری اسلامی با آژانس، از مقام‌های دولت ایران خواستند بدون تاخیر درباره کشف ذرات اورانیوم با منشاء انسانی در سه سایت اعلام نشده توضیحات فنی ارائه دهند.

این بیانیه که به امضای ۲۲ کشور از ۳۵ عضو شورای حکام و نیز کشورهای منطقه‌ای مانند عربستان سعودی، کویت، امارات و ترکیه نیز رسیده، از جمهوری اسلامی خواست آژانس را از مکان‌های فعلی مواد هسته‌ای یا تجهیزات آلوده مطلع سازد.

وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی اما همکاری نکردن تهران با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را رد کرد و گفت: «ما پاسخ و واکنش متناسب را به حرکت سیاسی سه کشور اروپایی در اولین فرصت نشان خواهیم داد.

اشاره ناصر کنعانی به بیانیه آلمان، بریتانیا و فرانسه، سه کشور درگیر در برجام بود که اعلام کردند ایران همچنان به توسعه برنامه هسته‌ای خود تا «سطح هشداردهنده‌ای که به وضوح فراتر از توجیه قابل قبول غیرنظامی» است ادامه داده و «هیچ اراده‌ای برای اجرای تعهد خود به شفافیت» بر اساس بیانیه مشترک توافق شده با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در مارس گذشته نشان نداده است.

کنعانی در ادامه افزود: «بی‌تردید اعمال فشار سیاسی علیه جمهوری اسلامی در شورای حکام آژانس نتیجه معکوس دارد.»

اما رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی روز ۲۰ شهریور در حاشیه نشست شورای حکام گفت: «ما به توافقی با ایران برای دسترسی به فیلم‌ و داده‌های دوربین‌های نظارتی که دو‌سال‌و‌نیم پیش از آژانس سلب شد، نزدیک نیستیم.»

او تاکید کرد داشتن تصویر دقیقی از فعالیت‌های ایران بدون این داده‌ها «‌غیرممکن» است.

گروسی پیشتر در بازگشت از سفر به تهران، از وعده جمهوری اسلامی برای راه‌اندازی مجدد دوربین‌های نظارتی خبر داده بود.

این دوربین‌ها تابستان سال گذشته و در پی وخامت روابط تهران با قدرت‌های غربی از کار افتادند.

گروسی ۳۱ خرداد ماه درباره مذاکره آژانس با جمهوری اسلامی به ایران‌اینترنشنال گفته بود هنوز کار زیادی وجود دارد و ایران همچنان نیاز دارد شفاف‌سازی بیشتری درباره برنامه اتمی‌اش انجام دهد.

او نهم تیر ماه نیز اعلام کرد همکاری تهران و این آژانس سازمان ملل متحد در سطح و با سرعت مورد نظر پیش نمی‌رود.

اختلافات در این زمینه مدت‌هاست روابط جمهوری اسلامی و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را پر‌تنش کرده است.

موسسه اسرائیلی آلما که بر بررسی تهدیدها علیه اسرائیل متمرکز است، روز چهارشنبه ۲۲ شهریور گزارشی منتشر کرد که در آن درباره نحوه عملکرد ارمنستان به عنوان یک نقطه ترانزیتی مهم در مسیر کریدور هوایی جمهوری اسلامی به سوریه و لبنان توضیح داده شده است.

در این گزارش آمده است که جمهوری اسلامی نه تنها از ارمنستان برای خرابکاری در آذربایجان به عنوان متحد اسرائیل استفاده می‌کند، بلکه برای تسهیل در تحویل تجهیزات نظامی به سوریه و لبنان نیز از این کشور بهره می‌برد.

موسسه آلما در ادامه تاکید کرد که «تلاش جمهوری اسلامی در هر دو عرصه، علیه اسرائیل موثر است».

آلما پیشتر و در اواسط مرداد هم خبر داده بود جمهوری اسلامی به دنبال در اختیار گرفتن بخش‌های مهم صنعت سلاح‌های شیمیایی سوریه است و از این مراکز برای تولید سلاح‌های پیشرفته و ارائه آن به حزب‌الله لبنان استفاده می‌کند.

در آن گزارش با اشاره به حمایت ایران از حزب‌الله لبنان آمده بود که در صورت وقوع یک نبرد نظامی با اسرائیل، احتمال اینکه حزب‌الله از سلاح‌های شیمیایی استفاده کند، مردود نیست.

این موسسه اسرائیلی در گزارش تازه خود خاطرنشان کرد که ایران در درگیری ایروان و باکو بر سر منطقه قره‌باغ، از ارمنستان حمایت می‌کند و در شرایطی که تنش‌های بالای دو کشور ممکن است در آینده نزدیک دوباره شعله‌ور شود، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مشغول فعالیت در این منطقه است.

بر اساس این گزارش، ایران در چند جبهه علیه جمهوری آذربایجان وارد عمل می‌شود و نیروی قدس سپاه پاسداران در جنگی نامتقارن، نبرد اطلاعاتی و پروژه انتقال سلاح و تجهیزات نظامی به ارمنستان را عملیاتی می‌کند.

آلما همچنین با اشاره به حمله اواخر ماه اوت اسرائیل به فرودگاه بین‌المللی حلب، خبر داد که این منطقه یکی از کریدورهای تسلیحاتی ایران به سوریه و لبنان و در عین حال محل سکونت حدود ۶۰ هزار ارمنی است.

اسرائیل ۳۱ شهریور، برای دومین بار ظرف ۱۵ روز، انبارهای تسلیحاتی و مواضع شبه‌نظامیان حزب‌الله لبنان و دیگر شبه‌نظامیان وابسته به جمهوری اسلامی را در استان ریف دمشق هدف قرار داد.

اسرائیل به ندرت درباره این حمله‌ها به صورت موردی اظهارنظر می‌کند اما می‌گوید که می‌خواهد از استقرار نیروهای جمهوری اسلامی در نزدیکی مرزهای خود جلوگیری کند.

در گزارش جدید موسسه آلما همچنین به مهدی سبحانی، فرستاده و سفیر سابق جمهوری اسلامی در سوریه اشاره شده که در ماه مارس از سمت خود کنار رفت و سفیر جمهوری اسلامی در ارمنستان شد.

آلما نوشت: «سفیر ایران در سوریه و لبنان نه یک دیپلمات منصوب شده از سوی وزارت امور خارجه بلکه معمولا یک افسر ارشد سپاه پاسداران است که هماهنگی فعالیت‌های ایران با حزب‌الله و رژیم بشار اسد، رییس‌ دولت سوریه را بر عهده دارد.»

این موسسه تحقیقاتی در ادامه مدعی شد که انتخاب سبحانی به عنوان سفیر ایران در ایروان، نشان دهنده «احترام بالای سپاه پاسداران به ارمنستان» است.

آلما سپس به گزارش‌های منتشر شده در ماه دسامبر سال ۲۰۲۲ در مورد نقش شرکت هواپیمایی ماهان‌ایر از جمله هواپیماهای مسافربری آن در انتقال تسلیحات از ایران به سوریه و لبنان به نمایندگی از نیروی قدس سپاه پاسداران اشاره کرد.

در این گزارش توضیح داده شده که پس از معرفی این خط هوایی ایران به عنوان حامل تسلیحات و نیرو برای سپاه، شرکت هواپیمایی «فلایتتراول الالسی» ارمنستان در سال ۲۰۱۸ «به عنوان مقر ماهان‌ایر در ارمنستان» به کار گرفته شد.

موسسه آلما تاکید کرد که وزارت خزانه‌داری آمریکا فلایتتراول الالسی را به دلیل کمک به ماهان‌ایر در انتقال شبه‌نظامیان شیعه از پاکستان و افغانستان به سوریه تحریم کرده است.

آلما نوشت: «این هواپیماها مطمئنا نه تنها عناصر شبه‌نظامی، بلکه تجهیزات و سلاح‌های نظامی را نیز حمل می‌کردند.»

در این گزارش آمده است که «معراج»، «قشم فارس»، «پویا‌ایر» و «ایران‌ایر» نیز از جمله شرکت‌های هواپیمایی ایرانی هستند که از سوی آمریکا تحریم شده‌اند. این شرکت‌ها با فعالیت در کریدور تسلیحاتی جمهوری اسلامی، از هواپیماهای باری و مسافربری خود در خدمت سپاه پاسداران استفاده می‌کنند.

بر اساس تحقیقات آلما، سه شرکت هواپیمایی ارمنستان و یک شرکت ایرانی همچنان بین دو کشور در فعالیت هستند.

در گزارش آلما آمده است: «استقرار هواپیماهای ارمنی می‌تواند نظارت اطلاعاتی بر فعالیت‌های ایران را با دشوارتر کردن پوشش ردیابیشان، خنثی کند.»

بر اساس این گزارش همچنین «ایران‌ایر تور» به عنوان یکی از شرکت‌های تابعه ایران‌ایر و شرکت هواپیمایی «چم وینگز» سوریه، نقش مهمی در حمایت از تلاش جمهوری اسلامی برای انتقال تسلیحات و نیروهای شبه نظامی به سوریه دارند.

ریچارد گلدبرگ، مشاور ارشد بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها،که در این نشست حضور داشت با اشاره به اینکه دولت جو بایدن با جمهوری اسلامی مماشات می‌کند، گفت توافق برجام از اساس مشکل‌دار بوده، زیرا به ایران اجازه غنی‌سازی داده است.

او افزود: با این وجود نه تنها به ایران اجازه داده شد سایت‌های هسته‌ای را که مشخص شده قبلا برای فعالیت‌های نظامی مورد استفاده قرار می‌گرفتند حفظ کند، بلکه جمهوری اسلامی اجازه یافته سایت‌های جدیدی را نیز راه‌اندازی کند.

گلدبرگ با اشاره به اینکه جمهوری اسلامی حتی با رعایت مفاد برجام نیز می‌تواند به تولید سلاح هسته‌ای نزدیک شود، خاطرنشان کرد جمهوری اسلامی از طریق برجام میلیاردها دلار پول دریافت کرده و برای خود مشروعیت بین‌المللی ایجاد کرد. حکومت ایران همچنین با وجود حمایت از تروریسم، برنامه موشک‌های بین‌ قاره‌ای خود را حفظ کرده و به سرکوب مردم خودش ادامه می‌دهد.

این مشاور ارشد بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها گفت: «ما اعتراضات ایران را که هر هفته ادامه دارد، دنبال می‌کنیم. جمهوری اسلامی یک رژیم مذهبی وحشی است مردم خودش را می‌کشد و قصد نابودی اسرائیل را دارد.»

او تاکید کرد سیاست بلندمدت ایران باید مبتنی بر فشار حداکثری بر جمهوری اسلامی و حمایت از مردم ایران باشد.

ویکتوریا کوتس، مشاور بنیاد هریتیج، نیز در این نشست گفت: به اثبات رسیدن عدم صداقت جمهوری اسلامی در مذاکرات هسته‌ای، شکست این مذاکرات را نشان می‌دهد. برای یک توافق جامع با ایران، آمریکا باید از جمهوری اسلامی بخواهد از حمایت از نیروهای نیابتی خود در منطقه دست بردارد و برنامه موشکی‌اش محدود شود.

او همچنین تاکید کرد آمریکا باید از مردم ایران که مدتهاست جمهوری‌اسلامی آنها را سرکوب کرده، حمایت کند.

کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان همچنین قرار است نشست خود درباره ایران را پنج‌شنبه با حضور مسیح علینژاد و بهنام طالبلو، مشاور ارشد بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها ادامه دهد.

منیر ستوری، نماینده پارلمان اروپا، با تاکید بر لزوم حمایت بیشتر کشورهای اروپایی از خیزش انقلابی در ایران، به سفر اخیر علیرضا زاکانی، شهردار تهران، به بروکسل اشاره کرد و آن را مورد انتقاد قرار داد.

آیدا توکلی، رییس انجمن دانشگاهی «ما دانشجویان ایرانی هستیم»، در این نشست گفت خیزش انقلابی مردم آینده ایران است و افزود زنان و معترضان در ایران برای همه فعالان دموکراسی در جهان به پا خاسته‌اند.

سحر آقاخانی، از بنیانگذاران انجمن «ما دانشجویان ایرانی هستیم»، نیز در سخنرانی خود به سرکوب دانشجویان و مسموم‌سازی دانش‌آموزان در ایران از سوی جمهوری اسلامی اشاره کرد و آن را سرکوب هدفمند حکومت ایران خواند.

سحر آقاخانی گفت: دانشجویان ایران در خیزش انقلابی شانه‌به‌شانه مردم ایستادند و دامنه متنوعی از مطالبات از محیط زیست و آزادی را داشتند.

میترا حجازی‌پور، استاد بزرگ شطرنج، در نشست پارلمان اروپا درباره خیزش انقلابی با اشاره به سرکوب‌های جمهوری اسلامی گفت: «انقلاب ملی ایران به دست خود مردم و در خیابان‌های تهران رقم خواهد خورد، اما کشورهای اروپایی وظیفه دارند که عوامل رژیم ایران را از خاک خود اخراج کند.»

سینا انتصاری، فعال مدنی، نیز خطاب به نمایندگان پارلمان اروپا گفت نیروهای جمهوری اسلامی همزمان با این نشست خود را دوباره برای سرکوب معترضان در هفته‌های پیش رو آماده می‌کنند و دیپلمات‌های حکومت هم خونریزی‌ها را انکار می‌کنند.

نشست پارلمان اروپا درباره ایران روز سه‌شنبه ۲۱ شهریور در استراسبورگ آغاز شد. جوزپ بورل، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در سخنرانی خود به خیزش انقلابی، سرکوب‌های حکومت و گروگان‌گیری شهروندان اروپایی و دوتابعیتی پرداخت و گفت اروپا برای حفاظت از شهروندان و منافعش، روابط دیپلماتیک خود را با جمهوری اسلامی حفظ کرده است.

جوزپ بورل در این نشست با اشاره به قتل حکومتی مهسا ژینا امینی در سال گذشته که جرقه‌ای برای آغاز خیزش انقلابی ایرانیان شد، گفت: «ما سال گذشته شاهد شجاعت مردم و زنان ایران در خیابان بودیم.»

او در ادامه گفت: «ما از نحوه برخورد جمهوری اسلامی با مخالفان و سرکوب آنان مشمئز شدیم. اتحادیه اروپا تمام قد کنار مردم ایران ایستاده‌ و از خواسته‌های ایرانیان حمایت کرده و می‌کند.»

بارت گروتیس، نماینده هلند در پارلمان اروپا، نیز با تاکید بر لزوم در پیش‌گرفتن اقدام‌های سخت‌گیرانه‌تر علیه ایران گفت اتحادیه اروپا نمی‌تواند اجازه دهد که شهروندانش ربوده و زندانی شوند. اکنون زمان سکون نیست.

با وجود آن که روابط تهران و دولت‌های غربی از جمله اتحادیه اروپا پس از سرکوب مرگ‌بار خیزش انقلابی ایرانیان سردتر شد و در این مدت، کشورهای غربی در چندین نوبت تحریم‌هایی را علیه تهران وضع کردند، اما بورل طی سال گذشته به دلیل حمایت نکردن از مواضع پارلمان اروپا برای تروریستی شناختن سپاه، هدف انتقادهای گسترده‌ای قرار گرفت.

پارلمان اروپا اواخر دی ماه سال گذشته در قطعنامه‌ای از اتحادیه اروپا خواست تا نام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را به دلیل سرکوب اعتراضات مردم ایران و ارسال پهپاد به روسیه در جنگ اوکراین، در فهرست گروه‌های تروریستی قرار دهد.

بورل اما روز سوم دی و پیش از آغاز نشست وزیران امور خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا به خبرنگاران گفت تا زمانی که دادگاهی در کشورهای عضو اتحادیه، سپاه را به عنوان یک سازمان تروریستی نشناسد، اتحادیه اروپا نمی‌تواند این نهاد نظامی را به فهرست گروه‌های تروریستی اضافه کند.