سازمان حقوق بشری عفو بینالملل در تازهترین گزارش سالانه خود از افزایش تعداد اعدامها در ایران در سال گذشته میلادی نسبت به سال قبل از آن خبر داد و اعلام کرد اعدامهای در ملاءعام در این کشور پس از دو سال وقفه از سر گرفته شد.
عفو بینالملل روز سهشنبه گزارش بیش از ۵۰۰ صفحهای خود را درباره وضعیت حقوق بشر در کشورهای مختلف جهان منتشر کرد. در این گزارش سالانه از استانداردهای دوگانه کشورها در مقابل نقض حقوق بشر در جهان انتقاد شده است.
این سازمان حقوق بشری همچنین با محکوم کردن حمله روسیه به اوکراین، از سرکوب اعتراضها در کشورهای مختلف از جمله ایران و پرو انتقاد کرده و به نقض حقوق بشر و سرکوب فعالان زنان در کشورهای مختلف از جمله ایران، عربستان سعودی، مصر و یمن و نیز نقض حقوق بشر در چین و اسرائیل پرداخته است.
بخش قابل توجهی از گزارش سازمان عفو بینالملل به روال هر سال به نقض حقوق بشر در ایران اختصاص یافته است.
در ابتدای بخش ایران تاکید شده است که این کشور در سال گذشته میلادی با یک خیزش مردمی بیسابقه علیه رژیم جمهوری اسلامی تکان خورد.
عفو بینالملل اضافه کرده که نیروهای امنیتی برای سرکوب تظاهرات به طور غیرقانونی گلولههای جنگی و گلولههای فلزی شلیک کردهاند، صدها مرد، زن و کودک را کشتهاند و هزاران نفر را مجروح کردهاند.
همچنین چندین هزار نفر صرفا به دلیل استفاده مسالمتآمیز از حقوق بشر خود به طور خودسرانه بازداشت یا به طور ناعادلانه تحت پیگرد قانونی قرار گرفتهاند.
پیشتر سازمانهای حقوق بشری اعلام کردند در جریان خیزش سراسری علیه جمهوری اسلامی بیش از ۵۰۰ نفر در خیابانها به دست نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی کشته شدند و هزاران نفر دیگر نیز بازداشت شدهاند.
جمهوری اسلامی هرگز مسوولیت کشته شدن معترضان در خیابانها را نپذیرفته و دلایل کشته شدن آنان را مسایلی چون «خودکشی» یا «سقوط از ارتفاع» یا «کشته شدن به دست آشوبگران و تروریستها» اعلام کرده است.
عفو بینالملل در گزارش سالانه خود همچنین تاکید کرده که تبعیض و خشونت علیه زنان، دگرباشان جنسی و اعضای اقلیتهای قومی یا مذهبی در ایران در سال گذشته تشدید شده است.
همچنین ناپدیدسازی اجباری، شکنجه و سایر اشکال بدرفتاری، از جمله محرومیت عمدی از مراقبتهای پزشکی، روندی رایج و سیستماتیک بوده و مقامهای قضایی مجازاتهای ظالمانه و غیرانسانی از جمله شلاق، ضرب و شتم، قطع عضو و نابینا کردن را علیه شهروندان به کار گرفتهاند.
به گزارش عفو بینالملل، همه محاکمهها در ایران ناعادلانه بوده و معافیت از مجازات عاملان جنایات در ایران، به شکلی سیستماتیک ادامه یافته است.
در بخش اعدام، عفو بینالملل تاکید کرده که مقامات از مجازات اعدام به عنوان ابزاری برای سرکوب سیاسی علیه معترضان، مخالفان و اقلیتهای قومی استفاده کردهاند و افراد اقلیت ستمدیده بلوچ به شکلی نامتناسب (زیاد) در میان اعدامشدگان حضور داشتهاند.
همچنین احکام اعدام پس از محاکمههای بهشدت ناعادلانه، گاه برای جرایمی که به دسته «جدیترین جنایات» تعلق نداشتهاند، صادر شده و میشوند؛ مانند قاچاق مواد مخدر، فساد مالی یا خرابکاری و حتی برای استفاده مسالمتآمیز از حق آزادی بیان که از سوی قوانین بینالمللی حقوق بشر بر حفاظت از این حقوق تاکید شده است.
به نوشته عفو بینالملل، چندین نفر به دلیل جرایمی که در سنین خردسالی مرتکب شده بودند اعدام شدهاند و بسیاری دیگر از افراد به دلیل جرایمی که در زیر ۱۸ سال به آنها متهم و محکوم شدهاند، هنوز در انتظار اعدام هستند.
در روزهای اخیر دیگر سازمانهای حقوق بشری نیز گزارشهایی درباره وضعیت حقوق بشر در سال گذشته خورشیدی در ایران ارائه کردند. به عنوان نمونه، طبق آمار حالوش، سال گذشته ۱۸۲ شهروند بلوچ اعدام شدند، ۱۶۷ بلوچ در اثر شلیک ماموران کشته شدند، ۷۶ بلوچ به دست افراد مسلح ناشناس کشته شدند، ۸۲ نفر از بلوچها برای سوختبری و ۱۲۱ نفرشان هم در جمعه خونین زاهدان و خاش کشته شدهاند.
همچنین سازمان حقوقبشری ههنگاو «گزارشی آماری از وضعیت حقوق بشر در کردستان» در سال ١٤٠١ ارائه داد که در آن به بازداشت بیش از هشت هزار شهروند، ۶۶ مورد اعدام، ۱۳۲ مورد کشتار شهروندان عادی و صدور حکم برای ۲۰۷ فعال کرد اشاره شده است.
نوروز با سر رسیدن بهار و رقص و مهمانی و دیدوبازدید، باید زمان و فرصتی برای امید و امیدبخشی باشد اما در نوروز این سالها در ایران، چنین ویژگیای کمرنگ و کمرنگتر شده است.
هنگامه، یکی از کسانی است که از قیمتهای گزاف اجناس نوروز امسال بسیار ضربه خورده. او که تکنیسین دامپزشکی است به المشارق گفته خوشی نوروز امسال از او و خانوادهاش گرفته شده است و فشار اقتصادی هرگز تا این اندازه برای او کمرشکن نبوده است.
هنگامه اضافه کرده که او و همسرش هر دو تماموقت کار میکنند اما امسال همهجوره کم آوردهاند و او مجبور شده با دختر هشت سالهاش سر این که چه میتواند برای او بخرد، حرف بزند و در نهایت قرار شده برای او هدیههایی بگیرند که در لیستی که خود بچه میخواسته، نبودهاند.
بنا بر آمار رسمی ارائه شده از سوی مقامهای جمهوری اسلامی، نرخ تورم از یک اسفند به رقم ۴۷/۷ درصد رسیده است و نرخ تورم نقطهبهنقطه هم ۵۳/۴ درصد است.
بازنشستگان و کارگران هم طی سال گذشته در اعتراض به وضعیت معیشتی خود بارها تجمع کردهاند.
فریبرز، مهندس بازنشسته ۷۵ ساله و همسر بازنشسته او تصمیم گرفتهاند به نوههایشان بگویند نوروز ۱۴۰۲ نمیتوانند برایشان هدیه بخرند.
فریبرز از احساس شرمندگی و عمق دردناک بودن چنین تصمیمی گفته و اشاره کرده که آنها از عهده خرج و مخارج خودشان هم برنمیآیند چون «همهچیز حتی از نوروز ۱۴۰۱ هم گرانتر است» و سال قبل خودش (از نظر اقتصادی) سال سختی بود.
قشر متوسط، رو به خاکستر شدن
احساس بیپولی قشر متوسط را گرفتار کرده است.
یک اقتصاددان ساکن ایران به المشارق گفته است که این قشر رفتهرفته در حال محو شدن است: «این روزها طبقه متوسط به زحمت میتواند اجاره خانهاش را بپردازد و برای خودش طبق سنت نوروزی، کفش و لباس بخرد.»
به گفته این اقتصاددان، خود سر و کله زدن روزمره با افزایش قیمت حال و هوای نوروز را خراب میکند چون نوروز، تعطیلی و آغاز سال نوست و طبیعتا باید خرج آن کرد.
او گفته که دید و بازدید دو هفتهای با خانواده، دوستان و خویشاوندان، خرید اجناس نوروزی و آجیل و شیرینی و لباس و کفش نو، رفتن به آرایشگاه و پیرایشگاه و ...، دیگر برای خیلی از ایرانیها ممکن نیست.
سفر هم برای این قشر به رویایی دوردست تبدیل شده است و با وجود تبلیغات آژانسهای مسافرتی و اشاره به تخفیف سفرها، مردم با توجه به بودجه کمشان سفر نمیکنند.
در سالهای گذشته بعضی خانوادهها و بیشتر خانوادههای جوان، نوروزشان را به ترکیه و دوبی میرفتند چون جوانها دوست دارند به بار و کلاب یا به کنسرت خوانندههای «لسآنجلسی» در این کشورها بروند که در ایران این گزینه را در اختیار ندارند.
امسال اما مردم کمتری مسافرت کرده و میکنند چون ارزش ریال حتی نسبت به سال قبل به شدت پایین آمده و در اسفند ماه سقوط آزاد داشته است.
پیشبینی میشد با توافق از سرگیری روابط میان تهران و ریاض با پادرمیانی پکن، وضعیت اقتصادی بهتر شود اما قیمت اجناس و خدمات همچنان بالا مانده است.
چهارشنبهسوری
چهارشنبهسوری ۱۴۰۱ هم به مجال اعتراضی گسترده علیه حکومت تبدیل شد. جمهوری اسلامی همیشه در تلاش برای خاموش کردن آتش این جشن بوده و البته هر سال در آن ناکام مانده است.
چهارشنبهسوری ۱۴۰۱ اما فرصتی برای شعار سر دادن و شعارنویسی شد و سوخت آتشهای برپاشده در این شب هم بعضا روسری بود.
ادامه اعتراضات در ایران گواه عمق نارضایتی و مخالفت شهروندان با جمهوری اسلامی است.
یک جامعهشناس ساکن ایران به المشارق گفته است دیگر به ضرب و زور بازداشت هم کاری از دست جمهوری اسلامی برای ساکت کردن مردم بر نخواهد آمد.
این کارشناس مامایی در استوری اینستاگرام خود نوشت: «دیشب بعد شش ماه رفتم لوکیشنی که به چشمم تیر زدن ... حس عجیبی بود. تکتک لحظهها پنیک شدن و جیغهام و سوالم از دور و بریام که چی شده ...، صورتم چی شده اومد جلوی چشمم.»
آقایی همچنین خطاب به کسی که به او شلیک کرده، نوشت: «تو که دیدی من غرق خون توی این خاک افتادم، چرا یهدونه دیگه به شکمم زدی؟»
به گفته او، رد زخم این گلوله روی پوستش مانند «هلال ماه» باقی مانده است.
نیلوفر آقایی روز چهارم فروردین و در ششمین ماه از هدف قرار گرفتن چشم چپش در جریان تجمع کادر درمان مقابل ساختمان نظام پزشکی تهران، از احساس خود برای «سفارش و خرید چشم» نوشته و گفته بود در این شش ماه سمت راست را «بهتر و قشنگتر» میبیند و آرزو کرد «همه دلتنگیها، غصهها، خبرهای بد، از دست رفتنها، فقر و گرانیها» به سمت چپ بروند که او به آن دید ندارد.
این کارشناس ارشد مامایی ۳۲ساله، یکی از دهها معترضی بود که نیروهای سرکوبگر در جریان خیزش انقلابی به چشمشان شلیک کردند.
در روزهای گذشته الهه توکلیان، شهروند معترض دیگری که چشم او هم هدف شلیک گلوله نیروهای حکومتی قرار گرفته بود در شهر میلان ایتالیا تحت عمل جراحی قرار گرفت.
او در ویدیویی که پیش از جراحی از خود منتشر کرد، گفت: «امروز قرار است این مهمان ناخوانده را از چشمم دربیاورند؛ مهمانی که خیلی خشن بود، مهمانی که خیلی ظالم بود و ظلم را با خودش آورد. [اما] من زنده هستم تا این اتفاقات را به تصویر بکشم و این خیانت را نشان دهم.»
بهمن ماه سال گذشته، سازمان حقوق بشر ایران در گزارشی نوشت با توجه به کثرت گزارشهای مرتبط با شلیک هدفمند ماموران جمهوری اسلامی به سر و صورت معترضان که منجر به نابینا شدن تعداد بسیاری از شهروندان شده است، ارزیابی میکند این اقدام نهادهای امنیتی در سرکوب اعتراضات مردم «امری سیستماتیک» بوده است.
سازمان حقوق بشر ایران در انتهای این گزارش مشخصات ۲۲ نفر از معترضان را منتشر کرد که بر اثر شلیک نیروهای امنیتی بینایی یک یا هر دو چشم خود را از دست دادهاند.
پیش از آن هم ۱۴۰ چشمپزشک با امضای بیانیهای از مراجعه شمار قابل توجهی از معترضان به مراکز درمانی خبر داده بودند که از زمان آغاز خیزش انقلابی، چشمانشان هدف اصابت گلولههای ساچمهای و پینتبال قرار گرفته و تعداد زیادی از آنها بینایی یک یا دو چشم خود را بر اثر این شلیکها از دست دادهاند.
همان زمان روزنامه نیویورکتایمز نیز گزارشی منتشر کرد از شلیک هدفمند ماموران حکومتی به چشم و صورت معترضان و خبر داد چشم دستکم ۵۸۰ نفر از آنان تا زمان تنظیم گزارش یعنی دوم آذر ماه، آسیب دیده است.
گاردین هم در گزارشی تحقیقی نوشت که نیروهای جمهوری اسلامی عمدا به صورت، سینه و اندام تناسلی زنان در اعتراضات شلیک میکنند تا به گمان خود «زیبایی» آنها را از بین ببرند.
بر اساس این گزارش، رایجترین جراحتی که زنان، مردان و کودکان به صورت یکسان با آن مواجه بودند، جراحت چشم با ساچمه بوده است.
■ در همین زمینه: شلیک رژیم دروغ به چشم بینندگان حقیقت؛ صدها معترض با ساچمه فلزی و پلاستیکی نابینا شدهاند