مقام ارشد آمریکایی: پس از مذاکرات دوحه شانس احیای برجام کمتر شده است

نیروهای امنیتی در خرطوم برای جلوگیری از ورود تظاهرات‌کنندگان به نزدیکی کاخ ریاست‌جمهوری، با گاز اشک‌آور و آبپاش سعی در متفرق کردند معترضان داشتند.

تظاهرات روز پنج‌شنبه با وجود استقرار سنگین نیروهای امنیتی در شهرها و سرکوب شدید اطلاع‌رسانی در این کشور صورت گرفت.

این تظاهرات در سومین سالگرد اعتراضاتی که به سرنگونی عمر البشیر از قدرت منجر شد برگزار شد.

درپی سرنگونی رژیم عمر البشیر در سودان، گروه‌های مدنی و ارتش این کشور برای تقسیم قدرت به توافق رسیدند. اما در اکتبر سال گذشته، عبدالفتاح البرهان، از فرماندهان ارتش، دولت انتقالی را سرنگون کرد و حکومت نظامی تشکیل داد.

طی هشت ماه پس از کودتا، شهرهای مختلف سودان صحنه اعتراضات مختلف علیه حکومت کودتا بوده‌اند.

در همین راستا ایران پذیرای مصطفی الکاظمی، نخست‌ وزیر عراق بود و روابط مساعد با ترکیه را هم پس از بهبود روابط ترکیه و اسرائیل، از سر گرفت.

جمهوری اسلامی همچنین شاهد سفر محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی به ترکیه بود که این هم نشانه‌ای دیگر از مسیر پر پیچ‌ و خم دیپلماتیک پیش‌روی تهران است.

علاوه بر گزارش جروزلم پست، گزارش‌های اخیر وال استریت ژورنال نیز حاکی از تلاش واشینگتن برای گفت‌وگو درباره دفاع، با اسرائیل و برخی دیگر از کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس است. چنین مکالماتی تهدید پهپادی و موشکی ایران را نیز در بر می‌گیرد.

گفت‌وگوی آمریکا با عربستان سعودی، قطر و دیگر کشورهایی که اسرائیل رابطه‌ای رسمی با آنها ندارد، در جهت تلاش برای عادی‌سازی روابط اسرائیل با آن‌هاست.

عربستان سعودی پیشتر حمایت خود را از توافق صلح اسرائیل با برخی کشورهای عربی موسوم به پیمان ابراهیم اعلام کرده است اما ریاض هنوز رسما با اسرائیل رابطه دیپلماتیک ندارد.

همزمان با اعلام سفر بایدن به خاورمیانه ، بنی گنتس، وزیر دفاع اسرائیل اعلام کرد این کشور و کشورهای عربی که در نگرانی از تهدیدهای جمهوری اسلامی وجه اشتراک دارند، باید توانایی‌های نظامی خود را با حمایت واشینگتن تقویت کنند.

گنتس گفت که «مواجهه با جنگ‌طلبی ایران» باید از سطح همکاری فراتر رود و «ایجاد نیروی منطقه‌ای»، به رهبری و تقویت آمریکا نیاز دارد.

100%

چشم جمهوری اسلامی خیره به آمریکا

به گزارش جروزلم پست با تکیه بر رسانه‌های داخلی ایران، مسأله سفر بایدن به خاورمیانه برای جمهوری اسلامی پراهمیت است. تهران می‌داند که آمریکا به کمک عربستان سعودی برای سامان دادن به بازار انرژی در ایالات متحده و به‌ ویژه مهار قیمت نفت نیازمند است اما یکی از اهداف اصلی سفر بایدن به خاورمیانه از منظر جمهوری اسلامی تلاش برای عادی‌سازی روابط اسرائیل و عربستان سعودی است.

رسانه‌ها پیش‌تر گزارش داده بودند موضوع میانجی‌گری آمریکا برای عادی‌سازی روابط میان عربستان سعودی و اسرائیل، یکی از محورهای سفر بایدن به خاورمیانه خواهد بود.

جروزلم پست اما تأکید دارد که سفر بایدن تنها به تلاش برای عادی‌سازی رابطه اسرائیل با عربستان سعودی محدود نیست و بایدن با این سفر به‌ دنبال تحکیم روابط واشینگتن با ریاض است.

سفارت عربستان سعودی در واشینگتن پس از اعلام برنامه سفر بایدن نوشت این سفر «مشارکت تاریخی و استراتژیک» میان ریاض و واشینگتن را تقویت خواهد کرد.

برنامه سفر بایدن چیست؟

بنا بر اعلام کاخ سفید، جو بایدن روزهای ۱۳ تا ۱۶ ژوییه (۲۲ تا ۲۵ تیر)، به اسرائیل، کرانه باختری رود اردن و عربستان سعودی سفر می‌کند.

رئیس‌جمهوری آمریکا در کرانه باختری رود اردن با محمود عباس، رهبر تشکیلات خودگردان فلسطین ملاقات خواهد کرد.

بنا بر اعلام کاخ سفید، بایدن پس از دیدار از اسرائیل به عربستان سعودی خواهد رفت که اکنون ریاست دوره‌ای شورای همکاری اقتصادی خلیج فارس را بر عهده دارد. او در نشست این شورا شرکت می‌کند.

دیگر شرکت‌کنندگان این نشست رهبران امارات متحده عربی، بحرین، عمان، کویت، قطر، مصر، اردن و عراق خواهند بود.

سفر بایدن به جده شامل یک پرواز مستقیم «تاریخی» از اسرائیل به عربستان سعودی خواهد بود.

100%

نظرات و انتقادات

وب‌سایت «میدل ایست مانیتور»، سازمان پایش رسانه‌ها در زمینه‌ مسائل خاورمیانه، با تکیه بر مصاحبه چند تحلیل‌گر سیاسی با خبرگزاری فلسطینی صفا، سفر بایدن به خاورمیانه را شامل دو هدف جدی خواند.

احمد رفیق عوض و حسام الدجنی، دو تحلیل‌گر فلسطینی، هدف بایدن از سفر به خاورمیانه را مهار افول اقتصادی در نتیجه جنگ اوکراین و محدود کردن تهدید جمهوری اسلامی از طریق ایجاد یک اتحاد با اسرائیل و کشورهای عربی دانستند.

رفیق عوض یکی از دلایل اصلی سفر بایدن را پایان دادن به کمبود حامل‌های انرژی به ویژه در بازارهای آمریکا، از طریق ترغیب کشورهای عربی به افزایش تولید نفت و جلوگیری از شکل گرفتن اتحاد این کشورها با روسیه دانست.

بنا بر گفته عوض، مسأله فلسطین در اهداف سفر بایدن به خاورمیانه جای نمی‌گیرد.

به گفته او، بایدن تنها رئیس‌جمهوری آمریکاست که برنامه‌ای برای حل مناقشه بین فلسطین و اسرائیل ندارد: «آمریکا در بحبوحه مشکلاتش با روسیه و چین علاقه‌ای ندارد به مسأله فلسطین بپردازد.»

عوض تأکید کرد که اسرائیل از سفر بایدن بیشترین سود را خواهد برد.

بروس ریدل، تحلیل‌گر آمریکایی اندیشکده بروکینگز ایالات متحده هم با اشاره به اینکه بایدن در ابتدای دوره ریاست‌جمهوری‌اش پایان دادن به جنگ یمن را اولویت خوانده بود، گفت سفر بایدن به عربستان سعودی می‌تواند فرصتی برای پایان دادن به جنگ یمن باشد.

او گفت: «بایدن باید به ملک سلمان، پادشاه عربستان سعودی و محمد بن سلمان، ولیعهد، برای رفع انسداد کامل در شمال یمن و دائمی کردن آتش‌بس موقت در یمن اصرار بورزد.»

تصمیم بایدن برای سفر به اسرائیل و عربستان سعودی اما با انتقادهایی روبه‌رو شده است.

به‌ گزارش گاردین، یکی از پررنگ‌ترین انتقادها به تصمیم بایدن برای سفر به اسرائیل به‌ دلیل مرگ شیرین ابوعاقله، خبرنگار فلسطینی-آمریکایی است. ابوعاقله اخیرا در اردوگاه جنین گلوله خورد و جان سپرد. بنا بر گزارش دفتر حقوق بشر سازمان ملل، او به ضرب گلوله نیروهای اسرائیلی کشته شد.

100%

انتقاد دیگر به سفر بایدن به عربستان سعودی مرتبط با مسأله قتل جمال خاشقچی، روزنامه‌نگار سعودی است که در سال ۲۰۱۸ در کنسولگری عربستان سعودی در استانبول به قتل رسید.

دولت بایدن پیش‌تر نقش محمد بن سلمان را در عملیات قتل خاشقچی تأیید کرده بود.

بایدن اما در سفر پیش رو با محمد بن سلمان هم دیدار خواهد داشت.

به گزارش گاردین، با وجود برنامه هسته‌ای ایران و گسترش حضور چین در خاورمیانه، آمریکا دریافته است روابط نامطلوب با عربستان سعودی به نفع این کشور نیست.

سفر بایدن اولین سفر او در مقام رئیس‌جمهوری ایالات متحده آمریکا به خاورمیانه است.

بریتانیا، فرانسه و آلمان اعلام کردند ایران در مذاکرات احیای برجام در دوحه بار دیگر از فرصت استفاده نکرده و در عوض، مطالبه‌های اضافی و غیرواقعی جدیدی را مطرح کرده است.

این سه کشور در این بیانیه خود هشدار دادند که اقدامات جمهوری اسلامی پنجره را حل مشکل از راه دیپلماتیک می‌بندد.

بریتانیا، فرانسه و آلمان همچنین از جمهوری اسلامی خواستند تنش‌های هسته‌ای را متوقف کند، به همکاری کامل با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بازگردد و بدون تعلل بیشتر، از پیشنهاد روی میز که به نفع مردم ایران است، استفاده کند

دور جدید گفت‌وگوهای احیای برجام روز چهارشنبه هشتم تیر در دوحه، پایتخت قطر، بدون پیشرفت خاصی به پایان رسید و جمهوری اسلامی و اتحادیه اروپا بی آن‌که زمان مشخصی را برای دور بعدی مذاکرات احتمالی اعلام کنند، خبر دادند که به تماس‌های خود ادامه خواهند داد.

پس از پایان گفت‌وگوهای دوحه، حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در تماسی تلفنی با محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، همتای قطری خود، گفت که توافق همچنان در دسترس است.

او تأکید کرد: «ارزیابی ما از مرحله اخیر مذاکرات در دوحه مثبت است و برای رسیدن به توافقی خوب، قوی و پایدار جدی هستیم.»

در ماه‌های گذشته دلیل به بن‌بست خوردن مذاکرات احیای برجام، اصرار ایران به خارج شدن نام سپاه پاسداران از فهرست گروه‌های تروریستی آمریکا اعلام شد.

در همین حال دو دیپلمات غربی به روزنامه وال‌استریت‌ژورنال گفتند ایران در مذاکرات دوحه خواسته است در صورت احیای برجام، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به تحقیقات درباره آثار اورانیوم در سایت‌های اعلام نشده جمهوری اسلامی پایان دهد.

مذاکرات اتمی پس از سفر جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به تهران از سر گرفته شد.

سه کشور اروپایی اما از پرتاب «تحریک‌آمیز» ماهواره‌بر ذوالجناح نیز انتقاد و ادامه فعالیت «بی‌ثبات‌کننده» ایران در منطقه را شدیدا محکوم کردند.

در این بیانیه از جمهوری اسلامی خواسته شده تا تمام فعالیت‌ها و اشاعه موشک‌های بالستیک مغایر با قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت را متوقف کند.

پیش از این کاخ سفید هم پرتاب ماهواره‌بر ذوالجناح در ایران را اقدامی «غیرمفید و بی‌ثبات‌کننده» خواند و اعلام کرد به استفاده از تحریم‌ها و سایر اقدامات برای جلوگیری از پیشرفت بیشتر در برنامه موشکی ایران متعهد است.

وزارت دفاع جمهوری اسلامی روز چهارم تیر از دومین پرتاب ماهواره‌بر «ذوالجناح» خبر داده بود.

ینس استولتنبرگ، دبیر کل ناتو، اعلام کرد نشست سال آینده این ائتلاف نظامی در لیتوانی، از کشورهای عضو جبهه شرقی ناتو برگزار خواهد شد.

جو بایدن، رئیس جمهوری آمریکا هم در حاشیه اجلاس ناتو در مادرید از ارسال تسلیحات بیشتر به اوکراین به ارزش ۸۰۰ میلیون دلار خبر داد و گفت که اکثر کشورهای ناتو در حال فراتر رفتن از سهم دو درصد تولید ناخالص ملی خود برای هزینه‌های این ائتلاف هستند.

بوریس جانسون، نخست وزیر بریتانیا نیز خواستار افزایش سهم کشورهای عضو این ائتلاف نظامی از دو درصد تولید ناخالص ملی آنها به دو و نیم درصد شد.

در همین حال اولاف شولتس، صدراعظم آلمان، گفت که این کشور در حال افزایش توانایی‌های نظامی خود در زمین، دریا و هوا با بیشترین سرعت ممکن است و یک یگان کماندوی دریایی در دریای بالتیک، یک لشکر تانک با ۱۵ هزار سرباز، ۲۰ واحد دریایی و ۶۰ هواپیما را برای حفاظت از مرزهای شرقی ناتو به صورت دائم حفظ خواهد کرد.

او تأکید کرد که روسیه تهدیدی برای اروپا و اعضای ناتو است.

کشورهای عضو ناتو روز چهارشنبه (هشتم تیر) نیز تصمیم گرفته بودند تعداد سربازان آماده را از ۴۰ هزار سرباز به ۳۰۰ هزار سرباز افزایش داده و سلاح‌های سنگین بیشتری به لهستان و کشورهای حوزه بالتیک ارسال کنند.

ناتو همچنین سه‌شنبه آینده درباره عضویت فنلاند و سوئد به صورت رسمی تصمیم‌گیری خواهد کرد.

ترکیه، فنلاند و سوئد شامگاه هفتم تیر در مادرید توافقی را امضا کردند و آنکارا در ازای موافقت خود با پیوستن این دو کشور به ناتو، خواستار تعهد و اقدام‌های ملموس آنان در زمینه درخواست‌های خود شد.

در این توافق آمده است: «فنلاند و سوئد به درخواست‌های معلق ترکیه برای اخراج یا استرداد به سرعت و به طور کامل رسیدگی و روندهای قضایی دوجانبه لازم را در این زمینه ایجاد خواهند کرد.»

سران ناتو در سند استراتژیک جدید این ائتلاف، روسیه را مهم‌ترین تهدید مستقیم علیه امنیت کشورهای عضو ناتو و چین را چالشی در برابر منافع، امنیت و ارزش‌های این ائتلاف نظامی خواندند.

اعضای ناتو در این سند تصریح کردند روسیه در تلاش است تا از طریق فشار، براندازی، تهاجم و ضمیمه کردن خاک کشورهای دیگر، نفوذ خود را گسترش دهد.

در همین حال امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، گفت که ناتو اتحادی علیه چین نیست اما باید چالش‌های سیستمی چین را در نظر بگیرد.

یک روز پیش از این سخنان نیز دبیر کل ناتو از پیامدهای سرمایه‌گذاری چین بر سلاح‌های مدرن دوربرد ابراز نگرانی کرد و گفت این کشور ارزش‌ها و منافع ناتو را به چالش می‌کشد.

همزمان با نشست ناتو، روسیه اعلام کرد که برای اعلام «حسن نیت» خود از جزیره مار متعلق به اوکراین در دریای سیاه خارج شده و مانعی برای صادرات غلات و محصولات کشاورزی از اوکراین ایجاد نمی‌کند.

در همین حال دبیرکل ناتو گفت که کمبود مواد غذایی در جهان نه به دلیل تحریم روسیه از سوی غرب بلکه به دلیل حمله پوتین به اوکراین است.

او یادآوری کرد که ترکیه، یونان و کشورهای دیگر برای انتقال غلات تولید اوکراین اعلام آمادگی کرده‌اند.

ترکیه پیشنهاد کرده است کریدوری را برای عبور غلات اوکراین از دریای سیاه باز و ۲۰ میلیون تن غلات به بازارهای جهانی صادر کند.

بر اساس آمارهای سازمان ملل متحد، روسیه و اوکراین معمولا حدود ۴۰ درصد گندم مورد نیاز آفریقا را تأمین می‌کنند. قیمت غلات در سال گذشته در این قاره ۲۳ درصد افزایش یافته است.

رسانه‌های ترکیه اعلام کردند این هفت متهم صبح روز پنج‌شنبه (نهم تیر) با تدابیر شدید امنیتی به دادسرا معرفی شدند.

بازجویی از این هشت مظنون که در حین تدارک یک اقدام خرابکارانه برای نیروهای امنیتی و اطلاعاتی جمهوری اسلامی به دام افتاده بودند، به پایان رسیده است.

این افراد در حمله روز پنج‌شنبه (۲۵ خرداد) نیروهای امنیتی ترکیه به برخی از خانه‌ها و هتلی در محله بی‌اوغلو در شهر استانبول دستگیر شده بودند.

رسانه‌های ترکیه گزارش دادند اسلحه‌هایی که احتمالا قرار بوده در این طرح ترور از آنها استفاده شود، در عملیات مشترک نیروهای امنیتی و اطلاعاتی ترکیه کشف و ضبط شده‌اند.

نفتالی بنت، نخست وزیر اسرائیل، پیش از این در پیامی ویدیویی از رجب طیب اردوغان، رئیس جمهوری ترکیه و نیروهای امنیتی این کشور و اسرائیل به‌ دلیل تلاش‌هایشان برای خنثی کردن طرح حمله‌های احتمالی علیه شهروندان اسرائیلی در ترکیه، تشکر کرد.

پولیتیکو به نقل از یک دیپلمات آگاه نوشت یائیر لاپید، وزیر امور خارجه دولت بنت از سفر جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به ایران انتقاد کرده و با اشاره به تلاش جمهوری اسلامی برای ترور شهروندان اسرائیلی به ویژه در ترکیه، این سفر را یک «اشتباه استراتژیک» خوانده است که «پیامی اشتباه به ایران می‌فرستد».

اسرائیل حکومت ایران را به طرح‌ریزی برای این حمله‌ها متهم کرده است.

روز چهارشنبه اما اعلام شد که این کشور هشدار سفر را برای شهروندانی که به ترکیه می‌روند، به سطح سه یا متوسط، ​​کاهش داده است.

افشای طرح جمهوری اسلامی برای کشتن اتباع اسرائیلی در ترکیه منجر به بحران دیپلماتیک میان تهران و آنکارا و همچنین برکناری حسین طائب، رئیس سازمان اطلاعات سپاه پاسداران شد.

همچنین ترکیه برنامه سفر حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی را چندین بار به تعویق انداخت تا این که بالاخره این سفر دوشنبه گذشته انجام شد.

وزیر امور خارجه ترکیه اما در نشست خبری مشترک با وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در آنکارا گفت: «باید به همکاری با ایران در مورد مبارزه با تروریسم ادامه دهیم زیرا تروریسم دشمن مشترک ما است.»