ورود مذاکره‌کنندگان ایران و آمریکا به دوحه؛ رابرت مالی با وزیر امور خارجه قطر دیدار کرد

رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، روز دوشنبه وارد دوحه شد و به گفته مقام‌های جمهوری اسلامی، علی باقری کنی نیز صبح سه‌شنبه عازم پایتخت قطر می‌شود.

بنابر گزارش‌ها، پیام‌های دو طرف از طریق انریکه مورا، نماینده اتحادیه اروپا و هماهنگ‌کننده مذاکرات احیای برجام، بین آنها منتقل خواهد شد.

علی خامنه‌ای مذاکره مستقیم با آمریکا را ممنوع اعلام کرده است.

در آستانه این مذاکرات، یک مقام ارشد کاخ سفید اعلام کرد جمهوری اسلامی باید تصمیم بگیرد حاضر به پذیرش توافق فعلی هست یا خیر.

جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی آمریکا، روز دوشنبه با تاکید بر اینکه دیدگاه اصلی ایالات متحده کسب اطمینان از عدم دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای است گفت: از نظر ما توافق دیپلماتیک بهترین راه رسیدن به این هدف است.

او افزود: توافقی روی میز هست که ایران باید تصمیم بگیرد می‌خواهد آن را بپذیرد یا نه.

مذاکرات احیای برجام که در وین جریان داشت از بیستم اسفند گذشته به دلیل اصرار جمهوری اسلامی بر خروج نام سپاه پاسداران از فهرست سازمان‌های تروریستی متوقف شده است.

پیشتر برخی رسانه‌ها، از جمله روزنامه دنیای اقتصاد، گزارش داده بودند که در مذاکرات دوحه احتمالا سه موضوع تحریم‌های برجامی، ضمانت آمریکا، و خروج نام سپاه از فهرست تروریستی مطرح خواهد بود.

با این حال یک مقام ارشد آمریکایی به واشینگتن‌پست گفت حذف سپاه پاسداران از فهرست گروه‌های تروریستی آمریکا «درخواستی خارج از مذاکرات» است و این موضوع «از روی میز خارج شده است».

برخی رسانه‌های ایران نیز خواسته جمهوری اسلامی مبنی بر دریافت تضمین از آمریکا برای عدم خروج دولت‌های بعدی ایالات متحده از برجام را به عنوان یکی از موضوعات مذاکرات یاد کرده‌اند.

با این حال مقام‌های دولت جو بایدن پیش از این گفته‌اند صلاحیتِ دادن تضمین از طرف دولت‌های بعدی را ندارند.

سعید خطیب‌زاده روز دوشنبه در آخرین نشست خبری خود در مقام سخنگوی وزارت خارجه گفت در مذاکرات دوحه «هیچ چیزی به توافقات انجام شده در وین افزوده نخواهد شد و چیزی هم کاسته نخواهد شد» و این مذاکرات «درباره ابعاد هسته‌ای نیست و تنها درباره بخش‌های اختلافی است».

تصمیم به برگزاری مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در یکی از کشورهای منطقه پس از سفر جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، به تهران اعلام شد.

محمد مرندی، مشاور رسانه‌ای تیم مذاکره‌کننده جمهوری اسلامی در مذاکرات وین برای احیای برجام، روز دوشنبه در این زمینه گفت: «ایران قطر را به عنوان کشوری برای میزبانی از مذاکرات انتخاب کرد زیرا این کشور دوست ما است.»

او با این حال اضافه کرد که «از سرگیری مذاکرات هسته‌ای به معنای نزدیک شدن به احیای توافق نیست» و «آمریکایی‌ها هنوز تصمیمات لازم را اتخاذ نکرده‌اند».

مذاکرات هسته‌ای ایران از اسفندماه گذشته متوقف شده و تاکنون بارها اتحادیه اروپا که نقش میانجی میان ایران و آمریکا در این مذاکرات را ایفا می‌کند، برای ازسرگیری گفت‌وگوها تلاش کرده است.

خبرگزاری رویترز به نقل از منابع آگاه نوشت که رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران روز دوشنبه ششم تیر به دوحه خواهد رفت و علی باقری‌کنی، مذاکره‌کننده جمهوری اسلامی، روزهای سه‌شنبه و چهارشنبه در پایتخت قطر خواهد بود.

پیشتر سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی گفته بود: «هیچ مذاکره مستقیمی با آمریکا انجام نخواهد شد، مذاکرات به صورت غیر مستقیم و با تسهیل‌گری اتحادیه اروپا انجام خواهد شد.»

او تاکید کرد: «تا همه چیز توافق نشود هیچ چیز توافق نمی‌شود. آنچه که ایران انجام داده است همه برگشت پذیر است به شرطی که طرف مقابل به تعهداتش عمل کند.»

انتخاب قطر به عنوان محل جدید مذاکرات هسته‌ای برای احیای برجام پس از آن صورت گرفته که جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در روزهای اخیر به تهران سفر کرد.

مرندی درباره دلایل جمهوری اسلامی برای تن دادن به ازسرگیری مذاکرات سخنی نگفت، اما اضافه کرد: «آمریکایی‌ها و همچنین اروپایی‌ها می‌دانند که به دلیل جنگ اوکراین شرایطشان سخت‌تر شده است بنابراین رسیدن به توافق به سود آمریکا است.»

یک مقام آمریکایی: توافق نزدیک نیست

به گزارش واشینگتن پست، یک مقام ‌ارشد دولت جو بایدن بدون خوشبینی درباره این دور از مذاکرات گفت توافق با جمهوری اسلامی از وقتی که این مذاکرات در سه ماه پیش متوقف شد، نزدیک‌تر نیست.

این مقام ارشد آمریکایی که نامش فاش نشده، به واشینگتن‌پست گفت: «ما قصد نداریم پیش‌داوری کنیم، اما انتظارات خود [از دور جدید مذاکرات] را بسیار تحت کنترل نگاه می‌داریم.»

در حالی که پیشتر مذاکره‌کنندگان آمریکایی گفته بودند حذف نام سپاه از فهرست گروه‌های تروریستی آمریکا درخواستی خارج از مذاکرات احیای برجام است، این مقام آمریکایی اضافه کرد واشینگتن آماده بود در صورت موافقت ایران با برخی از اقدامات متقابل، این حذف را انجام دهد.

واشینگتن پست نوشت بر اساس گزارش‌ها، اقدامات مورد انتظار آمریکا، شامل توقف فعالیت‌های سپاه در یمن و سوریه و حمایت از حزب‌الله لبنان بود. این مقام آمریکایی گفت جمهوری اسلامی برای انجام این اقدامات آماده نبود و این موضوع «اکنون از روی میز خارج شده است».

همچنین در حالی که جمهوری اسلامی بارها خواسته دولت بایدن درباره خارج نشدن دولت بعدی از توافق احتمالی تضمین دهد، این مقام آمریکایی گفت: «ما بارها و بارها از این موضوع عبور کرده‌ایم.»

واشینگتن پست نوشت چنین تضمینی از نظر قانونی ممکن نیست.

این مقام ارشد آمریکایی تاکید کرد: «اگر آنچه قرار است مطرح کنند مسائلی فراتر از حوزه برجام باشد، طرح دوباره مسائل قدیمی یا مطرح کردن موارد جدید، کارساز نخواهد بود.»

درخواست فرانسه برای بازگشت ایران به بازار نفت

همزمان فرانسه روز دوشنبه در حاشیه برگزاری اجلاس سران گروه هفت در آلمان از کشورهای تولیدکننده نفت خواست تولید خود را «به طور استثنایی» بالا ببرند تا قیمت نفت که پس از جنگ اوکراین افزایش یافته، مهار شود.

ریاست جمهوری فرانسه همچنین خواستار «تنوع بخشیدن به منابع تامین» انرژی از سوی ایران و ونزوئلا شد تا فشار کاهش نفت روسیه کم شود.

همچنین بنی‌ گنتس، وزیر دفاع اسرائیل روز دوشنبه گفت این کشور با قدرت‌های جهانی همکاری خواهد کرد تا بر هر توافقی که ممکن است از مذاکرات هسته‌ای ایران حاصل شود، تاثیر بگذارد.

گنتس روز یکشنبه و به دنبال انتشار گزارشی در یک روزنامه اسرائیلی درباره دیدگاه موافق برخی مقام‌های نظامی این کشور نسبت به احیای برجام و مخالفت موساد با این موضوع، گفته بود تصمیم‌گیری در این باره بر عهده دولت است.

وبسایت دفاع‌پرس‌ روز دوشنبه گزارش داد که خادمی پیش از این، رییس سازمان حفاظت اطلاعات وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح بوده است.

این انتصاب پس از آن صورت می‌گیرد که محمد کاظمی رییس پیشین سازمان حفاظت اطلاعات سپاه، چند روز پیش به ریاست سازمان اطلاعات سپاه و جایگزین حسین طائب شد.

به نوشته رسانه‌های ایران، سازمان حفاظت اطلاعات سپاه یکی از نهادهای اطلاعاتی سپاه پاسداران است که وظایفی چون «مقابله با جاسوسی در داخل سپاه، جلوگیری از نفوذ جریان‌های ناهمسو با خط مشی سپاه، جلوگیری از راه یافتن اطلاعات محرمانه به خارج از سپاه و نظارت سیاسی امنیتی بر فرماندهان و پرسنل این نیروی مسلح» را بر عهده دارد.

همچنین بر اساس گزارش این رسانه‌ها، حفاظت اطلاعات سپاه به شکل سلسله مراتب مستقل و متمرکز در تابعیت مستقیم رهبر جمهوری اسلامی فعالیت می‌کند.

دو روز پس از برکناری حسین طائب ار ریاست سازمان اطلاعات سپاه پاسداران، ابراهیم جباری، فرمانده «سپاه حفاظت ولی امر» نیز که مسئولیت حفاظت از رهبر جمهوری اسلامی را بر عهده دارد، پس از ۱۲ سال برکنار شد و حسن مشروعی‌فر جایگزین او شد.

تغییرات جدید در بخش اطلاعاتی سپاه پاسداران پس از آن صورت گرفت که گزارش‌هایی درباره نقش سازمان اطلاعات سپاه پاسداران در طرح‌های ترور شهروندان اسرائیلی در ترکیه و همچنین تهدیدهای رسانه‌ای درباره احتمال کشته شدن حسین طائب به وسیله اسرائیل منتشر شد.

در هفته‌های گذشته رسانه‌های اسرائیل به نقل از مقام‌های امنیتی این کشور گزارش داده بودند جمهوری اسلامی باندهای ایرانی و ترکیه‌ای را به استخدام درآورده تا شهروندان اسرائیلی را در ترکیه هدف قرار دهند.

در همین حال رسانه‌های اسرائیل اعلام کرده بودند این حمله‌ها از سوی سازمان اطلاعات سپاه پاسداران به ریاست طائب برنامه‌ریزی شده است.

همچنین تغییرات جدید در نهادهای امنیتی سپاه در حالی است که چندی پیش یک فایل صوتی از جلسه‌ای با حضور محمدعلی جعفری، فرمانده وقت سپاه پاسداران، و صادق ذوالقدرنیا، معاون وقت اقتصادی این نهاد، منتشر شد که موارد تازه‌ای از ساختار فساد در بنیاد تعاون سپاه و همچنین شهرداری تهران را فاش کرد.

در این فایل صوتی به نقش مستقیم محمدباقر قالیباف، شهردار وقت تهران و ریيس فعلی مجلس شورای اسلامی، و همچنین قاسم سلیمانی، فرمانده سابق نیروی قدس سپاه، جمال‌الدین آبرومند، معاون وقت هماهنگ‌کننده سپاه، و حسین طائب، مسئول اطلاعات سپاه در این پرونده فساد اشاره شده است.

بر اساس گزارش‌هایی که در رسانه‌های اجتماعی منتشر شده طی روزهای اخیر کافه‌های «بوکلند، رزگلد، آبی، 404، بن‌کتو، رلر، بتن و مودبار در شیراز پلمب شده‌اند.»

برخی دیگر از شاهدان محلی هم از گسترده‌تر شدن حضور گشت‌های ارشاد در خیابان‌ها و برخوردهای شدیدتر با زنان حکایت دارد.

تشدید این فشارها در شرایطی است که هفته گذشته برگزاری یک تجمع از سوی نوجوان در پیست اسکیت بلوار چمران شیراز که در آن دختران عموما بدون حجاب بودند با خشم مقام‌های حکومت روبرو شد و نیروی انتظامی از بازداشت گروهی از شرکت‌کنندگان در این تجمع خبر داد.

بازتاب این تجمع در سطحی بود که محمدجعفر منتظری، دادستان کل کشور روز یکشنبه پنجم تیر با ادعای این که «از دختران نوجوان در قالب تجمع سوءاستفاده شده بود»، گفت: «برای نظام جمهوری اسلامی ایران زیبنده نیست که چنین اتفاقاتی را شاهد باشیم.»

برخی از کاربران ساکن شیراز در روایت‌های خود از فشارهای روز افزون به تاثیر این بگیر‌ و ببندها بر زندگی خود اشاره کردند. کاربری با اشاره به پلمب کافه‌های محبوبش نوشته «دیگه جایی برای تفریح هم نداریم رسما افسردگی رو در آغوش کشیدیم.»

سیاست قرار دادن مردم مقابل مردم
هم‌زمان بسیاری از جوانان در تهران هم از تشدید فشار‌ها در کافه‌ها برای رعایت حجاب خبر داده و می‌گویند کافه‌دارها برای در امان ماندن از پلمب محل کسب‌شان به آنها تذکر حجاب می‌دهند. روایت‌های مشابهی هم از افزایش تذکر حجاب به زنان از سوی رانندگان تاکسی‌های اینترنتی مانند اسنپ و تپسی منتشر شده است.

برخی شهروندان هدف این رویه جدید را قرار دادن مردم در مقابل مردم و سیاست هدفمند حکومت برای ایجاد شکاف عمومی توصیف می‌کنند.

در همین حال یک صاحب کافه به نام مسعود جعفری‌نیا روایت خودش را از برخورد نیروهای اماکن با کافه‌ها برای تحمیل حجاب منتشر کرده و نوشته آنها با توهین و تحقیر با او و مشتریان برخورد می‌کنند.

هم‌زمان برخوردهای حکومت با تورهای گردشگری مختلط هم تشدید شده و در دو هفته گذشته دستکم دو مورد از بازداشت گسترده گردشگران در شمال ایران منتشر شده است.

محمدصادق اکبری رییس کل دادگستری استان مازندران روز ۲۹ خرداد از بازداشت دسته‌جمعی ۱۲۰ گردشگر در جنگل‌های شمال ایران خبر داد و اعضای آن را به ارتکاب «اعمال مجرمانه» از جمله رقص و نوشیدن الکل متهم کرد.

کمتر از یک هفته از این بازداشت‌ها، حسین حسن‌پور، جانشین فرمانده انتظامی گیلان روز یکشنبه چهارم تیر از بازداشت ۲۲ نفر در ارتفاعات ییلاقی املش به اتهام «تبلیغ فرقه‌های نوظهور و غربی» خبر داد و گفت ۱۴ دستگاه خودرو و «تعدادی آلات و ادوات تبلیغ فرقه‌ها» آنها ضبط شده است.

فشارهای همیشگی درباره خوانندگی زنان حتی به محافل خصوصی هم کشیده و در تازه‌ترین نمونه ابراهیم طاهری، دادستان میناب هرمزگان روز یکشنبه پنجم تیر از بازداشت «چهار خواننده زن دی‌جی به جرم خواندن در عروسی‌ها خبر داد و گفت: «اگر چنین مواردی تکرار شود، هم خواننده و هم صاحب عروسی بازداشت خواهند شد.»

به موازات این بازداشت‌ها، امام جمعه بندرخمیر در استان هرمزگان با حمایت از برخورد‌ها گفت: «موتورسواری و خوانندگی زنان در عروسی‌ها مایه تاسف است.»

تحمیل قوانین تازه برای حجاب در ادارات
سیاست تحمیل سبک زندگی مورد پسند حکومت در سطح قانون‌گذاری هم با ابلاغ قانون «‌عفاف و حجاب» وارد فاز تازه‌ای شده است.

علی خان‌محمدی، سخنگوی ستاد امر به معروف و نهی از منکر روز ۱۳ خرداد ماه با اعلام خبر ابلاغ قانون «عفاف و حجاب» برای مردان و زنان گفت: «باید این قانون در مرحله اول از دستگاه‌های دولتی آغاز شود و در مراحل بعد همه جامعه را در بر بگیرد.»

هم‌زمان گزارش‌های متعددی از سخت‌گیری بیشتر درباره حجاب کارکنان و حتی مراجعان زن به اداره‌های دولتی در شهرهای مختلف ایران منتشر شده است.

خطیب‌زاده در نشست خبری روز دوشنبه ششم تیرماه خود با اشاره به نقش جوزپ بورل مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به عنوان واسطه هماهنگی برای مذاکرات غیرمستقیم تهران و واشینگتن گفت: «این مذاکرات صرفا غیرمستقیم است و صرفا درباره موضوعات اختلافی است که در آخرین جلسه وین باقیمانده بود.»

برخی رسانه‌های ایران از جمله «نورنیوز» نزدیک به شورای عالی امنیت ملی اعلام کرده‌اند قطر به عنوان میزبان دور جدید گفت‌وگوهای غیرمستقیم تهران و واشینگتن انتخاب شده است.

مذاکرات احیای برجام در وین از ۲۰ اسفند ۱۴۰۰ و پس از مانع تراشی روسیه متوقف شد و پس از آن نیز اختلاف‌ها بر سر خروج سپاه پاسداران از فهرست گروه‌های تروریستی آمریکا مانع توافق شده است.

از سوی دیگر تهران در واکنش به قطعنامه محکومیت جمهوری اسلامی در نشست پیشین شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، ۲۷ دوربین این نهاد در سایت‌های هسته‌ای خود را غیرفعال کرد.

پیشتر روسیه نقش میانجی برای توافق احیای برجام را ایفا می‌کرد اما بعد از جنگ روسیه و اوکراین، رویکرد قدرت‌های غربی طرف مذاکره با ایران نسبت به روسیه تغییر کرد و این کشور هم در مذاکرات وین خواهان تضمین شد که تحریم‌های غرب تاثیری بر مراودات مالی و تجاری‌اش با تهران نگذارد

با وجود این که اکنون اروپا نقش میانجی ایران و آمریکا را بر عهده دارد اما اسرائیل همچنان نگران مذاکره‌ و توافق احتمالی است.

نشریه پولیتیکو در همین رابطه به نقل از یک دیپلمات نوشت که وزیر خارجه اسرائیل سفر بورل را یک «اشتباه استراتژیک» خوانده که «پیامی اشتباه به ایران می‌فرستد»

دور تازه مذاکرات تهران و ریاض؛ این بار در سطح دیپلماتیک

مذاکرات میان ایران و عربستان سعودی هم با سفر اخیر مصطفی الکاظمی نخست‌وزیر عراق به ریاض و تهران در موقعیت تازه‌ای قرار گرفته است.

خطیب‌زاده تایید کرد که الکاظمی در سفر به تهران حاوی پیامی از سوی عربستان سعودی بوده است. او گفت: «براساس آنچه از الکاظمی شنیدیدم طرف عربستانی این آمادگی را دارد که در سطح دیپلماتیک مذاکرات بین دو کشور ارتقاء پیدا کند.»

او همچنین تایید کرد: «به زودی این مذاکرات در بغداد در سطح دیپلماتیک برگزار و تاریخ آن معلوم می‌شود.»

تاکنون پنج دور مذاکره میان ایران و عربستان سعودی با میانجی‌گری عراق در بغداد برگزار شده اما مذاکرات قبلی در سطح امنیتی بوده است.

او همچنین ابراز امیدواری کرد سفر هیات‌های فنی ایران و عربستان سعودی برای بازدید از سفارتخانه‌های دو کشور به زودی فراهم شود.

روابط دیپلماتیک میان ایران و عربستان سعودی پنج سال پیش و در پی حمله به اماکن دیپلماتیک سعودی در تهران و مشهد قطع شد و تنش‌ها میان دو کشور در سال ۲۰۱۹ با حمله هوایی به تاسیسات نفتی عربستان سعودی افزایش یافت. آمریکا، عربستان سعودی و شماری از کشورهای منطقه جمهوری اسلامی را به دست داشتن در آن حمله متهم کرده‌اند.