گزارش عفو بین‌الملل از وضع حقوق بشر ایران در سال گذشته: هزاران بازداشت، ادامه سرکوب‌ها

آشوری در مصاحبه با بی‌بی‌سی جهانی که روز سه‌شنبه منتشر شد، هشدار داد: «مراد طاهباز بیمار است و نیاز به مراقبت پزشکی دارد.»

او با بیان اینکه وقتی هنوز «این مرد خوب» پشت میله‌های زندان است نمی‌تواند آزادی‌‌ خود را جشن بگیرد گفت: «احساس گناه از اینکه این همه آدم خوب را جا گذاشته‌اید واقعا دردناک است.»

نازنین زاغری ۴۳ ساله و انوشه آشوری ۶۷ ساله، دو شهروند ایرانی بریتانیایی که سال‌ها در ایران زندانی بودند به تازگی آزاد شدند و همزمان اعلام شد بدهی مربوط به تانک‌های چیفتن از سوی لندن به تهران پرداخت شده است.

پس از آزادی این دو زندانی، سخنگوی وزارت خارجه بریتانیا گفت طاهباز از زندان اوین به هتلی در تهران منتقل شده و دولت بریتانیا همچنان به رایزنی با مقام‌های جمهوری اسلامی در بالاترین سطوح ادامه می‌دهد تا به او اجازه دهند فورا به خانه بازگردد.

این در حالی است که مراد طاهباز دو روز بعد به زندان برگردانده شد و تاکنون آزاد نشده است. خانواده او روز سه‌شنبه اعلام کردند طاهباز به اعتصاب غذای ۹ روزه خود به درخواست خانواده‌اش پایان داده است.

آشوری در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی درباره دلیل بازداشت و زندانی شدنش گفت: «مهم شخص من نبود، مهم پاسپورتم بود. دارنده آن پاسپورت هم من بودم.»

جمهوری اسلامی متهم است با «گروگان‌گیری» شهروندان خارجی و دوتابعیتی در جهت رسیدن به خواسته‌های خود بر دولت‌های خارجی فشار وارد می‌کند.

آشوری در مصاحبه خود همچنین زندان اوین را «جهنم» خواند و گفت: «هنوز گاهی باورم نمی‌شود که برگشته‌ام.»

بر اساس این گزارش، انوشه آشوری که در ایام زندان چندین بار اقدام به خودکشی کرده، می‌گوید: «تجربه دردناک‌تر دیدن هم‌بندانی بود که از حبس خود به شدت عصبانی بودند.»

پیشتر نازنین زاغری در یک نشست خبری در لندن، در پاسخ به سوالی درباره شرایط انفرادی گفت که ترجیح می‌دهد درباره تجربه‌اش در این زمینه صحبت نکند.

همچنین در این نشست دختر مراد طاهباز گفت: «بیش از چهار از زندانی شدن پدرم و ممنوع الخروجی مادرم می‌گذرد. ما می‌پرسیم چرا پدر من که در بریتانیا به دنیا آمده، همچنان در ایران در زندان است.»

بارزانی روز سه‌شنبه نهم فروردین در سخنانی در همایش جهانی دولت‌ها در دوبی با تاکید بر اینکه این منطقه به زودی منبع مهم انرژی برای تقاضای رو به رشد جهان خواهد شد، گفت: «توسعه بیشتر میادین نفت و گاز ما ممکن است به نفع ایران نباشد، زیرا این توسعه می‌تواند دلیل دیگری برای حملات [ایران] باشد.»

یک روز پیشتر نیز خبرگزاری رویترز به نقل از چند مقام عراق و ترکیه گزارش داد طرح تازه اقلیم کردستان عراق برای صدور گاز به ترکیه و اروپا با کمک اسرائیل، یکی از دلایل جمهوری اسلامی برای حمله موشکی اخیرش به اربیل بود.

سپاه پاسداران روز یکشنبه ۲۲ اسفند اعلام کرد در حمله موشکی به اربیل یک «مرکز راهبردی» اسرائیل را هدف قرار داده است؛ ادعایی که از سوی مقام‌های اقلیم کردستان عراق و همچنین مالک ویلای تخریب شده رد شد.

مسرور بارزانی که پیشتر این حمله را محکوم کرده بود در سخنرانی خود در دوبی نیز اتهام جمهوری اسلامی مبنی بر تعامل اسرائیل با اقلیم را «بی‌اساس» خواند و گفت حملات موشکی علیه اربیل تلاشی برای اعمال «فشار سیاسی» بر اتحادی بود که در حال تشکیل دولت در عراق است.

باز کریم برزنجی، مدیر شرکت نفتی «گروه کار» که ویلایش در اربیل مورد حمله موشکی سپاه پاسداران قرار گرفت، نیز پیش از این گفته بود که هدف از این حمله جلوگیری از خط انتقال گاز از اقلیم کردستان عراق به ترکیه بوده است.

«گروه کار»، شرکتی که برزنجی مدیریت آن را برعهده دارد، قرار است خط لوله انتقال گاز از اقلیم کردستان عراق به ترکیه را اجرا کند و بر اساس برخی گزارش‌ها، این پروژه قرار است سال ۲۰۲۵ افتتاح شود.

مسرور بارزانی در سخنان روز سه‌شنبه‌اش با اشاره به حکم اخیر دادگاه فدرال عراق درباره فروش نفت و گاز اقلیم کردستان نیز گفت: «نه تنها موشک‌ها می‌کوشند ما را متوقف کنند، بلکه نهادهایی دست‌کاری شده نیز تلاش می‌کنند.»

دادگاه فدرال عراق در اواسط ماه فوریه حکمی را علیه یک قانون نفت و گاز اقلیم کردستان صادر و اعلام کرد این قانون خلاف قانون اساسی عراق است.

بارزانی با اشاره به منابع انرژی در اقلیم کردستان عراق و همچنین افزایش نیاز جهانی به نفت در پی جنگ اوکراین گفت: «تلاش می‌کنیم دست‌کم بخشی از کمبودهای موجود در جهان را که ناشی از درگیری‌های جاری است، تامین کنیم.»

نخست وزیر اقلیم کردستان با این حال در سخنان یک روز پیشتر خود در همایش دوبی تاکید کرده بود: «یک کردستان قوی و مستقل از نظر اقتصادی تهدیدی برای همسایگان یا شرکای ما در بغداد نیست.»

نشست «آسمان‌های امن‌تر» قرار است روزهای سه‌شنبه و چهارشنبه به صورت مجازی برگزار شود.

خبرگزاری رویترز روز سه‌شنبه گزارش داد که عمر الغبرا، وزیر حمل و نقل کانادا، قرار است در این نشست بگوید در مواردی که کشور اصلی تحقیق‌کننده یک سانحه سقوط هواپیما، موجب سقوط آن هواپیما شده یا در سقوط آن مشارکت داشته است، قوانین نیاز به اصلاح دارند.

در نشست «آسمان‌های امن‌تر» نمایندگانی از کشورهای مختلف و صنعت هوانوردی غیرنظامی از جمله انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی حضور دارند.

هدف از برگزاری این نشست کاهش خطرات پرواز هواپیماهای غیرنظامی بر فراز مناطق درگیری‌هاست.

هیات ایمنی حمل و نقل کانادا، که یک اداره مستقل است، سال گذشته نیز خواستار چنین تغییراتی در قوانین شده بود.

این هیات استدلال کرده بود که هرچند قوانینی که در صنعت هوانوردی به عنوان «ضمیمه ۱۳» شناخته می‌شوند مفید هستند، اما سرنگونی هواپیمای اوکراینی از سوی جمهوری اسلامی محدودیت‌های این قوانین را نشان داد.

هیات ایمنی حمل و نقل کانادا اضافه کرد که بر اساس این قوانین، ایران کنترل کلی تحقیقات درباره سرنگونی هواپیمای اوکراینی را که منجر به کشته شدن ۱۷۶ نفر شد حفظ کرد، در حالی که نیروهای نظامی این کشور در این سرنگونی منجر به یک وضعیت «بی‌سابقه» نقش داشتند.

هواپیمای مسافربری اوکراینی بامداد چهارشنبه ۱۸ دی ۹۸ چند دقیقه پس از برخاستن از فرودگاه تهران هدف موشک‌های سپاه پاسداران قرار گرفت و تمامی ۱۷۶ سرنشین آن کشته شدند.

پس از پنهانکاری‌های اولیه از سوی جمهوری اسلامی، سرانجام سازمان هواپیمایی ایران پس از بیش از یک سال از شلیک سپاه پاسداران به هواپیما،‌ گزارش نهایی خود را درباره آن منتشر کرد و مسئولیت شلیک را به اپراتور واحد پدافندی نسبت داد.

اما این تحقیقات کشورهای درگیر در این پرونده را راضی نکرد و اوکراین جمهوری اسلامی را به «دستکاری» اطلاعات در پرونده انهدام هواپیمای اوکراینی متهم کرد.

پیشتر نیز درپی انتقادات گسترده بین‌المللی از گزارش نهایی ایران از پرونده هواپیمای اوکراینی، کتی فاکس، ریس هیات ایمنی ترابری کانادا، اعلام کرده بود کشورش قصد دارد از نهاد هوانوردی سازمان ملل بخواهد در قوانین تحقیق و تفحص در مورد سوانح هوایی تغییراتی را ایجاد کند.

طبق قوانین کنونی، با وجودی‌که یک نهاد نظامی ایران مسئول سرنگون کردن هواپیمای اوکراینی بود، جمهوری اسلامی تحقیق و تفحص از این پرونده را به عهده گرفت.

این سناتور دموکرات که از حامیان نزدیک بایدن است، افزود: من نمی‌فهمم چرا سپاه پاسداران باید از فهرست گروه‌های تروریستی خارج شود. این برای من قابل فهم نیست. البته من در جریان آخرین اطلاعات نیستم و نمی‌دانم در ازای این اقدام چه چیزی به دست می‌آوریم، چون به هر حال باید چیز بسیار مهمی به دست بیاید.

سناتور کریس کونز به ایران اینترنشنال گفت که‌ سرکوب حقوق بشر، صدور خشونت به منطقه و برنامه موشک‌های بالستیک ایران باید در مذاکرات مورد توجه قرار گیرد.

او گفت من متوجه‌ام که ضروری است در حال حاضر بر مساله غنی‌سازی اورانیوم در جمهوری اسلامی تمرکز کنیم چون در صورت شکست احیای برجام، نگرانی‌ها در باره فعالیت‌های هسته‌ای کنترل نشده و غیرقابل نظارت ایران بسیار بالا خواهد رفت اما باید حواسمان به این هم باشد که رفتار ایران در چند سال اخیر، دست‌کم در سه حوزه‌ای که برشمردم، بسیار مخرب‌تر شده است.

سناتور کونز تاکید کرد که تمرکز صرف بر مساله هسته‌ای کافی نیست و یک توافق خوب باید تمام جنبه‌های مختلف فعالیت‌های ایران را پوشش دهد.

این سناتور دموکرات افزود که به نظر نمی‌رسد گنجاندن موضوعات غیرهسته‌ای در مذاکرات در فهرستی باشد که ایران تمایل دارد در موردش مذاکره کند اما خود ایران در مذاکرات خواسته‌های بسیار زیادی را مطرح کرده است.

سناتور کریس کونز به ایران اینترنشنال گفت که جمهوری اسلامی در حال انجام دست‌کم سه خطای بزرگ است: از یک طرف به شکلی مداوم و گسترده حقوق شهروندان ایران را نقض می‌کند، از طرف دیگر با حمایت از حزب‌الله لبنان و حوثی‌های یمن و نیز از طریق سپاه پاسداران در کل منطقه و حتی جهان ترویج خشونت می‌کند.

این سناتور دموکرات سومین خطای بزرگ ایران را تداوم برنامه موشک‌های بالستیک خواند و افزود: جمهوری اسلامی ایران با تداوم توسعه و گسترش برنامه موشک‌های بالیستیک‌ خود امنیت همه جهان را تهدید می‌کند.

سخنان روز دوشنبه مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در حالی بیان شد که او دو روز قبل در حاشیه نشست دوحه گفته بود که ایران و قدرت‌های جهانی به توافق بر سر احیای برجام بسیار نزدیک‌اند اما اکنون و پس از بازگشت انریکه مورا از تهران، ارزیابی متفاوتی از وضعیت مذاکرات ارائه کرده است.

جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا گفت مذاکرات هسته‌ای بین قدرت‌های جهانی و ایران به مشکل خورده و پس از غلبه بر مانع‌تراشی روسیه، اکنون تهران خودش مانع ایجاد کرده است.

بورل تاکید کرد که روسیه می‌خواست از لغو تحریم‌های نفتی ایران جلوگیری کند زیرا اگر ایران شروع به تولید نفت کند، عرضه بیشتری در بازارها وجود خواهد داشت و این به نفع روسیه نیست.

مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا افزود: زمانی که در آستانه رسیدن به توافق‌ با ایران‌ قرار داریم، حیف است به توافق دست نیابیم اما نمی‌توانم تضمین کنم که به توافق خواهیم رسید.

دور هشتم مذاکرات وین که از ششم دی‌ ماه گذشته آغاز شده بود در بیستم اسفند ماه بعد از آنکه روسیه شروطی را برای مستثنی شده روابط تجاری خود با ایران از تحریم‌های مرتبط با جنگ اوکراین طرح کرد، متوقف شد و تیم‌های مذاکره‌کننده به پایتخت‌های خود بازگشتند.

بورل در همان روز گفته بود که به دلیل عوامل خارجی، لازم است وقفه‌ای در گفت‌وگوهای وین صورت گیرد. متن نهایی توافق آماده و روی میز است و به ارتباط با طرف‌های برجام و آمریکا برای غلبه بر موانع فعلی و حصول توافق ادامه خواهیم داد.

با این حال بورل روز دوشنبه هشتم فروردین ماه گفت که پس از غلبه بر مانع‌تراشی روسیه، رسیدن به توافق اکنون با مانعی مواجه شده که خود تهران کرده است.

مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا تاکید کرد که اکنون مسائل جدیدی از جمله درباره وضعیت سپاه پاسداران در مذاکرات مطرح شده‌ است در حالی که این مسائل بخشی از توافق هسته‌ای ۲۰۱۵ نبوده است.

سخنان مسئول سیاست خارجی به درخواست جمهوری اسلامی ایران اشاره دارد که خواهان خارج کردن سپاه پاسداران از فهرست سازمان‌های تروریستی آمریکا شده است.

از سوی دیگر، ارزیابی جدید مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا درباره به مشکل خوردن مذاکرات پس از آن اعلام می‌شود که معاون او، انریکه مورا، روز شنبه در سفری به تهران با حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه و علی باقری، مذاکره کننده ارشد ایران ملاقات و گفت‌وگو کرد.

وزیر خارجه ایران در دیدار با انریکه مورا، گفت: فقدان تصمیم سیاسی آمریکا برای رفع تحریم‌ها، مانع کنونی رسیدن به نتایج نهایی در مذاکرات وین است.

امیرعبداللهیان افزود که طرف‌های دیگر به ویژه دولت آمریکا باید جهت حل و فصل موضوعات باقی‌مانده رویکردی واقع بینانه اتخاذ کنند.

این در حالی است که درخواست جمهوری اسلامی برای حذف سپاه پاسداران از فهرست سازمان‌های تروریستی با مخالفت گسترده اعضای کنگره آمریکا و همچنین با مخالفت اسرائیل و کشورهای جنوب خلیج فارس مواجه شده است.

رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، نیز روز یکشنبه گفت که سپاه پاسداران صرف نظر از اینکه چه اتفاقی بیفتد، از سوی ایالات متحده تحریم خواهد ماند.

در همین حال کانال ۱۲ اسرائیل نیز خبر داد که آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، در دیدار با مقام‌های ارشد اسرائیلی گفته که جو بایدن هنوز تصمیمی درباره حذف سپاه پاسداران از فهرست سازمان‌های تروریستی نگرفته است.