ارتش اوکراین میگوید دسترسی به دریای آزوف را موقتا از دست داده است. همزمان، اطلاعات ارتش بریتانیا از تغییر راهبرد نظامی روسیه خبر داد و گفت تشدید آتشباری کور به کشته شدن بیشتر غیر نظامیان منجر خواهد شد.
ستاد کل نیروهای مسلح اوکراین روز شنبه ۲۸ اسفند اعلام کرد که از صبح این روز نیروهای روسیه دسترسی نیروهای اوکراینی در بندر ماریوپول به دریای آزوف را موقتا قطع کردهاند.
روز شنبه همچنین اطلاعات ارتش بریتانیا اعلام کرد که روسیه مجبور شده رویکرد عملیاتی خود را تغییر دهد و اکنون راهبرد فرسایش را دنبال میکند.
به گفته ارتش بریتانیا، این تغییر رویکرد احتمالا شامل آتشباری بیمحابا و کور خواهد بود که منجر به افزایش تلفات غیرنظامی، تخریب زیرساختها و تشدید بحران انسانی خواهد شد.
وزارت دفاع بریتانیا که مرتبا آخرین ارزیابیهای خود را از تحولات مربوط به تهاجم روسیه به اوکراین منتشر میکند، تاکید کرده به دلیل مقاومت اوکراینیها روسیه نتوانسته به اهداف اصلی خود دست یابد.
پیش از این نیز شمار دیگری از تحلیلگران پیشبینی کرده بودند ارتش روسیه اقدامات خود در سوریه را که منجر به ویرانی شهرهای محل تجمع مخالفان شد در اوکراین نیز تکرار کند.
روز شنبه همچنین درگیریها در برخی شهرهای اوکراین از جمله خرسون، چرنیهیف، خارکیف و سومی ادامه یافت. این سه شهر به ویژه برای دشوار کردن دسترسی دیگر نقاط اوکراین به کییف مهم هستند.
در همین حال شرکت ماهوارهای مکسار تصاویری را منتشر کرده که نشان میدهد نیروهای روسی با ایجاد خندقهایی قصد دارند خودروهای نظامی خود در نزدیکی کییف را مخفی کنند.
نیروهای اوکراین همچنین برای ششمین بار در چند روز گذشته فرودگاه خرسون که نیروهای روسیه کنترل آن را در دست گرفته اند گلوله باران کردند.
روز شنبه همچنین روسیه اعلام کرد که برای نخستین بار از موشک های مافوق صوت برای حملات در اوکراین استفاده کرده است.
وزارت دفاع مسکو روز جمعه اعلام کرده بود با سامانه موشکی کینژال یک انبار تسلیحات زیرزمینی را در روستای دِلیاتین در غرب اوکراین منهدم کرده است.
روسیه پیش از این متهم به استفاده از بمبهای خلأ و خوشهای در اوکراین شده اما این اتهامها را رد کرده است.
روز جمعه ولادیمیر پوتین در میان جمعیت انبوه حاضر در ورزشگاه لوژنیکی مسکو از «عملیات ویژه نظامی در اوکراین» تمجید کرد و گفت: «ما کاملا به تمام اهداف خود خواهیم رسید.»
ولودیمیر زلنسکی در واکنش به این سخنرانی گفت تعداد افراد حاضر در آن ورزشگاه تقریبا برابر با سربازان روسی شرکت کننده در حمله به اوکراین است.
او با اشاره به کشته شدن «۱۴ هزار» سرباز روسیه در سه هفته گذشته افزود: «۱۴ هزار جسد در این ورزشگاه به همراه هزاران معلول و مجروح را تصور کنید… جنگ باید پایان یابد و پیشنهادات اوکراین روی میز است.»
بنابر گزارش سازمان ملل، از آغاز تهاجم روسیه بیش از سه میلیون نفر از اوکراین به خارج از این کشور گریخته و شش و نیم میلیون نفر دیگر نیز در حال فرار از کشور هستند.
همچنین بیش از ۸۰۰ هزار نفر بدون برق و بیش از ۲۷۰ هزار نفر بدون گرمایش هستند.
بسته به اینکه ولادیمیر پوتین چقدر در این جنگ پیش برود، اقدامات او میتواند انباشتن شماری از نیروهای نظامی آمریکا در اروپا را در پی داشته باشد که از زمان جنگ سرد بدین سو، بیسابقه بوده است.
آسوشیتدپرس در گزارشی تحلیلی نوشته دورنمای ردپای گستردهتر نظامی آمریکا در اروپا، حتی نسبت به رویکرد دو سال پیش این کشور هم چرخشی بارز محسوب میشود.
بر اساس این گزارش، در سال ۲۰۲۰، دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا دستور خروج هزاران سرباز این کشور از خاک آلمان را صادر کرد. اما تنها چندین روز پس از بر سر کار آمدن جو بایدن، او این فرمان ترامپ را پیش از آنکه به مرحله اجرایی شدن برسد، متوقف کرد. دولت بایدن، با وجود آنکه بایدن چین را تهدید اصلی طولانیمدت برای امنیت آمریکا میداند، باز هم بر اهمیت ناتو تاکید کرد.
حمله روسیه به اوکراین
الکساندر ورشبو، سفیر سابق آمریکا در روسیه و معاون سابق دبیرکل ناتو، بر این باور است که آمریکا وارد عصر جدیدی از درگیری پایدار با روسیه شده است. ورشبو معتقد است که آمریکا باید در همکاری با متحدان ناتو، موضعی هر چه محکمتر در برابر تهدیدات هر چه بیشتر روسیه شکل دهد؛ بهویژه با در نظر گرفتن موقعیت جغرافیایی روسیه که به سه کشور اروپای شرقی حوزه دریای بالتیک که پیشتر جزو اتحاد جماهیر شوروی بودند، نزدیک است.
در همین راستا، لوید آستین، وزیر دفاع آمریکا برای رایزنی درباره اوکراین، به اروپا و مقر ناتو در بروکسل، پایتخت بلژیک، رفته است و پس از آن، روانه دو کشور اروپای شرقی اسلوواکی و بلغارستان میشود. آستین حدود یک ماه پیش نیز پس از سفر به بلژیک برای حضور در جلسه ناتو، به لهستان و لیتوانی، دو کشور متحد ناتو در جبهه شرقی سفر کرد.
تنها در طی دو ماه گذشته، حضور نیروهای آمریکایی در اروپا از ۸۰ هزار نیرو به صد هزار نیرو رسیده است که این تقریبا در حدود شمار این نیروها در سال ۱۹۹۷ و زمانی است که آمریکا و متحدان ناتو در صدد گسترش اتحاد خود برآمدند، همان اتحادی که پوتین تهدیدی برای روسیه میپندارد و در صدد تغییر آن است.
بنا بر مدارک پنتاگون، در سال ۱۹۹۱، سال فروپاشی اتحادیه جماهیر شوروی، ایالات متحده ۳۰۵ هزار نیرو در اروپا داشت که ۲۲۴ هزار تن از آنها در آلمان مستقر بودند. این شمار بهتدریج کاهش یافت و به ۱۰۱ هزار نیرو در سال ۲۰۰۵ و ۶۴ هزار نیرو در سال ۲۰۲۰ رسید.
شمار مضاعفی از نیروهای آمریکا که در سال جاری میلادی عازم اروپا شده است نیز گرچه موقتی خوانده شده است اما قطعیتی در این باره که این نیروها تا چه زمانی در اروپا خواهند ماند، وجود ندارد.
بر اساس ارزیابی اخیر پنتاگون از حضور نظامی آمریکا در سراسر جهان، حضور و موقعیت نیروهای این کشور در اروپا کمابیش درست است. اما مارا کارلین، از مقامات ارشد پنتاگون، اخیرا گفت که این سازمان باید اطمینان حاصل کند آمریکا در برابر روسیه مجهز به بازدارندگی است و بتواند «۱۵۰ درصد» بگوید که امنیت ناتو تامین است.
کارلین تصریح کرد این اطمینان داشتن تنها از نظر حمله روسیه به اوکراین نیست که اهمیت دارد بلکه در طولانیمدت نیز مهم است.
حمله روسیه به اوکراین نهتنها به بازاندیشی آمریکا درباره ملزومات دفاع منطقهای انجامیده بلکه برای متحدان اروپایی هم به همین شکل بوده است؛ از جمله آلمان که سیاست دیرباز خود مبنی بر عدم صادرات سلاح را برای فرستادن تسلیحات به اوکراین کنار گذاشت. آلمان همچنین متعهد شد که بودجه دفاعی این کشور را به رقم بسیار بالاتری افزایش دهد.
ولادیمیر پوتین، رییسجمهور روسیه نیز نهتنها خواستار این شده بود که اوکراین از قصدش برای پیوستن به ناتو صرفنظر کند، بلکه اصرار داشت ناتو نیروهایش را از جبهه شرقی خارج کند.
ایالات متحده و ناتو این خواسته پوتین را با توسل به این دلیل که این خواسته در تضاد با حقوق اساسی ملتهای عضو ناتو در جبهه شرق برای تصمیمگیری درباره روابط خارجی خودشان است، رد میکنند. دلیل دیگر ناتو و آمریکا، تعهد اساسی ناتو به تامین امنیت برابر برای تمامی اعضای آن عنوان شده است.
اگر روسیه کنترل تمامیت اوکراین را به دست بگیرد در مرز کشورهای دیگر متحد ناتو از جمله رومانی، اسلوواکی و مجارستان قرار خواهد گرفت. لهستان و لیتوانی هم با شهر کالنینگراد که متعلق به روسیه ولی از خاک اصلی این کشور جداست، مرز مشترک دارند. کالنینگراد همچنین محل استقرار ناوگان بالتیک نیروی دریایی روسیه است. نگرانی دیگر این است که پوتین تصمیم بگیرد به «باریکه سووالکی» هم دستاندازی کند. باریکه سووالکی یک گذرگاه زمینی بیش از ۹۶ کیلومتری است که کالنینگراد را به بلاروس متصل میکند.
ورشبو معتقد است آمریکا و ناتو باید نیروهای بیشتر، مجهزتر و ثابت به اروپای شرقی اعزام کنند.
چنین گذاری از اعزام نیروی کمتر به بیشتر، همانی است که پوتین گسترش ناتو به جبهه شرق میخواند و تهدیدی برای روسیه میانگارد. پوتین بارها گفته است که دیگر چنین اقدامی را برنمیتابد. او خواستار بازگشت آمریکا به توافق سال ۱۹۹۷ بین روسیه و ایالات متحده، موسوم به شورای مشترک دائمی ناتو-روسیه شده است.
در آن توافق مسکو پذیرفت که ناتو، لهستان، مجارستان و جمهوری چک را به عضویت در ناتو دعوت خواهد کرد. در این سند آمده است ناتو از استقرار نیروی دفاعی ثابت مضاعف در قلمرو اعضای جدید خود چشمپوشی خواهد کرد.
اما آیا چنین مورد آمده در توافق، ناتو را از امکان انباشت نیرو در اروپای شرقی بازمیدارد؟ خیر. بنا بر عقیده صاحبنظران، پایبندی به محدودیت در حضور نظامی ناتو در اروپای شرقی که در توافقنامه ۱۹۹۷ ناتو-روسیه آمده است در وضعیت فعلی حمله روسیه به اوکراین، رنگ میبازد.