مارکو روبیو، سناتور جمهوریخواه، گفت طرحی را در هفتهجاری به سنا ارائه خواهد کرد که واردات نفت آمریکا را از ایران و ونزوئلا ممنوع میکند. این طرح خواستار افزایش تولید داخلی نفت و گاز در آمریکا شده است.
روبیو در بیانیهای گفت: «تحت هیچ شرایطی نباید پول به دستان دیکتاتورها و تروریستهای قاچاقچی مواد مخدر که متحدان ولادیمیر پوتین هستند بیفتد. دیگر کافی است. زمانش رسیده که تولید انرژی را به خانه برگردانیم.»
در همین حال، جنیفر گرنهولم، وزیر انرژی آمریکا، از شرکتهای نفت و گاز ایالاتمتحده خواست با توجه به تشدید بحران جهانی انرژی، به سرعت میزان عرضه خود را افزایش دهند تا میزان تقاضا جبران شود.
جو بایدن روز سهشنبه اعلام کرد که واردات نفت و گاز روسیه را ممنوع خواهد کرد.
جمهوریخواهان هشدار دادهاند کاهش واردات نفت از روسیه نباید باعث شود که خلاء ایجاد شده در بازار عرضه، دولت آمریکا را به تامین نفت از کشورهایی همچون ایران و ونزوئلا سوق دهد.
میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در مذاکرات وین، با تاکید براینکه هنوز مذاکرات و توافق برای احیای برجام نهایی نشده است، گفت که در صورت نهایی شدن توافق باید روابط تجاری روسیه و ایران از تحریمهای اروپا و آمریکا مستثنی باشد.
روسیه از یک هفته پیش و درحالی که پس از حمله به اوکراین با موج گسترده تحریمهای آمریکا و اروپا مواجه شده، مواضع جدیدی در مذاکرات وین اتخاذ کرد و از آمریکا خواست تا تضمین دهد که در صورت احیای برجام، تحریمهای مرتبط با حمله به اوکراین، تاثیری روی تجارت روسیه با ایران ندارد.
نماینده روسیه در مذاکرات وین با تاکید براینکه متن توافق هنوز نهایی نشده و حتی مذاکرات هنوز نهایی نشده است، گفت که احتمال نهاییشدن متن توافق در روز پنجشنبه، نوزدهم اسفند، وجود دارد.
اولیانوف همزمان خاطرنشان کرد که تاکنون هیچ تایید یا موافقتی مبنی بر اینکه متن توافق قابل قبول است، از سوی هیچ یک از طرفهای مذاکرات وین وجود ندارد.
او درباره ایجاد تاخیر در رسیدن به توافق در نتیجه طرح مواضع و شروط جدید روسیه برای احیای برجام را رد کرد و گفت وقتی متن توافق نهایی نشده است چگونه موضع روسیه میتواند در آن تاخیر ایجاد کند.
نماینده روسیه تاکید کرد که همه روابط تجاری و اقتصادی روسیه با ایران باید از همه تحریمهای فعلی و آینده اتحادیه اروپا و آمریکا مستثنی باشند.
اولیانوف افزود که یکی از اهداف برجام نیز اطمینان حاصل کردن از این بوده است که ایران بتواند روابط اقتصادی و تجاری خود با جهان را حفظ کند.
نماینده روسیه در مذاکرات وین خواستار بیانیه روشنی شد که تحریمهای جدید بر همکاری روسیه و ایران تحت برجام و فراتر از آن تاثیری نخواهند گذاشت.
لوان جاگاریان، سفیر روسیه در تهران، نیز روز چهارشنبه هجدهم اسفند در نشست خبری با چند خبرنگار در تهران گفت: «میخواهیم برجام به نتیجه برسد اما منافع خودمان هم برایمان مهم است.»
سفیر روسیه در تهران مانعتراشی روسیه برای جلوگیری از احیای برجام را رد کرد و افزود: روسیه در شکل گرفتن برجام «نقش قابل توجهی داشت» و «حالا ما منافع خودمان را هم در نظر میگیریم و باید مبادلات ما با ایران تضمین شود.»
در همین حال، بلومبرگ گزارش داد که دولت آمریکا در حال بررسی اعمال تحریم علیه روس اتم، شرکت دولتی انرژی اتمی روسیه، است.
روس اتم ۳۵ درصد از غنیسازی اورانیوم جهان را انجام میدهد و تامینکننده اصلی سوخت و فناوری نیروگاههای اتمی برخی از کشورها از جمله نیروگاه اتمی بوشهر در ایران است و تحریم این شرکت نیز آثار مستقیمی بر روند توافق احتمالی برای احیای برجام خواهد داشت.
خانواده رابرت لوینسون، شهروند آمریکایی مفقود شده در ایران، در نامهای به مناسبت پانزدهمین سالگرد ناپدید شدن او تاکید کردند هر گونه توافق هستهای با ایران باید شامل آزادی همه گروگانهای آمریکایی و پاسخگویی تهران درباره سرنوشت لوینسون باشد.
خانواده رابرت لوینسون با اشاره به اینکه در ۱۵ سال اخیر از ایران درباره او هیچ پاسخی دریافت نکردهاند گفتند: «ما نمیتوانیم از رژیمی که شهروندان آمریکا را ربوده و به گروگان میگیرد و برای امتیازگیری به صورت انتخابی آنها را آزاد میکند یا اینکه آنها را در زندان رها میکند تا بمیرند و به محض اینکه جهان بیتوجهی میکند باز هم همین کار را تکرار میکند، بگذریم.»
این نامه خاطرنشان کرد رژیم ایران لوینسون را برای بیش از یک دهه گروگان گرفت و آنقدر درباره او دروغ گفت تا نهایتا در زندان درگذشت.
پیشتر در روز چهارشنبه نیز رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، در توییتی با اشاره به پانزدهمین سالگرد مفقود شدن رابرت لوینسون و رنج خانواده او، از دولت ایران خواست به طور کامل درباره ربودن رابرت لوینسون پاسخگو باشد.
اسحاق هرتزوگ، رییس جمهوری اسرائیل، در سفری رسمی به ترکیه روز چهارشنبه وارد آنکارا شد. این نخستین سفر یک مقام ارشد اسرائیلی به ترکیه از سال ۲۰۰۸ بدین سو است.
هرتزوگ پیش از این سفر گفت سفرش به دعوت رجب طیب اردوغان «که از ابتدای ریاست جمهوری خود با او در دیالوگ بودهام» انجام میشود.
او همچنین با تاکید بر اهمیت روابط اسرائیل و ترکیه گفت که روابط بین دو کشور در سالهای اخیر فراز و نشیبهایی داشته «اما میکوشیم روابطمان را از نو آغاز کنیم و آن را بر پایه روشی حسابشده و همراه با احتیاط و همچنین با احترامی متقابل بنا سازیم».
رجب طیب اردوغان، رییس جمهوری ترکیه، ژانویه امسال با اعلام اینکه رییس جمهوری اسرائیل به زودی به این کشور سفر میکند، این سفر را «منادی دورهای جدید» در روابط دو کشور خوانده بود.
سفر قبلی یک رییس جمهور اسرائیل به ترکیه در سال ۲۰۰۷ انجام شد و از سال ۲۰۰۸ نیز هیچ مقام ارشد اسرائیلی به این کشور نرفت.
روابط دو کشور پس از حمله اسرائیل به کشتی گروهی از فعالان ترک هوادار فلسطین و کشته شدن ۱۰ نفر از آنها در ماه مه ۲۰۱۰ دچار تنش شد و پس از آن نیز مقامات دو کشور چندین بار درگیری لفظی شدید داشتهاند.
با این حال از چند سال پیش اقدامات دو کشور برای بهبود روابط آغاز شد و در جنگ اخیر بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان، هر دو کشور از حامیان اصلی جمهوری آذربایجان بودند.
یک ماه پیش نیز رسانههای ترکیه و اسرائیل خبر دادند که سازمانهای اطلاعاتی دو کشور در همکاری مشترک موفق شدهاند طرح جمهوری اسلامی برای ترور یک تاجر اسرائیلی ساکن استانبول به نام یائیر گِلر را خنثی کنند و هشت نفر در رابطه با این نقشه در ترکیه بازداشت شدند.
رجب طیب اردوغان چندی پیش که خبر دعوت از اسحاق هرتزوگ را اعلام کرد گفت دو طرف میتوانند بر روی انتقال گاز اسرائیل به اروپا و احیای ایدهای که نخستین بار ۲۰ سال پیش درباره آن بحث شد گفتوگو کنند.
خط لوله انتقال گاز اسرائیل به اردن از حدود دو سال پیش راهاندازی شده و ادامه آن از مسیر عراق به ترکیه میتواند گاز را به اروپا برساند. با این حال چندی پیش برخی رسانهها گزارش دادند که آمریکا به سه کشور یونان، اسرائیل و قبرس خبر داده که دیگر حاضر نیست از طرح انتقال گاز اسرائیل به اروپا از طریق یونان و قبرس حمایت کند.
بر اساس این گزارشها، دولت جو بایدن دلیل لغو حمایت خود را مخالفت ترکیه و احتمال به وجود آمدن تنش میان ترکیه و دیگر کشورهای منطقه عنوان کرده است.
همزمان با بازگشت علی باقری کنی به وین، روز چهارشنبه نشست شورای حکام آژانس درباره موارد پادمانی مرتبط با ایران برگزار شد و آمریکا، اتحادیه اروپا و همچنین سه کشور اروپایی در سه بیانیه جداگانه، از پاسخ ندادن ایران به سوالات آژانس درباره سایتهای مشکوک ابراز تاسف کردند.
نشست روز سهشنبه ۱۷ اسفند شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی به تعهدات برجامی ایران اختصاص داشت و نشست این شورا در روز چهارشنبه ۱۸ اسفند به موضوعات پادمانی مرتبط با ایران میپرداخت.
آمریکا در بیانیهای که روز چهارشنبه به شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی ارائه شد، ضمن استقبال از توافق اخیر بین ایران و آژانس، از عدم دسترسی بازرسان به سایتهای مشکوک ایران ابراز نگرانی کرد.
بر اساس این بیانیه که توسط معاون سفیر آمریکا در آژانس قرائت شد، «با وجود قطعنامه قبلی آژانس در ژوئن ۲۰۲۰ که از ایران خواسته بود دسترسی بازرسان به دو محل مورد تردید فراهم شود، متاسفانه نگرانیهای چشمگیر درباره وظایف پادمانی ایران پابرجاست.»
در همین حال اتحادیه اروپا و همچنین کشورهای اروپایی طرف برجام نیز در دو بیانیه جداگانه خطاب به شورای حکام از اینکه ایران به سوالات آژانس درباره سرنوشت یک صفحه فلزی در یک سایت مشکوک در ۱۹ سال پیش را نداده و سوالات آژانس اکنون به سه سایت رسیده ابراز تاسف کردند.
در بیانیه مشترک فرانسه، آلمان و بریتانیا تاکید شده که بسته شدن پرونده فعالیتهای اعلام نشده ایران «راه حل سیاسی» ندارد و آژانس بینالمللی انرژی اتمی باید بتواند به وظایف فنی خود بدون فشار سیاسی ادامه دهد.
ایران اینترنشنال روز ۱۱ اسفند خبر داده بود که مقامات جمهوری اسلامی خواستار مداخله کشورهای غربی برای مختومه شدن پرونده سایتهایی شدند که ذرات اورانیوم در آنها یافت شده است. یک روز بعد نیز سعید خطیبزاده، سخنگوی وزارت خارجه ایران، گفت که برای حصول توافق باید پرونده فعالیتهای مشکوک سابق ایران در آژانس بین المللی انرژی اتمی بسته شود.
وضعیت مبهم دیسک فلزی پس از ۱۹ سال
اتحادیه اروپا نیز در بیانیه خود از اینکه ایران پس از گذشت یک سال از قطعنامه سابق شورای حکام آژانس به ابهامات درباره فعالیت در چهار سایت اتمی خود پاسخ نداده ابراز تاسف کرده است.
در بیانیه این اتحادیه اعلام شده که یکی از فعالیتهای اعلام نشده ایران مربوط به یک دیسک فلزی اورانیوم در سال ۲۰۰۳ میلادی بوده است.
بر اساس این بیانیه، فعالیتهای راستیآزمایی آژانس انرژی اتمی در سال میلادی گذشته «نمیتواند ذوب و ریختهگری مجدد دیسک فلزی اورانیوم را رد کند و ممکن است اورانیوم غنی شده اکنون بخشی از موجودی مواد هستهای اعلامشده در آزمایشگاههای جابربن حیان باشد».
پیش از این نیز جمهوری اسلامی متهم به اقدامات مشکوک در آزمایشگاه «جابربن حیان» شده بود و شورای امنیت سازمان ملل در سال ۸۶ این آزمایشگاه را تحریم کرد.
در بیانیه اتحادیه اروپا توضیحی درباره چهار سایت مشکوک اتمی ایران داده نشده است.
پیش از این مقامهای جمهوری اسلامی اعلام کرده بودند آژانس بینالمللی انرژی اتمی خواستار بازدید از یک مکان در اطراف شهرضای اصفهان و یک مکان در نزدیکی تهران شده است.
بنابر گمانیزنیها، یکی از این دو محل منطقهای در تورقوزآباد در جنوب تهران است که بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر پیشین اسرائیل، در نشست سازمان ملل در سال ۹۷ از آن سخن گفت.
همزمان با برگزاری نشست شورای حکام، روز چهارشنبه علی باقری رییس هیات مذاکره ایران که پس از سخنان وزیر خارجه روسیه به تهران رفته بود، به وین بازگشت.
سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، روز شنبه ۱۴ اسفند تحریمهای غرب علیه مسکو به دلیل حملهاش به اوکراین را سدی مقابل توافق اتمی ایران خواند و شرط و شروط جدیدی برای احیای برجام گذاشت.
لوان جاگاریان، سفیر روسیه در تهران، اتهام ها درباره تلاش این کشور برای نابودی برجام را رد کرد و گفت: «میخواهیم برجام به نتیجه برسد اما منافع خودمان هم برایمان مهم است.»
جاگاریان روز چهارشنبه ۱۸ اسفند در نشست خبری با چند خبرنگار در تهران تاکید کرد که روسیه در شکل گرفتن برجام «نقش قابل توجهی داشت» و «حالا ما منافع خودمان را هم در نظر میگیریم و باید مبادلات ما با ایران تضمین شود».
سفیر روسیه همچنین با اشاره به شعار «جنگ جنگ تا پیروزی» در ایران، گفت روسیه هم «در عملیات ویژه نظامی در اوکراین» همین شعار را دارد.
او دو روز پیشتر و در واکنش به انتقادها از شرط و شروط جدید روسیه در مذاکرات احیای برجام گفته بود که در این باره «سوء تفاهم شده است».
مقامهای جمهوری اسلامی، از جمله سعید خطیبزاده سخنگوی وزارت خارجه، گفتهاند منتظر شفافسازی روسیه در این باره هستند.
پس از انتشار سخنان وزیر خارجه روسیه درباره شرط و شروط جدید روسیه، علی باقری کنی شامگاه دوشنبه به طور غیرمنتظرهای وین را ترک کرد و به تهران رفت. باقری صبح چهارشنبه به وین بازگشت.
سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، روز شنبه تحریمهای غرب علیه مسکو به دلیل حملهاش به اوکراین را سدی مقابل توافق اتمی ایران خوانده و شرط و شروط جدیدی برای احیای برجام گذاشته بود.
از سوی دیگر میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در وین، روز چهارشنبه در توییتی نوشت: مخالفان برجام در آمریکا و در ایران به طور هماهنگ ادعا میکنند روسیه بر مذاکرات تسلط دارد و «اطلاعات غلط منتشر میکنند».
شماری از مقامها و رسانهها در هفتههای اخیر به مواردی از مداخلات گسترده روسیه در مذاکرات وین اشاره کردهاند؛ از جمله گاربریل نورونها، مشاور ارشد پیشین وزارت خارجه آمریکا در امور ایران، روز ۱۱ اسفند توافق احتمالی با ایران را فاجعه خواند و گفت مذاکرات در اصل توسط نماینده روسیه اداره شده است.
محمد جواد ظریف، وزیر خارجه ایران، نیز در فایل صوتی افشا شده روسیه را به تلاش برای شکل نگرفتن برجام و به هم خوردن این توافق متهم کرده بود.