تاکید پوتین بر پیشروی حمله روسیه طبق برنامه؛ زلنسکی خواستار مذاکره با پوتین شد
رییسجمهوری روسیه ضمن تمجید از سربازان روس، حمله این کشور به اوکراین را موفقیتآمیز خواند و گفت که عملیات نظامی طبق برنامه پیش میرود.
رییسجمهوری روسیه ضمن تمجید از سربازان روس، حمله این کشور به اوکراین را موفقیتآمیز خواند و گفت که عملیات نظامی طبق برنامه پیش میرود.
ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، روز پنجشنبه یک هفته پس از صدور فرمان برای حمله به اوکراین گفت: «میخواهم بگویم که عملیات نظامی ویژه کاملا مطابق با جدول زمانی و طبق برنامه پیش میرود و تمام وظایف تعیینشده با موفقیت در حال حل و فصل است.»
اظهارات تلویزیونی پوتین در حالی منتشر شد که طی روزهای اخیر دولتهای غربی و آژانسهای اطلاعاتی از مواجهه شدن روسیه با مشکلات لجستیکی، اشتباهات تاکتیکی و مقاومت بیش از حد انتظار اوکراین گزارش دادند.
ولادیمیر پوتین طی اظهاراتش بدون ارائه مدرک و شواهدی اتهاماتی را علیه نیروهای اوکراینی مطرح کرد.
پوتین نیروهای اوکراینی را به استفاده از غیرنظامیان بهعنوان «سپر انسانی» متهم کرد و گفت که اوکراین اسیران روسی را علاوه بر شکنجه، میکشد، شهروندان خارجی را نیز گروگان گرفته و از آنها بهعنوان سپر انسانی استفاده میکند.
او بار دیگر تاکید کرد که اوکراینیها و روسها «یک ملت» هستند اما اوکراینیها «تهدید و شستوشوی مغزی» شدهاند.
پوتین بار دیگر بر دلیل خود برای جنگ با اوکراین که غرب آن را بهعنوان تبلیغات بیاساس رد میکند، تاکید کرد.
او گفت: «اکنون در خاک اوکراین، سربازان و افسران ما برای روسیه و برای یک زندگی مسالمتآمیز شهروندان دونباس میجنگند، به طوری که دیگر ما دقیقا در مرزهایمان با یک ضد روسیه که سالهاست غرب آن را ایجاد کرده، تهدید نمیشویم.»
درخواست مذاکره مستقیم با پوتین توسط زلنسکی
همزمان، ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، گفت اگر روسیه با حسن نیت و اراده به گفتوگو بپردازد، اوکراین و روسیه میتوانند راهی برای خروج از جنگ پیدا کنند.
زلنسکی با بیان اینکه مایل است با ولادیمیر پوتین گفتوگوی آزاد و رو در رو داشته باشد، گفت: «چیزهایی وجود دارد که باید در آنها راهی برای مصالحه پیدا کرد تا مردم نمیرند، اما برای موضوعاتی سازش وجود ندارد.»
او همچنین با طعنه به پوتین درباره میزهای بزرگ ملاقاتش با رهبران جهان گفت که میخواهد با او مذاکره کند، «اما نه از فاصله ۳۰ متری.»
زلنسکی خطاب به پوتین افزود: «نترس! از چه میترسی؟ من گاز نمیگیرم.»
میخائیلو پودولیاک، مشاور رییسجمهوری اوکراین و یکی از اعضای هیات مذاکرهکننده این کشور با روسیه گفت که دور دوم مذاکرات آتشبس با مقام های روس نتایج مورد انتظار کییف را به همراه نداشته است، اما طرفها در مورد کریدورهای بشردوستانه برای تخلیه غیرنظامیان به تفاهم رسیدند.
او با اشاره به محاصره تعداد زیادی از شهرهای اوکراین و وضعیت اسفبار دارو، غذا و تخلیه غیرنظامیان، گفت: «تنها چیزی که میتوانم بگویم این است که ما درباره جنبه بشردوستانه با جزئیات کافی صحبت کردیم.»
به گفته پودولیاک، دو طرف آتشبس موقت احتمالی را برای امکان تخلیه غیرنظامیان در نظر گرفتند. او افزود: «در منطقههایی که کریدورهای بشردوستانه در آن قرار دارند، امکان آتشبس برای مدت زمان تخلیه وجود خواهد داشت.»
روسیه و اوکراین همچنین به تفاهم رسیدند که داروها و مواد غذایی را به مناطقی که در آنجا شدیدترین درگیریها در حال وقوع بود، برسانند.
از زمان حمله روسیه به اوکراین در یک هفته گذشته، این نخستین باری است که طی مذاکرات پیشرفتی ایجاد شده و دو طرف در مورد موضوعی توافق کردند.
قرار است دور سوم مذاکره دو کشور هفته آینده برگزار شود.
یکی از تحریمهای اعمالشده بر روسیه، حذف برخی بانکهای این کشور از سیستم پیامرسان نقلوانتقال بینالمللی مالی «سوئیفت» است که بهعنوان ابزاری موثر برای تضعیف اقتصاد این کشور معرفی میشود.
اما برخی کارشناسان معتقدند حذف این دسترسی برای روسیه آنچنان هزینهبردار نیست.
سوئیفت یکی از مهمترین سیستمهای پیامرسان فعالیت اقتصادی بینالمللی است که ارتباطاتی بسیار ایمن در حوزه پرداخت و تراکنش مالی را ممکن میسازد و در طی نیمقرن و از طریق هماهنگی و همکاری بسیار و متنوع بانکهای تجاری سراسر دنیا گسترش یافته است.
اما محدود کردن دسترسی به سوئیفت در عمل و برخلاف آنچه بیشتر رسانهها گزارش و بازتاب میدهند، کمتر کارساز است. به عقیده برخی کارشناسان، حذف روسیه از سوئیفت بیشتر یک اقدام نمادین محکم در رد حمله روسیه به اوکراین است. دیگر اقدامات، همچون بازداشتن بانک مرکزی روسیه از انجام تراکنشهای بینالمللی است که نفس روبل، واحد پول ملی روسیه را تنگ کرده است.
برای فهم بهتر تاثیر کم حذف دسترسی روسیه به سوئیفت میتوان به مثال ایران نگاه کرد. آمریکا پس از وقوع انقلاب ۵۷ در ایران بهصورت دورهای تحریمهایی بر این کشور اعمال کرده است. این تحریمها در دوره ریاستجمهوری باراک اوباما و با صدور فرمان اجرایی او در فوریه ۲۰۱۱ برای انسداد تمامی داراییها دولتی و داراییهای بانک مرکزی و موسسات مالی ایران به اوج خود رسید.
دسترسی ایران به سوئیفت کمی بعدتر و در مارس ۲۰۱۲ قطع شد که البته اقدامی مکمل در جهت اعمال محدودیت بر کسبوکارها و مراودات مالی در ایران بود.
بانکهای ایران در آن زمان همچنان میتوانستند از طریق بانکی در کشور ثالث که بهازای انجام پرداخت بانکی هزینهای دریافت میکرد، پول به داخل و خارج این کشور منتقل کنند. اما این امر بهراحتی امکانپذیر نبود، چرا که مقامهای آمریکایی جریمههایی بهارزش ۵ میلیارد دلار بر بانکهای اروپایی که چنین خدماتی را به ایران ارائه میدادند تحمیل کردند. نکته اینجاست که حذف دسترسی به سوئیفت نبود که این بانکها را به توقف ارائه خدمات به بانکهای ایران واداشت.
سوئیفت به چه کار میآید؟
سوئیفت در سال ۱۹۷۳ و بهمنظور امکان ایجاد پیامرسانی ایمن برای پرداختهای بینالمللی تاسیس شد. سوئیفت شرکتی بلژیکی است که ۱۱ هزار بانک از ۲۰۰ کشور و قلمرو در جهان در آن عضویت دارند. سوئیفت با جای گرفتن در سیستم بانکی کشورها در سراسر دنیا، امکان پیامرسانی برای پرداخت و رصد تراکنشهای بینبانکی و تبادلات مالی را ممکن میکند.
امروزه با سوئیفت، روزانه حدود ۴۰ میلیون پیام پرداخت ردوبدل میشود و بدون این سیستم پیامرسان، فرآیند انجام هر کدام از این پرداختها ساعتها از یک کارمند بانک زمان میبرد. پس میتوان گفت که استفاده از سوئیفت، ۱۰۰ دلار بهازای هر تراکنش بانکی به نفع است که این خود بدان معناست که سوئیفت هر روزه حدود ۴ میلیارد دلار یا ۱ تریلیون دلار در سال، بهنفع اقتصاد جهانی است.
اما هدف از بیان تمامی اینها این است که سوئیفت، پیام ردوبدل میکند و نقشی در عمل اجرای پرداخت ندارد. در نظر بگیرید که در کشوری بخواهد به بانکی در کشور دیگر پولی واریز کند. ممکن است این بانک از سوئیفت برای پیام دادن درباره این پرداخت بانکی استفاده کند، اما سوئیفت در اجرای پرداخت دخالتی ندارد.
در مبادلات پول از طریق دیگر سیستمهای ایمن پیامرسان دیگر نیز مشکلی اساسی وجود ندارد. بانکهای روسیه همچنان میتوانند بهعنوان مثال از سیستم «اسپیافاس» که بانک مرکزی روسیه آن را پس از الحاق شبهجزیره کریمه به این کشور در سال ۲۰۱۴ راهاندازی کرد، استفاده کند. این سیستم در حال حاضر در چندین بانک بینالمللی در آلمان و سوییس که با بانکهای روسیه ارتباط دارند استفاده میشود.
روسیه همچنین میتواند از «سیآیپیاس» استفاده کند که چین آن را برای مبادلات بانکی بینالمللی راه انداخته است و در چندین کشور از آن استفاده میشود.
پرداختهای مرتبط با صادرات بخش انرژی روسیه، مثلا صادرات «گازپروم» هم کمتر به سوئیفت وابسته است. هنگام خرید نفت و گاز از گازپروم پول بهشکل یورو و دلار آمریکا به حساب بانکی این شرکت انرژی روسی واریز میشود. پس اگر هدف از تحریمهای اخیر، قطع دسترسی روسیه به پول گاز باشد، راه آن باز هم از جاده سوئیفت نمیگذرد و با تحریم «گازپروم» و امکانات بانکی وابسته به این شرکت محقق خواهد شد.
تمام این موارد به کنار، این بدان معنا نیست که حذف دسترسی به سوئیفت، هزینه اقتصادی برای روسیه در بر نخواهد داشت. حذف سوئیفت بر پرداختهای کوچکتر، مثلا کسبوکارهای کوچک اثرگذار است چرا که سوئیفت فرآیند پرداخت را ساده و ارزان میکند.
بار سنگین و راه دور و دراز
واقعیت این است که تحریمهای اقتصادی اگر قرار باشد فراتر از اقدامی نمادین باشند، باید برای مدتی طولانی اعمال شوند و هزینه تحمیل کنند. نباید فراموش کرد که روسیه یکدهه برای این جنگ و عواقب تحریمهای اقتصادی آن آماده شده است.
مسکو بر توان نظامی این کشور سرمایهگذاری بسیار کرده و سرکوب وحشیانه گفتوگوی سیاسی در روسیه را هم چاشنی آن کرده است تا هرگونه مخالفت با جنگ را از میان بردارد.
گروهی از کارشناسان معتقدند عملیات نظامی روسیه به تامین مالی داخلی و خارجی نیازی ندارد. روسیه ساختار اقتصادیاش را از نو و بهبهای هزینهای هنگفت برای سطح زندگی در این کشور چیده است و خود را بهتدریج از یک واردکننده موادغذایی به صادرکننده موادغذایی به کشورهایی همچون هند و مصر تبدیل کرده است.
فشار بر اقتصاد روسیه بهسرعت در حال افزایش است و این فشار، با سقوط ارزش روبل و بالا رفتن نرخ بهره بانکی بر دوش روسیه سنگینی خواهد کرد.
اینکه این تحریمها همهوهمه به درهم شکستن سریع دیکتاتوری پوتین بینجامد گرچه قابلتصور است اما سریع نخواهد بود چرا که ممکن است به تحریم اقتصادی گسترده علیه روسیه و برای مدتی طولانی نیاز باشد.
حذف دسترسی روسیه به سوئیفت، نمادی از تلاشها برای اعمال تحریمها علیه این کشور است و نه ابزار اقتصادی بسیار قدرتمندی که اقدامات روسیه در اوکراین را با بهایی اندک برای اروپا مهار کند.